Tác Động Của Tín Dụng Ngân Hàng Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Mẫu bìa đề cương luận văn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Đinh Văn Hoàn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Vĩnh Lộc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Tín Dụng Ngân Hàng Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 1.5.1. Đóng góp về mặt học thuật
• 1.5.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 1.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TÍN DỤNG NGÂN HÀNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.1. TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• 2.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 2.1.2. Phân loại tín dụng ngân hàng
• 2.1.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 2.1.4. Khái niệm tăng trưởng tín dụng
• 2.1.5. Chỉ tiêu đo lường tăng trưởng tín dụng
• 2.1.6. Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 2.1.6.1. Yếu tố bên trong ngân hàng
• 2.1.6.2. Yếu tố bên ngoài ngân hàng
• 2.2. TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.2.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Chỉ tiêu đo lường tăng trưởng kinh tế
• 2.2.3. Các yếu tố tác động tới trưởng kinh tế
• 2.2.3.1. Yếu tố kinh tế
• 2.2.3.2. Yếu tố phi kinh tế
• 2.3. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TÍN DỤNG NGÂN HÀNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.3.1. Tác động của tín dụng ngân hàng tới tăng trưởng kinh tế
• 2.3.1.1. Tác động tuyến tính
• 2.3.1.2. Tác động phi tuyến tính
• 2.3.2. Lý thuyết ngưỡng tăng trưởng tín dụng
• 2.3.2.1. Tốc độ tăng trưởng tín dụng tối ưu
• 2.3.2.2. Tỷ lệ dư nợ tín dụng so với tổng sản phẩm quốc nội
• 2.4. CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TÍN DỤNG NGÂN HÀNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.4.1. Nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ tác động tuyến tính
• 2.4.2. Nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ tác động phi tuyến tính
• 2.5. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. DỮ LIỆU VÀ MẪU NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Thu thập dữ liệu
• 3.2.2. Xác định biến trong mô hình
• 3.2.2.1. Biến độc lập
• 3.2.2.2. Biến phụ thuộc
• 3.3. CÁC KIỂM ĐỊNH CẦN THIẾT TRƯỚC CHO MÔ HÌNH
• 3.3.1. Kiểm định tính dừng
• 3.3.2. Kiểm định đồng liên kết
• 3.3.3. Chuyển P-value sang yếu tố Bayes
• 3.4. MÔ HÌNH VECM ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
• 3.4.1. Mô hình tác động của tín dụng cùng các biến vĩ mô
• 3.4.2. Mô hình tác động theo cơ cấu tín dụng ngành
• 3.5. MÔ HÌNH HỒI QUY NGƯỠNG
• 3.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. KẾT QUẢ THỐNG KÊ MÔ TẢ BIẾN VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH CẦN THIẾT
• 4.2. KẾT QUẢ MÔ HÌNH VECM ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
• 4.2.1. Mô hình tác động cùng các biến vĩ mô
• 4.2.1.1. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.2.1.2. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.2.1.3. Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư
• 4.2.1.4. Kiểm định phương sai phần dư thay đổi
• 4.2.1.5. Phân tích hàm phản ứng xung
• 4.2.1.6. Phân tích phân rã phương sai
• 4.2.2. Mô hình tác động theo tín dụng ngành
• 4.2.2.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.2.2.2. Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư
• 4.2.2.3. Kiểm định phương sai phần dư thay đổi
• 4.3. KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY NGƯỠNG
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Đối với mô hình VECM đánh giá tác động
• 5.2. Đối với mô hình hồi quy ngưỡng
• 5.3. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.3.1. Cải thiện vai trò dòng vốn tín dụng ngân hàng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
• 5.3.2. Cơ cấu dòng vốn tín dụng phù hợp với chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế
• 5.3.3. Kiểm soát tỷ lệ tín dụng/GDP
• 5.3.4. Các giải pháp đề xuất với biến kiểm soát
• 5.4. KHUYẾN NGHỊ VỚI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC
• 5.5. HẠN CHẾ CỦA LUẬN ÁN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Tín Dụng Ngân Hàng và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Tổng Quan

