Luận văn thạc sĩ thông tin thư viện nghiên cứu sự tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần học sinh tiểu học tại trường quốc tế parkcity hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thông tin thư viện nghiên cứu sự tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần học sinh tiểu học, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Dung
• Trường học: Trường Quốc Tế ParkCity Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Thông Tin - Thư Viện
• Đề tài: Tác Động Của Văn Hóa Đọc Đến Sức Khỏe Tinh Thần Học Sinh Tiểu Học Tại ParkCity Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 3. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ĐỌC VÀ SỨC KHỎE TINH THẦN CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC
• 3.1. Những vấn đề chung về văn hóa đọc
• 3.2. Khái niệm văn hóa đọc
• 3.3. Các yếu tố cấu thành văn hóa đọc
• 3.4. Năng lực định hướng của chủ thể đối tượng
• 3.5. Năng lực lĩnh hội tài liệu
• 3.6. Thái độ ứng xử với tài liệu
• 3.7. Các yếu tố tác động tới văn hóa đọc
• 3.8. Cơ sở lý thuyết về sức khỏe tinh thần
• 3.9. Khái niệm sức khỏe tinh thần
• 3.10. Các yếu tố cấu thành sức khỏe tinh thần
• 3.11. Các yếu tố tác động đến sức khỏe tinh thần
• 3.12. Tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần
• 3.13. Tác động tích cực
• 3.14. Tác động tiêu cực
• 3.15. Đặc điểm của học sinh tiểu học
• 3.16. Đặc điểm của học sinh tiểu học trường quốc tế Parkcity Hà Nội
• 4. PHÂN TÍCH SỰ TÁC ĐỘNG CỦA VĂN HÓA ĐỌC ĐẾN SỨC KHỎE TINH THẦN CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC TRƯỜNG QUỐC TẾ
• 4.1. Thực trạng văn hóa đọc của học sinh tiểu học trường quốc tế Parkcity
• 4.2. Năng lực và thái độ ứng xử đối với tài liệu
• 4.3. Thực trạng sức khỏe tinh thần học sinh tiểu học trường quốc tế Parkcity
• 4.4. Đánh giá sự tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần của học sinh
• 5. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC NHẰM NÂNG CAO SỨC KHỎE TINH THẦN CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC
• 5.1. Giải pháp dành cho các cấp lãnh đạo Bộ, Ngành
• 5.2. Giải pháp cho nhà trường
• 5.3. Giải pháp cho gia đình
• 5.4. Giải pháp công nghệ
• 6. KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần

Văn hóa đọc đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển sức khỏe tinh thần của học sinh tiểu học. Nghiên cứu cho thấy rằng việc đọc sách không chỉ giúp trẻ em giải trí mà còn cải thiện khả năng tư duy, tăng cường sự tự tin và giảm lo âu. Theo Tiến sĩ David Lewis, chỉ cần đọc sách trong sáu phút có thể giúp giảm căng thẳng lên tới 68%. Điều này cho thấy tác động của việc đọc sách đến sức khỏe tinh thần là rất lớn. Học sinh thường xuyên đọc sách có chỉ số hạnh phúc cao hơn so với những em không đọc sách. Việc đọc sách giúp trẻ em thoát khỏi những lo lắng hàng ngày và khám phá thế giới tưởng tượng, từ đó cải thiện tâm trạng và cảm xúc của các em.

1.1. Lợi ích của việc đọc sách

Việc đọc sách mang lại nhiều lợi ích cho học sinh tiểu học. Đầu tiên, nó giúp trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ và tư duy phản biện. Học sinh có thể tiếp thu kiến thức mới, mở rộng vốn từ vựng và cải thiện kỹ năng giao tiếp. Thứ hai, văn hóa đọc giúp trẻ em hình thành thói quen tốt, từ đó phát triển nhân cách và khả năng tự lập. Theo nghiên cứu của Christina Clark và Kate Rumbold, trẻ em thường xuyên đọc sách có chỉ số hạnh phúc cao gấp ba lần so với trẻ không đọc sách. Cuối cùng, việc đọc sách còn giúp trẻ em cải thiện khả năng đồng cảm và hiểu biết về cảm xúc của người khác, từ đó xây dựng mối quan hệ xã hội tốt hơn.

