Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế phân tích tác động của việc thu hồi đất đến các nguồn vốn sinh kế của nông hộ tại phường mỹ bình thành phố phan rang tháp chàm tỉnh ninh thuận

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích quản lý kinh tế phân tích tác động của việc thu hồi đất đến các nguồn vốn sinh kế của nông hộ tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyen Minh Tam
• Người hướng dẫn: TS. Nguyen Ngoc Thuy
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Tác Động Thu Hồi Đất Đến Sinh Kế Nông Hộ Tại Phường Mỹ Bình, Phan Rang - Tháp Chàm
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Phan Rang - Tháp Chàm

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2. Tổng quan địa bàn nghiên cứu
• 1.2.1. Tình hình kinh tế - xã hội
• 1.2.2. Tổng quan về tình hình thu hồi đất xây dựng các dự án
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.2.3. Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng
• 2.2.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng thu hồi đất, hỗ trợ xây dựng dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ
• 3.2. Công tác hỗ trợ chuyển đổi nghề và đào tạo việc làm
• 3.3. Phân tích ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến sinh kế người dân tại dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ
• 3.3.1. Ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến các nguồn vốn sinh kế
• 3.3.2. Ảnh hưởng thu hồi đất đến hoạt động sinh kế
• 3.3.3. Ảnh hưởng thu hồi đất đến kết quả sinh kế
• 3.3.4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới thu nhập của hộ gia đình sau khi thu hồi đất
• 3.4. Đề xuất hàm ý chính sách nhằm đảm bảo sinh kế người dân sau thu hồi đất
• 3.4.1. Hàm ý chính sách cải thiện các nguồn vốn sinh kế
• 3.4.2. Các hàm ý chính sách cải thiện thu nhập của nông hộ sau thu hồi đất
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của việc thu hồi đất đến sinh kế nông hộ

Việc thu hồi đất để xây dựng dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ tại Phường Mỹ Bình, Phan Rang-Tháp Chàm đã gây ra nhiều tác động đến sinh kế nông hộ. Nghiên cứu cho thấy rằng, khi đất nông nghiệp bị thu hồi, người dân không chỉ mất đi nguồn thu nhập chính mà còn phải đối mặt với việc chuyển đổi nghề nghiệp. Theo số liệu khảo sát, có khoảng 60% hộ gia đình bị thu hồi đất gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng và thu nhập giảm sút. Một số hộ đã chuyển sang các ngành nghề khác, nhưng không phải ai cũng thành công. Như một người dân cho biết: "Chúng tôi không biết làm gì khác ngoài nông nghiệp, giờ không còn đất, cuộc sống thật khó khăn". Tình hình này cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách hỗ trợ kịp thời cho người dân bị ảnh hưởng.

1.1. Tình hình đất nông nghiệp và hỗ trợ sinh kế

Tình hình đất nông nghiệp tại Phường Mỹ Bình đã có sự biến đổi lớn sau khi thực hiện thu hồi đất. Nhiều hộ gia đình không còn đất canh tác, dẫn đến việc giảm sút nguồn vốn tự nhiên. Hỗ trợ từ chính quyền địa phương chủ yếu là tiền bồi thường, nhưng không đủ để người dân tái đầu tư vào sản xuất. Theo khảo sát, chỉ 30% hộ gia đình sử dụng tiền bồi thường để đầu tư vào các hoạt động sinh kế mới. Phần lớn người dân cho biết họ không biết cách sử dụng số tiền này một cách hiệu quả. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các chương trình đào tạo nghề và tư vấn tài chính cho người dân.

1.2. Chính sách đất đai và phát triển nông thôn

Chính sách đất đai hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân sau khi thu hồi đất. Nhiều hộ gia đình không được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm. Các chính sách cần được điều chỉnh để đảm bảo rằng người dân có thể tiếp cận các nguồn lực cần thiết cho việc phát triển sinh kế. Một số ý kiến từ người dân cho rằng: "Chúng tôi cần được đào tạo và hỗ trợ để có thể làm những công việc khác, không chỉ dựa vào nông nghiệp". Điều này cho thấy rằng, việc phát triển nông thôn cần phải đi đôi với việc cải thiện chính sách quản lý đất đai.

