Nghiên Cứu Tác Động Của Thu Nhập, Giá Trị Sổ Sách Và Cổ Tức Đến Giá Thị Trường Cổ Phiếu Tại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá thị trường cổ phiếu tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho nhà đầu tư.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Phong
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Thu Nhập, Giá Trị Sổ Sách Và Cổ Tức Đến Giá Thị Trường Cổ Phiếu Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Thu Nhập Đến Giá Cổ Phiếu VN

Nghiên cứu tác động của thu nhập (EPS), giá trị sổ sách (BVPS) và cổ tức (Dividend) lên giá thị trường cổ phiếu là vô cùng quan trọng đối với nhà đầu tư Việt Nam. Thị trường chứng khoán Việt Nam, dù còn non trẻ, đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, chịu ảnh hưởng từ biến động kinh tế trong và ngoài nước. Các lý thuyết tài chính hiện đại đều nhấn mạnh vai trò của thông tin, đặc biệt là thông tin tài chính kế toán, trong việc định hình giá cổ phiếu. Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích mối liên hệ này, cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết định đầu tư. Mục tiêu là kiểm định xem liệu thông tin về thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức có thực sự tác động đáng kể đến giá cổ phiếu trên thị trường Việt Nam hay không.

1.1. Tầm quan trọng của thông tin tài chính kế toán

Thông tin tài chính kế toán đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá giá trị doanh nghiệp. Báo cáo tài chính, đặc biệt là báo cáo thu nhập và bảng cân đối kế toán, cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình hoạt động kinh doanh, khả năng sinh lời và sức khỏe tài chính của công ty. Các nhà đầu tư sử dụng những thông tin này để dự báo dòng tiền tương lai, đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định mua, bán hoặc nắm giữ cổ phiếu. Tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính là yếu tố sống còn để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định mức độ liên quan giữa thông tin thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (BVPS) với giá cổ phiếu trên thị trường.

1.2. Mô hình Ohlson 1995 và ứng dụng trong nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng mô hình định giá Ohlson (1995), một mô hình nổi tiếng trong lĩnh vực tài chính, để phân tích mối quan hệ giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu. Mô hình Ohlson mở rộng từ mô hình lợi nhuận thặng dư (Residual Income Model), cho phép định giá cổ phiếu dựa trên giá trị sổ sách, thu nhập và các thông tin khác ngoài báo cáo tài chính. Mô hình này giả định rằng giá cổ phiếu phản ánh giá trị hiện tại của các dòng lợi nhuận thặng dư trong tương lai. Ưu điểm của mô hình Ohlson là tính đơn giản, dễ ứng dụng và khả năng giải thích cao về sự biến động của giá cổ phiếu. Việc áp dụng mô hình này giúp làm rõ vai trò của thông tin kế toán trong việc định hình giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

II. Thách Thức Yếu Tố Nào Ảnh Hưởng Giá Cổ Phiếu VN

Việc xác định chính xác các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu là một thách thức lớn đối với cả nhà đầu tư và nhà nghiên cứu. Thị trường chứng khoán chịu tác động của vô số yếu tố, từ các yếu tố vi mô như hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đến các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, lãi suất, lạm phát và biến động chính trị. Thêm vào đó, yếu tố tâm lý của nhà đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng, có thể dẫn đến những biến động giá không lường trước được. Do đó, việc phân tích tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu cần phải được thực hiện một cách cẩn trọng, kiểm soát các yếu tố nhiễu và sử dụng các phương pháp phân tích phù hợp.

2.1. Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính 2008 2009

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009 đã gây ra những chấn động lớn cho thị trường chứng khoán thế giới, trong đó có Việt Nam. Khủng hoảng đã làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư, làm giảm thanh khoản và gây ra những đợt bán tháo ồ ạt, khiến giá cổ phiếu giảm mạnh. Nghiên cứu này xem xét liệu cuộc khủng hoảng tài chính có tác động đáng kể đến mối quan hệ giữa thu nhập, giá trị sổ sách, cổ tức và giá cổ phiếu hay không. Kết quả phân tích có thể cung cấp thông tin hữu ích cho việc đánh giá rủi ro và xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp trong bối cảnh kinh tế vĩ mô bất ổn.

