Thẩm Quyền của Hội Đồng Xét Xử Sơ Thẩm trong Tố Tụng Hành Chính

Khám phá thẩm quyền của hội đồng xét xử sơ thẩm trong tố tụng hành chính, vai trò và quy trình xét xử trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Hiền Thục
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thanh Quyên
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP.HCM
• Chuyên ngành: Luật Hành Chính
• Đề tài: Thẩm Quyền Của Hội Đồng Xét Xử Sơ Thẩm Trong Tố Tụng Hành Chính
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP.HCM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thẩm Quyền Hội Đồng Xét Xử Sơ Thẩm Hành Chính 55

Xét xử sơ thẩm là giai đoạn then chốt trong tố tụng hành chính (TTHC). Đây là cấp xét xử đầu tiên, nơi tòa án xem xét và giải quyết vụ án. Thẩm quyền của Hội đồng xét xử sơ thẩm (HĐXX) là yếu tố quan trọng nhất, quyết định tính hợp pháp và hiệu quả của quá trình này. Quy định rõ ràng về thẩm quyền giúp thụ lý, giải quyết vụ án chính xác, nhanh chóng và dứt điểm, đồng thời là cơ sở cho các cấp xét xử tiếp theo. Để hiểu rõ thẩm quyền, cần làm rõ khái niệm thẩm quyền nói chung. Hiến pháp năm 2013 đã nhấn mạnh vai trò của nhà nước pháp quyền. Điều này thể hiện ở việc tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trước các quyết định hành chính.

1.1. Định Nghĩa Thẩm Quyền Xét Xử Sơ Thẩm Vụ Án Hành Chính

Thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính là quyền và nghĩa vụ được pháp luật quy định cho Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm để xem xét, giải quyết các khiếu kiện hành chính. Nó bao gồm quyền thụ lý, thu thập chứng cứ, triệu tập người làm chứng, và đưa ra phán quyết về tính hợp pháp của quyết định hoặc hành vi hành chính bị khiếu kiện. Theo Nguyễn Cửu Việt, thẩm quyền là “tổng hợp những quyền và nghĩa vụ chung để thực hiện những chức năng nhất định và quyền hạn cụ thể để thực hiện những quyền và nghĩa vụ chung”. Điều này nhấn mạnh tính toàn diện của thẩm quyền.

1.2. Đặc Điểm Nổi Bật Của Thẩm Quyền Hội Đồng Xét Xử Sơ Thẩm

Thẩm quyền của Hội đồng Xét xử sơ thẩm (HĐXX) mang tính pháp lý, được quy định cụ thể trong Luật Tố tụng Hành chính và các văn bản pháp luật liên quan. Tính pháp lý này đảm bảo sự minh bạch, công bằng và trách nhiệm giải trình của HĐXX. Thẩm quyền cũng mang tính chuyên môn, đòi hỏi các thẩm phán phải có kiến thức pháp luật, kinh nghiệm xét xử và am hiểu về lĩnh vực hành chính. Ngoài ra, thẩm quyền còn mang tính quyền lực nhà nước, thể hiện qua khả năng đưa ra các phán quyết có giá trị pháp lý ràng buộc.

II. Vấn Đề Sai Thẩm Quyền Hội Đồng Xét Xử Cách Khắc Phục 58

Thực tế xét xử hành chính vẫn tồn tại tình trạng Hội đồng Xét xử sơ thẩm (HĐXX) áp dụng sai quy định về thẩm quyền. Điều này dẫn đến án tuyên không đúng thẩm quyền, vượt quá yêu cầu khởi kiện, xâm phạm quyền lợi của đương sự. Nguyên nhân có thể do quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu hướng dẫn chi tiết, hoặc do năng lực chuyên môn của thẩm phán còn hạn chế. Hậu quả là bản án không được thi hành, gây mất niềm tin vào hệ thống pháp luật. Cần có giải pháp để khắc phục tình trạng này.