II. Thực trạng văn hóa đọc tại ParkCity Hà Nội

Tại trường quốc tế ParkCity Hà Nội, thực trạng văn hóa đọc của học sinh tiểu học đang có những dấu hiệu tích cực nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Nhiều học sinh thể hiện sự yêu thích đối với việc đọc sách, tuy nhiên, thời gian dành cho việc đọc sách vẫn chưa đủ. Theo khảo sát, chỉ có 40% học sinh dành thời gian đọc sách hàng ngày. Điều này cho thấy rằng thói quen đọc sách chưa được hình thành một cách mạnh mẽ trong môi trường học đường. Hơn nữa, sự cạnh tranh trong học tập và áp lực từ gia đình cũng khiến học sinh ít có thời gian cho việc đọc sách. Việc này ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của các em, khi mà áp lực học tập có thể dẫn đến căng thẳng và lo âu.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc của học sinh tại ParkCity Hà Nội. Đầu tiên, sự hỗ trợ từ gia đình là rất quan trọng. Nhiều phụ huynh vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc đọc sách đối với sức khỏe tinh thần của trẻ. Thứ hai, môi trường học tập cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu trường học không tạo điều kiện thuận lợi cho việc đọc sách, học sinh sẽ khó có thể phát triển thói quen này. Cuối cùng, sự ảnh hưởng của công nghệ cũng không thể bỏ qua. Việc sử dụng điện thoại và máy tính bảng quá nhiều có thể làm giảm thời gian đọc sách của học sinh, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý và cảm xúc của các em.

III. Đề xuất giải pháp phát triển văn hóa đọc

Để nâng cao sức khỏe tinh thần cho học sinh tiểu học tại ParkCity Hà Nội, cần có những giải pháp cụ thể nhằm phát triển văn hóa đọc. Đầu tiên, trường học cần tổ chức các hoạt động khuyến khích học sinh đọc sách, như các buổi đọc sách chung, câu lạc bộ sách, hoặc các cuộc thi đọc sách. Thứ hai, phụ huynh cần được tuyên truyền về lợi ích của việc đọc sách, từ đó tạo điều kiện cho trẻ em có thời gian và không gian để đọc. Cuối cùng, việc kết hợp công nghệ vào việc đọc sách cũng là một giải pháp hiệu quả. Các ứng dụng đọc sách điện tử có thể giúp trẻ em tiếp cận với nhiều loại sách khác nhau một cách dễ dàng hơn.

3.1. Vai trò của nhà trường và gia đình

Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ trong việc phát triển văn hóa đọc cho học sinh. Nhà trường có thể tổ chức các buổi hội thảo, mời các chuyên gia về tâm lý và giáo dục đến chia sẻ về tầm quan trọng của việc đọc sách. Gia đình cũng cần tạo ra một môi trường đọc sách tại nhà, khuyến khích trẻ em tham gia vào các hoạt động đọc sách cùng nhau. Sự kết hợp này sẽ giúp trẻ em nhận thức rõ hơn về lợi ích của việc đọc sách, từ đó hình thành thói quen tốt cho sức khỏe tinh thần của các em.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, sức khỏe tinh thần của học sinh tiểu học ngày càng được quan tâm do ảnh hưởng của nhiều yếu tố như áp lực học tập, môi trường sống và đặc biệt là tác động của dịch Covid-19. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 10-20% trẻ em và thanh thiếu niên trên thế giới gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần, trong đó tỷ lệ trẻ vị thành niên bị trầm cảm tại Việt Nam lên tới 26,3%. Trường Quốc tế Parkcity Hà Nội, với học sinh đến từ nhiều quốc gia, cũng không nằm ngoài xu hướng này khi các em chịu tác động đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ và môi trường học tập. Nghiên cứu nhằm mục tiêu đánh giá sự tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần của học sinh tiểu học tại trường, trong giai đoạn từ 2021 đến 2023, với trọng tâm là các yếu tố như thói quen đọc, kỹ năng đọc và thái độ ứng xử với tài liệu đọc.