Nền kinh tế Việt Nam đã trải qua một quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ năm 1986, từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường, thúc đẩy quá trình tiền tệ hóa. Hệ thống ngân hàng cũng chuyển đổi từ một cấp sang hai cấp. Vào cuối những năm 1980, tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy bởi sự phát triển của hệ thống ngân hàng, với kênh tín dụng đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng lớn từ khủng hoảng tiền tệ châu Á 1997 và khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 (Goldstein & Xie, 2009). Giai đoạn 2004-2020 chứng kiến sự phục hồi và tăng trưởng đáng kể nhờ chính sách điều hành linh hoạt. Tốc độ tăng trưởng GDP liên tục tăng, đạt đỉnh 8,5% năm 2007. Tuy nhiên, giai đoạn này cũng đi kèm với những thách thức như lạm phát tăng cao và sự phụ thuộc vào vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

1.1. Vai Trò của Tín Dụng Ngân Hàng trong Giai Đoạn Chuyển Đổi

Trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế, tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các doanh nghiệp và các hoạt động kinh tế. Sự phát triển của hệ thống ngân hàng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc luân chuyển vốn và thúc đẩy đầu tư. Tuy nhiên, cần có sự quản lý chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn và tránh rủi ro nợ xấu.

1.2. Ảnh Hưởng của Khủng Hoảng Kinh Tế đến Tăng Trưởng Tín Dụng

Các cuộc khủng hoảng kinh tế đã tác động tiêu cực đến tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng kinh tế nói chung. Việc thắt chặt chính sách tiền tệ và giảm đầu tư có thể làm chậm lại quá trình phục hồi kinh tế. Do đó, cần có các biện pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả để giảm thiểu tác động của khủng hoảng.

II. Vấn Đề Tăng Trưởng Tín Dụng Nóng và Hiệu Quả Sử Dụng Vốn

Mặc dù tăng trưởng kinh tế Việt Nam có nhiều khởi sắc trong giai đoạn 2004-2020, chất lượng tăng trưởng vẫn là một vấn đề cần quan tâm. Theo CIEM (2012), tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng, phụ thuộc nhiều vào tăng vốn, hiệu quả đầu tư thấp và năng suất lao động tăng chậm. Bên cạnh đó, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ngân hàng luôn đạt mức hai con số, nhưng tốc độ tăng trưởng GDP không tương xứng. Theo báo cáo của NHNN (2020), trong giai đoạn 2001-2010, tăng trưởng tín dụng bình quân khoảng 30% nhưng tốc độ tăng trưởng GDP bình quân chỉ 6,82%. Điều này đặt ra câu hỏi về hiệu quả sử dụng vốn tín dụng ngân hàng và nguy cơ bong bóng tài sản.

2.1. Phân Tích Chi Tiết về Chất Lượng Tăng Trưởng Kinh Tế

CIEM (2012) chỉ ra rằng chất lượng tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về hiệu quả sử dụng vốn và năng suất lao động. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng theo chiều sâu.

2.2. Tỷ Lệ Tăng Trưởng Tín Dụng GDP và Bài Toán Hiệu Quả

Việc tăng trưởng tín dụng cao hơn nhiều so với tăng trưởng GDP cho thấy hiệu quả sử dụng vốn có vấn đề. Cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố tác động đến tỷ lệ này để đưa ra các giải pháp điều chỉnh phù hợp, tránh lãng phí và rủi ro tài chính.

2.3. Nguy Cơ Bong Bóng Tài Sản từ Tăng Trưởng Tín Dụng Quá Nóng

Tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến bong bóng tài sản, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản. Điều này có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế khi bong bóng vỡ.

