Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Sử Dụng Ở Trường Đại Học Chính Trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý kinh tế tăng cường quản lý ngân sách sử dụng ở trường đại học chính trị, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Nguyễn Trường Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Công
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Sử Dụng Ở Trường Đại Học Chính Trị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa khoa học
• 0.5. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước, ngân sách quốc phòng và quản lý ngân sách sử dụng
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản về ngân sách
• 1.3. Một số khái niệm về Ngân sách sử dụng
• 1.4. Nội dung quản lý ngân sách nhà sử dụng
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách sử dụng tại trường Đại học Chính trị
• 1.6. Kinh nghiệm quản lý ngân sách sử dụng tại học viện nhà trường quân đội
• 1.7. Kinh nghiệm của Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng
• 1.8. Bài học kinh nghiệm cho trường Đại học Chính trị
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp tiếp cận
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH SỬ DỤNG Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CHÍNH TRỊ - BỘ QUỐC PHÒNG
• 3.1. Đặc điểm tình hình và nhiệm vụ của Trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng có liên quan đến công tác lập, chấp hành và quyết toán ngân sách
• 3.2. Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy, biên chế
• 3.3. Nhiệm vụ, tổ chức biên chế của ngành tài chính Nhà trường
• 3.4. Cơ chế quản lý tài chính, ngân sách sử dụng tại trường Đại học chính trị - Bộ Quốc phòng
• 3.5. Một số đặc điểm trong bảo đảm tài chính ở Trường Đại học Chính trị
• 3.6. Thực trạng Công tác quản lý NSSD giai đoạn 2016-2018 ở Trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng
• 3.7. Lập dự toán ngân sách
• 3.8. Chấp hành ngân sách
• 3.9. Kế toán và quyết toán ngân sách sử dụng
• 3.10. Kiểm tra, thanh tra chi ngân sách sử dụng
• 3.11. Đánh giá về công tác quản lý ngân sách sử dụng của trường Đại học Chính trị qua kết quả điều tra
• 3.12. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách sử dụng tại trường Đại học Chính trị
• 3.12.1. Yếu tố bên ngoài
• 3.12.2. Yếu tố bên trong
• 3.13. Đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách sử dụng ở Trường Đại học Chính trị
• 3.13.1. Những kết quả đạt được
• 3.13.2. Những hạn chế, bất cập
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH SỬ DỤNG Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CHÍNH TRỊ
• 4.1. Mục tiêu và phương hướng tăng cường quản lý ngân sách sử dụng ở trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng
• 4.2. Phương hướng
• 4.3. Một số biện pháp tăng cường quản lý NSSD ở trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng
• 4.3.1. Tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt cơ chế quản lý và nâng cao vai trò lãnh đạo, năng lực chỉ huy, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chỉ huy các cấp trong quản lý ngân sách sử dụng
• 4.3.2. Nâng cao chất lượng chu trình quản lý ngân sách sử dụng
• 4.3.3. Phát huy vai trò tham mưu của Ban Tài chính và tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan tài chính và các ngành nghiệp vụ, đơn vị trong tổ chức quản lý ngân sách sử dụng
• 4.3.4. Nghiên cứu xây dựng và cụ thể hóa các nội dung quản lý ngân sách sử dụng trên cơ sở các văn bản quy định chế độ của cấp trên
• 4.3.5. Thực hiện khoán chi đối với một số nội dung chi kinh phí nghiệp vụ hành chính
• 4.3.6. Nâng cao chất lượng bộ máy quản lý ngân sách sử dụng
• 4.3.7. Phát huy vai trò của kế toán, tăng cường kiểm soát chi ngân sách, làm tốt công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý ngân sách sử dụng
• 4.4. Một số kiến nghị, đề xuất
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Ngân Sách Đại Học Chính Trị

Quản lý ngân sách tại các trường đại học, đặc biệt là Đại học Chính trị, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn lực tài chính cho các hoạt động giáo dục, nghiên cứu và phát triển. Quản lý ngân sách đại học hiệu quả không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế của nhà trường. Việc cải thiện quản lý tài chính đại học là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh tự chủ tài chính ngày càng được đẩy mạnh. Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2016, ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Do đó, việc quản lý chặt chẽ và minh bạch ngân sách là vô cùng quan trọng.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý ngân sách đại học

Quản lý ngân sách đại học bao gồm các hoạt động lập kế hoạch, phân bổ, sử dụng, kiểm tra và đánh giá nguồn lực tài chính nhằm đạt được các mục tiêu chiến lược của trường. Vai trò của quản lý ngân sách là đảm bảo nguồn tài chính ổn định, sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Hiệu quả quản lý ngân sách giúp trường có thể đầu tư vào cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và mở rộng các hoạt động nghiên cứu khoa học.

