Nghiên cứu tác động môi trường của sản xuất phụ tùng xe máy và biện pháp giảm thiểu ô nhiễm

Luận văn tốt nghiệp môi trường nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu những tác động đến môi trường của loại hình sản xuất chi tiết phụ, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Trần Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Dung
• Trường học: Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng
• Chuyên ngành: Kỹ thuật môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu những tác động đến môi trường của loại hình sản xuất chi tiết phụ tùng xe máy và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÀNH SẢN XUẤT CHI TIẾT VÀ PHỤ TÙNG XE MÁY
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Công nghệ sản xuất
• 1.2.1. Sơ đồ quy trình đúc nhôm
• 1.2.2. Sơ đồ quy trình đúc gang
• 1.3. Trang thiết bị,máy móc phục vụ sản xuất
• 1.4. Nhu cầu sử dụng nguyên, nhiên liệu, nước, hóa chất
• 1.4.1. Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, hóa chất
• 1.4.2. Nhu cầu sử dụng nhiên liệu
• 1.4.3. Nhu cầu sử dụng điện, nước
• 1.5. Nguồn phát thải
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC TÁC ĐỘNG TỚI MÔI TRƯỜNG TỪ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CHI TIẾT VÀ PHỤ TÙNG XE MÁY
• 2.1. Nguồn tác động có liên quan đến chất thải
• 2.2. Các chất thải phát sinh từ ngành sản xuất chi tiết và phụ tùng xe máy
• 2.2.1. Bụi, khí thải phát sinh từ quá trình sản xuất
• 2.2.2. Chất thải rắn
• 2.3. Tác động đến môi trường từ hoạt động sản xuất chi tiết và phụ tùng xe máy
• 2.3.1. Tác động đến môi trường nước
• 2.3.2. Tác động đến môi trường không khí
• 2.3.3. Tác động của chất thải rắn và chất thải nguy hại
• 2.4. Nguồn gây tác động không liên quan đến chất thải
• 2.5. Đánh giá, dự báo tác động gây nên bởi những rủi ro, sự cố môi trường
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM CHO CƠ SỞ SẢN XUẤT CHI TIẾT, PHỤ TÙNG XE MÁY
• 3.1. Biện pháp giảm thiểu các nguồn gây tác động có liên quan đến chất thải
• 3.1.1. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường nước
• 3.1.2. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường không khí
• 3.1.2.1. Đối với khí thải vô cơ
• 3.1.2.2. Đối với khí thải hữu cơ
• 3.1.3. Biện pháp quản lý và giảm thiểu chất thải rắn và chất thải nguy hại
• 3.1.3.1. CTR công nghiệp
• 3.1.3.2. Chất thải nguy hại
• 3.1.4. Giảm thiểu tác động của tiếng ồn, nhiệt dư
• 3.1.5. Biện pháp phòng chống, ứng phó các sự cố
• 3.1.5.1. Các biện pháp an toàn cháy nổ và vệ sinh công nghiệp
• 3.1.5.2. Phòng ngừa sự cố hóa chất
• 3.1.5.3. Phòng ngừa sự cố của lò hơi
• 3.1.5.4. Phòng ngừa các sự cố do thiên tai
• 3.1.5.5. Phòng ngừa các sự cố hỏng hóc các thiết bị xử lý môi trường
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động môi trường từ sản xuất phụ tùng xe máy

Ngành sản xuất phụ tùng xe máy đã có những tác động môi trường đáng kể, chủ yếu từ việc phát thải chất thải rắn, khí thải và nước thải. Các chất thải này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên mà còn tác động đến sức khỏe con người. Theo nghiên cứu, bụi và khí thải từ quá trình sản xuất là những yếu tố chính gây ô nhiễm không khí. Chất thải rắn từ sản xuất, bao gồm các bavia thừa và bao bì, cũng tạo ra áp lực lớn lên hệ thống xử lý chất thải. Đặc biệt, các chất thải nguy hại như dầu mỡ thải và hóa chất độc hại từ quá trình sản xuất có thể gây ra ô nhiễm nghiêm trọng nếu không được quản lý đúng cách. Việc đánh giá và dự báo các tác động sinh thái từ hoạt động sản xuất là rất cần thiết để có những biện pháp khắc phục kịp thời.