III. Cách Phân Tích Tác Động Tín Dụng đến Tăng Trưởng Mô Hình

Luận án này xây dựng các mô hình định lượng để đánh giá tác động của tín dụng ngân hàng đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Mô hình bao gồm đánh giá tác động cùng các biến vĩ mô liên quan đến nguồn vốn vật chất, mô hình đánh giá tác động theo cơ cấu tín dụng ngành và mô hình phân vùng tác động theo ngưỡng tỷ lệ tín dụng/GDP. Các mô hình này được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng kinh tế, cũng như xác định ngưỡng tín dụng tối ưu.

3.1. Xây Dựng Mô Hình VECM Đánh Giá Tác Động Tổng Quan

Mô hình VECM được sử dụng để đánh giá tác động của tín dụng ngân hàng cùng với các biến vĩ mô khác (như vốn đầu tư, lao động) đến tăng trưởng kinh tế. Mô hình này cho phép phân tích mối quan hệ nhân quả giữa các biến và xác định tác động dài hạn và ngắn hạn.

3.2. Đánh Giá Tác Động Theo Cơ Cấu Tín Dụng Ngành Chi Tiết

Mô hình này tập trung vào việc đánh giá tác động của tín dụng đến tăng trưởng kinh tế theo từng ngành. Điều này giúp xác định ngành nào được hưởng lợi nhiều nhất từ tín dụng và ngành nào cần được ưu tiên hơn.

3.3. Mô Hình Hồi Quy Ngưỡng Phân Vùng Tác Động Tín Dụng GDP

Mô hình hồi quy ngưỡng được sử dụng để xác định ngưỡng tỷ lệ tín dụng/GDP mà tại đó tác động của tín dụng đến tăng trưởng kinh tế thay đổi. Điều này giúp xác định mức tín dụng tối ưu cho nền kinh tế.

IV. Kết Quả Tín Dụng Ảnh Hưởng Tăng Trưởng Kinh Tế Ra Sao

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tín dụng ngân hàng có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế trong dài hạn và tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa mức tăng GDP và tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ tác động của dòng vốn tín dụng ngân hàng theo từng nhóm ngành là khác nhau đến tăng trưởng kinh tế. Thêm vào đó, sự khác biệt ở ba độ dốc hồi quy trong kết quả ước lượng tương ứng với ba phân vùng tác động theo ngưỡng tỷ lệ tín dụng/GDP làm rõ hơn tác động của tín dụng ngân hàng tới tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam không phải là tuyến tính hoàn toàn mà xuất hiện điểm chuyển tiếp.

4.1. Tín Dụng Ngân Hàng Tác Động Tích Cực Đến Tăng Trưởng Dài Hạn

Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tăng cường tín dụng ngân hàng có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế trong dài hạn. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của tín dụng trong việc thúc đẩy đầu tư và sản xuất.

4.2. Mức Độ Tác Động Tín Dụng Khác Nhau Theo Từng Ngành Kinh Tế

Mức độ tác động của tín dụng đến tăng trưởng kinh tế khác nhau tùy thuộc vào từng ngành. Điều này cho thấy cần có sự điều chỉnh chính sách tín dụng để phù hợp với đặc điểm của từng ngành và thúc đẩy tăng trưởng hiệu quả.

4.3. Tín Dụng GDP và Tác Động Phi Tuyến Tính Đến Tăng Trưởng

Tác động của tín dụng đến tăng trưởng kinh tế không phải lúc nào cũng tuyến tính. Khi tỷ lệ tín dụng/GDP vượt qua một ngưỡng nhất định, tác động có thể thay đổi, thậm chí là giảm đi. Do đó, cần kiểm soát tỷ lệ này để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn.