1.2. Đặc điểm của ngân sách trường Đại học Chính trị

Ngân sách của trường Đại học Chính trị có những đặc điểm riêng biệt do tính chất đặc thù của một cơ sở đào tạo thuộc lực lượng vũ trang. Nguồn thu của trường chủ yếu từ ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học, bên cạnh đó còn có các nguồn thu từ hoạt động khoa học công nghệ, dịch vụ đào tạo và các nguồn hợp pháp khác. Việc phân bổ ngân sách đại học cần đảm bảo ưu tiên cho các nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, đồng thời đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.

II. Thực Trạng Quản Lý Ngân Sách Thách Thức Tại Đại Học

Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định, công tác quản lý ngân sách tại các trường đại học nói chung và Đại học Chính trị nói riêng vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như lập dự toán chưa sát thực tế, phân bổ ngân sách còn dàn trải, kiểm soát chi tiêu chưa chặt chẽ, và thiếu công cụ đánh giá hiệu quả đang gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sử dụng nguồn lực. Theo một nghiên cứu, trong số 20 nội dung chi trong năm 2016, có 13 nội dung Cục Tài chính bảo đảm 83-95%, 7 nội dung Cục Tài chính bảo đảm 95-100%. Điều này cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nguồn ngân sách cấp trên và tiềm ẩn nhiều bất cập.

2.1. Các vấn đề tồn tại trong lập dự toán ngân sách

Lập dự toán ngân sách là khâu quan trọng đầu tiên trong quy trình quản lý ngân sách. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, công tác này còn nhiều hạn chế như: thiếu thông tin đầu vào chính xác, dự báo chưa sát với tình hình thực tế, và chưa gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển của trường. Điều này dẫn đến tình trạng dự toán không đủ hoặc thừa so với nhu cầu thực tế, gây khó khăn cho việc kiểm soát chi tiêu đại học.

2.2. Hạn chế trong phân bổ và sử dụng ngân sách

Việc phân bổ ngân sách chưa thực sự dựa trên các tiêu chí rõ ràng và minh bạch, dẫn đến tình trạng phân bổ dàn trải, thiếu trọng tâm. Bên cạnh đó, việc sử dụng ngân sách còn lãng phí, kém hiệu quả do chưa có cơ chế kiểm soát chặt chẽ và đánh giá hiệu quả sử dụng. Cần có giải pháp tối ưu hóa ngân sách để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả nhất.

2.3. Thiếu công cụ đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách

Hiện nay, các trường đại học còn thiếu các công cụ và phương pháp đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách một cách toàn diện và khách quan. Điều này gây khó khăn cho việc xác định những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác quản lý ngân sách, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện phù hợp. Cần xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả ngân sách để nâng cao trách nhiệm giải trình.

III. Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Đại Học

Để khắc phục những hạn chế và nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách đại học, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện quy trình lập dự toán, tăng cường kiểm soát chi tiêu, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính, và ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống quản lý tài chính đại học minh bạch, hiệu quả và bền vững.

3.1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán ngân sách

Cần xây dựng quy trình lập dự toán ngân sách khoa học, minh bạch và có sự tham gia của các đơn vị liên quan. Cần thu thập đầy đủ thông tin đầu vào, dự báo sát với tình hình thực tế, và gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển của trường. Đồng thời, cần xây dựng các tiêu chí phân bổ ngân sách rõ ràng, minh bạch và dựa trên hiệu quả hoạt động.

