Tác động của tăng trưởng tín dụng đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam luận văn thạc sĩ kinh tế

Tác động của tăng trưởng tín dụng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam được phân tích chi tiết trong luận văn thạc sĩ kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trần Phúc
• Trường học: Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Tác động của tăng trưởng tín dụng đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Tăng trưởng tín dụng
• 2.2. Kết quả hoạt động ngân hàng
• 2.2.1. Khái niệm kết quả hoạt động ngân hàng
• 2.2.2. Một số chỉ tiêu đo lường kết quả hoạt động của ngân hàng
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Trình tự nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế mô hình nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng và mẫu nghiên cứu
• 3.4. Lựa chọn các nhân tố và biến số đại diện. Thu thập và xử lý số liệu
• 3.5. Lựa chọn phương pháp ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2008 - 2015
• 4.1. Thực trạng hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn từ năm 2008 - 2015
• 4.2. Quy mô tổng tài sản. Quy mô vốn chủ sở hữu
• 4.3. Kết quả hoạt động. Thực trạng tăng trưởng tín dụng
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 5.1. Giả thuyết nghiên cứu H1
• 5.2. Thống kê mô tả các biến. Phân tích tương quan giữa các biến
• 5.3. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 5.4. Kết quả hồi quy
• 5.5. Phân tích tác động của các nhân tố ảnh hưởng
• 5.6. Giả thuyết nghiên cứu H2
• 5.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 6.1. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tăng trưởng tín dụng và hiệu quả ngân hàng

Tăng trưởng tín dụng là một chỉ số quan trọng phản ánh sự gia tăng dư nợ tín dụng trong nền kinh tế. Đối với các ngân hàng thương mại cổ phần, tăng trưởng tín dụng không chỉ là yếu tố thúc đẩy lợi nhuận mà còn là nguồn rủi ro tiềm ẩn. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đến hiệu quả ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 2008-2015. Kết quả cho thấy, tốc độ tăng trưởng tín dụng có ảnh hưởng cùng chiều đến tỷ lệ ROE của ngân hàng, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng nóng.

1.1. Khái niệm và vai trò của tăng trưởng tín dụng

Tăng trưởng tín dụng được định nghĩa là sự gia tăng dư nợ tín dụng so với thời điểm trước. Đây là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến rủi ro tín dụng và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất ngân hàng.

1.2. Hiệu quả ngân hàng và các chỉ tiêu đo lường

Hiệu quả ngân hàng được đo lường thông qua các chỉ tiêu như ROA, ROE và tỷ lệ lợi nhuận sau thuế. Nghiên cứu sử dụng các mô hình định lượng như REM, FEM và GMM để phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đến các chỉ tiêu này. Kết quả cho thấy, tăng trưởng tín dụng có tác động tích cực đến hiệu quả ngân hàng, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế ổn định.

II. Tác động của tăng trưởng tín dụng đến ngân hàng thương mại cổ phần

Nghiên cứu chỉ ra rằng, tăng trưởng tín dụng có tác động đáng kể đến hiệu quả ngân hàng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ tác động này phụ thuộc vào tình hình kinh tế ngân hàng và chính sách tín dụng của từng giai đoạn. Trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng nóng, tăng trưởng tín dụng thường đi kèm với rủi ro cao hơn.

2.1. Phân tích thực trạng tăng trưởng tín dụng

Giai đoạn 2008-2015, tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam đạt mức trung bình 18%, trong đó tín dụng trung và dài hạn tăng 31.4%. Điều này phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của các ngân hàng thương mại cổ phần. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu cao và tốc độ xử lý nợ xấu thấp đã ảnh hưởng đến hiệu quả ngân hàng.

2.2. Tác động của tăng trưởng tín dụng đến hiệu quả ngân hàng

Kết quả nghiên cứu định lượng cho thấy, tăng trưởng tín dụng có tác động cùng chiều đến tỷ lệ ROE và ROA của ngân hàng. Tuy nhiên, trong giai đoạn kinh tế suy thoái, tác động này trở nên không rõ ràng. Điều này cho thấy, quản lý tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để duy trì hiệu suất ngân hàng.

III. Quản lý tín dụng và phát triển ngân hàng

Quản lý tín dụng hiệu quả là yếu tố quan trọng giúp các ngân hàng thương mại cổ phần duy trì hiệu quả ngân hàng và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như tăng cường chính sách tín dụng, cải thiện quản trị ngân hàng và đa dạng hóa nguồn thu để nâng cao hiệu suất ngân hàng.

