Luận văn thạc sĩ tác động của thành phần sở hữu vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của các ngân hàng tmcp việt nam

Nghiên cứu tác động của vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của ngân hàng TMCP Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả tài chính.

• Tác giả: Trần Thái Phương Nam
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hoàng Ngân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Vốn Nước Ngoài Đến Lợi Nhuận Ngân Hàng Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tóm lược nghiên cứu
• 1.2. Các khái niệm liên quan đến đối tượng nghiên cứu
• 1.3. Thành phần sở hữu vốn nước ngoài
• 1.4. Khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP
• 1.5. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây
• 1.6. Định hướng nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA THÀNH PHẦN SỞ HỮU VỐN NƯỚC NGOÀI ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM
• 2.1. Vấn đề nhà đầu tư chiến lược nước ngoài
• 2.2. Thực trạng về tác động của thành phần sở hữu vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH ƯỚC LƯỢNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3.1. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu và chọn mẫu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm
• 3.4.1. Nhóm mô hình sử dụng ROA làm biến phụ thuộc
• 3.4.2. Nhóm mô hình sử dụng ROE làm biến phụ thuộc
• 3.4.3. Nhóm mô hình sử dụng NIM làm biến phụ thuộc
• 3.4.4. Nhóm mô hình sử dụng NNIM làm biến phụ thuộc
• 3.4.5. Nhóm mô hình sử dụng CIR làm biến phụ thuộc
• 3.5. Phân tích mức độ cạnh tranh trong ngành ngân hàng khi xem xét đến tác động của sở hữu nước ngoài
• 4. CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 4.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.2. Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường tác động tích cực của thành phần sở hữu vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP Việt Nam
• 4.2.1. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước
• 4.2.2. Đối với các ngân hàng TMCP
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động vốn nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa thành phần sở hữu vốn nước ngoài và khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) tại Việt Nam. Việc hiểu rõ tác động này không chỉ giúp các ngân hàng tối ưu hóa hoạt động mà còn hỗ trợ các nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

1.1. Khái niệm về vốn nước ngoài và ngân hàng TMCP

Vốn nước ngoài được hiểu là các khoản đầu tư từ các tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài vào các ngân hàng TMCP tại Việt Nam. Ngân hàng TMCP là loại hình ngân hàng hoạt động theo mô hình cổ phần, cho phép các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia sở hữu cổ phần. Sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn giúp nâng cao năng lực quản lý và công nghệ cho ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của lợi nhuận ngân hàng

Lợi nhuận ngân hàng không chỉ phản ánh hiệu quả hoạt động mà còn là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững của ngân hàng. Các chỉ số như ROA, ROE, NIM và NNIM được sử dụng để đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng. Việc tối ưu hóa lợi nhuận sẽ giúp ngân hàng duy trì được vị thế cạnh tranh trong thị trường tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thu hút vốn nước ngoài

Mặc dù vốn đầu tư nước ngoài mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các ngân hàng TMCP. Các vấn đề như rủi ro tài chính, sự cạnh tranh gay gắt và các chính sách quản lý nhà nước có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những thách thức chính mà các ngân hàng phải đối mặt khi thu hút vốn nước ngoài.

2.1. Rủi ro tài chính từ vốn nước ngoài

Rủi ro tài chính là một trong những thách thức lớn nhất khi ngân hàng tiếp nhận vốn nước ngoài. Sự biến động của tỷ giá hối đoái và lãi suất có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng. Việc quản lý rủi ro tài chính hiệu quả là cần thiết để bảo vệ lợi nhuận ngân hàng.

2.2. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự gia tăng của các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho các ngân hàng TMCP. Để duy trì lợi nhuận, các ngân hàng cần cải thiện chất lượng dịch vụ và tối ưu hóa chi phí hoạt động. Cạnh tranh không chỉ đến từ các ngân hàng trong nước mà còn từ các ngân hàng nước ngoài có tiềm lực tài chính mạnh.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của vốn nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng

Để phân tích tác động của vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của ngân hàng, nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng. Phương pháp này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến số trong một khoảng thời gian nhất định, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn về tác động của vốn nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 32 ngân hàng TMCP trong giai đoạn 2008-2013. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các ngân hàng, bao gồm các chỉ số tài chính quan trọng như ROA, ROE, NIM và NNIM. Việc lựa chọn mẫu nghiên cứu phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Mô hình hồi quy và kết quả phân tích

Mô hình hồi quy được xây dựng để phân tích mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài và khả năng sinh lời của ngân hàng. Kết quả phân tích cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa vốn nước ngoài và lợi nhuận ngân hàng, đặc biệt là trong các chỉ số như ROA và ROE.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy vốn đầu tư nước ngoài có tác động tích cực đến khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP tại Việt Nam. Các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài cao thường có hiệu suất sinh lời tốt hơn. Điều này cho thấy rằng việc thu hút vốn nước ngoài không chỉ giúp ngân hàng tăng cường nguồn lực tài chính mà còn nâng cao năng lực quản lý và công nghệ.

