Phân tích tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô tại Đông Nam Á

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô tại một số nước Đông Nam Á, cung cấp góc nhìn sâu sắc về kinh tế khu vực.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trúc
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Mất Giá Tiền Tệ Đến Các Biến Số Vĩ Mô Ở Đông Nam Á
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.5. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. Tỷ giá hối đoái
• 2.2. Điều kiện Marshall-Lerner
• 2.3. Đường cong chữ J
• 2.4. Mô hình Mundell-Fleming hay mô hình IS-LM
• 2.5. Tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô
• 2.5.1. Tác động của mất giá tiền tệ lên sản lượng và hai thành phần của nó (đầu tư và chi tiêu)
• 2.5.2. Tác động của mất giá tiền tệ lên cán cân thương mại
• 2.5.3. Tác động của mất giá tiền tệ lên lạm phát
• 2.5.4. Tác động của mất giá tiền tệ lên cung tiền và lãi suất
• 2.6. Các bằng chứng thực nghiệm
• 2.6.1. Bằng chứng thực nghiệm từ các quốc gia trên thế giới
• 2.6.2. Các bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Lý do lựa chọn mô hình VAR
• 3.1.2. Giới thiệu mô hình VAR cấu trúc (Structure VAR – SVAR)
• 3.1.3. Giới thiệu mô hình Vector hiệu chỉnh sai số VECM
• 3.1.4. Phương Pháp nghiên cứu
• 3.2. Mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định tính dừng
• 4.2. Kiểm định độ trễ tối ưu cho mô hình VECM
• 4.3. Kiểm định đồng liên kết
• 4.4. Kiểm định nhân quả GRANGER
• 4.5. Kiểm định độ ổn định mô hình
• 4.6. Kết quả ước lượng mô hình VECM
• 4.7. Hàm phản ứng xung IRF
• 4.8. Phân rã phương sai (Variance decomposition)
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài
• 5.2. Một số kiến nghị
• 5.3. Hạn chế của đề tài và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô

Mất giá tiền tệ là một hiện tượng kinh tế quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến các biến số vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, lạm phát, và cán cân thương mại. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích tác động của mất giá tiền tệ tại các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Kết quả cho thấy, mất giá tiền tệ có thể làm giảm sản lượng và gây ra lạm phát trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tác động đến cán cân thương mại không đồng nhất, phụ thuộc vào cấu trúc kinh tế của từng quốc gia.

1.1. Tác động đến sản lượng và lạm phát

Mất giá tiền tệ thường dẫn đến giảm sản lượng do chi phí nhập khẩu tăng, ảnh hưởng đến sản xuất trong nước. Đồng thời, lạm phát có xu hướng tăng do giá hàng hóa nhập khẩu tăng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tại cả bốn quốc gia, mất giá tiền tệ đều gây ra áp lực lạm phát và làm giảm sản lượng trong ngắn hạn.

1.2. Tác động đến cán cân thương mại

Theo điều kiện Marshall-Lerner, mất giá tiền tệ có thể cải thiện cán cân thương mại nếu tổng độ co giãn của xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn 1. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cho thấy sự không đồng nhất. Tại Malaysia và Việt Nam, cán cân thương mại được cải thiện trong ngắn hạn, trong khi tại Singapore và Thái Lan, mất giá tiền tệ lại làm xấu đi cán cân thương mại trong ngắn hạn.

II. Phân tích thị trường và chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tỷ giá hối đoái và ổn định tình hình tài chính. Nghiên cứu sử dụng mô hình VECM để phân tích tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô. Kết quả cho thấy, tỷ giá hối đoái có vai trò đáng kể trong việc giải thích sự biến động của sản lượng và cán cân thương mại tại các quốc gia nghiên cứu.

2.1. Vai trò của tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái là yếu tố trung gian truyền dẫn tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sản lượng tại Việt Nam và cán cân thương mại tại Thái Lan. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc điều chỉnh chính sách tiền tệ để ổn định tỷ giá hối đoái.

2.2. Ứng dụng mô hình VECM

Mô hình VECM được sử dụng để phân tích mối quan hệ dài hạn giữa mất giá tiền tệ và các biến số vĩ mô. Kết quả kiểm định Granger cho thấy mối quan hệ nhân quả giữa tỷ giá hối đoái và các biến kinh tế vĩ mô. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định phù hợp để ổn định nền kinh tế.