1.1. Nguồn phát thải và chất thải

Quá trình sản xuất phụ tùng xe máy phát sinh nhiều loại chất thải khác nhau. Các nguồn phát thải chính bao gồm bụi, khí thải từ lò nung và lò hơi, cũng như nước thải từ các quy trình sản xuất. Các chất ô nhiễm như CO, CO2, SO2, và NOx được thải ra từ các hoạt động vận chuyển và sản xuất. Đặc biệt, hơi dung môi hữu cơ từ quá trình phun sơn là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí. Việc quản lý và xử lý các chất thải này là rất quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1.2. Tác động đến môi trường nước

Sản xuất phụ tùng xe máy cũng gây ra tác động đến môi trường nước thông qua việc xả thải nước có chứa hóa chất độc hại. Nước thải từ quá trình tẩy rửa và xử lý bề mặt sản phẩm thường chứa các chất độc hại như NaOH và các dung môi hữu cơ. Nếu không được xử lý đúng cách, nước thải này có thể làm ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Việc áp dụng các tiêu chuẩn môi trường trong xử lý nước thải là cần thiết để đảm bảo an toàn cho môi trường và cộng đồng.

II. Giải pháp giảm ô nhiễm

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ sản xuất phụ tùng xe máy, cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Một trong những giải pháp quan trọng là cải tiến công nghệ sản xuất theo hướng sản xuất xanh và công nghệ sạch. Việc sử dụng nguyên liệu tái chế và giảm thiểu chất thải trong quy trình sản xuất sẽ giúp giảm áp lực lên môi trường. Ngoài ra, việc áp dụng các tiêu chuẩn môi trường trong quản lý chất thải và xử lý nước thải cũng rất cần thiết. Các biện pháp như thu hồi và tái chế chất thải, sử dụng công nghệ xử lý khí thải hiện đại sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm không khí và nước. Đặc biệt, việc nâng cao nhận thức của người lao động về bảo vệ môi trường cũng là một yếu tố quan trọng trong việc thực hiện các giải pháp này.

2.1. Cải tiến công nghệ sản xuất

Cải tiến công nghệ sản xuất là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Việc áp dụng công nghệ mới giúp giảm thiểu lượng chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất. Công nghệ sản xuất xanh không chỉ giúp tiết kiệm nguyên liệu mà còn giảm thiểu khí thải và chất thải rắn. Các nhà sản xuất cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới, đồng thời hợp tác với các tổ chức nghiên cứu để tìm ra các giải pháp hiệu quả nhất cho vấn đề ô nhiễm.

2.2. Quản lý chất thải hiệu quả

Quản lý chất thải hiệu quả là một yếu tố quan trọng trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Các cơ sở sản xuất cần xây dựng hệ thống quản lý chất thải chặt chẽ, bao gồm việc phân loại, thu gom và xử lý chất thải đúng cách. Việc áp dụng các công nghệ xử lý chất thải hiện đại sẽ giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích tái chế và sử dụng lại chất thải để giảm thiểu lượng chất thải phát sinh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam thúc đẩy sự hình thành nhiều khu công nghiệp tập trung, kéo theo áp lực lớn về ô nhiễm môi trường do chất thải rắn, nước thải và khí thải. Trong các ngành công nghiệp phụ trợ, sản xuất chi tiết và phụ tùng xe máy đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa theo định hướng phát triển từ năm 1981, thay thế dần các phụ tùng nhập khẩu từ Nhật Bản, châu Âu và các nước trong khu vực. Tuy nhiên, hoạt động đúc kim loại, gia công cơ khí và phun sơn bảo vệ bề mặt làm phát sinh nhiều thành phần ô nhiễm phức tạp, đặc biệt là hơi dung môi hữu cơ bay hơi (VOCs). Do rào cản về mặt chi phí và công nghệ, việc xử lý triệt để các nguồn thải này tại nhiều cơ sở còn chưa đồng bộ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người lao động và chất lượng môi trường xung quanh.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác lập cụ thể như sau:

1. Nghiên cứu tổng quan về hiện trạng công nghệ sản xuất, tiêu thụ nguyên nhiên liệu, điện nước và trang thiết bị của ngành sản xuất chi tiết, phụ tùng xe máy.
2. Xác định các nguồn phát sinh chất thải và đánh giá tác động môi trường của từng công đoạn sản xuất (nước thải làm mát, nước thải tẩy dầu, nước dập bụi sơn, khí thải lò nung, bụi kim loại, hơi dung môi hữu cơ và chất thải nguy hại).
3. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật khả thi nhằm giảm thiểu và xử lý ô nhiễm nước thải, khí thải, quản lý chất thải rắn và phòng ngừa sự cố công nghiệp.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các dòng phát thải vật chất và tác động môi trường trong dây chuyền sản xuất phụ tùng xe máy. Phạm vi nghiên cứu về mặt thực nghiệm và số liệu dựa trên hồ sơ kỹ thuật, số liệu tiêu thụ nguyên liệu và hiện trạng xả thải tại Công ty TNHH Hưng Thịnh, thực hiện trong năm 2020 tại thành phố Hải Phòng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết kỹ thuật môi trường kết hợp với cơ chế phản ứng hóa - lý trong sản xuất cơ khí và luyện kim:

• Cơ sở lý thuyết công nghệ và ô nhiễm: Đề tài dựa trên nguyên lý nhiệt luyện và nấu chảy kim loại qua lò than hóa khí, lò trung tần và lò điện hồ quang (EAF); cơ chế bay hơi và độc học của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs gồm Toluen, Xylen, Benzen) và các khí vô cơ ($SO_2$, $NO_x$, $CO$, $CO_2$); lý thuyết hóa keo và cơ chế hoạt động của chất hoạt động bề mặt (CHĐBM) bao gồm cân bằng ưa béo - ưa nước (HLB), tỷ lệ oleophin/hiđrophin (O/H) và nồng độ tạo đám mixen tới hạn (CMC); lý thuyết hấp phụ khí qua mao quản than hoạt tính dựa trên chỉ số iot và diện tích bề mặt riêng.
• Phương pháp nghiên cứu: Tác giả áp dụng phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu; phương pháp khảo sát và kế thừa số liệu thứ cấp từ Đề án bảo vệ môi trường chi tiết của cơ sở sản xuất; phương pháp đánh giá nhanh dòng thải dựa trên định mức nguyên vật liệu; phương pháp tính toán độc chất học và so sánh quy chuẩn môi trường hiện hành (QCVN, TCVN).
• Nguồn dữ liệu: Hồ sơ kỹ thuật và báo cáo quan trắc định kỳ của Công ty TNHH Hưng Thịnh; giáo trình chuyên ngành "Độc chất học công nghiệp và dự phòng nhiễm độc" của tác giả Hoàng Văn Bính cùng các tài liệu khoa học chuyên ngành kỹ thuật môi trường.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về ngành sản xuất chi tiết và phụ tùng xe máy

Chương này mô tả khái quát vị trí của ngành công nghiệp hỗ trợ xe máy, phân loại sản phẩm (bộ lọc nhớt, bugi, má phanh, bộ nhông xích, trục cam, vách máy...) và thuyết minh chi tiết hai quy trình công nghệ chế tạo cốt lõi:

• Quy trình đúc nhôm: Sử dụng nhôm thỏi nung chảy trong lò ở nhiệt độ 700°C bằng khí nóng từ lò đốt than nhỏ ở 850–860°C. Nhôm lỏng chuyển sang lò trung tần giữ nhiệt, cánh tay robot rót vào máy đúc áp lực tạo bán sản phẩm. Các công đoạn tiếp nối gồm mài bavia, gia công cơ khí (tiện, khoan, ren), kiểm tra dò dầu, tẩy dầu bằng dung dịch nước ấm 70°C pha NaOH nồng độ 3%, phun bi cát inox tạo bóng, phun sơn (sơn pha Toluen), dập bụi sơn bằng màng nước, sấy khô trong tủ sấy 2 tiếng ở 180°C và đóng gói.
• Quy trình đúc gang: Sử dụng gang phế liệu nấu chảy trong lò nung điện ở nhiệt độ 1800°C, chuyển qua lò trung tần và rót vào khuôn cát bọc nhựa. Bán sản phẩm qua mài bavia, gia công cơ khí, nhúng sơn đen (sơn pha nước tỷ lệ 1:2) trong 70–90 giây, sấy khô trong 2 tiếng ở nhiệt độ 200°C và hoàn thiện sản phẩm.