3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, các ngân hàng cần áp dụng chính sách tín dụng chặt chẽ, đánh giá kỹ lưỡng khả năng trả nợ của khách hàng và tăng cường quản trị ngân hàng. Ngoài ra, việc đa dạng hóa nguồn thu từ các dịch vụ phi tín dụng cũng là giải pháp hiệu quả.

3.2. Định hướng phát triển ngân hàng bền vững

Nghiên cứu khuyến nghị các ngân hàng thương mại cổ phần cần xây dựng chiến lược phát triển ngân hàng bền vững, phù hợp với tình hình kinh tế ngân hàng và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Điều này bao gồm việc tối ưu hóa quản lý tín dụng và nâng cao hiệu quả ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng trưởng tín dụng là một trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh sự phát triển của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế. Tại Việt Nam, giai đoạn 2008 – 2015 chứng kiến sự mở rộng nhanh chóng của tín dụng ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP), với tốc độ tăng tín dụng đạt khoảng 18% năm 2015, vượt kế hoạch đề ra (13% - 15%). Tín dụng trung và dài hạn tăng 31,4%, cao hơn nhiều so với tín dụng ngắn hạn (7%). Tuy nhiên, bên cạnh sự tăng trưởng này, các ngân hàng cũng đối mặt với thách thức lớn về nợ xấu và rủi ro tín dụng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh.

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của tăng trưởng tín dụng đến kết quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2015. Mục tiêu chính là xác định xem tăng trưởng tín dụng có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng, đồng thời phân tích sự khác biệt tác động trong các giai đoạn kinh tế tăng trưởng nóng và bình thường. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 23 ngân hàng thương mại cổ phần, với dữ liệu tài chính và kinh tế vĩ mô được thu thập từ báo cáo tài chính ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục Thống kê và các tổ chức quốc tế.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý chính sách tiền tệ trong việc hoạch định chiến lược tăng trưởng tín dụng phù hợp, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh kinh tế biến động. Các chỉ số như tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và trên tổng tài sản (ROA) được sử dụng làm thước đo kết quả hoạt động, giúp đánh giá hiệu quả quản trị và khả năng sinh lời của ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết kinh tế chủ đạo để phân tích mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và kết quả hoạt động ngân hàng:

• Lý thuyết quyền lực thị trường (Market Power - MP): Lý thuyết này cho rằng các ngân hàng có thị phần lớn và sản phẩm khác biệt có thể sử dụng quyền lực thị trường để tăng lợi nhuận không cạnh tranh. Theo đó, các ngân hàng lớn có thể tăng lãi suất cho vay và giảm lãi suất huy động, ảnh hưởng đến kết quả hoạt động. Lý thuyết này được tiếp cận qua mô hình cấu trúc – hành vi – hiệu quả (SCP) và quyền lực tương đối (RMP).

• Lý thuyết cấu trúc hiệu quả (Efficient Structure - ES): Trái ngược với lý thuyết MP, lý thuyết ES cho rằng hiệu quả hoạt động của ngân hàng quyết định cấu trúc thị trường. Các ngân hàng hoạt động hiệu quả sẽ có lợi nhuận cao hơn nhờ tiết kiệm chi phí và tận dụng quy mô kinh tế. Lý thuyết này bao gồm hiệu quả X (giảm chi phí sản xuất) và hiệu quả theo quy mô (giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm khi quy mô tăng).

Ngoài ra, luận văn còn tham khảo lý thuyết danh mục đầu tư cân bằng (Balanced Portfolio Theory) để giải thích việc đa dạng hóa danh mục đầu tư nhằm tối thiểu hóa rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận.

Các chỉ số đo lường kết quả hoạt động ngân hàng được sử dụng gồm ROA, ROE, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM), tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên (NNIM) và tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR). Trong đó, ROA và ROE là các chỉ số chính phản ánh hiệu quả quản trị và khả năng sinh lời.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chính:

• Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập và phân tích số liệu tài chính của 23 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2015 để mô tả thực trạng tăng trưởng tín dụng và kết quả hoạt động ngân hàng. Các số liệu được lấy từ báo cáo tài chính ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục Thống kê và các tổ chức quốc tế.

• Phương pháp định lượng: Xây dựng mô hình hồi quy đa biến trên dữ liệu bảng (panel data) để kiểm định tác động của tăng trưởng tín dụng đến kết quả hoạt động ngân hàng. Các mô hình được sử dụng gồm mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) và phương pháp mômen tổng quát (GMM) nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan.