3.2. Tăng cường kiểm soát chi tiêu và nâng cao hiệu quả sử dụng

Cần xây dựng cơ chế kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, đảm bảo chi tiêu đúng mục đích, đúng định mức và tiết kiệm. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Cần khuyến khích các đơn vị sử dụng ngân sách hiệu quả, tiết kiệm và sáng tạo.

3.3. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính

Cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ tài chính. Cần cập nhật kiến thức mới về quản lý tài chính, kế toán, kiểm toán và các quy định pháp luật liên quan. Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, khách quan và trách nhiệm.

IV. Ứng Dụng CNTT Để Quản Lý Ngân Sách Hiệu Quả Hơn

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại các trường đại học. Các phần mềm quản lý tài chính, hệ thống báo cáo trực tuyến, và các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp tự động hóa các quy trình, giảm thiểu sai sót, và cung cấp thông tin kịp thời cho việc ra quyết định. Việc sử dụng phần mềm quản lý ngân sách đại học giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

4.1. Triển khai các phần mềm quản lý tài chính hiện đại

Cần lựa chọn và triển khai các phần mềm quản lý tài chính phù hợp với đặc điểm và yêu cầu của trường. Các phần mềm này cần có đầy đủ các chức năng như lập dự toán, phân bổ, kiểm soát chi tiêu, kế toán, báo cáo và phân tích dữ liệu. Đồng thời, cần đảm bảo tính tương thích với các hệ thống thông tin khác của trường.

4.2. Xây dựng hệ thống báo cáo trực tuyến và công khai thông tin

Cần xây dựng hệ thống báo cáo trực tuyến, cho phép các đơn vị và cá nhân có thể truy cập và theo dõi tình hình thực hiện ngân sách một cách dễ dàng và kịp thời. Đồng thời, cần công khai thông tin về ngân sách và chi tiêu của trường trên trang web của trường, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

4.3. Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để ra quyết định

Cần sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách, xác định các xu hướng và vấn đề tiềm ẩn. Các công cụ này có thể giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời, nhằm tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Và Kiểm Toán Ngân Sách Đại Học

Đánh giá hiệu quả và kiểm toán ngân sách đại học là khâu quan trọng để đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Việc đánh giá cần được thực hiện định kỳ, khách quan và toàn diện, dựa trên các tiêu chí rõ ràng và minh bạch. Kết quả đánh giá cần được công khai và sử dụng để cải thiện công tác quản lý ngân sách.

5.1. Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả

Cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách một cách toàn diện, bao gồm các tiêu chí về tính tuân thủ pháp luật, tính minh bạch, tính hiệu quả và tính bền vững. Các tiêu chí này cần được lượng hóa và có thể đo lường được.

5.2. Thực hiện kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập

Cần thực hiện kiểm toán nội bộ định kỳ để kiểm tra tính tuân thủ pháp luật, tính chính xác của số liệu và tính hiệu quả của các quy trình quản lý. Đồng thời, cần mời các tổ chức kiểm toán độc lập để thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính, đảm bảo tính khách quan và tin cậy.

5.3. Sử dụng kết quả đánh giá để cải thiện quản lý

Cần sử dụng kết quả đánh giá hiệu quả và kiểm toán để xác định những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác quản lý ngân sách. Trên cơ sở đó, cần xây dựng kế hoạch cải thiện và triển khai các giải pháp khắc phục, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

VI. Tự Chủ Tài Chính Cơ Hội Và Thách Thức Quản Lý Ngân Sách

Tự chủ tài chính là xu hướng tất yếu của các trường đại học hiện nay. Tuy nhiên, tự chủ tài chính cũng đặt ra nhiều thách thức mới trong công tác quản lý ngân sách. Các trường cần chủ động tìm kiếm các nguồn thu, quản lý chi tiêu hiệu quả, và đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình. Tự chủ tài chính đại học đòi hỏi sự thay đổi tư duy và phương pháp quản lý.

6.1. Tìm kiếm và đa dạng hóa các nguồn thu

Các trường cần chủ động tìm kiếm và đa dạng hóa các nguồn thu, bao gồm học phí, lệ phí, hoạt động khoa học công nghệ, dịch vụ đào tạo, và các nguồn hợp pháp khác. Cần xây dựng chính sách học phí phù hợp, khuyến khích các hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, và mở rộng các dịch vụ đào tạo.