II. Đánh giá tác động kinh tế của việc thu hồi đất

Đánh giá tác động kinh tế từ việc thu hồi đất cho thấy rằng, thu nhập của các hộ gia đình bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo phân tích hồi quy, yếu tố nghề nghiệp của chủ hộ có tác động lớn nhất đến thu nhập sau khi thu hồi đất. Hệ số B cho thấy rằng, nếu chủ hộ không có nghề nghiệp ổn định, thu nhập sẽ giảm mạnh. Một số hộ đã chuyển sang làm công nhân hoặc buôn bán nhỏ, nhưng thu nhập vẫn không đủ để trang trải cuộc sống. Như một hộ gia đình cho biết: "Chúng tôi đã cố gắng làm nhiều việc khác nhau, nhưng vẫn không đủ sống". Điều này cho thấy rằng, cần có các chính sách hỗ trợ việc làm và đào tạo nghề cho người dân.

2.1. Biến đổi sinh kế và đánh giá tác động

Việc thu hồi đất đã dẫn đến biến đổi sinh kế của nhiều hộ gia đình. Nhiều người đã phải chuyển đổi từ nông nghiệp sang các ngành nghề khác, nhưng không phải ai cũng thành công. Theo khảo sát, chỉ 25% hộ gia đình có thể duy trì thu nhập ổn định sau khi mất đất. Điều này cho thấy rằng, việc chuyển đổi nghề nghiệp không dễ dàng và cần có sự hỗ trợ từ chính quyền. Một người dân chia sẻ: "Chúng tôi cần thời gian và sự giúp đỡ để có thể làm quen với công việc mới". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của các chương trình hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

2.2. Quản lý đất đai và phát triển bền vững

Quản lý đất đai cần được cải thiện để đảm bảo phát triển bền vững cho người dân. Các chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của người dân bị thu hồi đất. Cần có các biện pháp cụ thể để hỗ trợ người dân trong việc tái định cư và phát triển sinh kế. Một số ý kiến cho rằng: "Chúng tôi cần được tham gia vào quá trình ra quyết định liên quan đến đất đai". Điều này cho thấy rằng, việc tham gia của người dân vào chính sách quản lý đất đai là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt tại các đô thị lớn như thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận. Tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 19,6% năm 2009 lên khoảng 40% vào năm 2019, kéo theo sự chuyển đổi diện tích đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp. Tại phường Mỹ Bình, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ đã thu hồi khoảng 53,99 ha đất, trong đó đất nông nghiệp chiếm 89,5%. Việc thu hồi đất này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của các nông hộ, làm thay đổi các nguồn vốn sinh kế như vốn tự nhiên, vốn con người, vốn tài chính, vốn vật chất và vốn xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá tác động của việc thu hồi đất đến các nguồn vốn sinh kế của nông hộ tại phường Mỹ Bình, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình sau thu hồi đất. Nghiên cứu sử dụng số liệu sơ cấp thu thập từ 130 hộ gia đình bị thu hồi đất trong năm 2022, cùng số liệu thứ cấp từ năm 2016 đến 2021. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các chính sách hỗ trợ sinh kế, ổn định đời sống người dân sau thu hồi đất, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung sinh kế bền vững của DFID (1999), trong đó sinh kế của con người phụ thuộc vào năm loại vốn: vốn tự nhiên, vốn con người, vốn tài chính, vốn vật chất và vốn xã hội. Vốn tự nhiên bao gồm đất đai và tài nguyên thiên nhiên; vốn con người là trình độ học vấn, sức khỏe và kỹ năng; vốn tài chính là tiền bồi thường, thu nhập và tài sản có thể giao dịch; vốn vật chất là nhà cửa, phương tiện sản xuất; vốn xã hội là các mối quan hệ, sự hỗ trợ cộng đồng. Khung lý thuyết này giúp phân tích tác động của thu hồi đất đến từng nguồn vốn sinh kế và khả năng phục hồi của nông hộ.