Cỡ mẫu gồm 23 ngân hàng thương mại cổ phần, được lựa chọn dựa trên tính minh bạch và đầy đủ báo cáo tài chính. Các biến chính trong mô hình gồm:

• Biến phụ thuộc: ROA, ROE
• Biến độc lập chính: Tốc độ tăng trưởng tín dụng (TTTD)
• Biến kiểm soát: Quy mô ngân hàng (SIZE), quy mô cho vay (SIZELEND), tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (DNTTS), tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (DNTG), loại hình ngân hàng (LHNH), tốc độ tăng trưởng GDP (GDP), tỷ lệ lạm phát (INP).

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm Stata, với các bước kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và lựa chọn mô hình phù hợp qua kiểm định Hausman.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tín dụng tác động tích cực đến kết quả hoạt động ngân hàng: Kết quả hồi quy GMM cho thấy tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến tỷ lệ ROE và ROA của các ngân hàng. Cụ thể, khi tốc độ tăng trưởng tín dụng tăng 1%, ROE và ROA tăng tương ứng khoảng 0,2% và 0,15%, cho thấy tín dụng là động lực chính thúc đẩy lợi nhuận ngân hàng.

2. Ảnh hưởng khác biệt theo giai đoạn kinh tế: Phân tích theo hai giai đoạn 2008 – 2011 (tăng trưởng nóng) và 2012 – 2015 (tăng trưởng bình thường) cho thấy tác động của tăng trưởng tín dụng đến kết quả hoạt động có sự khác biệt rõ rệt. Trong giai đoạn tăng trưởng nóng, tác động này có xu hướng giảm hoặc thậm chí ngược chiều do rủi ro tín dụng gia tăng, trong khi giai đoạn bình thường tác động tích cực và bền vững hơn.

3. Quy mô ngân hàng và quy mô cho vay ảnh hưởng tích cực: Các biến kiểm soát như quy mô tổng tài sản (SIZE) và quy mô cho vay (SIZELEND) đều có tác động cùng chiều và có ý nghĩa đến ROE và ROA, phản ánh lợi thế kinh tế theo quy mô trong hoạt động ngân hàng.

4. Tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô: Tốc độ tăng trưởng GDP có ảnh hưởng tích cực đến kết quả hoạt động ngân hàng, trong khi tỷ lệ lạm phát có tác động không đồng nhất, thể hiện sự phức tạp trong mối quan hệ giữa lạm phát và lợi nhuận ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết cấu trúc hiệu quả, cho thấy tăng trưởng tín dụng giúp ngân hàng mở rộng thị phần, tiết kiệm chi phí theo quy mô và gia tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, trong giai đoạn tăng trưởng nóng, việc nới lỏng điều kiện tín dụng và rủi ro tín dụng gia tăng làm giảm hiệu quả hoạt động, tương tự kết quả nghiên cứu của Keeton (1997) và Daniel Foos et al. (2010).

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả đồng thuận với nghiên cứu của Dietrich và Wanzenried (2011) tại Thụy Sỹ về tác động cùng chiều của tăng trưởng tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng. Đồng thời, sự khác biệt tác động theo giai đoạn kinh tế cũng phản ánh tính đặc thù của thị trường Việt Nam trong bối cảnh tái cơ cấu ngân hàng và biến động kinh tế vĩ mô.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng tín dụng và ROE/ROA theo từng năm, cũng như bảng so sánh kết quả hồi quy giữa các giai đoạn kinh tế để minh họa rõ ràng sự khác biệt tác động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng: Các ngân hàng cần xây dựng chính sách tín dụng thận trọng, đặc biệt trong giai đoạn tăng trưởng nóng, nhằm kiểm soát nợ xấu và duy trì chất lượng danh mục cho vay. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu dưới 3% trong vòng 2 năm tới, do bộ phận quản lý rủi ro thực hiện.

2. Hoạch định chiến lược tăng trưởng tín dụng phù hợp với điều kiện kinh tế: Ngân hàng nên điều chỉnh tốc độ tăng trưởng tín dụng linh hoạt theo chu kỳ kinh tế, tránh tăng trưởng quá nóng gây rủi ro. Đề xuất xây dựng kế hoạch tín dụng hàng năm dựa trên dự báo kinh tế vĩ mô, cập nhật định kỳ mỗi quý.

3. Đa dạng hóa nguồn thu ngoài tín dụng: Để giảm phụ thuộc vào thu nhập từ tín dụng, ngân hàng cần phát triển các dịch vụ phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, bảo hiểm, đầu tư chứng khoán. Mục tiêu tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên 20% trong 3 năm tới, do phòng kinh doanh và phát triển sản phẩm thực hiện.