V. Hàm Ý Chính Sách Cải Thiện Vai Trò Tín Dụng Ngân Hàng Bí Quyết

Kết quả nghiên cứu là cơ sở để đưa ra các khuyến nghị nhằm cải thiện vai trò của dòng vốn tín dụng ngân hàng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đề xuất các biện pháp góp phần đưa cơ cấu tín dụng phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế và các giải pháp nhằm kiểm soát tỷ lệ tín dụng/GDP tại Việt Nam. Ngoài ra trên cơ sở kết quả nghiên cứu tác giả cũng đưa ra một số khuyến nghị với NHNN nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, giám sát hoạt động tín dụng và các giải pháp, các đề xuất kiến nghị cải thiện hiệu quả tác động đối với các biến kiểm soát trong mô hình, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

5.1. Hoàn Thiện Chính Sách Tín Dụng Thúc Đẩy Tăng Trưởng Bền Vững

Cần có các chính sách tín dụng phù hợp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Điều này bao gồm việc điều chỉnh lãi suất, cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, và khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng cao.

5.2. Định Hướng Cơ Cấu Tín Dụng Phù Hợp Với Chuyển Dịch Kinh Tế

Cơ cấu tín dụng cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế. Điều này có nghĩa là ưu tiên tín dụng cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao và nông nghiệp công nghệ cao.

5.3. Giám Sát Chặt Chẽ Tỷ Lệ Tín Dụng GDP để Kiểm Soát Rủi Ro

NHNN cần giám sát chặt chẽ tỷ lệ tín dụng/GDP để kiểm soát rủi ro tài chính và ngăn chặn bong bóng tài sản. Điều này có thể được thực hiện thông qua các công cụ như tăng cường kiểm tra, giám sát và điều chỉnh chính sách tiền tệ.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Thêm và Giải Pháp Để Phát Triển Tín Dụng

Luận án này có một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu và dữ liệu sử dụng. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cung cấp những gợi ý quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng dữ liệu mới và áp dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn. Quan trọng là cần tiếp tục theo dõi và đánh giá tác động của tín dụng ngân hàng đến tăng trưởng kinh tế để có những điều chỉnh chính sách kịp thời và phù hợp.

6.1. Mở Rộng Phạm Vi Nghiên Cứu Và Dữ Liệu Trong Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên xem xét mở rộng phạm vi nghiên cứu bằng cách bao gồm nhiều quốc gia hơn và sử dụng dữ liệu có tần suất cao hơn. Điều này có thể giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện hơn về tác động của tín dụng ngân hàng đến tăng trưởng kinh tế.

6.2. Phát Triển Phương Pháp Phân Tích Tiên Tiến Hơn

Các phương pháp phân tích tiên tiến hơn, chẳng hạn như mô hình học máy và trí tuệ nhân tạo, có thể được sử dụng để phân tích mối quan hệ phức tạp giữa tín dụng ngân hàng và tăng trưởng kinh tế. Điều này có thể giúp phát hiện ra các yếu tố tác động mới và cải thiện độ chính xác của các dự báo.

6.3. Liên Tục Theo Dõi Và Đánh Giá Tác Động Của Tín Dụng

Việc liên tục theo dõi và đánh giá tác động của tín dụng ngân hàng đến tăng trưởng kinh tế là rất quan trọng để có những điều chỉnh chính sách kịp thời và phù hợp. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN, các cơ quan quản lý và các nhà nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu những vấn đề cần nghiên cứu của luận án bao gồm: Lý do nghiên cứu, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, sơ lược các phương pháp sử dụng trong nghiên cứu, đóng góp mới và bố cục của luận án. LÝ DO NGHIÊN CỨU Nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi từ năm 1986, chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường, quá trình tiền tệ hoá nền kinh tế diễn ra mạnh mẽ trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Cùng với sự chuyển đổi của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng chuyển từ hệ thống một cấp sang hệ thống hai cấp. Cuối những năm 1980, TTKT Việt Nam được thúc đẩy bởi sự phát triển của hệ thống ngân hàng với kênh dẫn vốn chủ đạo cho các hoạt động trong nền kinh tế là kênh tín dụng.

