MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với mỗi quốc gia, đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá và quan trọng. Đất là nơi con người sinh sống, nơi diễn ra các hoạt động giao lưu văn hóa, trao đổi thông tin, tạo nên từng nét văn hóa riêng cho mỗi dân tộc. Tuy nhiên, trong bối cảnh bùng nổ dân số, hiện đại hóa- công nghiệp hóa diễn ra hiện nay làm cho số lượng người ngày càng gia tăng đồng nghĩa với việc diện tích đất đai ngày càng thu hẹp trong khi đó quỹ đất lại có hạn.
Do đó, vấn đề cấp bách được đặt ra của mỗi quốc gia là làm sao có thể quản lý tốt việc sử dụng đất. Vì vậy, công tác quản lý đất đai của các nước nói chung và Việt Nam nói riêng đều cần được chú trọng trên mọi phương diện. Từ đo đạc địa chính, lập hồ sơ địa chính, thực hiện công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,…để đảm bảo sử dụng đất một cách có đầy đủ, hợp lý, hiệu quả và bền vững. Từ Luật đất đai 2003 đến Luật đất đai năm 2013, công tác xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai như: giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo được coi là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai và cần được thực hiện tốt.
Mặc dù Cơ quan quản lý Nhà nước đã có những quy định cụ thể trong lĩnh vực đất đai nhưng trên thực tế hiện nay còn không ít những địa phương, đơn vị và một số bộ phận cá nhân thực hiện chức năng quản lý còn lỏng lẻo, yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu xã hội. Do vậy trong quá trình sử dụng đất thường xuyên xảy ra tranh chấp giữa các chủ sử dụng đất dẫn tới vi phạm pháp luật như: lấn, chiếm, sử dụng đất sai mục đích, chuyển nhượng quyền sử dụng đất trái phép, giao đất trái thẩm quyền, không thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất,… Việc xử lý các vụ việc vi phạm pháp luật đất đai đôi khi còn thiếu nghiêm minh, không triệt để làm gia tăng các vụ việc khiếu nại, tố cáo, tranh chấ p trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai. Đây là những vấn đề hết sức phức tạp, cấp bách trên địa bàn cả nước, có nơi trở thành điểm nóng tác động xấu đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của địa phương, làm giảm niềm tin của nhân dân trong việc thực hiện pháp luật. Do đó công 2 tác giải quyết khiếu nại, tố cá và tranh chấp đất đai là việc làm hết sức cần thiết.
Đoan Hùng là huyện trung du miền núi, nằm ở phía Bắc của tỉnh Phú Thọ, là cửa ngõ của bốn tỉnh: Hà Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, cách trung tâm thành phố Việt Trì 56 km về phía Tây Bắc. Đoan Hùng có hai tuyến đường Quốc lộ chạy qua là Quốc lộ số 2 từ Hà Nội đi Tuyên Quang, Hà Giang và Quốc lộ 70 từ thị trấn Đoan Hùng đi Yên Bái, Lào Cai nên có một vị trí quan trọng và thuận lợi cho việc giao lưu phát triển kinh tế với các vùng miền trong cả nước. Chính vì vậy trong thời gian qua, việc quản lý và sử dụng đất đai đang là vấn đề nóng bỏng và phức tạp trên địa bàn huyện. Công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ kéo theo giá đất ngoài thị trường tăng cao nên tình hình sử dụng đất không đúng mục đích, tranh chấp, lấn chiếm đất đai đang là vấn đề nổi cộm dẫn đến việc khiếu nại, tố cáo, giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện ngày một gia tăng với nhiều tính chất và mức độ phức tạp.
Số liệu cụ thể cho thấy, trong giai đoạn 2015-2018 trên địa bàn huyện Đoan Hùng đã tiếp 1.661 lượt công dân, với tổng số đơn thư là 1. Trong đó đơn thư liên quan đến đất đai là 837 đơn thư, chiếm 62,93% tổng số đơn thư. Vì vậy, “Tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hùng - tỉnh Phú Thọ”không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn có ý nghĩa cả về thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu 2.
Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở phân tích thực trạng công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2015- 2018 từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện Đoan Hùng - Sơ lược công tác quản lý và sử dụng đất trên địa bàn huyện Đoan Hùng -. Đánh giá công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hùng giai đoạn 2015 - 2018 3 - Đánh giá của người dân về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hừng, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2015 - 2018 - Thuận lợi, khó khăn, tồn tại và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện trong thời gian tới 3. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu đề tài 3.