Hệ thống trang thiết bị của cơ sở nghiên cứu gồm 36 danh mục máy móc chính như máy phun cát kiểu treo Q378BE (38,2 kW), máy roa đứng X5424-2 (2,5 kW), các máy đúc áp lực 500T, 630T, 650T, lò than hóa khí (500 kg/h), nồi hơi LSG-0.04-AIII, trạm biến áp 750 kVA và các thiết bị quạt thông gió công nghiệp. Định mức tiêu thụ vật tư kỹ thuật được thống kê chi tiết trong văn bản:

Tên nguyên liệu / Nhiên liệu / Năng lượng	Đơn vị tính	Khối lượng / Định mức
Nhôm thỏi	kW/tấn	599,2 – 601,5
Gang phế liệu	kW/tấn	95,5 – 97,7
Cát bọc nhựa	kW/tấn	49,4 – 51,2
Dung môi pha sơn	$m^3$/kg	498,4 – 502,1
Sơn trắng	$m^3$/kg	1.601,8
Sơn đen	$m^3$/kg	498,2 – 501,5
NaOH	$m^3$/kg	349,4 – 350,8
Than cho lò than hóa khí	kW/tấn	119,2 – 121,5
Than cám dùng cho nồi hơi	kW/tấn	29,7 – 31,3
Dầu hỏa	$m^3$ lít	1.995 – 2.000
Điện năng sản xuất	kW/tấn	2.800
Nước cấp sản xuất	$m^3$/lít	2

Chương 2: Các tác động tới môi trường từ hoạt động sản xuất chi tiết và phụ tùng xe máy

Tác giả phân tích chi tiết các nguồn thải và cơ chế gây ô nhiễm theo từng môi trường tiếp nhận:

• Môi trường nước: Nước làm mát máy có nhiệt độ khoảng 55°C (cao hơn nhiệt độ thường 5–15°C) chứa chất rắn lơ lửng và cặn kim loại; nước làm nguội khuôn đúc nhôm nhiễm dầu hàm lượng lớn, định kỳ 6 tháng xả một lần; nước tẩy dầu chứa NaOH 3% thải bỏ hàng ngày có pH cao, dầu mỡ khoáng và ion kim loại; nước dập bụi buồng phun sơn thay định kỳ 1 lần/tháng chứa nhiều hạt sơn, độ đục và chất hữu cơ cao phân tử làm suy giảm oxy hòa tan (DO) trong nguồn tiếp nhận.
• Môi trường không khí: Lò than sinh khí nung nhôm tuần hoàn khí kín ở 850°C, chỉ phát thải tro bụi, $CO$, $CO_2$, $SO_2$, $NO_x$ khi xảy ra sự cố áp lực; nồi hơi tiêu thụ than cám 12,5 kg/h phát sinh khói thải chứa khí axit; quá trình nung gang bằng lò điện trung tần nhiệt độ $\ge 1.700^\circ\text{C}$ không dùng than dầu nên không sinh $SO_2$, $NO_x$ từ nhiên liệu mà chỉ thoát khí $CO_2$ và lượng nhỏ $CO$. Phân xưởng gia công cơ khí tạo ra 3.475 kg bụi kim loại/năm (tương đương 11,13 kg/ngày) cùng hơi dầu khoan cắt. Xưởng sơn phát sinh bụi sơn và hơi dung môi hữu cơ bay hơi nguy hại (Toluen, Xylen khi phun sơn trắng và mở buồng sấy chân không).
• Tác hại độc học: Tác giả lập bảng đối chiếu tác động của nồng độ khí $SO_2$ và độc tính của VOCs:

