Chương 1: Giới thiệu tổng quan đề tài gồm lý do hình thành đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài, phương pháp nghiên cứu và nội dung luận văn. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan lý luận. Bao gồm các lý thuyết liên quan đến cấu trúc sở hữu, các lý thuyết liên quan đến việc đầu tư của doanh nghiệp, các nghiên cứu tương tự. Thiết lập mô hình nghiên cứu.
Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu. Xác định nguồn dữ liệu. Mô hình và cách đo các khái niệm, biến nghiên cứu. Thống kê mô tả dữ liệu.
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bình luận Chương 5: Kết luận của nghiên cứu 15 CHƯƠNG II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Lý thuyết người đại diện (Agency theory) Trong nghiên cứu này tôi chú trọng đến các lý thuyết về Cấu trúc sở hữu (ownership structer), sở hữu của các tổ chức và đầu tư của doanh nghiệp. Nghiên cứu của (Jensen và Meckling, 1976) đã bắt đầu đặt nền móng cho chủ đề về cấu trúc sở hữu. Họ nghiên cứu sự tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Cách tiếp cận của tác giả là nghiên cứu về vấn đề đại diện ở các công ty, qua đó nhấn mạnh vai trò và sự tách biệt giữa người điều hành và chủ sở hữu của công ty. Về vấn đề này được miêu tả như việc một hoặc một nhóm người sở hữu (các bên sở hữu) thuê một người khác (người đại diện) để làm một số dịch vụ nhân danh cho họ. Trong đó bao gồm việc họ ủy thác một số quyền ra quyết định cho người đại diện. Việc ủy thác các quyền ra quyết định của chủ sở hữu là việc sau khi các chủ sở hữu đưa ra những chính sách hoặc mục tiêu mà doanh nghiệp cần đạt được.
Các đại diện sẽ dựa trên những chính sách và mục tiêu đó, dựa trên luật pháp của đất nước sở tại và đặc biệt dựa trên những kiến thức, tầm hiểu biết và cách thức điều hành của mình để đưa ra những chiến lược tốt giúp doanh nghiệp đi đúng hướng và đạt được mục tiêu của các chủ sở hữu. Trong nghiên cứu tác giả đi sâu vào cấu trúc sở hữu của công ty bao gồm các phần cổ phần bên trong công ty (được sở hữu bởi các nhà quản lý), các cổ phần bên ngoài (được sở hữu bởi những người bên ngoài công ty), và nợ (được sở hữu bởi bên ngoài công ty). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng cấu trúc sở hữu có tác động đến giá trị của doanh nghiệp thông qua tác động đến đầu tư của doanh nghiệp đó. Như vậy có sự tác động từ cấu trúc sở hữu đến đầu tư của doanh nghiệp và đầu tư của doanh nghiệp tác động đến giá trị của doanh nghiệp.
Kết luận của nghiên cứu là doanh nghiệp nào có càng nhiều cổ đông lớn thì giá trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động càng cao. Kết quả này cũng như lý thuyết này mang lại cho chúng ta những ý nghĩa về mặt lý thuyết vô cùng to lớn và nhấn mạnh rằng người điều hành của công ty sẽ là người thực hiện cân đối giữa những 16 sự khác nhau về lợi ích đến từ chủ sở hữu để đưa ra những chiến lược nhằm mang lại những lợi ích đó. Vì vậy chúng ta cũng có thể tin rằng các nhà điều hành sẽ có cách chi tiêu vào hoạt động đầu tư khác nhau đối với các công ty có cấu trúc sở hữu khác nhau.2 Sở hữu tổ chức và hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Qua nhiều nghiên cứu của nhiều tác giả chúng ta thấy rằng, tác động của sở hữu cổ đông lớn đến hiệu quả doanh nghiệp xảy ra thông qua các kênh khác nhau. Theo nghiên cứu của (Cho, 1998), có sự tác động qua lại giữa cấu trúc sở hữu đến đầu tư của doanh nghiệp và giá trị công ty.
Tác giả đã minh chứng được sự tác động của tổng sở hữu của các cổ đông bên trong công ty đến đầu tư và giá trị doanh nghiệp. Nghiên cứu của (Dahlquist và Robertsson, 2001) nghiên cứu về cấu trúc sở hữu tác động đến các đặc điểm của doanh nghiệp, về độ lớn, chính sách cổ tức, lợi nhuận, giá trị sổ sách trên giá trị thị trường, ROE, ROA, tỷ lệ đòn bẩy tài chính của công ty. Tác giả tập trung vào sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài ảnh hưởng đến các đặc điểm nêu trên. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đến các doanh nghiệp lớn hơn, họ thích đầu tư vào cách doanh nghiệp có lượng sở hữu tiền mặt trên bảng cân đối kế toán nhiều và chi trả cổ tức thấp hơn.
Nghiên cứu của (Graves, 1988) về sở hữu tổ chức và việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển của các công ty trong ngành công nghiệp máy tính. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng có sự tác động không tích cực giữa sở hữu tổ chức và việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển của các công ty trong lĩnh vực này. Nghiên cứu của (Chaganti và Damanpour, 1991) về sở hữu tổ chức, cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động của công ty cho kết luận rằng việc sở hữu của tổ chức có liên quan đáng kể đến cấu trúc vốn và ROE. Sở hữu tổ chức bên ngoài công ty cũng có tác động trực tiếp đến ROE, ROA và P/E của công ty.