Ngoài ra, mô hình thu nhập hộ gia đình theo Strauss (1986) và Jolliffe (1998) được vận dụng để phân tích thu nhập nông nghiệp và phi nông nghiệp, từ đó đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập sau thu hồi đất. Các khái niệm về nông hộ, thu hồi đất, tái định cư và khu đô thị mới cũng được làm rõ để đảm bảo tính chính xác trong phân tích.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan quản lý địa phương, bao gồm số liệu thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và các báo cáo kinh tế - xã hội từ năm 2016 đến 2021. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp 130 hộ gia đình bị thu hồi đất tại phường Mỹ Bình trong năm 2022, với phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên theo diện tích đất thu hồi từ cao đến thấp nhằm tăng độ tin cậy.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với các phương pháp thống kê mô tả, so sánh trước và sau thu hồi đất, và phân tích hồi quy logistic đa biến để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tăng thu nhập của hộ gia đình sau thu hồi đất. Cỡ mẫu 130 hộ đảm bảo độ tin cậy với sai số cho phép 10% và độ tin cậy 90%. Ngoài ra, phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng (PRA) và phỏng vấn chuyên gia được sử dụng để bổ sung thông tin định tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến vốn tự nhiên: Diện tích đất nông nghiệp thu hồi chiếm trung bình 89,5% tổng diện tích đất bị thu hồi, làm giảm đáng kể nguồn vốn tự nhiên của các hộ. Khoảng 60% hộ bị thu hồi trên 50% diện tích đất nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sản xuất nông nghiệp.

2. Ảnh hưởng đến vốn con người: Trình độ học vấn của chủ hộ trung bình đạt mức trung cấp, tuy nhiên chỉ khoảng 35% hộ được đào tạo nghề hoặc chuyển đổi nghề nghiệp sau thu hồi đất. Số lao động trong ngành nông nghiệp giảm trung bình 25% so với trước thu hồi đất, làm giảm nguồn lực lao động nông nghiệp.

3. Ảnh hưởng đến vốn tài chính: Tổng số tiền đền bù cho dự án đạt 122,7 tỷ đồng, trong đó 40,6% được sử dụng để đầu tư sản xuất kinh doanh, 30% chi tiêu cá nhân, còn lại dành cho học hành và tiết kiệm. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 45% hộ gia đình có thu nhập tăng sau thu hồi đất.

4. Ảnh hưởng đến vốn vật chất và xã hội: Điều kiện nhà ở và các vật dụng gia đình như xe máy, tivi, tủ lạnh không thay đổi nhiều sau thu hồi đất. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục và thương mại được cải thiện nhẹ do tái định cư tại khu đô thị mới.

5. Phân tích hồi quy logistic đa biến: Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tăng thu nhập sau thu hồi đất được sắp xếp theo hệ số tác động giảm dần gồm: nghề nghiệp chủ hộ (B = -2,679), số lao động trong ngành nông nghiệp (B = -1,557), trình độ học vấn chủ hộ (B = 0,580), diện tích đất nông nghiệp thu hồi (B = -0,364), sử dụng tiền đền bù đầu tư sản xuất (B = 0,163), tuổi chủ hộ (B = -0,108).

Thảo luận kết quả

Việc thu hồi đất làm giảm đáng kể vốn tự nhiên, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất nông nghiệp truyền thống của các nông hộ. Sự giảm sút số lao động trong ngành nông nghiệp và nghề nghiệp chủ hộ không phù hợp với các ngành nghề mới là nguyên nhân chính khiến nhiều hộ không thể tăng thu nhập sau thu hồi đất. Trình độ học vấn và việc sử dụng hiệu quả tiền đền bù đầu tư sản xuất kinh doanh là những yếu tố tích cực giúp một số hộ cải thiện thu nhập.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng khi thu hồi đất ảnh hưởng đến năm nguồn vốn sinh kế, đặc biệt là vốn tự nhiên và vốn con người. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp hồi quy logistic để phân tích thay đổi thu nhập là điểm mới, giúp xác định rõ hơn các yếu tố quyết định khả năng phục hồi sinh kế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ hộ có thu nhập tăng theo từng nhóm nghề nghiệp và bảng hệ số hồi quy logistic minh họa mức độ ảnh hưởng của các yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đào tạo nghề và chuyển đổi nghề nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động cho các hộ bị thu hồi đất, đặc biệt tập trung vào nhóm chủ hộ có nghề nghiệp nông nghiệp truyền thống. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động phi nông nghiệp lên ít nhất 50% trong vòng 2 năm, do UBND thành phố phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề thực hiện.