4.1. Ứng dụng trong quản lý ngân hàng

Các ngân hàng cần xây dựng chiến lược thu hút vốn nước ngoài hiệu quả, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận. Việc hợp tác với các nhà đầu tư nước ngoài có thể giúp ngân hàng cải thiện quy trình quản lý và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Nghiên cứu khuyến nghị các ngân hàng cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro tài chính và cải thiện chất lượng dịch vụ để duy trì lợi nhuận. Đồng thời, các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần có chính sách hỗ trợ để thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực ngân hàng.

V. Kết luận và tương lai của tác động vốn nước ngoài đến ngân hàng

Tác động của vốn đầu tư nước ngoài đến lợi nhuận ngân hàng Việt Nam là một vấn đề quan trọng cần được nghiên cứu sâu hơn. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thu hút vốn nước ngoài không chỉ giúp ngân hàng tăng cường nguồn lực tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh. Tương lai của ngành ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn nước ngoài.

5.1. Tương lai của ngành ngân hàng Việt Nam

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc thu hút vốn nước ngoài sẽ tiếp tục là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao khả năng sinh lời và cạnh tranh của các ngân hàng.

5.2. Đề xuất chính sách cho ngân hàng

Các ngân hàng cần xây dựng các chính sách thu hút vốn nước ngoài hiệu quả, đồng thời cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng, hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Từ năm 2008 đến 2013, sự gia tăng mạnh mẽ của vốn đầu tư nước ngoài vào các ngân hàng TMCP đã đặt ra câu hỏi về tác động của thành phần sở hữu vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của các ngân hàng này. Nghiên cứu tập trung vào 32 ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 6 năm, nhằm kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài và các chỉ số sinh lời như ROA, ROE, NIM, NNIM và CIR. Mục tiêu chính là đánh giá mức độ ảnh hưởng của vốn nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng, đồng thời phân tích mức độ cạnh tranh trong ngành do sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý Nhà nước có cái nhìn toàn diện về vai trò của vốn nước ngoài mà còn góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Đây là một chủ đề có ý nghĩa thực tiễn lớn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển thị trường tài chính Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động ngân hàng, trong đó tập trung vào mối quan hệ giữa thành phần sở hữu vốn nước ngoài và khả năng sinh lời của ngân hàng TMCP. Hai mô hình chính được áp dụng là mô hình hồi quy dữ liệu bảng và mô hình ước lượng hệ số H để đánh giá mức độ cạnh tranh trong ngành. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Thành phần sở hữu vốn nước ngoài: Tỷ lệ phần trăm cổ phần do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trong ngân hàng TMCP, bao gồm nhà đầu tư chiến lược và cổ đông cá nhân/tổ chức nước ngoài.
• Khả năng sinh lời của ngân hàng: Được đo lường qua các chỉ số ROA (tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản), ROE (tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu), NIM (tỷ suất thu nhập lãi cận biên), NNIM (tỷ suất thu nhập ngoài lãi cận biên) và CIR (tỷ lệ chi phí trên thu nhập).
• Mức độ cạnh tranh trong ngành ngân hàng: Đánh giá thông qua hệ số H, phản ánh sự phân bố thị phần và cạnh tranh giữa các ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 32 ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013, tạo thành bộ dữ liệu dạng bảng với 192 quan sát. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng với ba kỹ thuật: phương pháp OLS (POOL), phương pháp nhân tố cố định (FEM) và phương pháp nhân tố ngẫu nhiên (REM). Việc lựa chọn phương pháp dựa trên kết quả kiểm định F-test và Hausman test nhằm đảm bảo mô hình phù hợp nhất với dữ liệu. Ngoài ra, mô hình ước lượng hệ số H được sử dụng để đánh giá mức độ cạnh tranh trong ngành ngân hàng. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô ngân hàng (SIZE), tỷ lệ chi phí quản lý (ADMIN), tỷ lệ vốn cổ phần trên tổng tài sản (EQ), tỷ lệ cho vay trên huy động vốn (LDR), số năm hoạt động (AGE), tỷ lệ nợ xấu (NPL) và tỷ lệ an toàn vốn (CAR). Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng giúp khắc phục các vấn đề đa cộng tuyến, phương sai không đồng đều và tự tương quan trong dữ liệu chuỗi thời gian kết hợp chéo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời: Kết quả mô hình hồi quy cho thấy tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến ROA với hệ số 0,0206 (p < 0,01). Điều này chứng tỏ sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng.