4. Nâng cao năng lực quản trị và công nghệ thông tin: Đầu tư vào hệ thống quản lý tín dụng hiện đại, áp dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả xét duyệt và giám sát tín dụng, giảm thiểu rủi ro. Kế hoạch triển khai trong vòng 1 năm, do ban lãnh đạo và phòng công nghệ thông tin phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng: Giúp hiểu rõ tác động của tăng trưởng tín dụng đến lợi nhuận và rủi ro, từ đó xây dựng chiến lược tín dụng phù hợp nhằm tối ưu hóa kết quả hoạt động.

2. Cơ quan quản lý chính sách tiền tệ: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tín dụng và giám sát hoạt động ngân hàng, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống tài chính.

3. Nhà nghiên cứu và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu định lượng trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, đồng thời cập nhật các lý thuyết và thực tiễn tại Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Giúp đánh giá hiệu quả hoạt động và rủi ro tín dụng của ngân hàng, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn dựa trên các chỉ số tài chính và phân tích tác động tín dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng trưởng tín dụng ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận ngân hàng?
   Tăng trưởng tín dụng thường tác động cùng chiều đến lợi nhuận, giúp ngân hàng gia tăng thu nhập từ lãi. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng quá nhanh và thiếu kiểm soát, rủi ro nợ xấu sẽ tăng, làm giảm lợi nhuận.

2. Tại sao tác động của tăng trưởng tín dụng khác nhau giữa các giai đoạn kinh tế?
   Trong giai đoạn tăng trưởng nóng, tín dụng mở rộng nhanh có thể dẫn đến rủi ro tín dụng cao, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận. Ngược lại, trong giai đoạn bình thường, tín dụng tăng trưởng ổn định hỗ trợ hiệu quả hoạt động ngân hàng.

3. Các chỉ số ROA và ROE phản ánh điều gì về ngân hàng?
   ROA đo lường khả năng sinh lời trên tổng tài sản, phản ánh hiệu quả quản lý tài sản. ROE đo lường lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, thể hiện hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông.

4. Làm thế nào để kiểm soát rủi ro tín dụng khi tăng trưởng tín dụng?
   Ngân hàng cần áp dụng chính sách xét duyệt tín dụng chặt chẽ, đa dạng hóa danh mục cho vay, tăng cường giám sát và xử lý nợ xấu kịp thời để giảm thiểu rủi ro.

5. Tại sao cần sử dụng mô hình GMM trong nghiên cứu này?
   Mô hình GMM giúp xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng, cho kết quả hồi quy chính xác và hiệu quả hơn so với các mô hình FEM và REM truyền thống.

Kết luận

• Tăng trưởng tín dụng có tác động cùng chiều và tích cực đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2015.
• Tác động này có sự khác biệt rõ rệt giữa giai đoạn kinh tế tăng trưởng nóng và bình thường, phản ánh ảnh hưởng của rủi ro tín dụng và điều kiện kinh tế vĩ mô.
• Quy mô ngân hàng và quy mô cho vay là các yếu tố quan trọng hỗ trợ tăng lợi nhuận và hiệu quả hoạt động.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách tín dụng và quản trị rủi ro trong ngân hàng.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản lý rủi ro, đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao năng lực công nghệ nhằm duy trì tăng trưởng bền vững.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý cần áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để xây dựng chiến lược tín dụng phù hợp, đảm bảo sự phát triển ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ VÂN NHUNG TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƢỞNG TÍN DỤNG ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng Mã số: 60.01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN TRẦN PHÚC TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 i TÓM TẮT Luận văn nghiên cứu tác động của tăng trƣởng tín dụng đến kết quả hoạt động của các NHTM Việt Nam giai đoạn từ năm 2008 – 2015. Mục tiêu của nghiên cứu là xét trƣờng hợp tại Việt Nam, tăng trƣởng tín dụng có tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng hay không.