2.1. Các Dạng Sai Phạm Thẩm Quyền Thường Gặp Tại Tòa

Các dạng sai phạm thường gặp bao gồm: Tòa án cấp huyện thụ lý vụ án thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh, Tòa án giải quyết khiếu kiện không thuộc đối tượng quy định của Luật Tố tụng Hành chính, hoặc HĐXX vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện của đương sự. Việc xác định sai thẩm quyền có thể làm cho quá trình tố tụng bị kéo dài, gây tốn kém thời gian và chi phí cho các bên liên quan, và làm giảm hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

2.2. Ảnh Hưởng Của Sai Thẩm Quyền Đến Quyền Lợi Người Dân

Sai thẩm quyền ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân, đặc biệt là người khởi kiện. Nếu tòa án giải quyết không đúng thẩm quyền, bản án có thể bị hủy bỏ, kéo dài thời gian giải quyết vụ án. Điều này gây thiệt hại về kinh tế, tinh thần cho người dân. Việc bảo đảm quyền lợi của người dân trong quá trình tố tụng hành chính là một yêu cầu quan trọng của nhà nước pháp quyền.

2.3. Phân tích Nguyên Nhân Dẫn Đến Sai Thẩm Quyền Xét Xử

Nguyên nhân chính dẫn đến sai thẩm quyền là do sự thiếu rõ ràng và chồng chéo trong các quy định của pháp luật về thẩm quyền. Ngoài ra, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của một số thẩm phán còn hạn chế, dẫn đến việc áp dụng pháp luật không chính xác. Sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt là giữa Tòa án và Viện kiểm sát, chưa hiệu quả cũng là một nguyên nhân.

III. Hướng Dẫn Xác Định Đúng Thẩm Quyền Xét Xử Sơ Thẩm 60

Để xác định đúng thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm vụ án hành chính, cần căn cứ vào các quy định của Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019). Cần xem xét thẩm quyền theo cấp xét xử, theo lãnh thổ và theo đối tượng vụ án. Thẩm phán phải nắm vững các quy định này và áp dụng một cách chính xác trong từng vụ việc cụ thể. Việc xác định đúng thẩm quyền là tiền đề quan trọng để giải quyết vụ án một cách công bằng, khách quan và đúng pháp luật.

3.1. Thẩm Quyền Theo Cấp Xét Xử Vụ Án Hành Chính Cách Xác Định

Thẩm quyền theo cấp xét xử quy định Tòa án cấp nào (huyện, tỉnh, cao cấp) có thẩm quyền giải quyết vụ án. Thông thường, Tòa án cấp huyện giải quyết các vụ án hành chính đơn giản, liên quan đến quyết định hành chính của UBND cấp xã, huyện. Tòa án cấp tỉnh giải quyết các vụ án phức tạp hơn, liên quan đến quyết định của UBND cấp tỉnh hoặc các bộ, ngành. Luật Tố tụng Hành chính quy định chi tiết về thẩm quyền theo cấp, cần tham khảo kỹ trước khi thụ lý vụ án.

3.2. Thẩm Quyền Theo Lãnh Thổ Xác Định Địa Điểm Phát Sinh Vụ Việc

Thẩm quyền theo lãnh thổ xác định Tòa án nào có thẩm quyền giải quyết vụ án dựa trên địa điểm phát sinh quyết định hoặc hành vi hành chính bị khiếu kiện. Ví dụ, nếu quyết định hành chính được ban hành tại tỉnh A, thì Tòa án tỉnh A có thẩm quyền giải quyết. Trong trường hợp người khởi kiện và người bị kiện ở các địa phương khác nhau, cần xem xét kỹ quy định của pháp luật để xác định đúng Tòa án có thẩm quyền.

3.3. Thẩm Quyền Theo Đối Tượng Xác Định Loại Quyết Định Hành Chính

Thẩm quyền theo đối tượng quy định Tòa án có thẩm quyền giải quyết các loại vụ án hành chính khác nhau. Ví dụ, Tòa án có thể có thẩm quyền giải quyết các vụ án liên quan đến quyết định thu hồi đất, nhưng không có thẩm quyền giải quyết các vụ án liên quan đến quyết định kỷ luật cán bộ, công chức. Việc xác định đúng đối tượng vụ án là rất quan trọng để bảo đảm Tòa án có thẩm quyền thụ lý và giải quyết.