TTKT tại Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng sau khủng hoảng tiền tệ Châu Á 1997 cũng như khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 (Goldstein và Xie, 2009). Giai đoạn 2004-2020, với chính sách điều hành linh hoạt của các cơ quan quản lý, kinh tế Việt Nam có nhiều khởi sắc, tốc độ tăng trưởng GDP tăng liên tục từ mức 4,8% năm 1999 lên mức 8,5% năm 2007, cao nhất kể từ năm 1997 và cho cả giai đoạn 2004-2020. Có thể thấy tăng trưởng GDP giai đoạn 2004-2020 tại Việt Nam đã trải qua các pha trong chu kỳ tăng trưởng bao gồm: (i) tiền tăng trưởng (GDP năm 2004: 7,7%, năm 2005: 7,5%); (ii) đỉnh tăng trưởng (GDP năm 2006: 8,2%, năm 2007: 8,5%); (iii) suy giảm (GDP năm 2008: 6,2%, năm 2009: 5,3%); (iv) tạo đáy (GDP năm 2010: 6,8%, năm 2011: 6,3%, năm 2012: 5,3%, năm 2013: 5,4%, năm 2014: 6%, năm 2015: 6,7%, năm 2016: 6,2%). Tốc độ tăng trưởng GDP cao đi liền với tỷ lệ lạm phát cũng tăng lên mức hai con số (cao nhất năm 2008 là 19,9%).

Các yếu tố hỗ trợ TTKT trong đó đáng chú ý là vốn TDNH và FDI có tốc độ tăng trưởng cao, đạt đỉnh 53,9% năm 2007 đối với TTTD, lượng vốn FDI đăng ký và giải ngân tăng mạnh trong năm 2008 (71,7 tỷ USD và 11,5 tỷ USD) do từ tháng 01/2007 Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện, khung pháp luật về đầu tư ngày càng phù hợp với thông lệ quốc tế. Nhằm kích thích tăng trưởng sau khủng hoảng năm 2007-2008 cũng như tạo tiền đề tăng trưởng cho những năm sau, Chính phủ đã tung ra hai gói kích thích kinh tế quy mô lớn: Gói đầu tiên khoảng 1 tỷ USD hỗ trợ lãi suất; Gói thứ 2 trị giá 8 tỷ USD để bổ sung vốn đầu tư phát triển, tăng chi an Mau.van: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat Mau.van: 2 sinh xã hội, cắt giảm thuế. Lợi ích của gói kích cầu này là kinh tế tăng trưởng nhưng đi cùng là rủi ro bong bóng tài sản, lạm phát tăng cao, thâm hụt ngân sách…tác động tiêu cực tới các yếu tố vĩ mô (Phạm Văn Hà, 2010). 60 53,9 50 41,5 37,7 40 30,0 29,9 30 19,2 21,4 18,3 18,2 17,3 20 12,5 14,2 13,9 13,65 10,9 12,2 7,7 7,5 8,2 8,5 8,9 7,1 6,2 6,8 5,4 6 6,7 6,2 6,8 7 10 5,3 6,3 5,3 2,9 0,5 0,2 -0,4 1,3 0,5 0,4 -1,9 0,9 -2,1 -2,5 -2,4 4,4 -1,8 3,7 00 2,6 3,9 1,2 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 -10 TTTD Việt Nam (%) GDP - Bình quân KV ASEAN (%) GDP - Việt Nam (%) Nguồn: Tác giả tổng hợp Hình 1.