2. Tác động khác biệt theo mức sở hữu: Các biến giả thể hiện sở hữu nước ngoài từ 5% đến 15% (MIN) và trên 15% (MAJ) đều có ảnh hưởng tích cực đến các chỉ số sinh lời như ROA và ROE, với mức ý nghĩa thống kê cao (p < 0,05 đến p < 0,01). Ví dụ, biến MAJ2010 có hệ số 0,0226 (p < 0,01) cho thấy ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên 15% trong năm 2010 có ROA cao hơn đáng kể so với ngân hàng thuần nội địa.

3. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) giảm khi vốn nước ngoài tăng: Mức độ hiệu quả chi phí được cải thiện khi tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài tăng, thể hiện qua hệ số âm và có ý nghĩa thống kê trong các mô hình hồi quy CIR.

4. Quy mô và vốn cổ phần là các yếu tố kiểm soát quan trọng: Quy mô ngân hàng (SIZE) và tỷ lệ vốn cổ phần trên tổng tài sản (EQ) đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa đến khả năng sinh lời, với hệ số lần lượt khoảng 0,0135 và 0,0488 (p < 0,01). Ngược lại, số năm hoạt động (AGE) có tác động tiêu cực đến ROA, cho thấy ngân hàng lâu năm có thể gặp khó khăn trong duy trì hiệu quả sinh lời.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy vốn nước ngoài góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua việc cải thiện quản trị, công nghệ và mở rộng dịch vụ. Sự tham gia của nhà đầu tư chiến lược nước ngoài giúp các ngân hàng TMCP Việt Nam tiếp cận nguồn vốn lớn hơn, áp dụng các chuẩn mực quản lý hiện đại và đa dạng hóa nguồn thu, đặc biệt là thu nhập ngoài lãi (NNIM). Tuy nhiên, tác động tiêu cực của tuổi đời ngân hàng (AGE) có thể do các ngân hàng lâu năm gặp khó khăn trong đổi mới và thích ứng với môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. So sánh với các nghiên cứu trong khu vực Đông Nam Á, kết quả này củng cố quan điểm rằng vốn nước ngoài không chỉ mang lại lợi ích tài chính mà còn thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh trong ngành ngân hàng Việt Nam. Biểu đồ thể hiện xu hướng tăng ROA và ROE theo tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài qua các năm sẽ minh họa rõ nét tác động tích cực này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu hút nhà đầu tư chiến lược nước ngoài: Các ngân hàng TMCP nên chủ động tìm kiếm và hợp tác với các định chế tài chính nước ngoài có năng lực tài chính và kinh nghiệm quản trị để nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng sinh lời. Mục tiêu tăng tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài lên gần mức tối đa cho phép (30%) trong vòng 3-5 năm tới.

2. Cải thiện quản trị và minh bạch thông tin: Cơ quan quản lý Nhà nước cần ban hành các quy định chặt chẽ hơn về minh bạch thông tin và quản trị rủi ro nhằm tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia sâu rộng và hiệu quả hơn vào hệ thống ngân hàng.

3. Đẩy mạnh đổi mới công nghệ và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ: Ngân hàng TMCP cần tận dụng nguồn lực từ nhà đầu tư nước ngoài để áp dụng công nghệ hiện đại, phát triển các sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ và thu nhập ngoài lãi nhằm tăng nguồn thu và giảm phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.

4. Giám sát và điều chỉnh tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài phù hợp: Cơ quan quản lý cần theo dõi sát sao tác động của tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng, đồng thời có chính sách linh hoạt để cân bằng giữa lợi ích thu hút vốn và bảo vệ an toàn hệ thống tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản trị ngân hàng TMCP: Giúp hiểu rõ tác động của vốn nước ngoài đến hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược thu hút và sử dụng vốn hiệu quả.

2. Cơ quan quản lý Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách quản lý vốn nước ngoài trong ngành ngân hàng, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững.