Việc phát triển văn hóa đọc được xem là một giải pháp tiềm năng để nâng cao sức khỏe tinh thần, giúp học sinh giảm căng thẳng, tăng cường khả năng nhận thức và phát triển các kỹ năng xã hội. Nghiên cứu không chỉ cung cấp số liệu thực trạng văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần của học sinh mà còn phân tích mối quan hệ giữa hai yếu tố này, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm cải thiện môi trường học tập và phát triển toàn diện cho học sinh tiểu học. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục, nhà trường và gia đình trong việc xây dựng chiến lược phát triển văn hóa đọc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và sức khỏe tinh thần cho thế hệ trẻ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: học thuyết nhận thức xã hội của Bandura và mô hình tác động của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần. Học thuyết nhận thức xã hội nhấn mạnh sự tương tác qua lại giữa yếu tố cá nhân (nhận thức, cảm xúc), môi trường (vật lý và xã hội) và hành vi, trong đó niềm tin vào bản thân đóng vai trò trung tâm ảnh hưởng đến hành vi và sức khỏe tinh thần. Mô hình tác động của văn hóa đọc được xây dựng dựa trên ba thành phần chính của văn hóa đọc gồm năng lực định hướng (thói quen, nhu cầu đọc), năng lực lĩnh hội tài liệu (kỹ năng và phương pháp đọc) và thái độ ứng xử với tài liệu, tác động đến ba khía cạnh sức khỏe tinh thần: nhận thức, cảm xúc và hành vi.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm:

• Văn hóa đọc: tập hợp các kỹ năng, thói quen, thái độ và phương pháp đọc sách có định hướng, nhằm phát triển trí tuệ và tinh thần.
• Sức khỏe tinh thần: trạng thái cân bằng nội tại giúp cá nhân nhận thức, quản lý cảm xúc, đối phó với căng thẳng và duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực.
• Thang đo SLA (School Library Association) và SDQ (Strengths and Difficulties Questionnaire) được áp dụng để đánh giá văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần tương ứng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích tài liệu, khảo sát và phỏng vấn chuyên gia. Nguồn dữ liệu chính gồm 122 học sinh tiểu học từ lớp 2 đến lớp 6 tại Trường Quốc tế Parkcity Hà Nội, được chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho nhóm đối tượng nghiên cứu. Lớp 1 không được khảo sát do rào cản ngôn ngữ và nhận thức về văn hóa đọc còn hạn chế.

Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm:

• Bảng hỏi văn hóa đọc SLA với các tiêu chí về thói quen, kỹ năng và thái độ đọc.
• Bảng hỏi sức khỏe tinh thần SDQ gồm 25 câu hỏi đánh giá các vấn đề về tăng động giảm chú ý, cảm xúc, hành vi, quan hệ bạn bè và xã hội.
• Phỏng vấn chuyên gia tâm lý học đường và cán bộ giáo viên để bổ sung thông tin định tính.

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS, sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tương quan và so sánh nhóm nhằm xác định mối quan hệ giữa văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2021 đến 2023, đảm bảo thu thập dữ liệu trong các điều kiện học tập trực tiếp và trực tuyến do ảnh hưởng của dịch bệnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng văn hóa đọc của học sinh tiểu học: Khoảng 60% học sinh thường xuyên đọc sách với tần suất "luôn luôn" hoặc "thường xuyên", trong khi 40% còn lại chỉ đọc "thỉnh thoảng" hoặc "hiếm khi". Học sinh chủ yếu yêu thích truyện tranh và sách khoa học, với thời gian đọc trung bình khoảng 30 phút mỗi ngày. Khả năng lựa chọn tài liệu phù hợp và kỹ năng đọc lướt được đánh giá ở mức trung bình khá.

2. Thực trạng sức khỏe tinh thần: Kết quả SDQ cho thấy khoảng 15% học sinh có dấu hiệu căng thẳng, lo âu hoặc các vấn đề hành vi nhẹ đến trung bình. Tỷ lệ học sinh có nguy cơ rối loạn sức khỏe tinh thần (tổng điểm khó khăn từ 17 trở lên) chiếm khoảng 8%. Các vấn đề phổ biến nhất là tăng động giảm chú ý và khó khăn trong quan hệ bạn bè.