III. Thực tiễn và ứng dụng nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô tại Đông Nam Á. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách tiền tệ và quản lý tỷ giá hối đoái tại các quốc gia có nền kinh tế mở và phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế.

3.1. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và biến động thị trường tài chính. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các biện pháp phù hợp để ổn định nền kinh tế.

3.2. Gợi ý nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu đề xuất việc mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á và xem xét thêm các yếu tố như đầu tư nước ngoài và chỉ số kinh tế khác để có cái nhìn toàn diện hơn về tác động của mất giá tiền tệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự biến động của tỷ giá hối đoái trong bối cảnh toàn cầu hóa tài chính là một trong những nguyên nhân trực tiếp kích hoạt các cú sốc vĩ mô đối với các nền kinh tế mới nổi. Theo ước tính từ dữ liệu chuỗi thời gian giai đoạn 2000 - 2015, dòng vốn quốc tế luân chuyển mạnh mẽ giữa các thị trường đã đặt 4 nền kinh tế Đông Nam Á gồm Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam trước thách thức nghiêm trọng về bộ ba bất khả thi. Các quốc gia này không thể cùng lúc duy trì chính sách tiền tệ độc lập, cố định tỷ giá và tự do hóa tài khoản vốn. Thực tế này dẫn đến xu hướng một số nền kinh tế chủ động phá giá đồng nội tệ nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh xuất khẩu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc giải quyết tranh luận học thuật: Liệu mất giá tiền tệ thực sự thúc đẩy tăng trưởng sản lượng và cải thiện cán cân thương mại, hay sẽ kéo theo áp lực lạm phát và suy thoái kinh tế? Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích tác động động thái của mất giá tiền tệ đến tổng sản phẩm quốc nội, chỉ số giá tiêu dùng và cán cân thương mại tại 4 quốc gia Đông Nam Á, đồng thời định lượng tỷ lệ đóng góp của cú sốc tỷ giá trong việc giải thích biến động của các biến số này qua 64 quý quan sát.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm có kiểm soát đồng thời cú sốc chính sách tiền tệ và cú sốc năng suất. Kết quả nghiên cứu là cơ sở định lượng quan trọng giúp các cơ quan quản lý tiền tệ kiểm soát biên độ biến động tỷ giá hiệu quả, tránh các rủi ro giảm phát sản lượng và nhập khẩu lạm phát.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 3 trụ cột lý thuyết kinh tế vĩ mô kinh điển về truyền dẫn tỷ giá và kinh tế mở:

Thứ nhất, điều kiện Marshall-Lerner và lý thuyết đường cong chữ J. Theo điều kiện Marshall-Lerner, việc phá giá tiền tệ chỉ cải thiện cán cân thanh toán khi tổng độ co giãn theo giá của cầu xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn 1. Khi điều kiện này không thỏa mãn trong ngắn hạn do tính cứng nhắc của các hợp đồng ngoại thương và độ trễ điều chỉnh sản xuất, hiện tượng đường cong chữ J sẽ xuất hiện: cán cân thương mại suy giảm trong ngắn hạn trước khi phục hồi và thặng dư trong dài hạn.

Thứ hai, mô hình Mundell-Fleming (IS-LM trong nền kinh tế mở). Mô hình phân tích cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ và tỷ giá dưới các chế độ tỷ giá thả nổi và tỷ giá cố định. Trong cơ chế thả nổi có điều tiết, sự mất giá đồng tiền làm dịch chuyển đường IS sang phải nhờ gia tăng xuất khẩu ròng, nhưng đồng thời làm tăng nhu cầu tiền tệ và thay đổi mặt bằng lãi suất cân bằng.