2.2. Sự khác biệt giữa các công ty niêm yết trên HOSE và HNX

Thị trường chứng khoán Việt Nam bao gồm hai sàn giao dịch chính là HOSE (Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM) và HNX (Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội). Hai sàn này có những đặc điểm riêng về quy mô, tiêu chí niêm yết và cơ cấu nhà đầu tư. Các công ty niêm yết trên HOSE thường có quy mô lớn hơn, hoạt động ổn định hơn và thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư tổ chức. Trong khi đó, các công ty niêm yết trên HNX thường có quy mô nhỏ hơn, tiềm năng tăng trưởng cao hơn nhưng cũng đi kèm với rủi ro lớn hơn. Nghiên cứu này sẽ kiểm tra xem liệu có sự khác biệt đáng kể nào về tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu giữa hai sàn giao dịch này hay không.

III. Phương Pháp Phân Tích Định Lượng Ảnh Hưởng Thu Nhập

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu. Dữ liệu được sử dụng là dữ liệu bảng (panel data) của 52 công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2017. Các phương pháp ước lượng được sử dụng bao gồm Ordinary Least Squares (OLS), Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM). Các mô hình này cho phép kiểm soát các yếu tố cố định theo thời gian và theo công ty, giúp tăng độ tin cậy của kết quả phân tích. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng sử dụng các kiểm định thống kê phù hợp để đánh giá tính phù hợp của mô hình và độ mạnh của các mối quan hệ.

3.1. Ước lượng bằng phương pháp bình phương tối thiểu OLS

Phương pháp bình phương tối thiểu (OLS) là một kỹ thuật hồi quy thống kê phổ biến được sử dụng để ước tính các tham số trong một mô hình tuyến tính. OLS tìm cách giảm thiểu tổng bình phương của các sai số giữa các giá trị quan sát và các giá trị dự đoán bởi mô hình. Trong nghiên cứu này, OLS được sử dụng như một phương pháp cơ bản để ước tính tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu. Tuy nhiên, OLS có thể không phù hợp trong trường hợp dữ liệu bảng có các yếu tố cố định theo thời gian và theo công ty, do đó các phương pháp FEM và REM được sử dụng để khắc phục hạn chế này.

3.2. Sử dụng mô hình tác động cố định FEM và ngẫu nhiên REM

Mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) là hai phương pháp ước lượng phổ biến trong phân tích dữ liệu bảng. FEM giả định rằng các hiệu ứng riêng của từng công ty là cố định và không tương quan với các biến độc lập. REM giả định rằng các hiệu ứng riêng là ngẫu nhiên và tương quan với các biến độc lập. Việc lựa chọn giữa FEM và REM phụ thuộc vào kết quả của các kiểm định Hausman. Trong nghiên cứu này, cả FEM và REM đều được sử dụng để ước lượng tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu, đồng thời so sánh kết quả để đánh giá tính mạnh mẽ của các mối quan hệ.

IV. Kết Quả Thu Nhập Cổ Tức Tác Động Giá Cổ Phiếu

Kết quả nghiên cứu cho thấy thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS), giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (BVPS) và cổ tức (Dividend) đều có tương quan dương với giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Điều này phù hợp với lý thuyết tài chính và các nghiên cứu trước đây. Cụ thể, các công ty có EPS và BVPS cao thường có giá cổ phiếu cao hơn, cho thấy nhà đầu tư đánh giá cao khả năng sinh lời và giá trị tài sản của công ty. Tương tự, việc chi trả cổ tức cũng được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy công ty có dòng tiền ổn định và chia sẻ lợi nhuận với cổ đông.