3. Mối tương quan giữa văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần: Phân tích tương quan cho thấy có mối liên hệ tích cực giữa thói quen đọc sách và các chỉ số sức khỏe tinh thần. Học sinh có thói quen đọc sách tốt hơn có điểm SDQ thấp hơn 20% so với nhóm đọc ít hoặc không đọc. Thái độ tích cực với tài liệu đọc cũng liên quan đến sự tự tin và khả năng quản lý cảm xúc cao hơn.

4. Tác động tiêu cực của văn hóa đọc không đúng cách: Khoảng 12% học sinh dành quá nhiều thời gian đọc sách, dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực như mệt mỏi, mất ngủ và giảm tập trung học tập. Sử dụng thiết bị điện tử để đọc sách chiếm 64%, gây ra các vấn đề về mắt và giấc ngủ do ánh sáng xanh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về tác động tích cực của văn hóa đọc đến sức khỏe tinh thần, đặc biệt là khả năng giảm căng thẳng và tăng cường sự tự tin. Việc đọc sách giúp học sinh phát triển kỹ năng nhận thức, cảm xúc và hành vi xã hội, đồng thời tạo ra thói quen lành mạnh trong sinh hoạt hàng ngày. So sánh với các nghiên cứu tại Malaysia và Anh, mức độ ảnh hưởng tích cực của văn hóa đọc tại Trường Quốc tế Parkcity Hà Nội tương đối cao, phản ánh sự quan tâm và đầu tư của nhà trường vào phát triển văn hóa đọc.

Tuy nhiên, tác động tiêu cực từ việc đọc sách không hợp lý và sử dụng thiết bị điện tử cũng là vấn đề cần lưu ý. Việc thiếu kỹ năng chọn lựa tài liệu phù hợp và quản lý thời gian đọc có thể gây ra các vấn đề sức khỏe tinh thần và thể chất. Các biểu đồ phân bố thời gian đọc và điểm SDQ theo nhóm thói quen đọc có thể minh họa rõ nét mối quan hệ này, giúp nhà trường và phụ huynh nhận thức và điều chỉnh phù hợp.

Nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò quan trọng của môi trường gia đình và nhà trường trong việc định hướng văn hóa đọc, góp phần nâng cao sức khỏe tinh thần cho học sinh. Sự phối hợp giữa các bên liên quan là yếu tố then chốt để phát triển bền vững văn hóa đọc và hỗ trợ tâm lý cho học sinh tiểu học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chương trình giáo dục văn hóa đọc tích hợp kỹ năng quản lý cảm xúc và sức khỏe tinh thần: Nhà trường cần phát triển các hoạt động giáo dục kết hợp giữa kỹ năng đọc và kỹ năng sống, tập trung vào việc lựa chọn tài liệu phù hợp, kỹ thuật đọc hiệu quả và quản lý thời gian đọc. Mục tiêu nâng cao chỉ số sức khỏe tinh thần SDQ giảm ít nhất 10% trong vòng 2 năm.

2. Tăng cường vai trò của thư viện trường học và cán bộ thư viện: Đào tạo cán bộ thư viện trở thành người hướng dẫn, tư vấn văn hóa đọc và hỗ trợ tâm lý cho học sinh. Tổ chức các câu lạc bộ đọc sách, hoạt động nhóm để tạo môi trường giao lưu, chia sẻ cảm xúc và phát triển kỹ năng xã hội. Thời gian thực hiện trong 1 năm, đánh giá hiệu quả qua khảo sát định kỳ.

