Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ Chương này tổng quan về dự án đầu tư và thẩm định dự án đầu tư. Đây là khung lý thuyết để phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thẩm định dự án đầu tư tại viễn thông Bắc Ninh.1 Khái niệm dự án đầu tư Theo Luật Đấu thầu [22], “Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung * * * * * * * * * * * * * * *và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng * * * * * * * * * * * * * * * * * *thời gian xác định.TS Bùi Xuân Phong (2006) [7] [8], PGS.TS Phước Minh Hiệp (2007) [3], Dự án đầu tư được xem xét, nhìn nhận, thể hiện khác nhau dưới các * * * * * * * * * * *góc độ khác nhau. * * * Xét về nội dung: Dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với * * * * * * * nhau, được sắp xếp theo kế hoạch nhằm đạt được các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực xác định. * Xét về quản lý: Dự án đầu tư là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật * * * * * * * * * * * * * * * * * * *tư, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế xã hội trong một thời gian dài.
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * Xét về hình thức: Dự án đầu tư là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách * * * * * * * * * * * * * * * * * * *chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt được * * * * * * * * * * * * * * * * * * *những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai. * * * * * * * * * * * * * * Xét trên góc độ kế hoạch: Dự án đầu tư là công cụ thể hiện tiến độ chi tiết * * * của quá trình đầu tư. 7 Như vậy, dự án là một chuỗi các hoạt động liên kết được tạo ra nhằm đạt kết quả nhất định trong phạm vi vốn và thời gian xác định. Dự án tập hợp các thông tin chỉ rõ chủ dự án định làm gì, làm như thế nào và làm thì được cái gì? Về tổng quan, dự án đầu tư thường bao gồm bốn phần chính: * * * * * * * * * + Thứ nhất là mục tiêu dự án: là các mục tiêu cần đạt được khi thực hiện dự * * * * * * * * án.
Cụ thể là khi thực hiện, dự án sẽ mang lại những lợi ích gì cho cho xã hội của * * *Quốc gia, của ngành, của địa phương nói chung và lợi ích tài chính cho bản thân * * * * * * * * * chủ đầu tư nói riêng. + Thứ hai là các kết quả: Đó là những kết quả cụ thể, có thể định lượng * * * * * * * * * * * * * * * * * *được tạo ra các hoạt động khác nhau của dự án. Đây là điều kiện cần thiết để thực * * * * * * * * * * * * * * * * * * *hiện được các mục tiêu của dự án. * * * * * * * + Thứ ba là các hoạt động: Là những nhiệm vụ hoặc hành động được thực * * * * * * * * * * * * * * * *hiện trong dự án để tạo ra các kết quả nhất định.
Những nhiệm vụ hoặc hành động * * * * * * * * * * * * * * * * * *này cùng với một lịch biểu và trách nhiệm cụ thể của các bộ phận thực hiện sẽ tạo * * * * * * * * * * * * * * * * * * *thành kế hoạch làm việc của dự án. * * * * * * * + Thứ tư là các nguồn lực: Về vật chất, tài chính và con người cần thiết để * * * * * * * * * * * * * * * * * *tiến hành các hoạt động của dự án. Giá trị hoặc chi phí của các nguồn lực này * * * * * * * * * * * * * * * * * *chính là vốn ban đầu cần cho dự án.2 Vai trò và ý nghĩa dự án đầu tư Lý thuyết phát triển cho rằng, khả năng phát triển của một doanh nghiệp được hình thành bởi các nguồn lực về vốn, công nghệ, lao động và tài nguyên. Đó là hệ thống các mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau rất chặt chẽ.
Tất cả các yếu tố trên cũng là các nhân tố được huy động tại dự án đầu tư. Về mặt hình thức, dự án đầu tư là một hệ thống tài liệu rất quan trọng được các đối tượng khác nhau quan tâm. Đối với nhà đầu tư, dự án đầu tư là căn cứ quan trọng nhất để nhà đầu tư cân nhắc có đầu tư hay không. Đối với nhà tài trợ, dự án đầu tư là căn cứ để nhà tài trợ xem xét và quyết định có tài trợ cho dự án hay không.