4.1. Tác động của lợi nhuận giữ lại E D đến giá cổ phiếu

Ngoài EPS, BVPS và cổ tức, nghiên cứu còn xem xét tác động của lợi nhuận giữ lại (E-D) đến giá cổ phiếu. Lợi nhuận giữ lại là phần lợi nhuận sau thuế mà công ty không chia cho cổ đông mà giữ lại để tái đầu tư. Kết quả cho thấy lợi nhuận giữ lại cũng có tương quan dương với giá cổ phiếu, cho thấy nhà đầu tư đánh giá cao việc công ty sử dụng lợi nhuận để tăng trưởng trong tương lai. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa việc chia trả cổ tức và tái đầu tư để tối đa hóa giá trị cho cổ đông.

4.2. Không tìm thấy bằng chứng về tác động của khủng hoảng

Điều thú vị là nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng thực nghiệm để kết luận về tác động của cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009 lên giá cổ phiếu. Điều này có thể là do các biện pháp can thiệp kịp thời của chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã giúp ổn định thị trường và giảm thiểu tác động tiêu cực của khủng hoảng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng kết quả này chỉ mang tính chất thống kê và không loại trừ khả năng khủng hoảng đã có tác động gián tiếp đến giá cổ phiếu thông qua các kênh khác.

V. Ứng Dụng Ra Quyết Định Đầu Tư Dựa Trên Phân Tích

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với việc ra quyết định đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin về thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức để đánh giá giá trị nội tại của cổ phiếu và đưa ra quyết định mua, bán hoặc nắm giữ phù hợp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các yếu tố này chỉ là một phần trong bức tranh toàn cảnh và cần phải kết hợp với các phân tích khác, chẳng hạn như phân tích ngành, phân tích doanh nghiệp và phân tích vĩ mô, để có được cái nhìn toàn diện và đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt.

5.1. Kết hợp phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật

Nghiên cứu này tập trung vào phân tích cơ bản, sử dụng thông tin tài chính kế toán để đánh giá giá trị cổ phiếu. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng nên kết hợp với phân tích kỹ thuật, sử dụng các biểu đồ giá và khối lượng giao dịch để xác định xu hướng và điểm vào/ra thị trường. Sự kết hợp giữa phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn.

5.2. Cân nhắc yếu tố rủi ro và quản lý danh mục đầu tư

Đầu tư chứng khoán luôn đi kèm với rủi ro. Nhà đầu tư cần phải đánh giá kỹ lưỡng mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân và lựa chọn các cổ phiếu phù hợp. Bên cạnh đó, việc quản lý danh mục đầu tư một cách hiệu quả, đa dạng hóa các loại tài sản và thường xuyên theo dõi, đánh giá lại hiệu quả đầu tư là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro và đạt được mục tiêu tài chính.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Giá Cổ Phiếu Tương Lai

Nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng về tác động của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi cần được trả lời và nhiều hướng nghiên cứu có thể được khai thác trong tương lai. Chẳng hạn, có thể nghiên cứu tác động của các yếu tố khác như quản trị doanh nghiệp, trách nhiệm xã hội và môi trường kinh doanh đến giá cổ phiếu. Bên cạnh đó, có thể sử dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn, chẳng hạn như machine learning và deep learning, để dự báo giá cổ phiếu và đưa ra các khuyến nghị đầu tư chính xác hơn.

6.1. Nghiên cứu tác động của thông tin phi tài chính

Ngoài thông tin tài chính kế toán, các thông tin phi tài chính như tin tức, sự kiện, đánh giá của chuyên gia và tâm lý thị trường cũng có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của các thông tin này và xây dựng các mô hình dự báo giá cổ phiếu dựa trên cả thông tin tài chính và phi tài chính.

