mở đầu ngày hội theo không gian và thời gian. Trong lễ thì các nghi thức đều toát lên những yếu tố mang tính chất linh thiêng huyền bí mà con ngƣời đặt ra. Nghi lễ tạo thành nền móng vững chắc, tạo một yếu tố văn hóa thiêng liêng, một giá trị thẩm mỹ đối với toàn thể cộng đồng ngƣời đi hội trƣớc khi chuyển sang phần xem hội. * Phần hội Đây chính là một hoạt động có sự tham gia đông đảo của nhiều ngƣời tạo ra những niềm vui theo những phong tục hoặc những dịp có liên quan đến những kỉ niệm của cộng đồng Hội chính là phần đời của con ngƣời có những hoạt động có màu sắc, có âm thanh, có không khí của lễ hội.
Phần hội diễn ra những hoạt động biểu tƣợng điển hình của tâm lý cộng đồng, văn hóa dân tộc, chứa đựng những quan niệm của dân tộc đó với thực tế lịch sử, xã hội và thiên nhiên. Trong hội, thƣờng có các trò chơi, những đêm thi nghề, thi hát, tƣợng trƣng cho sự nhớ ơn và ghi công của ngƣời xƣa. Tất cả những gì tiêu biểu cho một vùng đất, một làng xã đƣợc mang ra phô diễn, mang lại niềm vui cho mọi ngƣời. Lễ hội cổ truyền là nói tới phần đạo và phần đời của con ngƣời trong hoạt động xã hội.
Ở đó các ghi lễ rất cụ thể và sinh động. Nó vừa mang tính chất đời thƣờng đồng thời cũng đƣợc thần thánh hóa. Nguyễn Thị Loan – Lớp VH 901 – MSV 090294 16 Tiềm năng, thực trạng và giải pháp chủ yếu khai thác tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Hƣng Yên cho phát triển du lịch giai đoạn 2009-2015. • Thời gian lễ hội Lễ hội xuất hiện vào thời điểm linh thiêng của sự chuyển tiếp giữa hai mùa, đánh dấu sự kết thúc một chu kỳ lao động chuẩn bi sang một chu kỳ mới, lễ hội tập trung nhiều vào mùa xuân và mùa thu.
• Các loại lễ hội Theo các nhà nghiên cứu văn học dân gian thì có nhiều cách phân chia khác nhau, căn cứ vào những thƣ tịch cổ và những phân loại của dân tộc học về ý nghĩa và nguồn gốc của các lễ hội ngƣời ta xếp ra 5 loại lễ hội cổ truyền sau: * Loại hình lễ hội nông nghiệp Nội dung chủ yếu phản ánh công việc của nhà nông: Gieo hạt, thu hoạch, làm đất, cầu mùa, chăm bón. * Loại hình lễ hội giao duyên, phồn thực. Nội dung chủ yếu thờ sinh thực khí nhƣ hội tắt đèn ở làng Thâm Vĩnh phú * Loại hình lễ hội văn nghệ giải trí Hội xuân, hội quan họ, hội đối đáp. * Loại hình lễ hội thi tài.
Hội cƣớp cầu, hội thi chạy, thi phóng lao, đấu vật, đấu kiếm, nấu cơm, hội kéo co. * Loại hình lễ hội lịch sử. Là lễ hội kỉ niệm về một nhân vật lịch sử có công với làng, nƣớc nhƣ hội Gióng, hội Đống Đa, hội Bạch Đằng. Ngoài ra lễ hội lịch sử còn diễn lại các di tích của các thần tự nhiên, nhƣ thần mây, mƣa, sấm, chớp trong đó có những lễ hội cầu mƣa, cầu cạn.
Lễ hội là nơi thể hiện những hoạt động văn hóa của một cộng đồng. Toàn bộ hoạt động trong lễ hội là sự thể hiện những giá trị nghệ thuật với những loại hình văn hóa dân gian phong phú Lễ hội là cuộc đời thứ hai bên cạnh cuộc đời thật, là hình thức tổng hòa văn hóa nghệ thuật, là một hiện tƣợng văn hóa mang tính trội. • Tín ngƣỡng phồn thực Thực chất của tín ngƣỡng này là khát vọng cầu mong sự sinh sôi nảy nở của con ngƣời và tạo vật ở Việt Nam tín ngƣỡng này tồn tại suốt chiều dài lịch sử với hai dạng tiêu biểu: thờ sinh thực khí và thờ hành vi giao phối. Nguyễn Thị Loan – Lớp VH 901 – MSV 090294 17 Tiềm năng, thực trạng và giải pháp chủ yếu khai thác tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Hƣng Yên cho phát triển du lịch giai đoạn 2009-2015.