6.2. Quản lý chi tiêu hiệu quả và tiết kiệm

Các trường cần quản lý chi tiêu hiệu quả và tiết kiệm, đảm bảo chi tiêu đúng mục đích, đúng định mức và tiết kiệm. Cần xây dựng cơ chế kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, khuyến khích các đơn vị sử dụng ngân sách hiệu quả, tiết kiệm và sáng tạo.

6.3. Đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

Các trường cần đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong công tác quản lý ngân sách. Cần công khai thông tin về ngân sách và chi tiêu của trường trên trang web của trường, và thực hiện kiểm toán định kỳ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô Việt Nam có nhiều biến động và thách thức, công tác quản lý ngân sách sử dụng (NSSD) tại các đơn vị quân đội, đặc biệt là trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả tài chính và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng. Từ năm 2016 đến 2018, trường Đại học Chính trị đã thực hiện quản lý ngân sách theo các quy định mới của Luật Ngân sách Nhà nước (sửa đổi năm 2016), với tỷ lệ bảo đảm ngân sách dao động từ 77% đến 100% tùy từng nội dung chi. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế, bất cập cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả quản lý. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp tăng cường quản lý ngân sách sử dụng tại trường trong giai đoạn 2016-2018. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý ngân sách quốc phòng thường xuyên, bao gồm chi thanh toán cho cá nhân và chi nghiệp vụ. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ góp phần hoàn thiện lý luận về quản lý ngân sách nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn và giải pháp thiết thực cho công tác quản lý tài chính tại trường, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, tiết kiệm và chống lãng phí.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

• Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước: Dựa trên Luật Ngân sách Nhà nước năm 2016, ngân sách nhà nước được hiểu là toàn bộ các khoản thu, chi được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Ngân sách quốc phòng là một bộ phận của ngân sách nhà nước, bao gồm các khoản thu chi của quân đội được cơ quan có thẩm quyền quyết định.

• Mô hình chu trình quản lý ngân sách: Bao gồm ba khâu chính: lập dự toán ngân sách, chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách. Mỗi khâu đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong quản lý ngân sách.

• Các nguyên tắc quản lý ngân sách sử dụng: Nguyên tắc quản lý theo dự toán, tiết kiệm và hiệu quả, thống nhất và cân đối ngân sách, công khai, dân chủ, công bằng, rõ ràng, trung thực và chính xác, chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước.

• Khái niệm chuyên ngành: Ngân sách sử dụng (NSSD) là khoản kinh phí thuộc ngân sách quốc phòng dự chi hàng năm cho mọi mặt hoạt động của các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, bao gồm chi bảo đảm cho cá nhân và chi hoạt động nghiệp vụ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp từ các báo cáo quyết toán ngân sách của trường Đại học Chính trị giai đoạn 2016-2018, các văn bản pháp luật liên quan và tài liệu chuyên ngành. Thu thập số liệu sơ cấp qua khảo sát ý kiến 30 cán bộ quản lý và nhân viên liên quan đến công tác quản lý ngân sách sử dụng tại trường.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả để tổng hợp, phân tích số liệu; phương pháp so sánh để đánh giá mức độ hoàn thành dự toán ngân sách qua các năm; phương pháp tổng hợp ý kiến chuyên gia để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong khoảng thời gian từ 2016 đến 2018, khảo sát ý kiến thực hiện trong năm 2018, tổng hợp và đề xuất giải pháp trong năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ lệ bảo đảm ngân sách sử dụng: Trong giai đoạn 2016-2018, tỷ lệ bảo đảm ngân sách sử dụng của trường dao động từ 77% đến 100% tùy từng nội dung chi, với năm 2016 có 13/20 nội dung đạt 83-95%, 7 nội dung đạt 95-100%; năm 2017 có 8 nội dung đạt 85-95%, 12 nội dung đạt 95-100%; năm 2018 có 9 nội dung đạt 77-95%.