IV. Bí Quyết Nâng Cao Hiệu Quả Thực Hiện Thẩm Quyền Xét Xử 59

Để nâng cao hiệu quả thực hiện thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm, cần đồng bộ nhiều giải pháp. Cần hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao năng lực chuyên môn của thẩm phán, tăng cường giám sát của Viện kiểm sát, và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

4.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Rà Soát Sửa Đổi Quy Định Bất Cập

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Tố tụng Hành chính và các văn bản pháp luật liên quan để bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch và khả thi. Cần tập trung vào việc quy định chi tiết về thẩm quyền theo cấp xét xử, theo lãnh thổ và theo đối tượng vụ án. Ngoài ra, cần có hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng pháp luật trong các trường hợp phức tạp.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Thẩm Phán Đào Tạo Bồi Dưỡng Chuyên Môn

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho thẩm phán, đặc biệt là các thẩm phán mới được bổ nhiệm. Chương trình đào tạo cần tập trung vào các kiến thức pháp luật chuyên sâu, kỹ năng xét xử và kinh nghiệm thực tiễn. Ngoài ra, cần có cơ chế để thẩm phán học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp.

4.3. Tăng Cường Giám Sát Vai Trò Của Viện Kiểm Sát Nhân Dân

Viện kiểm sát nhân dân có vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động xét xử của Tòa án, bảo đảm việc tuân thủ pháp luật. Cần tăng cường năng lực của Viện kiểm sát trong việc thực hiện chức năng này, đặc biệt là trong việc kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án. Viện kiểm sát cần chủ động phát hiện và kháng nghị các bản án, quyết định sai trái.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Vụ Án Điển Hình Về Thẩm Quyền 55

Nghiên cứu các vụ án điển hình liên quan đến thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm giúp hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý và thực tiễn. Việc phân tích các vụ án này giúp rút ra bài học kinh nghiệm, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật. Cần lựa chọn các vụ án có tính chất phức tạp, có nhiều quan điểm khác nhau về thẩm quyền để phân tích sâu sắc.

5.1. Phân Tích Vụ Án Sai Thẩm Quyền Theo Cấp Xét Xử Điển Hình

Phân tích một vụ án cụ thể mà Tòa án cấp huyện đã thụ lý một vụ án thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh. Nêu rõ các tình tiết của vụ án, quy định pháp luật liên quan và lý do Tòa án cấp huyện thụ lý sai thẩm quyền. Rút ra bài học kinh nghiệm về việc xác định đúng thẩm quyền theo cấp xét xử.

5.2. Phân Tích Vụ Án Sai Thẩm Quyền Theo Đối Tượng Khởi Kiện

Phân tích một vụ án mà Tòa án đã thụ lý một vụ việc không thuộc đối tượng khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của pháp luật. Nêu rõ các tình tiết của vụ án, quy định pháp luật liên quan và lý do Tòa án thụ lý sai đối tượng. Rút ra bài học kinh nghiệm về việc xác định đúng đối tượng khởi kiện.

5.3. Phân tích Vụ Án Giải quyết Khiếu kiện Quyết định hành chính trái luật

Phân tích một vụ án mà Tòa án giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trái luật, gây thiệt hại đến quyền lợi người dân. Nêu rõ các tình tiết của vụ án, quy định pháp luật liên quan và lý do Tòa án giải quyết sai. Rút ra bài học kinh nghiệm về việc giải quyết đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

VI. Kết Luận Hoàn Thiện Thẩm Quyền Xét Xử Sơ Thẩm Hiện Nay 58

Thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm trong tố tụng hành chính là một chế định quan trọng, cần được hoàn thiện để bảo đảm hiệu quả giải quyết vụ án và bảo vệ quyền lợi của người dân. Việc hoàn thiện chế định này đòi hỏi sự đồng bộ giữa hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực chuyên môn của thẩm phán và tăng cường giám sát của Viện kiểm sát. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước để thực hiện mục tiêu này.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Thẩm Quyền Đối Với Tố Tụng Hành Chính

Thẩm quyền là yếu tố then chốt, bảo đảm tính hợp pháp, công bằng và hiệu quả của tố tụng hành chính. Xác định đúng thẩm quyền giúp Tòa án giải quyết vụ án nhanh chóng, chính xác, bảo vệ quyền lợi của người dân và góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Vì vậy, việc nghiên cứu và hoàn thiện các quy định về thẩm quyền là rất quan trọng.