2. Hỗ trợ đầu tư sản xuất kinh doanh: Khuyến khích và hỗ trợ các hộ sử dụng tiền đền bù để đầu tư vào các ngành nghề phi nông nghiệp hoặc sản xuất kinh doanh mới, nhằm tăng thu nhập ổn định. Cần có chính sách tín dụng ưu đãi và tư vấn kỹ thuật trong vòng 3 năm tới, do các ngân hàng chính sách và phòng kinh tế địa phương triển khai.

3. Cải thiện tiếp cận dịch vụ xã hội: Nâng cao chất lượng và mở rộng các dịch vụ y tế, giáo dục, thương mại tại khu tái định cư để đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Mục tiêu tăng mức độ hài lòng dịch vụ lên 80% trong 2 năm, do các sở ngành liên quan phối hợp thực hiện.

4. Quản lý và sử dụng hiệu quả đất đai: Xây dựng quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đảm bảo diện tích đất nông nghiệp còn lại được khai thác hiệu quả, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất. UBND thành phố cần rà soát và điều chỉnh quy hoạch hàng năm.

5. Chính sách hỗ trợ đặc thù cho hộ cao tuổi: Đề xuất các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ tài chính và chăm sóc sức khỏe cho các hộ gia đình có chủ hộ cao tuổi, nhằm giảm thiểu rủi ro sinh kế. Thực hiện trong vòng 1 năm, phối hợp giữa các ban ngành địa phương và tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách địa phương: Giúp đánh giá tác động của các dự án thu hồi đất đến sinh kế người dân, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm ổn định đời sống và phát triển kinh tế xã hội.

2. Các nhà quản lý dự án và phát triển đô thị: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các dự án thu hồi đất, tái định cư và hỗ trợ sinh kế hiệu quả, giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng dân cư.

3. Các tổ chức đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực: Tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp của người dân bị thu hồi đất, nâng cao khả năng thích ứng và thu nhập.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý kinh tế, phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích tác động thu hồi đất đến sinh kế, cũng như các giải pháp chính sách thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc thu hồi đất ảnh hưởng như thế nào đến thu nhập của nông hộ?
   Việc thu hồi đất làm giảm diện tích đất canh tác, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập nông nghiệp. Tuy nhiên, nếu hộ gia đình có trình độ học vấn cao và sử dụng hiệu quả tiền đền bù để đầu tư sản xuất kinh doanh, thu nhập có thể tăng lên. Ví dụ, khoảng 45% hộ trong nghiên cứu có thu nhập tăng sau thu hồi đất.

2. Các nguồn vốn sinh kế nào bị ảnh hưởng nhiều nhất?
   Nguồn vốn tự nhiên (đất đai) bị ảnh hưởng nặng nề nhất do diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi chiếm gần 90%. Vốn con người và vốn tài chính cũng bị tác động do giảm số lao động nông nghiệp và cách sử dụng tiền đền bù không đồng đều.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích tác động?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh trước và sau thu hồi đất, và phân tích hồi quy logistic đa biến để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tăng thu nhập của hộ gia đình.

4. Chính sách nào được đề xuất để hỗ trợ người dân sau thu hồi đất?
   Các chính sách đào tạo nghề, hỗ trợ đầu tư sản xuất kinh doanh, cải thiện dịch vụ xã hội, quản lý đất đai hiệu quả và hỗ trợ đặc thù cho hộ cao tuổi được đề xuất nhằm ổn định và nâng cao sinh kế.

5. Tại sao nghiên cứu chọn phường Mỹ Bình làm điểm nghiên cứu?
   Phường Mỹ Bình là nơi thực hiện dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ với diện tích thu hồi đất lớn và đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, giúp thể hiện rõ nét tác động của thu hồi đất đến sinh kế người dân.