• Thực trạng công tác lập dự toán và chấp hành ngân sách: Việc lập dự toán ngân sách được thực hiện theo đúng quy trình, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, công tác chấp hành ngân sách còn tồn tại một số hạn chế như phân bổ ngân sách chưa kịp thời, chưa đồng bộ giữa các đơn vị.

• Kiểm tra, thanh tra và quyết toán ngân sách: Công tác kiểm tra, thanh tra được thực hiện thường xuyên nhưng chưa sâu sát, dẫn đến một số khoản chi chưa được kiểm soát chặt chẽ. Quyết toán ngân sách được thực hiện đúng quy định nhưng còn chậm trễ ở một số đơn vị.

• Các yếu tố ảnh hưởng: Bao gồm yếu tố khách quan như chính sách vĩ mô, thể chế tài chính; yếu tố chủ quan như tổ chức bộ máy quản lý, trình độ cán bộ, hệ thống thông tin và phương tiện quản lý. Đặc biệt, trình độ cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự phức tạp trong cơ cấu tổ chức, sự phân tán của các đơn vị trực thuộc và sự thay đổi liên tục của chính sách tài chính quốc phòng. So sánh với kinh nghiệm của Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng và Đại học Tài chính - Marketing, việc tăng cường vai trò lãnh đạo, nâng cao trình độ cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin là những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ bảo đảm ngân sách theo từng năm và bảng tổng hợp ý kiến đánh giá của cán bộ về các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc hoàn thiện quy trình quản lý ngân sách, tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao năng lực quản lý nhằm đảm bảo ngân sách sử dụng hiệu quả, tiết kiệm và minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tăng cường vai trò lãnh đạo và chỉ đạo: Củng cố vai trò của cấp ủy Đảng, Ban Giám hiệu trong quản lý ngân sách sử dụng, đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các phòng ban và đơn vị trực thuộc. Mục tiêu đạt 100% các đơn vị thực hiện đúng quy trình quản lý ngân sách trong vòng 1 năm.

• Nâng cao chất lượng chu trình quản lý ngân sách: Hoàn thiện quy trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách, đảm bảo tính chính xác và kịp thời. Áp dụng phần mềm quản lý ngân sách hiện đại để theo dõi và báo cáo. Thực hiện trong 2 năm tới với sự phối hợp của Ban Tài chính và các đơn vị liên quan.

• Phát huy vai trò tham mưu và phối hợp: Tăng cường vai trò của Ban Tài chính trong tham mưu, phối hợp chặt chẽ với các ngành nghiệp vụ để tổ chức quản lý ngân sách sử dụng hiệu quả. Đào tạo cán bộ tài chính nâng cao năng lực chuyên môn trong 12 tháng.

• Ứng dụng công nghệ thông tin: Đầu tư hệ thống phần mềm quản lý ngân sách, kế toán và kiểm soát chi tiêu, giảm thiểu thủ công, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Triển khai trong vòng 18 tháng với sự hỗ trợ của phòng CNTT.

• Tăng cường kiểm tra, thanh tra, kiểm toán: Thiết lập kế hoạch kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm các vi phạm, đảm bảo tuân thủ các quy định về quản lý ngân sách. Mục tiêu giảm thiểu sai sót ngân sách xuống dưới 2% trong 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý tài chính trong các đơn vị quân đội: Giúp hiểu rõ quy trình, nguyên tắc và thực trạng quản lý ngân sách sử dụng, từ đó nâng cao hiệu quả công tác tài chính.

• Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

• Lãnh đạo các trường đại học quân sự và cơ quan tài chính: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy trình quản lý ngân sách phù hợp với đặc thù đơn vị, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

• Cơ quan kiểm toán và thanh tra tài chính: Cung cấp thông tin về các điểm mạnh, hạn chế trong quản lý ngân sách sử dụng, từ đó đề xuất các biện pháp kiểm soát và giám sát hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý ngân sách sử dụng là gì?
   Quản lý ngân sách sử dụng là quá trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán các khoản chi thuộc ngân sách quốc phòng nhằm đảm bảo hiệu quả, tiết kiệm và đúng quy định.

2. Tại sao cần tăng cường quản lý ngân sách sử dụng ở trường Đại học Chính trị?
   Do đặc thù nhiệm vụ và sự phân tán của các đơn vị trực thuộc, việc quản lý ngân sách còn tồn tại hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực và thực hiện nhiệm vụ.