6.2. Hướng Phát Triển Của Thẩm Quyền Xét Xử Sơ Thẩm Trong Tương Lai

Hướng phát triển của thẩm quyền xét xử sơ thẩm trong tương lai cần tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục, tăng cường tính minh bạch và bảo đảm quyền tham gia của người dân. Cần nghiên cứu áp dụng các phương pháp giải quyết tranh chấp thay thế, như hòa giải, đối thoại, để giảm tải cho Tòa án. Ngoài ra, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động xét xử.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THẨM QUYỀN CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH 1. Khái niệm thẩm quyền của Hội đồng xét xử sơ thẩm trong tố tụng hành chính Xét xử sơ thẩm là một trong những giai đoạn rất quan trọng của tố tụng nói chung và của TTHC nói riêng. Đây là cấp xét xử đầu tiên khi Tòa án tiến hành xem xét giải quyết vụ án.

Có thể thấy, thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm là yếu tố then chốt trong xét xử sơ thẩm VAHC. Quy định hợp lý thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm VAHC không chỉ tạo điều kiện cho việc thụ lý giải quyết thuận lợi, chính xác, nhanh chóng, dứt điểm VAHC mà còn đảm bảo cơ sở cho việc giải quyết ở các cấp xét xử tiếp theo. Để hiểu khái niệm thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm, trước tiên, tác giả muốn làm rõ khái niệm thẩm quyền. “Thẩm quyền” là một khái niệm quan trọng, trung tâm của khoa học pháp lý.

Có thể nói, không có thuật ngữ nào được sử dụng phổ biến trong pháp luật như thuật ngữ “thẩm quyền”1. Thẩm quyền của mỗi cơ quan, cá nhân khi được pháp luật trao cho đều được phân định theo lĩnh vực hoạt động, ngành, khu vực hành chính, cấp hành chính. Tùy vào đó mà thẩm quyền cũng sẽ có các cách thể hiện nội dung khác nhau. Chính vì có phạm vi thể hiện rộng lớn như vậy mà thuật ngữ này không có một khái niệm cụ thể, chi tiết.

Theo từ điển Hán Việt, thẩm quyền nghĩa là “được quyền xét đoán, định đoạt một việc gì đó”2. Còn theo từ điển tiếng Việt thì thẩm quyền có nghĩa là “quyền xem xét để kết luận và định đoạt một vấn đề theo pháp luật”3. Đây là các khái niệm khái quát một cách chung nhất về thẩm quyền. Trên phương diện pháp lý, từ điển Luật học cho rằng, thẩm quyền có nghĩa là “tổng hợp các quyền và nghĩa vụ hành động, quyết định của các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống bộ máy nhà nước do pháp luật quy định”4.

Theo quan điểm của tác giả Nguyễn Cửu Việt: “Thẩm quyền là một khái niệm tập hợp, là tổng hợp những quyền và nghĩa vụ chung để thực hiện những chức năng nhất định và quyền hạn cụ thể để thực hiện những quyền và nghĩa vụ chung 1 Nguyễn Cửu Việt (2005), “Cải cách hành chính: về khái niệm thẩm quyền”, tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (số 8), tr. 2 Nguyễn Mạnh Hùng (2015), Phân định thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính và thẩm quyền xét xử hành chính ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, tr. 3 Hoàng Phê (chủ biên) (2006), Từ điển tiếng Việt, Viện ngôn ngữ học, Nxb Đà Nẵng, tr. 4 Nguyễn Hữu Quỳnh (chủ nhiệm công trình) (1999), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển Bách Khoa, Hà Nội, tr.