3. Nhà đầu tư nước ngoài và cổ đông chiến lược: Hiểu rõ lợi ích và rủi ro khi đầu tư vào ngân hàng TMCP Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quan trọng về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động ngân hàng trong bối cảnh kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn nước ngoài ảnh hưởng như thế nào đến khả năng sinh lời của ngân hàng TMCP?
   Nghiên cứu cho thấy vốn nước ngoài có tác động tích cực đến các chỉ số sinh lời như ROA và ROE, giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản và vốn chủ sở hữu nhờ cải thiện quản trị và công nghệ.

2. Tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài tối đa được phép tại ngân hàng TMCP Việt Nam là bao nhiêu?
   Theo quy định hiện hành, tổng tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài không vượt quá 30% vốn điều lệ của ngân hàng TMCP, trong đó cá nhân nước ngoài không quá 5%, tổ chức nước ngoài không quá 15%, và nhà đầu tư chiến lược tối đa 20%.

3. Các chỉ số nào được sử dụng để đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng?
   Các chỉ số chính gồm ROA, ROE, NIM, NNIM và CIR, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản, vốn chủ sở hữu, thu nhập từ lãi và ngoài lãi, cũng như hiệu quả quản lý chi phí.

4. Tại sao tuổi đời ngân hàng lại có tác động tiêu cực đến khả năng sinh lời?
   Ngân hàng có tuổi đời cao có thể gặp khó khăn trong đổi mới công nghệ và thích ứng với môi trường cạnh tranh, dẫn đến hiệu quả hoạt động giảm sút theo thời gian.

5. Làm thế nào để các ngân hàng TMCP tận dụng tốt hơn nguồn vốn nước ngoài?
   Ngân hàng cần tăng cường hợp tác với nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, cải thiện quản trị, minh bạch thông tin, áp dụng công nghệ hiện đại và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• Thành phần sở hữu vốn nước ngoài có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013.
• Các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 5% đến trên 15% đều thể hiện hiệu quả sinh lời cao hơn so với ngân hàng thuần nội địa.
• Quy mô ngân hàng và tỷ lệ vốn cổ phần trên tổng tài sản là các yếu tố kiểm soát quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.
• Tuổi đời ngân hàng có xu hướng ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời, cho thấy nhu cầu đổi mới và nâng cao năng lực quản trị.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các ngân hàng và cơ quan quản lý xây dựng chính sách thu hút và sử dụng vốn nước ngoài hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Hành động tiếp theo: Các ngân hàng TMCP nên tăng cường hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời cải thiện quản trị và đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện khung pháp lý nhằm tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận - Chương 2: Thực trạng tác động thành phần sở hữu vốn nước ngoài đến khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP Việt Nam - Chương 3: Mô hình ước lượng và kết quả nghiên cứu thực nghiệm - Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -4- CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tóm lƣợc nghiên cứu Vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Do đó bài nghiên cứu được thực hiện nhằm kiểm tra mối tương quan giữa thành phần sở hữu vốn nước ngoài và khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP trong nước với phương pháp kiểm định thống kê và hồi quy cho mẫu 32 ngân hàng TMCP trong giai đoạn sáu năm (2008 – 2013). Thông qua kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả nhận thấy sở hữu vốn nước ngoài có tác động tích cực đến khả năng sinh lời của các ngân hàng, đặc biệt đối với tỷ suất thu nhập ngoài lãi cận biên.

Đây là cơ sở quan trọng để các ngân hàng, cơ quan quản lý Nhà nước có cái nhìn toàn diện về việc tiếp nhận, sử dụng và quản lý hoạt động đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Các khái niệm liên quan đến đối tƣợng nghiên cứu 1. Thành phần sở hữu vốn nƣớc ngoài Trước hết cần làm rõ khái niệm “ngân hàng TMCP”: tại Việt Nam, khái niệm này được hiểu là các ngân hàng có hoạt động kinh doanh, thương mại theo mô hình cổ phần và tuân theo các luật riêng của Chính phủ và các quy chế, quy định của NHNN khi hoạt động. Gọi là ngân hàng TMCP để phân biệt với một số loại hình ngân hàng khác như ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng thương mại liên doanh và chi nhánh ngân hàng thương mại nước ngoài tại Việt Nam.