3. Các nguyên tắc quản lý ngân sách sử dụng gồm những gì?
   Bao gồm nguyên tắc quản lý theo dự toán, tiết kiệm hiệu quả, thống nhất cân đối ngân sách, công khai dân chủ, rõ ràng trung thực và chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước.

4. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Kết hợp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp, sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh và tổng hợp ý kiến chuyên gia để phân tích và đề xuất giải pháp.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách sử dụng?
   Tăng cường vai trò lãnh đạo, hoàn thiện chu trình quản lý, phát huy vai trò tham mưu, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường kiểm tra, thanh tra, kiểm toán.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng, đặc biệt tại trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng.
• Đánh giá thực trạng cho thấy tỷ lệ bảo đảm ngân sách sử dụng đạt từ 77% đến 100% trong giai đoạn 2016-2018, nhưng còn tồn tại hạn chế về phân bổ, chấp hành và kiểm soát chi tiêu.
• Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm chính sách vĩ mô, tổ chức bộ máy, trình độ cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách sử dụng trong thời gian tới.
• Khuyến nghị triển khai các bước tiếp theo trong vòng 1-2 năm để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách, góp phần nâng cao hiệu quả tài chính và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng.

Hành động ngay hôm nay để áp dụng các giải pháp quản lý ngân sách hiệu quả, đảm bảo nguồn lực tài chính phục vụ tốt nhất cho sự nghiệp giáo dục và quốc phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của một chu trình quản lý ngân sách. Xét trên góc độ quản lý, dự toán thể hiện sự cam kết của các cơ quan chức năng về quản lý tài chính nhà nước với các đơn vị thụ hưởng ngân sách. Từ đó, làm nảy sinh nguyên tắc quản lý chi theo dự toán. - Sự tôn trọng nguyên tắc quản lý theo dự toán đối với các khoản chi ngân sách được thể hiện: Mọi nhu cầu chi dự kiến cho năm kế hoạch phải được xác định trong dự toán kinh phí từ cơ sở, thông qua các bước xét duyệt của các cơ quan có thẩm quyền từ thấp đến cao.

Quyết định cuối cùng cho dự toán chi của ngân sách thuộc về Quốc hội. - Trong quá trình tổ chức thực hiện dự toán chi, mỗi ngành, mỗi cấp, mỗi đơn vị phải căn cứ vào dự toán kinh phí đã được duyệt để phân bổ, sử dụng và hạch toán theo đúng mục lục ngân sách đã quy định. - Định kỳ, theo chế độ quyết toán kinh phí đã quy định, các ngành, các cấp, các đơn vị khi phân tích đánh giá kết quả thực hiện của kỳ báo cáo phải lấy dự toán làm căn cứ đối chiếu so sánh. Dự toán chi được xác lập như thế nào thì quyết toán chi cũng phải lập như vậy (Cục Tài chính, 2004).

Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả Tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính. Trong phân bổ, sử dụng các nguồn lực phải tính toán với chi phí ít nhất nhưng vẫn đạt hiệu quả tốt nhất. Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả thể hiện: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn n 10 - Xây dựng được các định mức, tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với từng đối tượng, tính chất công việc và phải có tính thực tiễn cao. - Thiết lập được các hình thức cấp phát đa dạng cho các loại hình đơn vị, quản lý từng nhóm mục chi một cách phù hợp.

- Biết lựa chọn thứ tự ưu tiên cho các loại hoạt động, các nhóm mục chi đạt chất lượng cao. - Khi đánh giá tính hiệu quả chi ngân sách phải có quan điểm toàn diện, đạt được những lợi ích về kinh tế, chính trị, xã hội. Nguyên tắc thống nhất, cân đối ngân sách Nguyên tắc thống nhất, cân đối ngân sách xuất phát từ cơ sở phải cân đối giữa nhu cầu và khả năng của nền kinh tế, giữa thu ngân sách và chi NSNN, giữa NSNN dự chi cho quốc phòng và nhu cầu chi tiêu quốc phòng hàng năm. Nguyên tắc thống nhất là mọi khoản thu, chi NSSD của mọi cấp, mọi ngành đều được phản ánh vào kế hoạch thống nhất; được quản lý từ cấp BQP đến các đơn vị dự toán cơ sở.