Bên cạnh đó, ông cũng từng khẳng định rằng: thuật ngữ “thẩm quyền” bắt nguồn từ tiếng la tinh "competentia" có hai nghĩa là: (1) Phạm vi các quyền hạn của cơ quan hoặc người có chức vụ nào đó; (2) Phạm vi những kiến thức và kinh nghiệm mà ai đó có. Ý nghĩa đầu trong khoa học pháp lý và quản lý thường được biểu thị bằng thuật ngữ “thẩm quyền pháp lý” – các quyền hạn cụ thể để thực hiện chức năng cơ quan nhà nước trao để giải quyết những vấn đề, quản lý những đối tượng hay khách thể nhất định trong lĩnh vực nhất định của đời sống nhằm đạt được những nhiệm vụ nhất định. Ý nghĩa thứ hai là “thẩm quyền chuyên môn” – nó được thể hiện thông qua việc đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn, bố trí, sắp xếp cán bộ theo các tiêu chuẩn, yêu cầu nhất định và cũng dần được thể chế hóa thành pháp luật ở một mức độ nào đó. Tuy nhiên trong khoa học pháp lý, thuật ngữ thẩm quyền được hiểu với nghĩa thẩm quyền pháp lý6.

Bên cạnh đó, tác giả Nguyễn Văn Huyên cũng đưa ra quan điểm: “Thẩm quyền là tổng hợp tất cả các quyền mà pháp luật quy định cho một tổ chức hoặc một cán bộ, công chức nhà nước được thực hiện công việc trong các lĩnh vực và phạm vi nhất định”7. Còn theo tác giả Nguyễn Thành Nhân thì: “Thẩm quyền là tất cả các quyền mà pháp luật đã quy định và trao cho một chủ thể xác định để chủ thể này trong phạm vi các quyền được trao đó sẽ thực hiện các công việc của mình trong các lĩnh vực và phạm vi nhất định”8. Mặt khác, theo quan điểm các tác giả Giáo trình luật TTHC Việt Nam của trường Đại học luật Hà Nội cho rằng “thẩm quyền là khả năng của chủ thể trong việc xem xét và giải quyết hay định đoạt công việc nào đó trên cơ sở các chuẩn mực pháp luật đã định trước. Nói một cách khái quát, thẩm quyền là quyền hạn pháp luật quy định cho cơ quan công quyền và công chức giữ chức vụ nhà nước nhất định”9.

Còn khái niệm thẩm quyền được tác giả Lê Thị Bích Chi định nghĩa trong Tập bài giảng TTHC Việt Nam lại có nghĩa là “quyền hạn, nhiệm vụ của một cơ quan, cá nhân trong phạm vi pháp luật cho phép, nhân danh quyền lực nhà nước”10. 5 Nguyễn Cửu Việt, Tập bài giảng những vấn đề cơ bản về khoa học lý luận quản lý nhà nước, tr. 6 Nguyễn Cửu Việt (2005), “Cải cách hành chính: về khái niệm thẩm quyền”, tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (số 8), tr. 7 Nguyễn Văn Huyên (2003), luận án tiến sĩ “Thẩm quyền của Tòa án các cấp theo luật tố tụng hình sự Việt Nam”, Đại học Luật Hà Nội, tr.

8 Nguyễn Thành Nhân (2017), khóa luận tốt nghiệp “Thẩm quyền của Hội đồng xét xử sơ thẩm trong tố tụng hành chính”, Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh, tr. 9 Hoàng Văn Sao, Nguyễn Phúc Thành (đồng chủ biên) (2014), Giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Đại học Luật Hà Nội, tr. 10 Lê Thị Bích Chi (2013), Tập bài giảng Luật tố tụng hành chính Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 7 Theo quy định của pháp luật, hiện nay cả Pháp Lệnh Thủ tục giải quyết các VAHC trước đây cũng như Luật TTHC năm 2010, Luật TTHC năm 2015, Luật TTHC hiện hành và cả các văn bản hướng dẫn thi hành đều chưa đưa ra khái niệm chính thức về thẩm quyền.

Như vậy, với xuất phát điểm đã là một khái niệm rất rộng, khó có thể được định nghĩa một cách đầy đủ, chi tiết, khái niệm thẩm quyền trong nghiên cứu khoa học luôn tồn tại rất nhiều quan điểm, ý kiến khác nhau. Sơ lược các quan điểm trên, có thể phân thành hai luồng quan điểm chính như sau: một là, “thẩm quyền” có nội dung chính là “quyền” (theo quan điểm của từ điển Hán Việt, từ điển tiếng Việt, tác giả Nguyễn Văn Huyên, các tác giả Giáo trình luật TTHC Việt Nam của trường Đại học luật Hà Nội); hai là, “thẩm quyền” có nội dung chính là “quyền, nghĩa vụ” hay “quyền, nhiệm vụ” (theo quan điểm của từ điển Luật học, tác giả Nguyễn Cửu Việt, tác giả Nguyễn Thành Nhân, Tập bài giảng TTHC Việt Nam của tác giả Lê Thị Bích Chi). Về phần mình, tác giả bài viết đồng tình với luồng quan điểm thứ hai. Bởi lẽ, “quyền” là khái niệm khoa học pháp lý dùng để chỉ những điều mà pháp luật công nhận và đảm bảo thực hiện đối với cá nhân, tổ chức để theo đó cá nhân được hưởng, được làm, được đòi hỏi mà không ai được ngăn cản, hạn chế11.