3. Phối hợp chặt chẽ với gia đình trong việc định hướng văn hóa đọc và chăm sóc sức khỏe tinh thần: Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo cho phụ huynh về lợi ích của văn hóa đọc và cách hỗ trợ con em trong việc đọc sách đúng cách, quản lý thời gian sử dụng thiết bị điện tử. Mục tiêu nâng cao nhận thức phụ huynh, giảm tỷ lệ học sinh đọc sách quá mức xuống dưới 5% trong 18 tháng.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển văn hóa đọc lành mạnh: Phát triển các ứng dụng, nền tảng số giúp học sinh tiếp cận tài liệu đọc đa dạng, có kiểm soát nội dung và thời gian sử dụng. Đồng thời, tích hợp các công cụ theo dõi sức khỏe tinh thần và cung cấp tư vấn trực tuyến. Triển khai thí điểm trong 6 tháng, mở rộng sau khi đánh giá hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và các cơ quan ban ngành: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển văn hóa đọc và chương trình giáo dục sức khỏe tinh thần cho học sinh tiểu học trên phạm vi rộng hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

2. Ban lãnh đạo và giáo viên các trường tiểu học, đặc biệt trường quốc tế: Áp dụng các giải pháp đề xuất để cải thiện môi trường học tập, phát triển kỹ năng đọc và hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.

3. Phụ huynh học sinh: Nắm bắt vai trò quan trọng trong việc định hướng thói quen đọc sách và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho con em, từ đó phối hợp hiệu quả với nhà trường và cộng đồng.

4. Chuyên gia tâm lý học, thư viện học và nghiên cứu giáo dục: Tham khảo để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ giữa văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần, cũng như ứng dụng các phương pháp trị liệu bằng đọc sách trong môi trường học đường.

Câu hỏi thường gặp

1. Văn hóa đọc ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe tinh thần của học sinh tiểu học?
   Văn hóa đọc giúp học sinh phát triển kỹ năng nhận thức, quản lý cảm xúc và tăng cường sự tự tin, từ đó giảm căng thẳng và lo âu. Ví dụ, học sinh có thói quen đọc sách thường xuyên có điểm SDQ thấp hơn 20% so với nhóm không đọc.

2. Làm thế nào để phát triển văn hóa đọc phù hợp với học sinh tiểu học?
   Cần xây dựng chương trình đọc sách có định hướng, lựa chọn tài liệu phù hợp với lứa tuổi, kết hợp các hoạt động nhóm và sự hỗ trợ từ gia đình, nhà trường. Việc này giúp hình thành thói quen đọc tích cực và kỹ năng đọc hiệu quả.

3. Có những tác động tiêu cực nào khi đọc sách không đúng cách?
   Đọc sách quá nhiều hoặc sử dụng thiết bị điện tử không kiểm soát có thể gây mệt mỏi, mất ngủ, đau mắt và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Khoảng 12% học sinh trong nghiên cứu gặp phải các vấn đề này do thiếu kỹ năng quản lý thời gian.

4. Vai trò của gia đình trong phát triển văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần là gì?
   Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành thói quen đọc và hỗ trợ tâm lý cho trẻ. Phụ huynh cần định hướng, tạo điều kiện và phối hợp với nhà trường để xây dựng môi trường đọc lành mạnh, giúp trẻ phát triển toàn diện.

5. Làm thế nào để thư viện trường học hỗ trợ sức khỏe tinh thần của học sinh?
   Thư viện cần trở thành không gian an toàn, thân thiện, cung cấp tài liệu đa dạng và tổ chức các hoạt động đọc nhóm, câu lạc bộ sách nhằm tạo sự gắn kết xã hội, hỗ trợ kỹ năng đọc và giảm căng thẳng cho học sinh.

Kết luận

• Văn hóa đọc có tác động tích cực rõ rệt đến sức khỏe tinh thần của học sinh tiểu học, giúp giảm căng thẳng, tăng cường nhận thức và phát triển kỹ năng xã hội.
• Thực trạng văn hóa đọc tại Trường Quốc tế Parkcity Hà Nội cho thấy đa số học sinh có thói quen đọc sách tốt, nhưng vẫn còn tồn tại các vấn đề về kỹ năng đọc và quản lý thời gian.
• Mối quan hệ giữa văn hóa đọc và sức khỏe tinh thần được xác định thông qua các chỉ số đo lường SLA và SDQ, với sự khác biệt rõ ràng giữa nhóm đọc nhiều và nhóm đọc ít.
• Đề xuất các giải pháp toàn diện từ nhà trường, gia đình đến ứng dụng công nghệ nhằm phát triển văn hóa đọc và nâng cao sức khỏe tinh thần cho học sinh.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo và thực tiễn giáo dục, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để xây dựng môi trường học tập lành mạnh, phát triển bền vững.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các trường học khác nhằm nhân rộng mô hình phát triển văn hóa đọc gắn liền với sức khỏe tinh thần học sinh. Các nhà quản lý giáo dục, nhà trường và phụ huynh được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng giáo dục và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho thế hệ trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VE VAN HOA ĐỌC VÀ SỨC KHỎE TINH THAN CUA HỌC SINH TIỂU HỌC 1. Những vấn đề chung về văn hóa đọc 1. Khái niệm văn hóa đọc Trong cuốn Phương pháp đọc sách hiệu quả, tác giả Mortiner J.Adler và Charles Van Doren đã diễn giải thuật ngữ “đọc” (reading) với nghĩa (1) đọc dé giải trí (2) đọc dé lay thông tin (3) doc để hiểu biết.