Đối tượng nghiên cứu Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về không gian: Huyện Đoan Hùng thuộc tỉnh Phú Thọ với địa giới hành chính gồm 27 xã và 1 thị trấn. - Phạm vi về thời gian: + Luận văn nghiên cứu từ 2015 đến năm 2018. + Đề xuất giải pháp trong thời gian tới.
Phƣơng pháp nghiên cứu Các nội dung của đề tài được thực hiện trên cơ sở tổng hợp, phân tích, đánh giá từ các tài liệu và số liệu đã thu thập qua công tác điều tra sau đó tiến hành đối soát với các quy định trong hệ thống các văn bản pháp quy hiện hành của Nhà nước, tỉnh Phú Thọ và huyện Đoan Hùng để đưa ra các kết luận. Nguồn tài liệu bao gồm: 4. Thu thập thông tin 4. Thu thập số liệu thứ cấp Là các số liệu từ các công trình nghiên cứu trước được lựa chọn sử dụng vào mục đích phân tích, minh họa rõ nét về nội dung nghiên cứu.
Nguồn gốc của các tài liệu này được thu thập từ các cơ quan điều tra như: Văn phòng đăng ký đất đai, phòng TNMT, UBND huyện Đoan Hùng, Thanh tra huyện. Phương pháp thu thập tài liệu sơ cấp Tác giảkết hợp phỏng vấn sâu với phát phiếu điều tra đố i với các đối tượng sau: 4 - Ở cấp huyện: tác giảtiến hành điều tra các cán bộ chuyên môn trực tiếp thực hiện giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai và các chuyên gia về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai. Cụ thể là cán bộ trực tiếp thực hiện giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai Văn phòngĐăng kí đấtđai, phòng Tài nguyên và môi trường huyện Đoan Hùng; Lãnh đạo, thanh tra viên của Thanh tra huyện; Lãnh đạo, thẩm phán của Tòa án nhân dân huyệnvà cán bộ địa chính trên địa bàn 3 xã chọn làm điểm nghiên cứu.Công tác Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai là một nội dung khá nhạy cảm do đó, với nội dung điều tra cán bộ chuyên môn và chuyên gia đề tài không xây dựng phiếu điều tra mà chỉ tiến hành phỏng vấn trực tiếp, ghi chép lại ý kiến của các cán bộ, chuyên gia về thực trạng, khó khăn, nguyên nhân tồn tại và những giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai của địa phương. - Ở cấp xã: tác giả chọn 3 đơn vị cấp xã trên địa bàn huyện hiện đang là điểm nóng trong thực hiện công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai, đó là: Thị trấn Đoan Hùng, xã Sóc Đăng và xã Tây Cốc.Đồng thời, tác giả sẽ phỏng vấn các cán bộ lãnh đạo xã, cán bộ địa chính và cán bộ của một số bộ phận có liên quan.
- Người dân: Tác giả phỏng vấn và phát phiếu điều tra tới 80 hộ gia đình, cá nhân và 20 tổ chức trực tiếp tham gia vào các vụ khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai trên địa bàn 3 xã được chọn làm điểm nghiên cứu. Phương pháp tổng hợp và phân tích - Sau khi làm sạch các phiếu điều tra, tác giả tiến hành nhập các dữ liệu điều tra vào phần mềm excel để tổng hợp; thiết kế các biểu mẫu cần thiết, tính toán các chỉ tiêu phản ánh kết quả điều tra, khảo sát. Trên cơ sở đó, sẽ sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh phù hợp để rút ra những nhận xét về thực trạng công tác giải quyết kiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện. Kết cấu luận văn Nô ̣i dung luận vănđược chia thành 03 Chương: Chƣơng 1: Cơ sở khoa hoc̣ về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai ở cấp huyện 5 Chƣơng 2: Thực trạng công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2015 - 2018 Chƣơng 3: Định hướng và giải pháp nhằm tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hùng trong thời gian tới 6 CHƢƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Ở CẤP HUYỆN 1.
Tổng quan về giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai ở cấp huyện 1. Một số khái niệm về khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai 1. Khiếu nại Khiếu nại: Là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật khiếu nại quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình(Khoản 1, Điều 2, Luật Khiếu nại số 02/2011/QH13 của Quốc hội).