phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục, tài liệu tham khảo, bố cục nội dung của luận văn gồm ba chương: Chƣơng 1: Lý luận cơ bản về thẩm định dự án đầu tư để cho vay của ngân hàng thương mại Chƣơng 2: Thực trạng thẩm định dự án đầu tư để cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Đống Đa Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện hoạt động thẩm định dự án đầu tư để cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Đống Đa. 8 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ ĐỂ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan cho vay dự án đầu tƣ tại Ngân hàng thƣơng mại Ở Việt Nam, theo Luật đầu tư năm 2020 định nghĩa: “Dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định”. Cho vay dự án đầu tư là hình thức cho vay để bổ sung nguồn vốn dài hạn, hình thành tài sản cố định, tài sản dài hạn của người đi vay để phát triển sản xuất theo chiều rộng và chiều sâu.
Tại NHTM, cho vay dự án đầu tư là các khoản cho vay có thời hạn trên 01 năm nhưng không dài hơn thời gian sử dụng còn lại của tài sản hình thành b ng vốn vay. Theo Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng thì cho vay dự án đầu tư tại NHTM bao gồm cho vay trung hạn và cho vay dài hạn cụ thể: “Cho vay trung hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 12 tháng đến 60 tháng; Cho vay dài hạn là các khoản cho vay có thời hạn cho vay từ trên 60 tháng trở lên” (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2014). Từ các khái niệm trên, có thể rút ra định nghĩa về cho vay dự án đầu tư tại NHTM như sau: Cho vay dự án đầu tư của NHTM là các khoản cho vay có thời hạn trên 01 năm nhưng không dài hơn thời gian sử dụng còn lại của tài sản hình thành b ng vốn vay, nh m mục đích bổ sung nguồn vốn dài hạn, hình thành tài sản cố định, tài sản dài hạn của người đi vay để phát triển sản xuất theo chiều rộng và chiều sâu. Đây cũng là khái niệm về cho vay dự án đầu tư tại NHTM được học viên sử dụng xuyên suốt luận văn.
Thẩm định dự án đầu tƣ tại Ngân hàng Thƣơng mại 1. Khái niệm thẩm định dự án đầu tƣ để cho vay tại Ngân hàng thƣơng mại Thẩm định dự án đầu tư để cho vay là quá trình ngân hàng rà soát, kiểm tra lại một cách khoa học, khách quan, độc lập và toàn diện mọi nội dung của dự án và liên quan đến dự án nh m xác định tính hiệu quả cũng như tính khả thi của dự án trước khi quyết định cho vay để đầu tư (Nguyễn Thị Mùi; Trần Cảnh Toàn, 2014). 9 Thông qua hoạt động thẩm định dự án đầu tư để cho vay, ngân hàng có được cái nhìn tổng quát nhất về chủ đầu tư và về dự án. Về chủ đầu tư, ngân hàng sẽ đánh giá được năng lực pháp lý, năng lực tài chính, trình độ, tình hình sản xuất kinh doanh hiện tại của chủ dự án.
Còn về dự án, ngân hàng đánh giá toàn diện về các mặt: kỹ thuật, hiệu quả tài chính, hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội. Trong hoạt động thẩm định dự án đầu tư để cho vay đối với ngân hàng thì đánh giá, thẩm định tài chính của dự án vẫn là mục tiêu quan tâm hàng đầu. Bởi trong khi tiến hành đánh giá và thẩm định cho vay dự án, yếu tố hiệu quả tài chính của dự án, nhất là thời gian trả nợ và các nguồn dùng để trả nợ của dự án được quan tâm và có tính quyết định lớn nhất. Vì vậy hoạt động đánh giá, thẩm định tài chính DAĐT là kết hợp giữa đánh giá, thẩm định các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả tài chính của dự án để đánh giá tính khả thi về mặt tài chính của dự án, nhu cầu vay vốn của khách hàng cũng như khả năng trả nợ và lãi vay của dự án.
Sự cần thiết của hoạt động thẩm định dự án đầu tƣ để cho vay Thực tế, nhiều các dự án thực hiện phải bỏ dở hoặc thất bại là do đã không được đánh giá, thẩm định một cách đầy đủ trước khi thực hiện, còn mang tính chủ quan từ góc nhìn của người lập dự án. Chính vì vậy đối với bất kì dự án nào việc đánh giá, thẩm định DAĐT, đặc biệt là đánh giá, thẩm định hiệu quả tài chính là khâu quan trọng nhất, và cần được thực hiện trước khi tiến hành thực hiện dự án. Về phía các NHTM việc thẩm định dự án đầu tư để cho vay giúp các NHTM đưa ra kết luận tính khả thi về pháp lý, hiệu quả tài chính của dự án, từ đó xác định được khả năng thực hiện của dự án, khả năng hoàn vốn và khả năng trả nợ của nhà đầu tư. Từ đó, các ngân hàng sẽ đưa ra quyết định có nên tài trợ cho dự án hay không, nếu có thì nên tài trợ ở mức độ nào như: giá trị khoản vay, thời hạn vay, dự kiến tiến độ giải ngân, lãi suất cho vay, phương thức thu nợ, các biện pháp đảm bảo tiền vay… đồng thời tính toán được các rủi ro có thể xảy ra như: sự biến động của thị trường, các yếu tố về công nghệ, chính sách, môi trường… sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình triển khai thực hiện dự án.