Ngoài ra, một ngân hàng TMCP có quyền phát hành cổ phần và bán ra công chúng, người sở hữu cổ phần do ngân hàng nào phát hành được gọi là cổ đông của ngân hàng TMCP đó, trường hợp ngân hàng có niêm yết cổ phiếu tại sàn chứng khoán thì cổ phần của ngân hàng này sẽ được mua – bán tự do trên thị trường chứng khoán, người sở hữu cổ phần có thể là các cá nhân hoặc tổ chức trong và ngoài nước với tỷ lệ sở hữu cổ phần tối đa theo quy định của Nhà nước. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- Vì vậy, khái niệm “sở hữu vốn nước ngoài” trong bài nghiên cứu này nhằm ám chỉ các phần vốn của ngân hàng TMCP được sở hữu bởi cá ngân hay tổ chức nước ngoài thông qua việc mua cổ phiếu của ngân hàng đó trên thị trường chứng khoán hoặc dưới hình thức một nhà đầu tư chiến lược của ngân hàng. Theo đó “tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài” chính là tỷ lệ phần trăm số cổ phần được nắm giữ bởi cổ đông nước ngoài trên tổng số vốn cổ phần của một ngân hàng TMCP. Nhà đầu tư nước ngoài có thể mua cổ phần của cổ đông của ngân hàng trong trường hợp ngân hàng bán cổ phần để tăng vốn điều lệ hoặc bán cổ phiếu quỹ hoặc trong trường hợp ngân hàng chuyển đổi hình thức pháp lý thành ngân hàng cổ phần.

Ngoài ra, nhà đầu tư nước ngoài được hiểu là bao gồm tổ chức nước ngoài và cá nhân nước ngoài. Tổ chức nước ngoài là tổ chức thành lập và hoạt động theo pháp luật nước ngoài và chi nhánh của các tổ chức này tại nước ngoài và tại Việt Nam, các quỹ đóng, quỹ thành viên, công ty đầu tư chứng khoán thành lập và hoạt động ở Việt Nam có tỷ lệ tham gia góp vốn của bên nước ngoài trên 49%. Còn các cá nhân được hiểu là nhà đầu tư nước ngoài khi cá nhân này không mang quốc tịch Việt Nam. Riêng đối với trường hợp đối với nhà đầu tư chiến lược nước ngoài thông qua sở hữu vốn trực tiếp hay gián tiếp phải là tổ chức nước ngoài có năng lực tài chính và có cam kết bằng văn bản của người có thẩm quyền về việc gắn bó lợi ích lâu dài với ngân hàng Việt Nam và hỗ trợ ngân hàng Việt Nam chuyển giao công nghệ hiện đại, phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, nâng cao năng lực tài chính, quản trị, điều hành.

Hiện nay tại Việt Nam theo quy định của NHNN, giới hạn về tỷ lệ sở hữu cổ phần của một cá nhân nước ngoài không được vượt quá 5% vốn điều lệ của một ngân hàng, không quá 15% vốn điều lệ đối với một tổ chức nước ngoài, và không vượt quá 20% vốn điều lệ đối với một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài. Theo đó, tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 30% TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -6- vốn điều lệ của một ngân hàng. Trong một số trường hợp khác với quy định phải có chỉ đạo thực hiện cụ thể của Thủ tướng Chính phủ. Khả năng sinh lời của các ngân hàng TMCP Khả năng sinh lời là thước đo hiệu quả bằng tiền, là một trong những điều kiện để duy trì cân bằng tài chính.

Ngoài ra, việc đánh giá khả năng sinh lời phải dựa trên một khoảng thời gian tham chiếu nhất định. Do đó, khái niệm khả năng sinh lời được áp dụng trong mọi hoạt động kinh tế sử dụng các phương tiện vật chất, con người và tài chính, thể hiện bằng kết quả thu về trên các phương tiện bỏ ra. Khả năng sinh lời có thể áp dụng cho một hoặc một tập hợp tài sản. Ở cấp độ ngân hàng, khả năng sinh lời là kết quả của việc sử dụng tập hợp các tài sản vật chất và tài sản tài chính, tức là vốn kinh tế mà ngân hàng nắm giữ.