Chỉ tiêu / Nồng độ $SO_2$	Tác hại đối với thực vật và con người
0,03 ppm	Gây ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng của rau quả
0,15 – 0,3 ppm	Gây độc kinh niên cho thực vật nhạy cảm (nấm, địa y)
1,0 – 2,0 ppm	Gây chấn thương, hoại tử lá cây sau vài giờ tiếp xúc
20 – 30 $mg/m^3$	Đạt ngưỡng giới hạn gây độc hệ thần kinh ở người
50 $mg/m^3$	Kích thích mạnh đường hô hấp, gây phản xạ ho
130 – 260 $mg/m^3$	Liều lượng nguy hiểm đến tính mạng khi hít thở 30–60 phút
1.000 – 1.300 $mg/m^3$	Nồng độ gây tử vong nhanh chóng sau 30–60 phút

Khí VOCs (Benzen, Toluen, Xylen) phản ứng quang hóa với $NO_x$ và ánh sáng mặt trời tạo thành tầng ozone mặt đất và khí $CO_2$; gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, suy tủy, tổn thương gan, thận, kích ứng kết mạc mắt và ung thư máu.

• Chất thải rắn, tiếng ồn và sự cố: Chất thải rắn gồm phoi nhôm, xỉ than, bavia kim loại, cát khuôn đúc; chất thải nguy hại gồm phoi lẫn dầu, cặn bùn sơn, giẻ lau dính dầu, bóng đèn huỳnh quang hỏng. Nghiên cứu cũng đánh giá các kịch bản sự cố cháy nổ kho dầu, tai nạn điện, nổ lò hơi, tràn đổ hóa chất và mưa bão gây ngập tràn trạm xử lý nước thải.

Chương 3: Đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm cho cơ sở sản xuất chi tiết, phụ tùng xe máy

Tác giả đề xuất các công nghệ xử lý chuyên biệt cho từng nguồn phát thải:

• Biện pháp xử lý nước thải:
  • Nước làm nguội khuôn đúc nhôm: Thu gom qua bể lắng 3 ngăn có vách ngăn; ngăn 1 lắng tách dầu mỡ nổi trong 30 phút để vớt thủ công và lắng cặn đáy; ngăn 2 tiếp tục lắng hạt cặn nhỏ trong 30 phút; ngăn 3 chứa nước sau xử lý để bơm tuần hoàn tái sử dụng.
  • Nước làm mát máy móc thiết bị: Thu vào bể lắng kết hợp tháp tản nhiệt. Cặn kim loại thu gom tại ống đáy bể 1 định kỳ giao xử lý như chất thải nguy hại; nước chảy tràn qua bể 2 được bơm lên tháp tản nhiệt làm mát, sau đó đưa vào bể 3 để hồi lưu chu trình làm mát.
  • Nước thải dập bụi sơn: Dẫn qua hố thu gom vào ngăn điều hòa, tiếp tục qua ngăn keo tụ tạo bông có châm hóa chất NaOH và PAC, chảy sang ngăn lắng để thu gom bùn sơn thải (xử lý theo quy trình CTNH), qua ngăn lọc và ngăn chứa để tuần hoàn về buồng phun sơn.
• Biện pháp xử lý khí thải và bụi:
  • Hệ thống tích hợp than hoạt tính: Khí thải và bụi từ các xưởng đúc nhôm, đúc gang và gia công cơ khí được chụp hút dẫn qua tháp hấp thụ sử dụng dung dịch kiềm $NaOH / Na(OH)_2$ để khử bụi và các khí axit ($SO_2, NO_x, CO_x$), sau đó dẫn qua tháp hấp phụ chứa than hoạt tính (chỉ số iot tiêu chuẩn 500–1200 mg/g, diện tích bề mặt riêng đạt 800–1000 $m^2/g$) để hấp phụ hơi dung môi hữu cơ trước khi thải qua ống khói cao 20 m.
  • Ứng dụng chất hoạt động bề mặt (CHĐBM): Phân tích tiềm năng của CHĐBM trong xử lý môi trường nhờ cấu trúc phân tử phân cực gồm đầu ưa nước (nhóm chức $-COONa, -SO_3Na, -OH...$) và đuôi kỵ nước (mạch hidrocacbon lipophin). Dựa vào các thông số đặc tính:

Nhóm chất hoạt động bề mặt	Chỉ số HLB	Tỷ lệ O/H	Nồng độ mixen tới hạn (CMC)	Ứng dụng chính
Nhóm 1 (phân cực, tạo mixen)	> 15	< 0,5	> 7 g/l	Làm chất thấm ướt
Nhóm 2 (kém phân cực, tạo dung dịch thật)	10 – 15	0,5 – 30	0,1 – 7 g/l	Làm chất giặt rửa, khử nhũ

• Quản lý CTR, giảm ồn và an toàn lao động: Bố trí kho lưu chứa có mái che, dán nhãn mã CTNH, định kỳ chuyển giao cho đơn vị có chức năng; bọc cách âm máy móc, trang bị bảo hộ lao động (kính, mũ chụp, khẩu trang than hoạt tính); định kỳ kiểm định an toàn nồi hơi, bình áp lực và thiết lập phương án ứng phó tràn đổ dầu mỡ.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã hoàn thành việc mô tả và phân tích định lượng toàn bộ dòng vật chất và dòng thải của một quy trình sản xuất phụ tùng xe máy hoàn chỉnh:

• Định lượng các nguồn thải chuyên biệt: Xác định chính xác lượng bụi kim loại phân xưởng gia công cơ khí là 3.475 kg/năm (11,13 kg/ngày); lượng than cám nồi hơi tiêu thụ 12,5 kg/h; nhiệt độ nước làm mát thiết bị đạt 55°C; tần suất xả thải định kỳ của nước làm nguội khuôn (6 tháng/lần) và nước màng dập bụi sơn (1 tháng/lần).
• Đề xuất các chu trình xử lý tuần hoàn: Đưa ra sơ đồ công nghệ xử lý nước làm nguội khuôn đúc bằng bể lắng tách dầu 3 ngăn (thời gian lưu 30 phút mỗi ngăn) và hệ thống keo tụ - lắng - lọc tái sử dụng nước dập bụi sơn bằng hóa chất PAC kết hợp NaOH.
• Giải pháp xử lý khí thải hỗn hợp: Thiết kế hệ thống chụp hút kết hợp tháp hấp thụ kiềm và tháp hấp phụ than hoạt tính dẫn ra ống khói cao 20 m, đồng thời tổng hợp cơ sở lý thuyết về việc ứng dụng chất hoạt động bề mặt trong xử lý khí thải hữu cơ chứa Toluen và Xylen.

So với các nghiên cứu lý thuyết chung về ô nhiễm công nghiệp, tác giả đã gắn kết các số liệu thiết bị và định mức tiêu hao thực tế từ một doanh nghiệp cụ thể, giúp các giải pháp công nghệ có tính bám sát quy trình sản xuất thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế nhất định dựa trên phạm vi và nội dung văn bản trình bày:

• Các thông số phát thải và định mức tiêu thụ chủ yếu kế thừa từ số liệu thứ cấp trong hồ sơ Đề án bảo vệ môi trường của doanh nghiệp, chưa tiến hành đo đạc thực nghiệm mẫu khí và mẫu nước tại thời điểm nghiên cứu bằng các thiết bị phân tích hiện trường.
• Phần đề xuất ứng dụng chất hoạt động bề mặt (CHĐBM) để hấp thụ hơi dung môi hữu cơ mới dừng lại ở việc tổng quan lý thuyết hóa lý, phân loại chỉ số HLB, CMC và nguyên lý tạo đám mixen; văn bản chưa cung cấp mô hình thực nghiệm pilot, chưa xác định tỷ lệ phối trộn hóa chất cụ thể và chưa có phương án tái sinh thu hồi dung dịch sau hấp thụ.
• Hướng mở tiếp theo của đề tài là xây dựng mô hình thử nghiệm hấp thụ hơi Toluen và Xylen quy mô phòng thí nghiệm bằng dung dịch chất hoạt động bề mặt để xác định hiệu suất xử lý thực tế trước khi áp dụng ở quy mô công nghiệp.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận cung cấp tài liệu kỹ thuật có giá trị cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Môi trường làm tài liệu tham khảo cho đồ án môn học, đồ án tốt nghiệp về chuyên đề kiểm soát ô nhiễm công nghiệp luyện kim, gia công cơ khí.
• Cán bộ quản lý an toàn - sức khỏe - môi trường (HSE), kỹ sư vận hành tại các cơ sở đúc nhôm, đúc gang, cơ sở gia công và sơn phủ kim loại trong việc thiết kế hệ thống tuần hoàn nước giải nhiệt và hệ thống hút lọc hơi sơn.
• Phần quy trình công nghệ đúc nhôm, đúc gang kèm danh mục thiết bị và định mức nguyên liệu tại Chương 1 là nguồn dữ liệu thực tế hữu ích cho việc tính toán cân bằng vật chất trong lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM).