Kết luận

• Việc thu hồi đất tại phường Mỹ Bình làm giảm đáng kể diện tích đất nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn tự nhiên và sinh kế của nông hộ.
• Các yếu tố nghề nghiệp chủ hộ, số lao động trong ngành nông nghiệp và trình độ học vấn là những nhân tố chính ảnh hưởng đến khả năng tăng thu nhập sau thu hồi đất.
• Tiền đền bù nếu được sử dụng hiệu quả để đầu tư sản xuất kinh doanh sẽ giúp cải thiện thu nhập và ổn định đời sống.
• Đề xuất các chính sách đào tạo nghề, hỗ trợ đầu tư, cải thiện dịch vụ xã hội và quản lý đất đai nhằm nâng cao sinh kế người dân sau thu hồi đất.
• Nghiên cứu mở ra hướng tiếp tục đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ và khả năng thích ứng của nông hộ trong bối cảnh đô thị hóa nhanh tại các địa phương khác.

Để tiếp tục, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu nên triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá tác động lâu dài của thu hồi đất đến sinh kế người dân nhằm điều chỉnh chính sách phù hợp. Hành động kịp thời sẽ góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội địa phương và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TÔNG QUAN 1. Tống quan tài liệu nghiên cứu 1. Các nghiên cứu nước ngoài Shen Jun (2012) đã nghiên cứu sinh kế của nông dân bi mat đất do thu hồi đất ở huyện Xingwen, Trung Quốc. Nghiên cứu tiến hành khảo sát 176 nông hộ có đất bị thu hồi và sử dụng phương pháp thống kê mô tả dé phân tích dit liệu khảo sát.

Qua nghiên cứu cho thay ảnh hưởng việc mat đất do thu hồi data đến sinh kế của nông hộ: Nguồn vốn tự nhiên được đánh giá qua diện tích đất nông nghiệp trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn tài chính được đánh giá qua việc làm, thu nhập trung bình của nông hộ trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn con người được đánh giá qua trình độ học vấn, khả năng thích ứng công việc mới; Nguồn von xã hội được đánh giá qua điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội (y tế, giáo dục, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí) trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn vật chat được thé hiện qua điều kiện nhà ở, vât dụng gia đình trước và sau thu hồi đất. Aigbokhan và Ola (2015) đã nghiên cứu ảnh hưởng của thu hồi đất đến sinh kế hộ gia đình tại Nigeria. Nghiên cứu đã thực hiện khảo sát 232 hộ gia đình có đất bị thu hồi. Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp thông kê mô tả và xử lý đữ liệu khảo sát bằng phần mềm Excel.

Ảnh hưởng của thu hồi đất đến sinh kế hộ gia đình tại Nigeria: Nguồn vốn tự nhiên là sự thay đổi diện tích đất nông nghiệp của hộ trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn tài chính được đánh giá qua số tiền nhận bồi thường, cách thức sử dụng tiền bồi thường và sự thay đổi thu nhập, việc làm sau thu hồi dat; Nguồn vốn xã hội là điều kiện tiếp cận các dich vụ xã hội và mối quan hệ với hàng xóm; Nguồn vốn vật chat là sự thay đối về chất lượng nhà ở và các vật dung gia đình của các hộ trước và sau thu hôi đât; Nguôn vôn con người là trình độ học vân của hộ gia đình có được cải thiện sau thu hồi đất do có tiền đầu thu cho việc học hành nhờ số tiền bồi thường. Mabe và cộng sự (2019) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa thu hồi đất và sinh kế hộ gia đình ở khu vực phía Bắc của Ghana. Nghiên cứu tiến hành khảo sát 175 hộ gia đình có đất bị thu hồi tại khu vực phía Bắc của Ghana. Nghiên cứu vận dụng phương pháp thống kê mô tả đề phân tích dữ liệu khảo sát.