Đồng thời chỉ ra sự tương phản giữa đọc tích cực và đọc thụ động đến việc đọc sách hiệu quả. Đọc sách được coi là một cách dé nắm vững các giá tri của văn hóa thế gidi, là phương tiện tiếp thu năng lực văn hóa của cá nhân và chuẩn bị cho cuộc sống trong hiện thực xã hội xung quanh. Hoạt động đọc thường được hiểu là quá trình giải mã các ký tự và hiểu ý nghĩa của chúng. Là quá trình tinh thần mà người đọc thông qua văn bản tiếp thu thông tin, sử dụng thị giác đề đọc và hiểu ý nghĩa của câu chữ.

Văn hóa đọc là một hiện tượng văn hóa xã hội, cơ sở của nó là quá trình nhận thức tích cực quyết định trình độ phát triển trí tuệ, tinh thần của xã hội. Văn hóa đọc là một quá trình phát triển năng động, phản ánh nhu cầu, đòi hỏi về tri thức, thông tin của xã hội. Từ quan điểm của cách tiếp cận hiện sinh, đọc được coi là một phương thức tồn tai của con người, là một phương tiện tự phat triển, tự xây dựng thiết kế lên trí tuệ va cảm xúc - tinh thần của thế giới cá nhân [36, p. Khái niệm văn hóa đọc được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau.

Theo Mariam (1991) con đường chính của việc học là thông qua việc đọc. Nếu chúng ta không hiểu những gì đang đọc, chúng ta không thê học hoặc nhớ nó. Theo Ariffin (1992) định nghĩa đọc sách là một hoạt động mang tính cá nhân cao mà chủ yếu được thực hiện một minh trong im lặng. Là hoạt động thu nhận thông tin và được thực hiện băng cách đọc trong im lặng hay đọc to thành tiếng.

Đối với Joyce Carol Oates (2004) đọc là dé rèn luyện trí não. Theo Howley (2015) coi hành động đọc là một quá trình sáng tạo, trong đó người đọc xây dựng 18 việc đọc băng cách tương tác với văn bản. Theo Nyam (2015) Văn hóa đọc là một hoạt động thường xuyên, do đó trau dồi thái độ và sở hữu các kỹ năng làm cho việc đọc sách trở thành một hoạt động thú vi, thường xuyên và liên tục. Van hoá đọc: tập hợp các kỹ năng trong cuốn sách, bao gồm sự lựa chọn có chủ ý về các chủ đề, đọc có trình tự và hệ thống, cũng như khả năng tìm kiếm các tài liệu cần thiết thông qua sự trợ giúp của các bản thư mục, sử dụng bộ máy tra cứu thư mục, áp dụng các phương pháp hợp lý dé thắm thấu tài liệu một cách tối đa, lĩnh hội sâu sắc những gì đã đọc (ghi chú, chú thích, xem xét.), gìn giữ, bảo quản tốt các công trình in ấn.