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao công đoạn nấu luyện gang trong lò điện trung tần không phát sinh khí $SO_2$ và $NO_x$ từ nhiên liệu?
Quá trình nấu luyện gang sử dụng lò điện trung tần chuyển đổi trực tiếp năng lượng điện thành nhiệt năng (nhiệt độ $\ge 1.700^\circ\text{C}$), không đốt cháy các loại nhiên liệu hóa thạch như than đá hay dầu hỏa, do đó không tạo ra các sản phẩm cháy chứa lưu huỳnh và nitơ. Khí thoát ra từ lò chủ yếu là $CO_2$ và lượng nhỏ $CO$ phát sinh từ quá trình nung chảy nguyên liệu.

2. Tần suất thải bỏ và phương án xử lý đối với nước làm nguội khuôn đúc nhôm được xác định như thế nào?
Nước làm nguội khuôn đúc nhôm chứa hàm lượng dầu rất lớn nên không thể tuần hoàn liên tục tuyệt đối như nước làm mát vỏ máy. Lượng nước này được thay thế và thải bỏ định kỳ 6 tháng một lần. Trước khi tuần hoàn hoặc thải bỏ, nước được đưa qua bể lắng cặn và tách dầu 3 ngăn, trong đó ngăn 1 lưu nước 30 phút để dầu nổi lên vớt thủ công, ngăn 2 lắng 30 phút để khử cặn lơ lửng, và ngăn 3 dùng để trữ nước phục vụ tuần hoàn.

3. Khối lượng bụi kim loại phát sinh từ xưởng gia công cơ khí được tác giả tính toán là bao nhiêu?
Lượng bụi kim loại phát sinh từ các nguyên công tiện, khoan, mài và roa trong phân xưởng gia công cơ khí được tính toán là 3.475 kg/năm, tương đương trung bình 11,13 kg/ngày.

4. Quy trình xử lý khí thải và hơi dung môi hữu cơ bằng than hoạt tính được thiết kế theo sơ đồ nào?
Khí thải thu gom từ xưởng đúc nhôm, đúc gang và xưởng cơ khí được hút qua hệ thống chụp hút và đường ống dẫn vào tháp hấp thụ bằng dung dịch kiềm $NaOH / Na(OH)_2$ để xử lý bụi và khí vô cơ ($SO_2, NO_x, CO_x$). Dòng khí tiếp tục đi qua tháp hấp phụ than hoạt tính để loại bỏ hơi dung môi hữu cơ trước khi xả ra môi trường qua ống khói cao 20 m.