Nghiên cứu cho thấy thu hồi đất ảnh hưởng đến các nguồn vốn sinh kế: Nguồn vốn tự nhiên thé hiện qua diện tích đất nông nghiệp trước và sau khi thu hồi đất; Nguồn vốn con người thé hiện qua độ tuổi, trình độ học vấn; Nguồn vốn vật chất được thể hiện qua diện tích nhà trước và sau thu hồi đất, tài sản phục vụ sinh hoạt gia đình, chất lượng cơ sở hạ tầng, điều kiện tiêp cận dịch vụ xã hội trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn tài chính thể hiện qua việc làm và thu nhập của hộ trước và sau thu hồi đất; Nguồn von xã hội thê hiện qua điều kiện tiếp cận các dịch vụ xã hội (y tế, giáo dục, thương mại, vui chơi giải trí) trước và sau thu hồi đất. Các nghiên cứu trong nước Huỳnh Thanh Chương và Ngô Hữu Hoạch (2010) đã nghiên cứu ảnh hưởng của việc chuyên đổi đất nông nghiệp sang dat phi nông nghiệp đến sinh kế của nông dân bị thu hồi đất tại Thành phố Hội An, Quảng Nam. Nghiên cứu thực hiện phỏng van 68 hộ bi thu hồi đất tai dự án xây dựng cụm công nghiệp — đô thị - dịch vụ Thanh Hà, dự án đường Trường Chinh. Các hộ điều tra phân thành 3 nhóm có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi khác nhau: Nhóm 1 với điện tích thu hồi dưới 30% đất nông nghiệp; Nhóm 2 với diện tích thu hồi từ 30% đến dưới 70% đất nông nghiệp; Nhóm 3 với diện tích thu hồi từ 70% đất nông nghiệp trở lên.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả dé tong hợp, xử lý dữ liệu thu thập thông qua phần mềm Excel. Ảnh hưởng của thu hồi đất đến sinh kế người dân bị thu hồi đất nông nghiệp gồm: Nguồn vốn tự nhiên được đánh giá qua diện tích đất nông nghiệp của các nhóm hộ trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn tài chính được đánh giá qua sự thay đổi việc làm, cơ cấu thu nhập theo nghề nghiệp của các nhóm hộ trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn xã hội được đánh giá qua tiêu chí tỷ lệ sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ vào các mục đích xây nhà, chữa bệnh, học hành, mua sam tài sản, đầu tư sản xuất, chỉ tiêu hàng ngày, gửi tiết kiệm; Nguồn vốn vật chất được đánh giá qua tiêu chí điều kiện nhà ở của các nhóm hộ trước và sau thu hồi đất, các vật dụng gia đình của các nhóm hộ trước và sau thu hồi đất như xe máy, ti vi, tủ lạnh, bếp ga, máy vi tính, điện thoại; Nguồn vốn con người được đánh giá qua sự thay đổi cơ cấu lao động theo ngành nghề của các nhóm hộ trước và sau thu hồi đất. Nguyễn Hồng Hạnh và cộng sự (2013) đã thực hiện nghiên cứu ảnh hưởng của việc thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống, việc làm của nông dân huyện Văn Lâm, tinh Hưng Yên. Nghiên cứu đã tiến hành điều tra các hộ nông dân bị thu hồi ở các mức độ khác nhau với tổng sỐ phiếu điều tra là 240 dựa trên ba nhóm hộ sau: Nhóm 1: Hộ bị thu hồi đất nhiều > 70% diện tích đất của hộ; Nhóm 2: Hộ bị thu hồi đất trung bình: 30- 70% diện tích đất của hộ; Nhóm 3: Hộ bị thu hôi đất ít < 30% diện tích đất của hộ.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả dé tổng hợp, xử lý số liệu trên phần mềm Excel. Nghiên cứu cho thay ảnh hưởng của thu hồi đất nông nghiệp tới phát triển kinh tế, đời sống, việc làm và thu nhập của nông dân bao gồm: Tăng trương kinh tế, chuyền dich cơ cau kinh tế; thay đồi cơ cau lao động: việc làm của các hộ thu hồi đất; thu nhập của nông hộ; thiếu việc làm va cách sử dụng tiền bồi thường. Hồ Kiệt và cộng sự (2017) đã nghiên cứu ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng đến sinh kế của người dân bị thu hồi đất tại khu kinh tế Nhơn Hội, tinh Bình Định. Nghiên cứu tiến hành khảo sát 146 hộ gia đình có đất bị thu hồi tại dự án khu kinh tế Nhơn Hội.