6.2. Sử dụng dữ liệu tần suất cao high frequency data

Dữ liệu tần suất cao (high-frequency data), chẳng hạn như dữ liệu giao dịch theo phút hoặc theo giây, có thể cung cấp cái nhìn chi tiết hơn về diễn biến giá cổ phiếu và các yếu tố tác động. Nghiên cứu trong tương lai có thể sử dụng dữ liệu này để phân tích các mô hình giao dịch, phát hiện các hành vi bất thường và dự báo giá cổ phiếu trong ngắn hạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Bối cảnh nghiên cứu Thị trường chứng khoán Việt Nam từ khi ra đời cho tới nay đã trải qua các giai đoạn phát triển thăng trầm cùng với sự biến động của nền kinh tế trong nước lúc tăng, lúc giảm. Song, nó cũng đã thể hiện đầy đủ đúng bản chất của một thị trường, là nơi mà các chủ thể kinh doanh huy động vốn nhanh nhất và hiệu quả nhất, nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh kịp thời, thông qua việc phát hành các loại chứng khoán. Các lý thuyết tài chính hiện đại được phát triển trong những thập niên qua đều cho rằng thông tin nói chung và thông tin tài chính, kế toán của công ty nói riêng có vai trò quyết định đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết.

Thực tế cho thấy tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính luôn được xem là nhân tố quan trọng để bảo vệ các nhà đầu tư cũng như tính ổn định của thị trường chứng khoán. Khi tham gia vào thị trường chứng khoán, vấn đề quan trọng và mong muốn của các nhà đầu tư là có được thông tin tài chính trên thị trường, thông tin hoạt động của các công ty một cách chính xác để có thể đưa ra các quyết định đầu tư hiệu quả. Trên thế giới, nhất là sau sự kiện sụp đổ của tập đoàn năng lượng Enron và Công ty kiểm toán Arthur Andersen vào đầu những năm 2000 gây chấn động nước Mỹ, sự quan tâm của các nhà đầu tư đến thông tin tài chính của các công ty niêm yết được công bố ngày càng tăng. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán ở các nước đều bổ sung những quy định chặt chẽ hơn đối với việc quản lý các công ty niêm yết về công bố thông tin tài chính và hoạt động kiểm toán.

Báo cáo tài chính được xem như nguồn thông tin quan trọng nhất cho các bên liên quan. Nhà đầu tư thường sử dụng báo cáo tài chính để định giá cổ phiếu doanh nghiệp theo một mô hình định giá. Mục đích chung của các mô hình định giá để đánh giá mức độ ảnh hưởng của thông tin kế toán lên giá cổ phiếu. Khả năng của thông tin kế toán để tóm tắt các thông tin ảnh hưởng tới giá trị vốn chủ sở hữu thường đo lưởng theo biến giải thích trong mô hình hồi quy ví dụ như R2.

Mô hình 2 định giá cho thấy R2 cao thì khả năng thông tin kế toán giải thích sự biến động trong giá cổ phiếu càng cao. Sự liên quan giá trị của thông tin kế toán sử dụng mô hình định giá chéo dựa vào thông tin kế toán trước đó và bài nghiên cứu khác. Nghiên cứu kế toán dựa trên cơ sở thị trường (MBAR - Market-based accounting research) thường chọn giữa các mô hình theo giá và các mô hình theo lợi nhuận để nghiên cứu các yếu tố tác động lên giá cổ phiếu. Với các mô hình theo giá, giá cổ phiếu hồi quy theo biến thu nhập trên mỗi cổ phiếu, trong khi các mô hình theo lợi nhuận, lợi nhuận được hồi quy trên các biến thu nhập theo quy mô (Kothari & Zimmerman, 1995).