Nguyên tắc cân đối được thể hiện trong khi các khoản chi thuộc NSSD chỉ được phép thực hiện khi đã có đủ nguồn kinh phí xác định được đáp ứng (Cục Tài chính, 2004). Nguyên tắc công khai, dân chủ, công bằng Công khai NSSD là một nội dung của công khai tài chính, nhằm bảo đảm thực hiện quyền kiểm tra, giám sát của các cơ quan, đơn vị, của mọi quân nhân trong quá trình phân phối, quản lý và sử dụng vốn, tài sản của Nhà nước, Quân đội và các khoản thu tại đơn vị. Công khai NSQP nói chung và công khai nội dung NSSD nói riêng phải được thực hiện hàng năm, thực hiện công khai cả khâu lập DTNS và quyết toán NSSD, số liệu và các thông tin công khai ngân sách phải bảo đảm đầy đủ, chính xác, kịp thời và phù hợp với chế độ bảo mật tới từng đối tượng tiếp nhận thông tin theo những hình thức thích hợp (Cục Tài chính, 2004). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.

Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác Một trong những yêu cầu của quản lý ngân sách nói chung và quản lý NSSD nói riêng là phải minh bạch, phải tạo môi trường trong suốt từ khâu lập DTNS đến chấp hành ngân sách và QTNS. Minh bạch trong quản lý ngân sách là một trong những yếu tố bảo đảm tính hiệu quả của quản lý ngân sách. Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác đòi hỏi nội dung chi NSSD khi xây dựng phải khoa học, rõ ràng và theo đúng hệ thống mục lục ngân sách nhà nước áp dụng trong quân đội; dự toán thu, dự toán chi kinh phí được tính toán một cách cụ thể, chính xác và đưa vào kế hoạch (Cục Tài chính, 2004). Nguyên tắc chi trực tiếp qua kho bạc nhà nước Thực hiện chi trực tiếp qua KBNN (Kho bạc Nhà nước) là một nguyên tắc trong quản lý chi ngân sách.

- Để thực hiện nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN phải thể hiện: + Tất cả các khoản chi ngân sách phải được kiểm tra, kiểm soát một cách chặt chẽ trước, trong và sau quá trình cấp phát, thanh toán. + Tất cả các cơ quan, đơn vị sử dụng kinh phí ngân sách phải mở tài khoản tại KBNN; chịu sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan tài chính và KBNN. + Đơn vị dự toán cấp trên có trách nhiệm duyệt dự toán ngân sách của các cơ quan, đơn vị cấp dưới… + Kho Bạc nhà nước có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng từ, điều kiện chi và thực hiện cấp phát, thanh toán theo đúng quy định… Thủ trưởng cơ quan KBNN có quyền từ chối thanh toán, chi trả các khoản chi không đủ các điều kiện theo quy định… + Lựa chọn phương thức cấp phát, thanh toán đối với từng khoản chi cho phù hợp với hoàn cảnh kinh tế xã hội hiện tại (Cục Tài chính, 2004). Yêu cầu quản lý ngân sách sử dụng Ngân sách sử dụng là một bộ phận của NSQP.

Quản lý NSSD phải đáp ứng các yêu cầu của quản lý NSQP nói chung, yêu cầu quản lý NSSD nói riêng, đồng thời phải đáp ứng được các yêu cầu quản lý tài chính cũng như Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn n 12 tính chất của nhiệm vụ cụ thể từng ngành, cụ thể là: a. Quản lý ngân sách sử dụng phải đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ được giao Ngân sách sử dụng có vai trò rất quan trọng, nó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khoẻ của bộ đội, đến các hoạt động thường xuyên của đơn vị. Do vậy, bảo đảm NSSD đúng, đủ, kịp thời cho các yêu cầu của các đơn vị trong Nhà trường thực hiện nhiệm vụ là yêu cầu cơ bản hàng đầu, là trách nhiệm của cơ quan tài chính các cấp trong quản lý và điều hành ngân sách (Học viện Hậu cần, 2004). Quản lý ngân sách sử dụng phải liên tục, chặt chẽ, toàn diện trên tất cả các khâu quản lý Quản lý toàn diện là yêu cầu cơ bản trong quản lý tài chính đối với các khoản kinh phí thuộc NSQP, đặc biệt là đối với NSSD nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách; vật tư, tài sản trong mỗi cơ quan đơn vị.