Thứ ba, trường phái Cấu trúc mới đối lập với trường phái Keynes. Trong khi trường phái Keynes khẳng định mất giá tiền tệ kích thích tổng cầu thông qua mở rộng xuất khẩu, trường phái Cấu trúc mới chỉ ra rằng mất giá tiền tệ gây tác động thu hẹp sản lượng thông qua việc tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu đầu vào, giảm số dư tiền thực và giảm tổng vốn đầu tư cố định. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp 4 kênh truyền dẫn lạm phát gồm: kênh tổng cung - tổng cầu, kênh cung cầu tiền tệ, kênh giá hàng nhập khẩu trực tiếp và kênh kỳ vọng lạm phát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập theo tần suất quý từ Quý 1/2000 đến Quý 4/2015, tạo thành bộ dữ liệu gồm 64 quan sát liên tục cho mỗi quốc gia (tổng cộng 256 quan sát trên toàn mẫu). Nguồn dữ liệu được trích xuất từ hệ thống thống kê tài chính quốc tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và cơ sở dữ liệu Datastream. Mẫu nghiên cứu gồm 4 quốc gia được lựa chọn có chủ đích dựa trên sự tương đồng về độ mở cửa thương mại quốc tế (tỷ lệ xuất nhập khẩu trên GDP cao) và tính chất dễ tổn thương sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Quy trình phân tích kinh tế lượng được thực hiện qua các bước nghiêm ngặt:

• Kiểm định tính dừng: Sử dụng kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller và kiểm định Phillips-Perron. Kết quả cho thấy toàn bộ các chuỗi dữ liệu vĩ mô đều không dừng ở bậc gốc nhưng đạt tính dừng đồng nhất ở sai phân bậc một I(1) tại mức ý nghĩa 1%.
• Kiểm định độ trễ tối ưu: Dựa trên các tiêu chí thông tin AIC, HQIC, FPE và LR, độ trễ tối ưu được xác định là 4 quý cho Singapore và Thái Lan, 5 quý cho Malaysia và Việt Nam.
• Kiểm định đồng liên kết Johansen: Xác nhận sự tồn tại của các véc-tơ đồng liên kết dài hạn giữa các biến số.

Lý do lựa chọn mô hình VECM (Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số) thay vì mô hình VAR truyền thống hay SVAR là vì VECM cho phép giữ lại toàn bộ thông tin dài hạn của chuỗi dữ liệu gốc, đồng thời giải quyết triệt để tính nội sinh phức tạp giữa tỷ giá thực hiệu lực (REER), cung tiền M2, lãi suất chính sách, lạm phát (CPI), sản lượng (GDP) và cán cân thương mại (TB). Tác động động thái được lượng hóa thông qua hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai (Variance Decomposition).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình VECM qua 64 quý đã rút ra 4 phát hiện thực nghiệm mang tính then chốt:

Thứ nhất, mất giá tiền tệ tác động tiêu cực đến tăng trưởng sản lượng thực tế. Cú sốc mất giá đồng nội tệ tạo ra sự suy giảm GDP kéo dài tại cả 4 quốc gia: Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Phản ứng xung cho thấy sản lượng thực tế sụt giảm rõ rệt ngay từ quý thứ 2 sau cú sốc và duy trì xu hướng thu hẹp trong trung hạn.

Thứ hai, mất giá tiền tệ gây áp lực gia tăng lạm phát mạnh mẽ. Chỉ số CPI tại 4 quốc gia đều phản ứng dương và tăng nhanh ngay sau khi tỷ giá thực hiệu lực giảm. Tỷ lệ truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá tiêu dùng diễn ra nhanh chóng do các nền kinh tế này phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu.

Thứ ba, phản ứng của cán cân thương mại mang tính bất đối xứng giữa các quốc gia. Tại Malaysia, cán cân thương mại được cải thiện bền vững trong cả ngắn hạn và dài hạn. Tại Việt Nam, cán cân thương mại thặng dư trong ngắn hạn nhưng có xu hướng điều chỉnh quay trở về mức cân bằng ban đầu trong dài hạn. Ngược lại, tại Singapore và Thái Lan, hiện tượng đường cong chữ J được xác nhận rõ ràng khi cán cân thương mại suy giảm trong 2 đến 3 quý đầu tiên trước khi cải thiện tích cực trong dài hạn.

Thứ tư, tỷ giá đóng vai trò chủ đạo trong việc giải thích biến động vĩ mô. Kết quả phân rã phương sai cho thấy tỷ giá đóng góp tỷ trọng giải thích đáng kể đối với sự biến thiên của sản lượng thực tế tại Việt Nam và Malaysia, cũng như giải thích phần lớn phương sai sai số dự báo của cán cân thương mại tại Thái Lan và Malaysia sau 10 đến 20 quý.