Nghiên cứu về mức độ liên quan trước đây chủ yếu dựa trên mô hình theo giá được đề xuất bởi Ohlson (1995) và các kết quả tiếp theo của các nghiên cứu đó (ví dụ: Feltham & Ohlson, 1995). Đã có rất nhiều bài nghiên cứu tìm hiểu về vấn mối quan hệ giữa giá trị thị trường với thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức cổ phiếu, hiện nay một số nghiên cứu này mới chỉ cho một số thị trường vốn mới nổi, điển hình tại Kuwait, Trung Quốc, Thái Lan,. Tại Việt Nam đề tài này vẫn còn nhận được sự quan tâm khá nhiều, có nhiều bài viết nghiên cứu tác động giá trị sổ sách của mỗi cổ phiếu, thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) lên giá cổ phiếu thị trường. Nghiên cứu ngày được thực hiện với các mục tiêu nghiên cứu riêng như sau.

Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu sự tác động thu nhập lên giá trị thị trường cổ phiếu tại 52 công ty (không hoạt động trong lĩnh vực tài chính) trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2017. Nghiên cứu sự tác động giá trị sổ sách cổ phiếu lên giá trị thị trường cổ phiếu tại 52 công ty trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2017. Nghiên cứu sự tác động cổ tức cổ phiếu lên giá trị thị trường cổ phiếu tại 52 công ty trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2017. 3 Nghiên cứu sự tác động khủng hoảng tài chính (2008 và 2009) lên giá trị thị trường cổ phiếu tại 52 công ty trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2017.

Xuất phát từ các mục tiêu nghiên cứu trên, nội dung luận văn sẽ tìm hiểu các mục tiêu này dựa trên các câu hỏi nghiên cứu được liệt kê dưới đây. Câu hỏi nghiên cứu Thu nhập cổ phiếu tác động lên giá trị thị trường tại 52 công ty (không hoạt động trong lĩnh vực tài chính) trên sàn chứng khoán Việt Nam như thế nào trong giai đoạn 2008 – 2017? Giá trị sổ sách cổ phiếu tác động lên giá trị thị trường tại 52 công ty trên sàn chứng khoán Việt Nam như thế nào trong giai đoạn 2008 – 2017? Cổ tức cổ phiếu tác động lên giá trị thị trường tại 52 công ty trên sàn chứng khoán Việt Nam như thế nào trong giai đoạn 2008 – 2017? Sự tác động của hai năm khủng hoảng tài chính (2008 và 2009) lên giá trị thị trường cổ phiếu tại 52 công ty trên sàn chứng khoán Việt Nam như thế nào trong giai đoạn 2008 – 2017? Với các câu hỏi nghiên cứu ở trên. So với các nghiên cứu khác, luận văn có hai điểm mới đó là: dữ liệu thống kê dạng bảng được lấy mới nhất trong giai đoạn 2008 – 2017 và nghiên cứu thêm tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (2008, 2009) trong tác động tới giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam 4 1. Phương pháp tiếp cận Trước khi kiểm định sự tác động của giá trị sổ sách, thu nhập, cổ tức và tác động của hai năm khủng hoảng tài chính.

Luận văn mong đợi tác động của giá trị sổ sách, thu nhập và cổ tức có tương quan cùng chiều và tác động của hai năm khủng hoảng có tương quan ngược chiều với giá cổ phiếu. Với số liệu luận văn thu thập giá trị sổ sách, thu nhập và cổ tức cho 52 doanh nghiệp (hoạt động trong lĩnh vực phi tài chính) niêm yết trên trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 2008 - 20017. Nghiên cứu sử dụng phương trình định giá của Ohlson (1995) để điều tra mức độ ảnh hưởng của thu nhập, giá trị sổ sách và cổ tức lên giá cổ phiếu với 52 công ty trên hai sàn chứng khoán. Kết quả cho thấy từ việc ước lượng dữ liệu bảng có bằng chứng phù hợp với các nghiên cứu trước đây về mức độ liên quan của thông tin kế toán (được đo bằng giá trị R2) ở Việt Nam có mối tương quan theo thời gian (ví dụ: Balachandran & Mohanram, 2011; Core, Guay & Buskirk, 2003) ; Dontoh, Radhakrishnan, & Ronen, 2004; Elliott & Jacobsen, 1991; Entwistle & Phillips, 2003; Francis & Schipper, 1999; Lev & Zarowin, 1999; Ramesh & Thiagarajan, 1995).