TTTD, TTKT bình quân khu vực ASEAN và Việt Nam giai đoạn 2004 – 2020 Hình 1.1 cho thấy tốc độ TTTD tại Việt Nam giai đoạn 2007–2009 ở mức cao trên 30% thậm chí đạt 53,9% vào năm 2007, nhưng mức tăng GDP không tương xứng, TTKT chạm đáy ở mức 5,3% vào năm 2009. Xu hướng tăng trưởng giữa hai yếu tố này trở nên ổn định hơn trong giai đoạn 2012–2020. Việt Nam là nước có mức TTKT cao và ổn định hơn so với bình quân các nước trong khu vực ASEAN giai đoạn 2004-2020. Đi cùng với tốc độ tăng trưởng thì chất lượng tăng trưởng dần được cải thiện, tỷ trọng đóng góp của khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ vào GDP đều trên 40% trong giai đoạn 2004-2020, khu vực nông lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng thấp hơn, nhưng có xu hướng chuyển dịch sang nông nghiệp xanh và công nghệ cao cho ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Theo nhiều đánh giá của các chuyên gia kinh tế trong nước và quốc tế, kết quả tăng trưởng của Việt Nam tập trung về chiều rộng chứ chưa có sức bật để tăng trưởng về chiều sâu. CIEM (2012) đánh giá TTKT ở Việt Nam chủ yếu theo chiều rộng, chưa bảo đảm tính hợp lý và hiệu quả của việc sử dụng các yếu tố tăng trưởng. Cụ thể: (i) Tăng trưởng phụ thuộc nhiều hơn vào tăng vốn; (ii) Ổn định kinh tế vĩ mô chưa chắc; (iii) Hiệu quả đầu tư thấp; (iv) Năng suất lao động thấp và tăng chậm; (v) Sự cạnh tranh quốc gia chậm cải thiện; (vi) Các mục tiêu của cải cách thể chế chưa được chú ý đúng mức.van: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat Mau.van: 3 Trần Thọ Đạt (2019) nhận định nước ta cần tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, các động lực tăng trưởng hiện tại cần được duy trì và gia tăng cùng với khai thác các động lực mới. Hiện tại nền kinh tế vẫn đang có nhiều thách thức và tồn tại kéo dài, TTKT ngày càng phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, yếu tố mang tính đột phá để tạo ra một quỹ đạo tăng trưởng mới chưa rõ nét.

Cùng với sự phát triển nhanh chóng và đồng bộ của hệ thống ngân hàng thì TDNH ngày càng phát huy thế mạnh trong việc luân chuyển vốn, thúc đẩy đầu tư đối với các hoạt động kinh tế. TTTD toàn hệ thống ngân hàng (sau đây gọi tắt là TTTD) ở Việt Nam giai đoạn 2004–2020 là bức tranh nhiều màu sắc, TTTD luôn đạt mức hai con số chỉ riêng năm 2012 tốc độ TTTD ở mức 8,9%. Theo báo cáo của NHNN (2020) trong giai đoạn 2001-2010, TTTD bình quân khoảng 30% nhưng tốc độ TTKT bình quân chỉ 6,82%. Như vậy, tỷ lệ giữa TTTD và TTKT bằng 4,1 lần trong giai đoạn này và thậm chí năm 2007 bằng khoảng 5,3 lần, tức là 5 điểm phần trăm tăng tín dụng mới đạt được 1 điểm phần trăm tăng GDP.

Trong giai đoạn 2016- 2019, tỷ lệ tín dụng/GDP (ở đây tỷ lệ này được hiểu là quy mô TDNH so với quy mô GDP) đã giảm còn dưới 3 lần, đặc biệt trong năm 2018, 2019, tỷ lệ này giảm xuống dưới 2 lần. Năm 2019, TTTD đạt 13,7% theo đó dư nợ tín dụng toàn ngành tính đến cuối năm 2019 xấp xỉ 8,2 triệu tỷ đồng, gấp 2,1 lần so với cách đây 5 năm, trong khi GDP tính theo giá hiện hành năm 2019 là 6,04 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 1,2 lần so với năm 2015. Thực tế cho thấy, nền kinh tế ngày càng vay mượn nhiều hơn so với tổng giá trị sản phẩm được tạo ra. ĐVT: Triệu tỷ đồng 18,000 160% 146% 16,000 136% 140% 130%133% 14,000 127% 122% 117% 111% 120% 110% 12,000 96% 95% 97% 101% 95% 100% 10,000 75% 80% 70% 8,000 62% 60% 6,000 40% 4,000 2,000 20% - 0% 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 GDP Tín dụng Tín dụng/GDP (%) Nguồn: TCTK, NHNN (2020) Hình 1.