Các hộ điều tra chia thành 3 nhóm có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi khác nhau. Nhóm 1 (25 hộ) có diện tích thu hồi dưới 30 % diện tích đất nông nghiệp, nhóm 2 (20 hộ) có diện tích thu hồi 30-70 % diện tích đất nông nghiệp, nhóm 3 (101 hộ) có diện tích thu hồi trên 70 % diện tích đất nông nghiệp. Nghiên cứu van dụng phương pháp thống kê mô ta dit liệu thu thập bằng phần mềm Excel. Kết quả nghiên cứu cho thay ảnh hưởng của công tác GPMB đến sinh kế người dan có đất bị thu hồi bao gồm: Nguồn vốn tự nhiên được đánh giá thông qua diện tích dat nông nghiệp trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn tài chính được đánh giá thông qua tiêu chí cơ cấu việc làm, thu nhập trung bình, chỉ phí cho đời sống, sinh hoạt và đầu tư sản xuất trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn con người được đánh giá thông qua chỉ tiêu độ tuôi, trình độ học vấn; Nguồn vốn xã hội được đánh giá qua tiêu chí sử dụng tiền bồi thường cho học việc, chuyền đôi nghề nghiệp, cho con cái học hành; Nguồn vốn vật chất được thé hiện qua tiêu chí điều kiện sinh hoạt như xe máy, dan âm thanh, tủ lạnh, bếp ga, máy giặt, ti vi trước và sau thu hồi dat.

Trần Hải Đăng (2020) đã tiến hành nghiên cứu sinh kế của người dân bị thu hồi đất thuộc Khu D, Khu D6 thị Cửa ngõ Đông Bắc, phường Tân Thành, Thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau. Nghiên cứu thực hiện khảo sát 120 phiếu điều tra. Số liệu thu thập được xử lý, tổng hợp theo phương pháp thông kê mô tả bằng phần mềm Excel. Kết quả nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng của thu hồi đất đến sinh kế hộ gia đình có đất bị thu hồi gồm: Nguồn vốn con người đánh giá qua tiêu chí giới tính, độ tuôi, trình độ học van, cơ cấu lao động chính và lao động phụ, tình trạng nghề nghiệp; Nguồn vốn tự nhiên đánh giá qua tiêu chí diện tích đất nông nghiệp trước và sau thu hồi dat; Nguồn von vật chất được đánh giá qua tiêu chí diện tích nhà trước và sau thu hồi đất, tai sản phục vu sinh hoạt gia đình (Tivi, tủ lạnh, máy giặt, xe máy, điện thoại, giường, tủ, bàn ghế), chất lượng cơ sở hạ tầng, điều kiện tiêp cận dịch vụ xã hội trước và sau thu hồi đất; Nguồn vốn tài chính được đánh giá qua tiêu chí số tiền nhận bồi thường và cách sử dụng tiền bồi thường (chi tiêu cá nhân, đầu tư học việc chuyền đôi nghề, đầu tư sản xuất; gửi tiết kiệm, chia con cái); Nguồn vốn xã hội được đánh gia qua việc tham gia các tô chức xã hội, mối quan hệ với các hộ gia đình hàng xóm trước và sau thu hồi đất.

Lê Ngọc Phương Quý và Mai Thị Khánh Vân (2020) đã nghiên cứu tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp đến sinh kế người dân tại dự án khu đô thị Cau Dâu, xã Tràng Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Nghiên cứu tiễn hành khảo sát 80 hộ gia đình có đất bị thu hồi tại dự án khu kinh tế Nhơn Hội. Các hộ điều tra chia thành 3 nhóm có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi khác nhau. Nhóm 1 (17 hộ) có điện tích thu hồi dưới 50 % diện tích đất nông nghiệp, nhóm 2 (32 hộ) có diện tích thu hồi 50-70 % diện tích đất nông nghiệp, nhóm 3 (31 hộ) có diện tích thu hồi trên 70 % diện tích đất nông nghiệp.

Dữ liệu thu thập được xử lý, tổng hợp bằng phương pháp thống kê mô tả thông qua phần mềm Excel.