Từ đó các ngân hàng sẽ có cơ sở để tham gia tư vấn, bổ sung thêm các giải pháp cho chủ đầu tư nh m hạn chế đến mức thấp nhất các rủi ro có thể xảy ra đồng thời lựa chọn được những dự án khả thi và có 10 hiệu quả tài chính cao để tài trợ, đảm bảo được khả năng thu hồi vốn và lãi vay từ dự án. Quy trình thẩm định dự án đầu tƣ để cho vay Một dự án đầu tư được đánh giá, thẩm định cho vay theo quy trình chung như sau: Bước 1: KH nộp hồ sơ vay vốn Bước 2: CB thẩm định tiếp nhận hồ sơ Bước 3: Kiểm tra, xem xét tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ (chưa đầy đủ, hợp lệ yêu cầu KH bổ sung) Bước 4: Tiến hành đánh giá, thẩm định (trong TH hồ sơ đầy đủ, hợp lệ) Bước 5: Lập tờ trình đánh giá, thẩm định Bước 6: Tái thẩm định, đánh giá và ý kiến đề xuất Bước 7: Hội đồng tín dụng ra quyết định cho vay Nguồn: Tổng hợp quy trình đánh giá, thẩm định cho vay DAĐT của một số NHTM. Tiến hành đánh giá, thẩm định hồ sơ vay vốn và khách hàng vay vốn Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay DAĐT bắt đầu từ hồ sơ xin vay vốn. Hầu hết các NHTM đều có bộ biểu mẫu đơn xin vay vốn đầu tư dự án để đảm bảo khách hàng cung cấp thông tin đầy đủ, toàn diện về tình hình hoạt động của khách hàng và các thông tin về DAĐT, qua đó có những đánh giá ban đầu về khách hàng và dự án xin tài trợ vốn.
Nếu những đánh giá ban đầu là tích cực, NHTM sẽ yêu cầu khách hàng nộp bộ hồ sơ chi tiết hơn kèm với nhu cầu tiếp cận các nguồn thông tin khác. Bất cứ thông tin nào nêu trong hồ sơ vay vốn cũng cần được xác thực, đồng thời các nguồn thông tin khác cũng cần phải được kiểm tra. Về nguyên tắc, các nguồn thông tin để kiểm tra hồ sơ vay vốn bao gồm: Kế hoạch kinh doanh Dữ liệu của ngân hàng Trung tâm thông tin tín dụng quốc gia Các nguồn thông tin từ bên ngoài Các yêu cầu khi đánh giá, thẩm định hồ sơ vay vốn tài trợ dự án: 11 NHTM tránh cho vay tập trung vào một số loại dự án hoặc ngành kinh tế nhất định để bảo đảm tỷ trọng cho vay giữa các ngành nghề trên tổng dư nợ. NHTM có quy trình rà soát mức độ rủi ro theo loại dự án, ngành/phân ngành kinh tế trong danh mục cho vay.
Hồ sơ dự án đang được xem xét cho vay vốn đều phải rà soát đầy đủ theo quy trình. NHTM sàng lọc hồ sơ, giám sát mức độ rủi ro đối với các khách hàng đơn lẻ và các nhóm khách hàng liên quan, cần có quy trình đánh giá, thẩm định khách hàng trên cơ sở phân nhóm khách hàng để đánh giá mức rủi ro tín dụng đối với những nhóm khách liên quan này. Và các NHTM thường đánh giá, thẩm định năng lực khách hàng vay vốn (chủ đầu tư) theo các bước như sau: (Bước 1) Đánh giá, thẩm định hồ sơ pháp lý; (Bước 2) Đánh giá, thẩm định năng lực thực hiện dự án; (Bước 3) Đánh giá, thẩm định tình hình tài chính và hoạt động SXKD hiện tại Bước 1: Đánh giá, thẩm định hồ sơ pháp lý của chủ đầu tư Đánh giá, thẩm định hồ sơ pháp lý là xác định tính pháp lý các hồ sơ xin vay của CĐT. Đây là điều kiện đầu tiên để xem xét dự án và là nội dung quan trọng.
Nếu CĐT dự án không đầy đủ hồ sơ pháp lý có thể bị dừng hoạt động ngay cả khi dự án đang hoạt động bình thường và tạo ra lợi nhuận, gây thiệt hại cả cho khách hàng và ngân hàng. Đối với CĐT là các doanh nghiệp, cần phải có đầy đủ các giấy tờ sau: - Quyết định thành lập doanh nghiệp. - Giấy đăng ký kinh doanh. - Điều lệ công ty, điều lệ tổ chức và hoạt động.
- Người đại diện pháp luật, địa chỉ liên hệ. - Quyết định bổ nhiệm Chủ tịch hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, Kế toán trưởng .v… - Nghị quyết đại hội đồng cổ đông đối với việc vay vốn đầu tư dự án. - Giấy chứng nhận đăng ký mã số thuế. Kết quả của việc đánh giá, thẩm định hồ sơ pháp lý phải khẳng định được 12 các hồ sơ pháp lý trên có đầy đủ, có hợp pháp và có bảo đảm được các yêu cầu theo quy chế cho vay của NHTM để có cái nhìn sơ bộ trước khi đánh giá, thẩm định toàn bộ dự án Bước 2: Đánh giá, thẩm định năng lực thực hiện dự án của chủ đầu tư Năng lực thực hiện dự án của CĐT được thể hiện ở các khía cạnh như sau: - Cơ cấu tổ chức, cơ cấu hoạt động của CĐT.