Quy mô TDNH, GDP và tỷ lệ tín dụng/GDP tại Việt Nam giai đoạn 2004–2020 Mau.van: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat Mau.van: 4 Hệ thống tài chính Việt Nam có thể được xem là lớn đối với các nước có nền kinh tế phát triển có mức thu nhập trung bình thấp nếu xét theo quy mô tài sản, trong đó phần lớn giá trị tài sản thuộc khu vực ngân hàng (IMF, 2017). Tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP trên Hình 1.2 cho thấy, tại Việt Nam giai đoạn 2004-2020 tỷ lệ này đều ở mức cao (trên 60%) thậm chí tăng vượt mức trên 100% GDP giai đoạn 2014–2020. Tính đến cuối năm 2020, dư nợ TDNH xấp xỉ 9,2 triệu tỷ đồng, trong khi tổng GDP cả nước là 6,3 triệu tỷ đồng theo đó tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức 1,46 lần, cao hơn mức 1,3 lần được khuyến cáo đối với các nước đang phát triển và các quốc gia trong khối ASEAN. TDNH đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của các quốc gia và Việt Nam cũng không ngoại lệ, nhưng liệu rằng việc tăng cung tín dụng nhiều hơn vào nền kinh tế mà biểu hiện là diễn biến tỷ lệ tín dụng trên GDP luôn ở mức cao thì dòng vốn tín dụng có thực sự mang lại hiệu quả đối với sự phát triển của kinh tế tại Việt Nam như kỳ vọng.

Nguồn: NHNN (2020) Hình 1. Tỷ trọng dư nợ tín dụng ngân hàng theo nhóm ngành kinh tế Tỷ trọng dư nợ TDNH giai đoạn từ quý 2 năm 2012 tới quý 4 năm 2020 đối với từng nhóm ngành kinh tế trên Hình 1.3 thể hiện xu hướng dòng vốn tín dụng do ngân hàng cung cấp chảy nhiều nhất vào nhóm ngành công nghiệp và xây dựng dao động trong khoảng 35%-40%, tiếp theo sau đó là các hoạt động dịch vụ khác chiếm 25%-30% tổng dư nợ, nhóm ngành vận tải, Mau.van: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat Mau.van: 5 thương mại, viễn thông với tỷ trọng từ 15% đến 20%, TDNH phục vụ cho các hoạt động nông, lâm nghiệp và thủy sản có tỷ trọng thấp nhất dao động từ 8% đến 10%. Cơ cấu TDNH giai đoạn 2012-2020 chuyển dịch theo hướng tập trung vốn vào các hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư cơ sở hạ tầng nền kinh tế là chủ yếu, bên cạnh đó lượng vốn tín dụng phục vụ hoạt động thương mại, vận tải, viễn thông và các hoạt động dịch vụ khác có xu hướng tăng dần, đảm bảo tài trợ kịp thời, đáp ứng nhu cầu đa dạng về vốn giúp các chủ thể trong nền kinh tế mở rộng hoạt động kinh doanh. Cơ cấu tín dụng cho nhóm ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản ổn định, nhưng chuyển dần vào các hoạt động nông nghiệp xanh, có giá trị cao.

Tóm lại, dòng vốn tín dụng có xu hướng chuyển dịch phù hợp với cơ cấu chuyển dịch nền kinh tế, nói cách khác, cơ cấu TDNH tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên theo định hướng của Chính phủ trong từng giai đoạn phát triển nhằm thúc đẩy TTKT bền vững.