Cấu trúc sở hữu không tác động đến tổng lợi nhuận của cổ phiếu. Qua các nghiên cứu trên chúng ta có thể kết luận rằng sở hữu của các tổ chức có cách tiếp cận với việc quản trị công ty khác hoàn toàn so với các nhà đầu tư cá nhân (Individual investor). Bởi vì đặc thù của các tổ chức là họ sở hữu số cổ phần của công ty rất 17 lớn so với các nhà đâu tư cá nhân, họ có động lực để phát triển chuyên môn, chuyên ngành trong việc xây dựng và giám sát đầu tư. Họ tiếp cận nhiều hơn với các thông tin của công ty, cùng với việc nắm quyền biểu quyết cho phép họ tích cực hơn trong việc theo dõi hiệu quả hoạt động của công ty và họ có thể thực hiện thay đổi thành phần ban điều hành công ty nếu hiệu quả hoạt động đi xuống.
Ngoài ra thì các tổ chức thường có các kiến thức chuyên sâu hơn, mục tiêu của họ dài hạn hơn vì thế việc tập trung sở hữu vào tay của các tổ chức đầu tư có thể làm giảm đi việc trốn tránh trách nhiệm của các đại diện và tiếp đó là giảm được chi phí đại diện. Qua đó có các tác động rõ rệt đến các đặc điểm của công ty và các chỉ số tài chính của công ty. Gần đây cũng tại Việt Nam có nghiên cứu của (Vinh, 2014) nghiên cứu về cấu trúc sở hữu, hiệu quả hoạt động của công ty, và giá trị công ty. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra được sự tác động của sở hữu tổ chức đến giá trị công ty và hiệu quả hoạt động.
Sự tác động này là tích cực, tức là sở hữu tổ chức càng nhiều thì giá trị công ty và hiệu quả hoạt động càng lớn. Nghiên cứu cũng đưa ra những kiến nghị rằng chính phủ cần có chính sách khuyến khích các quỹ đầu tư, các tổ chức tài chính đầu tư vào các doanh nghiệp họ có lợi thế, đặc biệt là các doanh nghiệp đang cổ phần hóa để nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Như chúng ta đã nêu trước đó, nghiên cứu của (Jensen và Meckling, 1976) đã chỉ ra được cấu trúc sở hữu của công ty tác động đến giá trị công ty thông qua việc tác động đến đầu tư, các nghiên cứu của (Chan và đồng tác giả, 1990) và (Mcconnell và Muscarella, 1985) đã chứng minh sự tác động hai bậc của đầu tư và giá trị công ty trong nghiên cứu của (Jensen và Meckling, 1976) và tìm được bằng chứng hỗ trợ cho giả thiết về đầu tư tác động đến giá trị công ty. Cụ thể rằng (Chan và đồng tác giả, 1990) chỉ ra sự gia tăng chi tiêu về nghiên cứu và phát triển thì có tác động đáng kể và tích cực tới giá của cổ phiếu và ngay cả khi các doanh nghiệp đó nhận những kết quả về suy giảm thu nhập tức là lợi nhuận của công ty giảm không tác động đáng kể đến giá của cổ phiếu khi doanh nghiệp đó gia tăng về đầu tư nghiên cứu và phát triển, (Mcconnell và Muscarella, 1985) chỉ 18 ra rằng thị trường chứng khoán có phản ứng tích cực tới việc kế hoạch tăng chi tiêu vốn và tiêu cực về kế hoạch giảm chi tiêu vốn.
Nghiên cứu của (Fazzari và đồng tác giả, 1988) chỉ ra rằng tính thanh khoản của doanh nghiệp có tương quan cao với đầu tư của doanh nghiệp. Nghiên cứu của (Yang và đồng tác giả, 2015) thống kê mô tả giữa đầu tư và doanh thu của thị trường Mỹ từ năm 1975 đến năm 2010 như biểu đồ ở hình 2. Qua sơ đồ như hình 2.1 ta thấy rằng có mối quan hệ giữa đầu tư và doanh thu từ năm 1975 đến năm 2010 đối với các doanh nghiệp tại Mỹ.1 biểu đồ thể hiện doanh thu và đầu tư của các doanh nghiệp tại Mỹ từ năm 1975 đến năm 2010. Vậy tại thị trường Việt Nam sẽ như thế nào giữa sở hữu tổ chức và đầu tư của doanh nghiệp, liệu có các tác động tích cực như việc sở hữu của tổ chức đến đầu tư của các công ty như việc tác động đến hiệu quả hoạt động và giá trị công ty hay là tác động không tích cực? 2.
Các nghiên cứu trước đây Các nghiên cứu của (Cho, 1998) và (Jensen và Meckling, 1976) nghiên cứu trên thị trường chứng khoán Mỹ mang lại kết quả nghiên cứu có ý nghĩa rất lớn. Các nghiên cứu của (Cho, 1998) , (Jensen và Meckling, 1976), (Gulen và Ion, 19 2016) đều thực hiện trên bộ dữ liệu của nước ngoài và được thực hiện tại thị trường khác so với Việt Nam. Nghiên cứu của (Vinh, 2014) thực hiện trên thị trường Việt Nam, tuy nhiên (Vinh, 2014) nghiên cứu về hiệu quả hoạt động và giá trị công ty. Dựa trên những mô hình của các tác giả trên, tôi đề xuất mô hình và thực hiện kiểm chứng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam về vấn đề đầu tư và sở hữu tổ chức.1 Nghiên cứu của (Cho, 1998) Nghiên cứu của (Cho, 1998) về cấu trúc sở hữu, đầu tư của công ty và giá trị công ty.
Tác giả nghiên cứu thực chứng trên thị trường chứng khoán Mỹ từ năm 1986 đến năm 1991.