Biểu hiện tập trung nhất của quản lý toàn diện là quản lý chặt chẽ, thường xuyên cả phần tiền và hiện vật, cả trong khâu lập dự toán, chấp hành và QTNS, kiểm tra, kiểm toán ngân sách kết hợp quản lý chặt chẽ chỉ tiêu phần tiền với quản lý chỉ tiêu phần hiện vật được tiến hành ở các ngành cũng như từng cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách (Học viện Hậu cần, 2004). Tăng cường phân cấp ngân sách cho các đơn vị cơ sở Phân cấp ngân sách là quá trình đơn vị cấp trên giao nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm nhất định cho đơn vị cấp dưới trong hoạt động quản lý ngân sách. Phân cấp trong điều hành, quản lý ngân sách được xem như một phương thức để tăng tính dân chủ, nâng cao tính chủ động cho dưới, đồng thời cũng đề cao trách nhiệm của đơn vị cơ sở trong chi tiêu sử dụng ngân sách từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách (Học viện Hậu cần, 2004). Nội dung quản lý ngân sách nhà nước Một chu trình ngân sách có ba khâu nối tiếp nhau: Lập ngân sách, chấp hành ngân sách và QTNS.

Trong một năm ngân sách, đồng thời có cả ba Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn n 13 khâu: chấp hành ngân sách của chu trình hiện tại, QTNS của chu trình trước và lập ngân sách của chu trình sau: 1. Quản lý chu trình ngân sách sử dụng a. Lập dự toán ngân sách sử dụng -Ý nghĩa tác dụng: Quy trình quản lý ngân sách nói chung bao gồm các khâu lập, chấp hành và QTNS, trong đó lập dự toán ngân sách là công việc khởi đầu có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ các khâu của quá trình quản lý ngân sách trong một niên độ nhất định. Lập dự toán ngân sách thực chất là dự toán các khoản thu, chi của ngân sách trong một niên độ nhất định, dự toán thu, chi ngân sách được lập chính xác, đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn sẽ có tác dụng quan trọng trong việc điều hành và quản lý ngân sách, là căn cứ để bảo đảm kinh phí cho việc thực hiện các nhiệm vụ được giao trong năm kế hoạch.

Dự toán ngân sách lập ra được cấp có thẩm quyền phê duyệt và giao cho đơn vị là căn cứ pháp lý đảm bảo cho quá trình cấp phát, chi tiêu ngân sách đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn, đúng nội dung và thanh quyết toán chính xác. Đồng thời nó cũng là căn cứ để thực hiện kiểm tra, giám đốc tài chính trước khi chi tiêu đối với các ngành, các đơn vị sử dụng ngân sách. Dự toán ngân sách giúp cho lãnh đạo, chỉ huy đơn vị chỉ đạo các mặt hoạt động công tác trong phạm vi đơn vị mình, đồng thời giúp cơ quan tài chính cấp trên nắm được nhu cầu đơn vị mình (Cục Tài chính, 2002). -Yêu cầu đối với dự toán ngân sách Phải thể hiện được toàn bộ nhu cầu chi cho các mặt hoạt động và nguồn thu tại đơn vị dựa trên hệ thống chế độ, chính sách, tiêu chuẩn định mức đúng đắn, phù hợp với thực tiễn.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn n 14 Dự toán ngân sách năm phải lập theo đúng mẫu biểu, đúng thời gian quy định và chi tiết đến từng tiểu mục, ngành của mục lục NSNN áp dụng trong quân đội. Lập trên cơ sở dự toán ngân sách của các ngành, các đơn vị cấp dưới được phân tích theo ngành và lĩnh vực chi. Đúng trọng tâm, trọng điểm, đúng nội dung theo chỉ thị của Bộ Quốc phòng và hướng dẫn của Cục Tài chính-BQP.