Sự tác động cổ tức trong việc lên giá cổ phiếu doanh nghiệp vẫn là một nội dung thực nghiệm được các nhà nghiên cứu quan tâm. Ngoài việc kiểm tra mức độ phù hợp của giá trị thu nhập và giá trị sổ sách, luận văn kiểm tra mức độ liên quan giá trị của cổ tức khi sử dụng dữ liệu 52 công ty niêm yết trên HOSE và HNX tại Việt Nam. Ví dụ, trong nghiên cứu của Al-Deehani và Al-Loughani (2004), tác giả lập luận rằng các chính sách cổ tức có ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu trong điều kiện không xét đến các yếu tố khác theo đề xuất của Miller và Modigllani (1961). Các nghiên cứu này cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm về sự liên quan giá trị của cổ tức và thu nhập đối với các doan nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX Hơn nữa, quyền sở hữu vốn chủ sở hữu tại Việt Nam thường tập trung trong các 5 nhóm nhỏ của các cổ đông lớn: chính phủ và các cơ quan, các gia đình thống trị và các nhà đầu tư tổ chức.

Các nhóm này có thể làm tăng mức độ và chất lượng công bố, và có thể khẳng định quyền lực của mình trên bảng để ảnh hưởng đến các chính sách cổ tức, và mức độ phù hợp của các số kế toán. Ví dụ, Al-Kuwari (2009) cung cấp bằng chứng rằng quyền sở hữu của chính phủ có hiệu lực đáng kể trong việc thúc đẩy trả cổ tức cho các khoản được liệt kê trên sàn giao dịch chứng khoán của các nước mới nổi. Kết quả của Al-Kuwari cũng cho thấy rằng những thay đổi này thường xuyên thay đổi chính sách cổ tức của họ và không theo đuổi mục tiêu dài hạn. Với những thuộc tính này, kết hợp với môi trường điều tiết tổng thể ở Việt Nam còn yếu, có thể là nội dung thông tin của biến kế toán và cổ tức nói riêng có thể khác nhau.

Cơ sở lý thuyết Mối quan hệ giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu là chủ đề đã thu hút được sự quan tâm của nhiều học giả kinh tế trong những thập kỷ qua. Mô hình Ohlson (1995) được phát triển trên cơ sở mô hình lợi nhuận thặng dư (Residual income model – IM) do Preinreich (1938) đề xuất. Một cách cụ thể, mô hình lợi nhuận thặng dư có dạng tổng quát như sau: 𝛼 𝑃𝑡 = 𝑏𝑡 + ∑∞ 𝜏=1 𝑅 −𝜏 𝐸𝑡 (𝑥𝑡+𝜏 ) (1) Trong đó: 𝛼 𝑥𝑡+𝜏 = 𝑥𝑡+𝜏 − 𝑟𝑏𝑡+𝜏−1 𝑏𝑡 = 𝑏𝑡−1 + 𝑥𝑡 − 𝑑𝑡 P t : giá trị nội tại của cổ phiếu tại thời điểm t x t+τ : lợi nhuận trên cổ phiếu vào thời điểm t+τ xα t+τ : lợi nhuận thặng dư trên cổ phiếu thời điểm t+τ x t : thu nhập thông thường (lợi nhuận ròng tại thời điểm t) b t-1 : giá trị sổ sách của cổ phiếu thời điểm t-1 d t : cổ tức với nghĩa rộng bao gồm cả giao dịch của chủ sở hữu làm tăng hay giảm vốn chủ sở hữu như phát hành thêm hay mua lại cổ phiếu R: (1 + lãi suất phi rủi ro r) E t : kỳ vọng toán học dựa trên thông tin vào thời điểm t Như vậy, theo mô hình lợi nhuận thặng dư, giá trị nội tại của một cổ phiếu gồm hai phần.