Đối với Nhà nước, dự án đầu tư là cơ sở để thẩm định, xét duyệt cấp giấy phép đầu 8 tư và là căn cứ pháp lý giải quyết khi có tranh chấp giữa các bên tham gia đầu tư. Do đó, dự án có vai trò quan trọng đối với các chủ đầu tư, các nhà quản lý và tác động trực tiếp đến tiến trình phát triển kinh tế, xã hội nói chung, sản xuất kinh doanh nói riêng. Nếu không có dự án đầu tư, doanh nghiệp sẽ khó nắm bắt được cơ hội phát triển.TS Phước Minh Hiệp (2007), [3]). Vai trò của dự án đầu tư thể hiện trên các khía cạnh như sau: - Dự án đầu tư là phương tiện để chuyển dịch và phát triển cơ cấu sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp cũng như giải quyết các mối quan hệ cung cầu về vốn trong phát triển của doanh nghiệp.
- Dự án đầu tư góp phần xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật, nguồn lực mới cho phát triển. - Dự án đầu tư giải quyết mối quan hệ cung cầu về sản phẩm, dịch vụ trên thị trường, cân đối mối quan hệ sản xuất, tiêu dùng trong xã hội. - Dự án đầu tư góp phần không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động. - Dự án đầu tư là căn cứ quan trọng để tổ chức tài chính đưa ra quyết định tài trợ, các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt đầu tư.
- Dự án đầu tư là công cụ quan trọng trong việc quản lý vốn, vật tư, lao động trong quá trình thực hiện đầu tư.3 Đặc điểm dự án đầu tư, chu trình dự án đầu tư Theo PGS.TS Nguyễn Bạch Nguyệt (2012) [2], GS.TS Bùi Xuân Phong (2010) [7], [8], PGS.TS Từ Quang Phương (2014) [14], các dự án đầu tư có các đặc * * * * * * * *điểm sau: * - Dự án có mục đích, kết quả xác định: Tính hướng đích là đặc trưng rất * * * * * * * * * * *quan trọng của mọi quá trình đầu tư. Trong kinh doanh, tính hướng đích này được * * * * * * * * * * * * * * * *thể hiện ở tính sinh lợi của vốn đầu tư. Đây là dấu hiệu, là tiêu chuẩn cơ bản nhất * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *để đánh giá, lựa chọn các quyết định đầu tư. Nói cách khác, dự án đầu tư là một * * * * * * * * * * * * * * * * * * *hệ thống phức tạp, được phân chia thành nhiều bộ phận, phân hệ khác nhau để * * * * * * * * * * * * * * * 9 *thực hiện và quản lý nhưng đều phải thống nhất đảm bảo các mục tiêu chung về * * * * * * * * * * * * * * * * *thời gian, chi phí và việc hoàn thành đảm bảo chất lượng.
* * * * * * * * * * * - Đầu tư phải diễn ra theo một quá trình có chu kì phát triển riêng và có * * * * * * * * * * * * * * * * * *thời gian tồn tại hữu hạn: Để đầu tư hiệu quả, nhà đầu tư phải trải qua một loạt các * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *công việc kế tiếp nhau diễn ra liên hoàn từ khi bắt đầu hình thành ý tưởng đầu tư * * * * * * * * * * * * * * * * * * *cho đến khi ý tưởng đó được thực thi và đi vào hoạt động hiệu quả. Dự án đầu tư * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *là một sự sáng tạo. Giống như các thực thể sống, dự án trải qua các giai đoạn: * * * * * * * * * * * * * * * * * *hình thành, phát triển, có giai đoạn bắt đầu và kết thúc…Dự án đầu tư không kéo * * * * * * * * * * * * * * * * *dài mãi mãi. Khi dự án đầu tư kết thúc, kết quả dự án đầu tư được chuyển giao * * * * * * * * * * * * * * * * * * *cho bộ phận quản lý vận hành, nhóm quản trị dự án giải tán.
* * * * * * * * * * * * * - Sản phẩm của dự án đầu tư mang tính đơn chiếc, độc đáo (mới lạ): Khác * * * * * * * * * * * * * * * * *với quá trình sản xuất liên tục và gián đoạn, kết quả của dự án đầu tư không phải * * * * * * * * * * * * * * * * * * *là sản phẩm sản xuất hàng loạt, mà có tính khác biệt cao.