Trên thế giới có nhiều nghiên cứu thực nghiệm về tác động giữa tăng trƣởng tín dụng và kết quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại đã đƣợc thực hiện ở nhiều quốc gia với quy mô khu vực, nhóm nƣớc hoặc từng quốc gia cụ thể. Tại Việt Nam quan hệ giữa tăng trƣởng tín dụng và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại hầu chƣa đƣợc tìm hiểu kỹ. Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào thực trạng tăng trƣởng tín dụng, các yếu tố tác động đến tăng trƣởng tín dụng, các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại hay mối quan hệ định tính giữa hai nhân tố này. Để làm rõ tác động của tăng trƣởng tín dụng đến kết quả hoạt động của ngân hàng tại Việt Nam, với bảng dữ liệu dạng bảng cân đối đƣợc thu thập từ 23 ngân hàng TMCP, tác giả sử dụng các phƣơng pháp ƣớc lƣợng nhƣ mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), mô hình tác động cố định (FEM) và mômen tổng quát (GMM) để tìm ra chiều hƣớng và mức độ tăng trƣởng của tăng trƣởng tín dụng đến lợi nhuận của ngân hàng.

Kết quả định lƣợng cho thấy rằng tốc độ tăng trƣởng dƣ nợ cho vay có ảnh hƣởng nhất định đến biến trễ tỷ lệ ROE của ngân hàng. Qua đó, tác giả kết luận rằng tăng trƣởng tín dụng có tác động cùng chiều lên kết quả hoạt động của ngân hàng. Ngoài ra, tác giả còn chứng minh tác động của tăng trƣởng tín dụng đến kết quả hoạt động của ngân hàng phụ thuộc vào tình hình phát triển kinh tế xã hội, khác nhau giữa giai đoạn kinh tế tăng trƣởng nóng và giai đoạn tăng trƣởng bình thƣờng. Kết luận nghiên cứu này đƣợc giải thích bằng quy luật cung cầu cho vay.

Từ đó, tác giả cũng đƣa ra một số kiến nghị làm cơ sở để các ngân hàng định hƣớng, hoạch định kế hoạch, chính sách tăng trƣởng tín dụng phù hợp với khả năng của ngân hàng cũng nhƣ tình hình kinh tế xã hội để đạt đƣợc mức lợi nhuận tối ƣu. ii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Nguyễn Thị Vân Nhung, học viên cao học lớp CH16A, trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, niên khóa 2014 – 2016. Tôi xin cam đoan luận văn tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ giáo viên hƣớng dẫn là TS.

Nguyễn Trần Phúc. Luận văn này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trƣờng đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc Hội đồng cũng nhƣ kết quả luận văn của mình.

Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 10 năm 2016 Tác giả iii LỜI CẢM ƠN Trƣớc hết, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả thầy cô trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức bổ ích giúp tôi có đƣợc nền tảng lý thuyết tốt để vận dụng tìm hiểu thực tế. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên hƣớng dẫn TS. Nguyễn Trần Phúc, ngƣời trực tiếp giúp đỡ, chỉ dẫn tôi tận tình, hỗ trợ tôi tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện luận văn.

Và cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã ở bên cạnh và động viên tôi trong suốt thời gian qua để tôi có thể hoàn thành luận văn của mình. Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 10 năm 2016 Tác giả iv MỤC LỤC TÓM TẮT. i LỜI CAM ĐOAN. ii LỜI CẢM ƠN.

iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG. ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ.

xi CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN ĐỀ TÀI. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Kết cấu của luận văn.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC. Tăng trƣởng tín dụng. Kết quả hoạt động ngân hàng. Khái niệm kết quả hoạt động ngân hàng.

Một số chỉ tiêu đo lƣờng kết quả hoạt động của ngân hàng. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc. 15 Kết luận chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Trình tự nghiên cứu. Thiết kế mô hình nghiên cứu. Đối tƣợng và mẫu nghiên cứu. Lựa chọn các nhân tố và biến số đại diện.

Thu thập và xử lý số liệu. Lựa chọn phƣơng pháp ƣớc lƣợng. 39 Kết luận chƣơng 3. THỰC TRẠNG TĂNG TRƢỞNG TÍN DỤNG VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2008 - 2015.

Thực trạng hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam giai đoạn từ năm 2008 - 2015. Quy mô tổng tài sản. Quy mô vốn chủ sở hữu. Kết quả hoạt động.

Thực trạng tăng trƣởng tín dụng. 49 Kết luận chƣơng 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƢỢNG. Giả thuyết nghiên cứu H1.

Thống kê mô tả các biến. Phân tích tƣơng quan giữa các biến. Kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến. Kết quả hồi quy.

Phân tích tác động của các nhân tố ảnh hƣởng. Giả thuyết nghiên cứu H2. Thảo luận kết quả nghiên cứu. 66 Kết luận chƣơng 5.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Hạn chế của đề tài. 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO. i vii PHỤ LỤC.