Xong, đối với thẩm quyền, khi được pháp luật trao cho, chủ thể ngoài “được làm” còn “phải làm”. Hay nói cách khác, thẩm quyền theo quan điểm của tác giả phải bao gồm cả “quyền” và “nghĩa vụ”. Khái quát hóa thì: “Thẩm quyền là quyền và nghĩa vụ mà pháp luật trao cho chủ thể nhất định được xem xét, đánh giá, quyết định trong các lĩnh vực, phạm vi nhất định”. Tương tự như khái niệm thẩm quyền, hiện nay cũng không có quy định cụ thể nào về định nghĩa thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Tuy nhiên, thẩm quyền ra quyết định của Tòa án tại phiên tòa thuộc về HĐXX. Do đó, khái niệm thẩm quyền của HĐXX sơ thẩm được xác định dựa trên cơ sở khái niệm thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm, bởi việc trực tiếp tiến hành các thủ tục xét xử sơ thẩm và ra bản án để giải quyết VAHC là vai trò của HĐXX sơ thẩm theo sự phân công của Chánh án Tòa án cấp sơ thẩm. Hay nói cách khác, quyền hạn của HĐXX sơ thẩm VAHC có thể được hiểu là quyền hạn của Tòa án trong xét xử sơ thẩm VAHC theo nghĩa hẹp – “quyền mà pháp luật trao cho Tòa án khi xét xử sơ thẩm các VAHC, thể hiện trong nội dung của các phán quyết mà 11 https://nganhangphapluat.vn/tu-van-phap-luat/van-hoa--xa-hoi/quyen-la-gi-124168 (truy cập ngày 26/05/2022). Theo cách hiểu này, quyền hạn của HĐXX sơ thẩm VAHC là nội dung trọng tâm của thẩm quyền xét xử VAHC nói chung của Tòa án; thể hiện năng lực pháp lý của Tòa án trong việc đánh giá, phán quyết về tính hợp pháp của đối tượng khởi kiện theo trình tự TTHC sơ thẩm nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước13.

Vấn đề đặt ra thẩm quyền của Tòa án được hiểu như thế nào? Thẩm quyền của Tòa án được định nghĩa là “một thể thống nhất bao gồm hai yếu tố có liên quan chặt chẽ với nhau đó là thẩm quyền về hình thức và thẩm quyền về nội dung. Thẩm quyền về hình thức được thể hiện ở quyền hạn xem xét và phạm vi xem xét của Tòa án (Thẩm quyền xét xử và phạm vi xét xử), còn thẩm quyền về nội dung thể hiện ở quyền hạn giải quyết, quyết định của Tòa án đối với những vấn đề đã được xem xét”14. Tác giả Lê Thị Bích Chi trong Tập bài giảng Luật TTHC Việt Nam cũng đưa ra quan điểm tương tự về thẩm quyền của Tòa án, đó là “Quyền xem xét giải quyết các vụ việc và quyền ra các quyết định giải quyết VAHC”15. Một tác giả khác lại cho rằng: “Thẩm quyền của Tòa án là tổng hợp các quyền mà pháp luật quy định cho Tòa án được xét xử những vụ án cụ thể và quyết định đối với các vấn đề về nội dung vụ án hoặc đảm bảo cho việc xét xử trong giới hạn hoặc phạm vi nhất định”16.

Từ đó có thể thấy, để thực hiện chức năng là cơ quan xét xử duy nhất, thẩm quyền của Tòa án được phân thành thẩm quyền về mặt hình thức và thẩm quyền về mặt nội dung.