Tín ngƣỡng thờ sinh thực khí là hình thức thờ công cụ sinh nở, là hình thái đơn giản của tín ngƣỡng phồn thực, phổ biến ở các nền văn hóa nông nghiệp, tín ngƣỡng này thờ Linga – tƣợng trƣng cho sinh thực khí nam và Yoni – tƣợng trƣng cho sinh thực khí nữ. • Tín ngƣỡng sùng bái tự nhiên. Sùng bái tự nhiên là giai đoạn tất yếu trong qua trình phát triển của con ngƣời đặc biệt là tục thờ Mẫu: Mẫu Thƣợng Ngàn, Mẫu Thủy, Mẫu Thiên thế kỷ XVI Mầu Liễu Hạnh ra đời đƣợc nông dân tôn sùng. Mẫu Liễu Hạnh là sự gắn kết giữa thần thoại và sự thật.
Ngoài ra còn có tục thờ động vật thực vật. Đó là các con vật nhƣ chim, rắn, cá sấu, cóc, trâu… Về thực vật cây đƣợc tôn sùng nhất là cây lúa, có nhiều vùng thờ cây dâu, cây cau, cây đa. • Tín ngƣỡng sùng bái con ngƣời. Có thể là sùng bái những ngƣời có công dựng nƣớc và ông tổ nghề nhƣ thờ Lạc Long Quân và Âu Cơ, vua Hùng, thờ Hai Bà Trƣng, Thánh Gióng, Trần Hƣng Đạo… Tín ngƣỡng này còn thể rất rõ trong việc thờ cúng tổ tiên của ngƣời Việt.
Với niềm tin rằng chết là về với tổ tiên chín suối. Tin rằng ở nơi chín suối nhƣng ông bà tổ tiên vẫn thƣờng xuyên về thăm nom, phù hộ cho con cháu. Ngƣời Việt còn thờ cả thổ công – ngƣời trông coi gia cƣ, định đoạt hạnh phúc cho một gia đình. Trong phạm vi thôn xã thì thờ thần Hoàng Làng – vị thần cai quản che chở, định đoạt họa phúc cho dân làng đó.
Ở phạm vi đất nƣớc thì thờ vua hùng, thờ tứ bất tử. Tục thờ tứ bất tử là một giá trị văn hóa tinh thần rất đẹp của dân tộc. Nƣớc ta là một quốc gia có nhiều hình thức tôn giáo khác nhau cùng tồn tại. Vì nƣớc ta là trung tâm của khu vực Đông Nam Á nên dễ tạo ra sự giao lƣu của nhiều luồng tƣ tƣởng văn hóa tôn giáo.
Nƣớc ta lại nằm trong vùng giao thoa của hai nền văn hóa lớn trong khu vực là Trung Quốc và Ấn Độ. Việt Nam là một quốc gia có nhiều dân tộc cƣ trú ở nhiều vùng khác nhau. Do đó ở Việt Nam có những tôn giáo bản địa (Đạo Cao Đài, đạo Hòa Hảo) cùng tồn tại với tôn giáo ngoại lai nhƣ Kitô giáo, Hindu giáo, Hồi giáo, Phật giáo. Nguyễn Thị Loan – Lớp VH 901 – MSV 090294 18 Tiềm năng, thực trạng và giải pháp chủ yếu khai thác tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Hƣng Yên cho phát triển du lịch giai đoạn 2009-2015.
• Phật giáo Phật giáo đƣợc du nhập vào Việt Nam từ Ấn Độ và Trung Hoa ngay từ đầu công nguyên. Thành Luy Lâu đã sớm trở thành trung tâm phật giáo quan trọng của nƣớc ta. Lúc đầu phật giáo Việt Nam là phật giáo tiểu thừa. Thế kỷ tiếp ( IX-V) có thêm luồng phật giáo đại thừa Bắc tông từ Trung Hoa tràn vào lấn át và thay thế trƣờng phái trƣớc đó.