Trong Ailakhu và Unegbu (2017) văn hóa đọc là thói quen đọc trong cả cuộc đời, không chỉ cho mục đích học tập ở trường học. Tuy nhiên, theo thời gian, việc đọc sẽ không còn là nhiệm vụ khó khăn dé vượt qua các kỳ thi thay vi mang giá trị nội tại, đọc vì lợi ích của việc đọc và phát triển văn hóa đọc. Bản chất của văn hóa đọc là khuyến khích học sinh đọc như một phần của cuộc sống hàng ngày và thiết lập việc đọc sách như một thói quen cần thiết và hứng thú trong suốt cuộc đời một người. Milena Tsvetkova trong bài báo “The way computers rehabilitate the culture of reading - Sử dụng máy tinh phục hồi văn hoá đọc đã khang định”: Ở cấp độ cá nhân văn hóa đọc phản ánh năng lực nhận thức và khuynh hướng tỉnh thần giúp cho việc nhận dạng các biểu tượng chữ in bằng võng mạc tạo nên các cảm xúc tinh thần.

Trong bối cảnh hiện nay, “văn hóa đọc” đang thay đổi dưới tác động của công nghệ điện tử, văn hoá đọc không chỉ đề cập đến phương thức đọc truyền thống trên sách in mà còn bao gồm phương thức đọc hiện đại, trên các thiết bị điện tử máy tính, điện thoại, ipad. Tiếp cận từ góc độ Triết học [29, p. 164]: Văn hóa đọc được hiểu như “một không gian nhất định, như là một môi trường hoàn hảo được tạo ra bởi hiện tượng đọc nhân danh của sự hài hoà về đạo đức và trí tuệ của cá nhân.” Văn hoá đọc dưới góc nhìn của các nhà chuyên môn ở Việt Nam: Tác giả Lê Văn Viết cho rằng: đọc ở một mức độ, trình độ nhất định nào đó thì mới được coi là văn hóa doc. 19 Theo Nguyễn Hữu Viêm thì văn hóa đọc là một khái niệm có hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp.

Theo nghĩa rộng, đó là ứng xử đọc, giá trị đọc và chuẩn mực đọc của cộng đồng xã hội, các cơ quan quản lý nhà nước và các nhà quản lý, các thành viên trong xã hội. Ứng xử đọc, giá trị đọc, chuẩn mực đọc của các nhà quản lý và các cơ quan quản lý nhà nước là chính sách, đường lối, kế hoạch, biện pháp cụ thé nhăm phát triển nền văn hóa đọc quốc gia. Các hoạt động này đều nhằm tạo ra hành lang pháp lý, thúc đây, phát triển tài liệu đọc có giá trị, chất lượng, phong phú, đa dạng và lành mạnh, đồng thời tuyên truyền, hướng dẫn đọc chúng cho mọi người đọc khác nhau, không phân biệt giàu nghẻo, trình độ cao thấp, ở đô thị hay vùng nông thôn hẻo lánh đều có khả năng ngang nhau tiếp cận chúng. Với quan điểm của Chu Hảo “Ba yếu tố: thói quen đọc, khả năng lựa chọn, và cách đọc - hợp thành cốt lõi của cái mà chúng ta gọi là văn hóa đọc”.

Còn tác giả Trần Thị Minh Nguyệt cho rằng: “Văn hóa đọc là tổng thể các năng lực của chủ thé hướng tới việc tiếp nhận và sử dụng thông tin trong tài liệu, văn hóa đọc xem xét ở cấp độ cá nhân bao hàm khía cạnh định hướng của chủ thé tới đối tượng đọc (nhu cầu đọc), khả năng, trình độ lĩnh hội thông tin (kỹ năng đọc), cả ở phản ứng với đối tượng đọc (ứng xử văn hóa). Theo quan điểm cá nhân tác giả luận văn cho rằng: Văn hóa đọc trước tiên phải xuất phát từ sở thích, hứng thú, thái độ tích cực của cá nhân đối với hoạt động đọc. Tiếp đó, người đọc cần xây dựng được thói quen, kỹ năng, phương pháp đọc hiệu quả đề thu thập, trích xuất thông tin trong tài liệu. Biết vận dụng hiệu quả những thông tin đó trong cuộc sống hàng ngày, qua đó phát triển bản thân, xây dựng lối sống lành mạnh, có ích và đóng góp cho xã hội.