5. Mục đích của việc sử dụng dung dịch NaOH 3% ở nhiệt độ 70°C là gì và nước thải từ đây có tính chất gì?
Dung dịch nước ấm 70°C pha xút NaOH 3% được sử dụng ở công đoạn làm sạch bề mặt bán sản phẩm nhằm tẩy sạch lượng dầu mỡ bám dính sau gia công cơ khí trước khi đưa vào công đoạn sơn. Nước thải từ bể tẩy dầu được thay thế và thải bỏ hàng ngày, có đặc trưng độ kiềm pH rất cao, hàm lượng chất rắn lơ lửng lớn, chứa dầu mỡ khoáng và các hạt kim loại nặng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Mỹ Linh đã hệ thống hóa toàn diện quy trình công nghệ, danh mục thiết bị và định mức tiêu thụ tài nguyên của loại hình sản xuất chi tiết phụ tùng xe máy. Nghiên cứu chỉ rõ các nguồn tác động môi trường đặc trưng, tập trung vào nước thải nhiễm dầu, nước dập bụi sơn, khí lò nung và hơi dung môi hữu cơ bay hơi (VOCs). Các giải pháp kỹ thuật đề xuất như bể lắng tách dầu 3 ngăn, hệ thống keo tụ xử lý nước dập sơn và tháp hấp thụ kiềm kết hợp hấp phụ than hoạt tính ống khói cao 20 m là những phương án xử lý có tính khả thi kỹ thuật cao cho cơ sở sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về ngành sản xuất chi tiết và phụ tùng xe máy 1.1 Giới thiệu chung Hiện nay, phát triển công nghiệp hỗ trợ được xem là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Việt Nam nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp, góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, và một trong những thành công trong lĩnh vực này chính là nhóm ngành công nghiệp hỗ trợ trong lĩnh vực sản xuất chi tiết và lắp ráp xe máy. Ngành xe máy đã phát triển tốt từ những năm đầu 1960. Hiện tại, hơn 75% giá trị của xe máy lắp ráp là các bộ phận sản xuất tại Malaysia, nhưng giá trị tinh của đóng góp này còn thấp hơn nhiều. Ngành sản xuất phụ tùng xe máy cung cấp cho thị trường phụ tùng xe máy thay thế đơn thuần đã chuyển sang cung cấp cho thị trường sản xuất và lắp ráp xe hoàn chỉnh theo chương trình nội địa hoá kể từ năm 1981.

Ngành sản xuất phụ tùng xe máy vốn chủ yếu cung cấp cho thị trường nội địa về xe máy và phụ tùng, nhưng giờ đây đã mở rộng sang xuất khẩu để nắm bắt lợi thế và tiềm năng to lớn của nó. Để hỗ trợ cho chiến lược này, ngành sản xuất phụ tùng xe máy cần phải có thương hiệu sản phẩm của mình. Lĩnh vực lắp ráp xe máy hiện tại đang bị thống trị bởi 4 loại sản phẩm của Nhật Bản. Bốn loại sản phẩm này được lắp ráp tại Malaysia theo sự uỷ quyền của người Nhật.

Tuy nhiên, các nhà lắp ráp cũng sản xuất một số bộ phận, linh kiện của xe máy. Hiện tại, bốn nhà máy lắp ráp đang thống trị thị trường nội địa. Ngoài ra, còn có một số lượng nhỏ xe máy nguyên chiếc đã được nhập khẩu từ châu Âu, châu Mỹ và Nhật Bản. Những xe máy nhập khẩu này có phân khối lớn hơn (từ 250 phân khối trở lên).

Ngành sản xuất phụ tùng xe máy đã phát triển liên tục trong những năm qua và nhiều nhà sản xuất bắt đầu xuất khẩu các phụ tùng, linh kiện xe máy. Nhiều nhà sản xuất đã tăng cường quan hệ hợp tác kỹ thuật với các nhà sản xuất phụ tùng, linh kiện xe máy ở nước ngoài. Mặc dù hơn 75% phụ tùng thay thế SV: Trần Mỹ Linh - MT2001 2 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng cho các loại xe thông dụng được sản xuất ở nội địa,nhưng nhiều loại bán phụ tùng, bán thành phẩm và nguyên liệu thô vẫn còn phải nhập khẩu như: phớt dầu, vòng piston, thanh nối và các van trong máy, hộp số, thanh truyền động trong hệ thống truyền động. Việc đầu tư phát triển lĩnh vực này sẽ giúp cho các nhà sản xuất và lắp ráp xe máy ở Việt Nam hóa giải được bài toán khó khăn nhất hiện nay, đó là phải tiết giảm chi phí nhằm hạ giá thành sản phẩm để nâng cao khả năng cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới đang khủng hoảng như hiện nay.

Hình ảnh một số sản phẩm phụ tùng xe máy điển hình: Hình 1. Sản phẩm bộ lọc nhớt SV: Trần Mỹ Linh - MT2001 3 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng Hình 1.Sản phẩm Bugi Hình 1.Sản phẩm má phanh SV: Trần Mỹ Linh - MT2001 4 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng Hình 1.Sản phẩm bộ nhông xích Hình 1. Sản phẩm Trục cam SV: Trần Mỹ Linh - MT2001 5 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng 1. Công nghệ sản xuất 1.