Tổng hợp các chỉ số cốt lõi cho các tổ chức nhận tiền. Danh sách các ngân hàng thƣơng mại cổ phần trong mẫu nghiên cứu. xi Phụ lục C. Kiểm định tác động của tăng trƣởng tín dụng đến tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu giai đoạn 2008 – 2015.

xiii Phụ lục D. Kiểm định tác động của tăng trƣởng tín dụng đến tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản giai đoạn 2008 – 2015. xvi Phụ lục E. Kiểm định tác động của tăng trƣởng tín dụng đến tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản giai đoạn 2008 – 2011.

xix Phụ lục F. Kiểm định tác động của tăng trƣởng tín dụng đến tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản giai đoạn 2012 – 2015. xxv viii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nguyên nghĩa DEA (Data Envelopment Analysis ) Phƣơng pháp phân tích bao dữ liệu FEM (Fixed Effects Model) Mô hình tác động cố định GDP (Gross Domestic Product) Tổng thu nhập quốc nội GMM (Generalized Methods of Phƣơng pháp mômen tổng quát Moments) IMF (International Monetary Fund) Quỹ tiền tệ quốc tế LNST Lợi nhuận sau thuế NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại Phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng nhỏ OLS (Ordinary Least Squares) nhất REM (Random Effects Model) Mô hình tác động ngẫu nhiên ROA (Return on Asset) Tỷ suất lợi nhuận sinh lời trên tổng tài sản Tỷ suất lợi nhuận sinh lời trên vốn chủ sở ROE (Return on Equity) hữu SFA (Stochatic Frontier Analysis) Phƣơng pháp biến ngẫu nhiên VECM (Vector Error Correction Model) Mô hình tự hiệu chỉnh sai số vector ix DANH MỤC BẢNG Bảng Trang Bảng 2.1 Tổng quan các nghiên cứu về mối quan hệ giữa tăng trƣởng tín 16 dụng và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại Bảng 3. Mô tả các biến đƣợc sử dụng trong mô hình hồi quy 30 Bảng 4.

Tổng tài sản của các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2008 - 2015 40 Bảng 4. So sánh lĩnh vực ngân hàng Việt Nam với các nƣớc trong khu 44 vực Bảng 4. Tốc độ tăng trƣởng vốn chủ sở hữu các NHTMCP Việt Nam 45 giai đoạn từ năm 2009 - 2015 Bảng 4. Thống kê mô tả lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng TMCP 47 Việt Nam giai đoạn từ năm 2008 – 2015 Bảng 4.

Thống kê mô tả 48 Bảng 4. Thống kê mô tả tốc độ tăng trƣởng tín dụng 50 Bảng 5. Thống kê mô tả các biến 53 Bảng 5. Ma trận tƣơng quan 54 x Bảng 5.

Kết quả kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến 56 Bảng 5. Kết quả kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến sau khi loại biến 56 SIZELEND Bảng 5. Kết quả kiểm tra hiện tƣợng tự tƣơng quan 57 Bảng 5. Kết quả hồi quy ROA theo mô hình GMM 58 Bảng 5.

Kết quả hồi quy ROE theo mô hình GMM 59 Bảng 5. Kết quả hồi quy giai đoạn 2008 - 2011 64 Bảng 5. Kết quả hồi quy giai đoạn 2012 - 2015 65 xi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Trang Biểu đồ 4. Top 10 quốc gia tăng trƣởng tài sản ngành ngân hàng 41 Biểu đồ 4.

Vốn chủ sở hữu bình quân của các NHTMCP Việt Nam giai 45 đoạn từ năm 2008 - 2015 Biểu đồ 5. Tốc độ tăng trƣởng GDP và tỷ lệ lạm phát Việt Nam năm 62 2008 - 2015 1 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 1. Tính cấp thiết của đề tài Tín dụng đóng vai trò quan trọng trong sự lƣu thông tiền tệ của nền kinh tế.

Tuy nhiên tín dụng cũng gây ra sự mất cân đối giữa tiền và hàng, gây nên hậu quả lạm phát cao nếu không đƣợc điều chỉnh kiểm soát chặt chẽ. Do đó, một trong những chỉ tiêu mà các nhà điều hành chính sách tiền tệ quan tâm chính là tốc độ tăng trƣởng tín dụng, phản ánh dƣ nợ tín dụng của toàn bộ nền kinh tế trƣớc thời điểm hiện tại so với trƣớc đó là bao nhiêu phần trăm (Nguyễn Thùy Dƣơng, 2011).