Bên cạnh đó, khả năng sinh lời cần ít nhất đủ để đáp ứng được hai đòi hỏi trước hết là: đảm bảo duy trì vốn cho ngân hàng và trả được các khoản lãi tiền gửi hay chi phí đầu vào và đảm bảo hoàn trả khoản huy động vốn. Lãi thu được từ các hoạt động sinh lời trong năm tài chính có thể được trích chia cho cổ đông hoặc vẫn duy trì dưới dạng vốn dự trữ. Nếu không tính đến thuế và lãi, khả năng sinh lời của tập hợp tài sản phải cho phép tích luỹ đủ tiền để đảm bảo vốn kinh doanh, đảm bảo hoàn trả nguồn vốn huy động, đóng góp vào việc tăng vốn và trả lợi nhuận đầu tư cho các cổ đông của ngân hàng. Để đo lường khả năng sinh lời của một ngân hàng có rất nhiều chỉ tiêu, tuy nhiên trong đó có một số chỉ tiêu quan trọng nhất được sử dụng hiện nay như: Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu viết tắt là ROE, tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản viết tắt là ROA, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên viết tắt là NIM, tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên viết tắt là NNIM và tỷ lệ chi phí trên thu nhập viết tắt là CIR.

ROE hay tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu được tính bằng cách lấy thu nhập ròng của ngân hàng chia cho vốn chủ sở hữu bình quân với công thức như sau: Thu nhập ròng ROE = Vốn chủ sở hữu bình quân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -7- Trong đó chỉ tiêu vốn chủ sở hữu bình quân là trung bình cộng giá trị vốn chủ sở hữu đầu năm và cuối năm của ngân hàng. Giá trị này thể hiện hiệu suất sử dụng vốn chủ sở hữu tạo ra lợi nhuận của ngân hàng. Chẳng hạn như ROE của một ngân hàng là 12,5%, chỉ số này cho thấy rằng rằng cứ 100 đồng vốn chủ sở hữu đầu tư sẽ tạo ra 12,5 đồng lợi nhuận ròng sau thuế. Do đó tỷ lệ này càng cao chứng tỏ khả năng sinh lời của ngân hàng càng cao.

ROA hay tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản được tính bằng cách lấy thu nhập ròng của ngân hàng chia cho tổng tài sản bình quân theo công thức sau: Thu nhập ròng ROA = Tổng tài sản bình quân Trong đó chỉ tiêu tổng tài sản bình quân là trung bình cộng giá trị tổng tài sản đầu năm và cuối năm của ngân hàng. Giá trị này dùng để đánh giá hiệu suất sử dụng tài sản tạo ra lợi nhuận của ngân hàng. Ví dụ ROA của một ngân hàng là 7,5% cho thấy cứ 100 đồng tài sản của ngân hàng dùng để đầu tư sẽ tạo ra 7,5 đồng lợi nhuận ròng sau thuế. Do đó tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản càng cao thì khả năng sinh lời của ngân hàng càng lớn, thể hiện hoạt động của ngân hàng càng hiệu quả.

NIM hay tỷ lệ thu nhập lãi cận biên được hiểu là chênh lệch giữa lãi suất đầu vào (lãi suất huy động vốn) và lãi suất đầu ra (lãi suất cho vay) của một ngân hàng, để tính thu nhập lãi cận biên lấy thu nhập lãi thuần chia cho tổng tài sản có sinh lời bình quân theo công thức sau: Thu nhập lãi thuần NIM = Tổng tài sản có sinh lời bình quân Giả sử NIM của một ngân hàng là 4,3 có nghĩa bình quân 100 đồng tài sản có sinh lời bình quân của ngân hàng tạo ra 4,3 đồng thu nhập từ lãi. Do đó tỷ lệ này càng cao thì chứng tỏ khả năng sinh lời của ngân hàng càng lớn. NNIM hay tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên được tính bằng cách lấy thu nhập ngoài lãi thuần chia cho tổng tài sản có sinh lời bình quân theo công thức sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -8- Thu nhập ngoài lãi thuần NNIM = Tổng tài sản có sinh lời bình quân Nếu một ngân hàng có NNIM rất cao so với NIM chứng tỏ ngân hàng này ít phụ thuộc vào hoạt động cho vay mà thu nhập chủ yếu đến từ thu dịch vụ, thu nhập khác ngoài lãi. Giả sử NNIM là 2,3 có nghĩa là cứ 100 đồng tài sản có sinh lời bình quân tạo ra 2,3 đồng thu nhập ngoài lãi.

Do đó tỷ lệ này càng cao chứng tỏ ngân hàng có khả năng sinh lời cao và hoạt động càng hiệu quả. CIR hay tỷ lệ chi phí trên thu nhập là một trong những chỉ số tài chính quan trọng, đặc biệt trong việc đánh giá hoạt động ngân hàng vì nó thể hiện được mối quan hệ giữa chi phí và thu nhập của ngân hàng đó.