Các yếu tô cau thành văn hóa đọc Theo Trần Thị Minh Nguyệt các yếu tố cau thành văn hóa đọc có thé được hiểu gồm năng lực định hướng của chủ thể đối tượng, năng lực lĩnh hội tài liệu (kỹ năng và phương pháp đọc) và thái độ ứng xử của chủ thể với tài liệu. Năng lực định hướng của chủ thé doi tượng Năng lực định hướng của chủ thể đối tượng có thê hiểu là: nhu cầu, thị hiếu và thói quen đọc. 20 Theo Từ điển Oxford: thói quen là một việc thường làm và hầu như không cần suy nghĩ, một việc khi đã trở thành thói quen sẽ được duy trì đều đặn và khó dé dừng làm việc đó trong một khoảng thời gian ngắn. Thói quen là một hành vi lặp đi lặp lại trở thành hành động tự động mà không suy nghĩ có mục đích dé làm và không có ý thức (Nilsen, 2012).

Điều này có nghĩa thói quen là hoạt động được thực hiện bởi ai đó tự động mà không cần suy nghĩ và không tạo gánh nặng cho người làm việc đó. Trong khi đó, thói quen đến từ hoạt động thể chất lặp đi lặp lại của một người nào đó và có sự cải tiến. Thói quen đọc được biểu hiện bởi tính tích cực đọc, thể hiện ở lần đọc, lượt đọc, thường xuyên hay không thường xuyên, thường sử dụng loại tài liệu nào. Thị hiếu đọc làm cho tính tích cực đọc ngay cảng tăng lên dẫn đến sự say mê đọc, làm cho việc đọc trở thành một hoạt động tự thân, một thú vui, một sự hưởng thụ.

Billington (2015) người đọc sách vì hứng thú có khả năng ứng phó với các tình huống khó khăn và nâng cao lòng tự tôn hơn so với những đối tượng khác. Đồng thời chỉ ra, đọc sách có liên hệ với giấc ngủ ngon. Và người đọc sách 30 phút một tuần thì có chỉ số hạnh phúc, hài lòng với cuộc sông cao hơn người bình thường 20%. Đọc sách, giống như âm nhạc, thể thao.

đòi hỏi thực hành và luyện tập. Người đọc sách giỏi có thể hiểu đơn giản là người yêu thích việc đọc và đọc nhiều nhất có thé. Cách tốt nhất dé yêu thích việc đọc sách là đọc những gì mình thích (reading for pleasure). Đọc vì yêu thích khác với đọc đề phục vụ việc học tập, tăng cường kiến thức.

Điều quan trọng nhất khi đọc vì yêu thích là người đọc có cơ hội được tự chọn tài liệu mình muốn đọc. Người đọc không bị yêu cầu kiểm tra về những gì đã đọc, không cần thiết phải nhớ từng chỉ tiết nhỏ trong đó, điều duy nhất cần đảm bảo là cảm thấy vui khi đọc. Các nghiên cứu trước đó đã chỉ ra những lợi ích của hoạt động đọc theo hứng thú như giúp: tăng vốn từ vựng, cải thiện tốc độ đọc, tăng khả năng đọc hiểu, cải thiện kỹ năng viết, học thêm nhiều kiến thức mới. 21 Mỗi quan hệ giữa sự lo lắng về khả năng đọc, khả năng đọc trôi chảy, động lực đọc và kha năng đọc hiểu của học sinh lớp 4.

Yamac, Ahmet & Sezgin, Zuhal (2018). Nghiên cứu của tác giả Ahmet Yamac và Zuhal Sezgin về mối liên hệ giữa đọc lo âu, đọc trôi chảy, đọc có động lực (bên trong, bên ngoài và đọc hiểu). Có thé xem xét mối tương quan giữa những yếu tố này như sau: Đọc xuất phát từ động lực bên trong, nghĩa là cá nhân người đọc yêu thích, hứng thú với việc đọc thì đem đến lợi ích: đọc hiểu, đọc trôi chảy. Mặt khác, hoạt động đọc trở nên nhẹ nhàng, thư giãn, không có liên hệ với trạng thái lo âu, căng thắng khi đọc.

Đọc xuất phát từ động lực bên ngoài (bi yêu cầu từ cha mẹ, thầy cô) dẫn đến trạng thái đọc lo âu, và không mang lại lợi ích, hiệu quả đọc hiểu hay đọc trôi chảy.