Do thâm nhập một cách hòa bình, ngay từ thời bắc thuộc, phật giáo đã phổ biến rộng khắp. Đến thời Lý Trần, phật giáo Việt Nam phát triển tới mức cực thịnh. Rất nhiều chùa, tháp có quy mô to lớn, kiến trúc độc đáo đƣợc xây dựng trong thời gian này. Đặc biệt vào thời Lý phật giáo trở thành quốc giáo.
• Nho giáo Đầu công nguyên, khi bị các thế lực của phong kiến phƣơng bắc đô hộ, nho giáo đã đƣợc truyền bá vào nƣớc ta nhƣng đây là thứ văn hóa do kẻ thù áp đặt nên không đƣợc nhân dân ta chấp nhận. Đến khi vua Lý Thánh Tông thì nho giáo đƣợc xem là chính thức đƣợc tiếp nhận và đặc biệt phát triển ở thời Lê sơ và thời Nguyễn… Đó là một học thuyết đạo đức chính trị chủ chƣơng ngƣời sống có trách nhiệm thƣơng yêu con ngƣời, vì đời, cứu đời, không lo nghĩ đến những việc không thiết thực ở kiếp sau, ở thế giới bên kia. • Ki tô giáo Ki tô giáo đƣợc truyền vào Việt Nam bởi các nhà đạo giáo ngƣời Pháp, Bồ Đào Nha… Giữa lúc chế độ phong kiến ở Việt Nam đang khủng hoảng trầm trọng, phong kiến suy đồi. Nhƣng ki tô giáo đã không tận dụng đƣợc hoàn cảnh mà chỉ phát triển đƣợc một thời gian thì kìm hãm bởi hoạt động truyền giáo không đƣợc tiến hành một cách đơn thuần mà mang cả mục đích quân sự lại mang tính cứng rắn của truyền thống văn hóa phƣơng Tây nên khó có thể dung hòa với văn hóa bản địa.
Tuy nhiên ki tô giáo vào nƣớc ta cũng không làm cho bộ mặt văn hóa, xã hội, kinh tế nƣớc ta có những thay đổi lớn đặc biệt chữ quốc ngữ ra đời. Các yếu tố truyền khẩu, các nghề gia truyền. Âm nhạc Việt Nam có một truyền thống khá lâu đời. Việt Nam có nhiều loại hình văn học nghệ thuật có giá trị về nhiều mặt.
Các làn điệu dân ca nhƣ Quan họ Bắc Ninh- là đặc sản dân ca của ngƣời Việt ở tỉnh Bắc Ninh. Nó bắt nguồn từ những lối hát đối đáp nam nữ có từ lâu đời. Lời hay ý đẹp ngôn ngữ Nguyễn Thị Loan – Lớp VH 901 – MSV 090294 19 Tiềm năng, thực trạng và giải pháp chủ yếu khai thác tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Hƣng Yên cho phát triển du lịch giai đoạn 2009-2015. bình dân nhƣng tinh tế, ý nhị, giàu hình tƣợng và cảm xúc, âm điệu phong phú trữ tình.Tất cả làm nên vẻ đẹp và sức hấp dẫn của dân ca quan họ Bắc Ninh.
Dân ca bài chòi đƣợc hình thành từ lối chơi bài trên các chòi trong hội xuân của ngƣời Việt cổ ở miền Trung. Hát văn cùng với tục hầu bóng tiêu biểu cho loại ghẹo ở Phú Thọ, ca tài tử, cải lƣơng ( Nam Bộ) Bên cạnh đó còn có truyền thuyết hệ thống thần thoại hay kho tàng ca dao tục ngữ vô cùng phong phú đƣợc lƣu truyền trong dân gian từ xƣa đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Đặc biệt ở nƣớc ta còn có loại hình múa rối nƣớc đã từng đạt đƣợc huy chƣơng vàng trong cuộc thi múa rối quốc tế năm 2000 Các làng nghề thủ công cũng có sức hút đối với du khách ở nƣớc ta có nhiều làng nghề nổi tiếng nhƣ: Nghề gốm ( Bát Tràng), nghề dệt lụa ( Hà Đông), nghề đúc đồng, nghề thêu, chạm gỗ, làm tranh, sơn mài. Nghệ thuật ẩm thực.
Ngƣời Viết rất khéo léo, tinh tế trong việc chế biến các món ăn từ các sản phẩm nông - lâm- thủy sản. Mỗi vùng quê Việt Nam có các đặc sản nông nghiệp riêng.