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm của luận văn đã bác bỏ giả thuyết truyền thống của trường phái Keynes về việc phá giá tiền tệ để mở rộng sản lượng trong nền kinh tế mở. Thay vào đó, nghiên cứu cung cấp bằng chứng ủng hộ mạnh mẽ lý thuyết Cấu trúc mới. Tại các quốc gia Đông Nam Á, do nền công nghiệp sản xuất phụ thuộc nặng nề vào linh kiện và nguyên liệu nhập khẩu (chiếm tỷ trọng trên 60% tổng kim ngạch nhập khẩu), việc mất giá tiền tệ đã trực tiếp đẩy chi phí biên của doanh nghiệp lên cao, kéo tụt tổng cung và làm suy giảm tổng vốn đầu tư cố định cũng như chi tiêu cá nhân.

Khi thảo luận kết quả thông qua các đồ thị phản ứng xung IRF (tương ứng từ Hình 4.2 đến 4.5 trong nghiên cứu), quỹ đạo suy giảm của GDP phản ánh rõ độ trễ tác động của chính sách tiền tệ. Tương tự, bảng phân rã phương sai (Bảng 4.13 đến 4.16) cho thấy tỷ lệ giải thích của tỷ giá đối với lạm phát và sản lượng tăng dần từ mức khoảng 5% ở quý đầu tiên lên đến hơn 25% ở các quý dài hạn. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quốc tế của Yildirim và Ivrendi (2016) trên nhóm các nền kinh tế mới nổi quy mô lớn, đồng thời củng cố kết luận của Trần Ngọc Thơ và Nguyễn Thị Ngọc Trang (2015) tại Việt Nam về mức độ truyền dẫn lạm phát vượt trội của các cú sốc tỷ giá danh nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm mô hình VECM giai đoạn 2000 - 2015, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa công tác điều hành vĩ mô:

• Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần duy trì cơ chế tỷ giá trung tâm linh hoạt, chủ động kiểm soát biên độ biến động tỷ giá danh nghĩa không vượt quá 2% - 3%/năm. Mục tiêu là kiềm chế áp lực lạm phát chi phí đẩy và ổn định kỳ vọng lạm phát trong kỳ hạn 12 đến 24 tháng, từ bỏ quan điểm chủ động phá giá đồng tiền để kích cầu xuất khẩu ngắn hạn.

• Thứ hai, Bộ Công Thương phối hợp cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đẩy mạnh tái cơ cấu ngành công nghiệp phụ trợ, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên vật liệu sản xuất lên 45% - 50% trong giai đoạn 3 đến 5 năm tới. Giải pháp này giúp giảm thiểu độ nhạy cảm của chi phí sản xuất trong nước trước các cú sốc tỷ giá từ thị trường tài chính quốc tế.

• Thứ ba, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu cần bắt buộc triển khai công cụ tài chính phái sinh (hợp đồng kỳ hạn Forward, hợp đồng hoán đổi Swap) để phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho tối thiểu 60% giá trị hợp đồng nhập khẩu ngắn hạn (kỳ hạn 3 đến 6 tháng), đảm bảo ổn định dòng tiền kinh doanh.

• Thứ tư, các cơ quan quản lý tiền tệ khu vực Đông Nam Á cần tăng cường cơ chế chia sẻ thông tin và giám sát tỷ giá đa phương thông qua khuôn khổ Sáng kiến Chiang Mai (CMIM), thiết lập hạn mức hoán đổi tiền tệ song phương nhằm ngăn chặn nguy cơ phá giá cạnh tranh giữa các nước thành viên trong chu kỳ 2025 - 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu và hàm ý quản trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính: Các chuyên viên phân tích tại Ngân hàng Trung ương và Bộ Tài chính có thể ứng dụng khung phân tích VECM và kết quả hàm phản ứng xung để xây dựng mô hình dự báo kinh tế vĩ mô, lượng hóa mức độ truyền dẫn tỷ giá vào lạm phát và điều chỉnh lãi suất chính sách phù hợp.

• Lãnh đạo cấp cao và Giám đốc Tài chính (CFO) tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Cung cấp góc nhìn thực tế về độ trễ của đường cong chữ J và tác động của biến động tỷ giá đến chi phí đầu vào, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro hối đoái và đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế bằng đồng tiền thanh toán tối ưu.

• Chuyên viên nghiên cứu vĩ mô tại các định chế tài chính và quỹ đầu tư: Giúp chuyên viên phân tích tại các công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư dự báo biến động CPI, chu kỳ lãi suất và tăng trưởng GDP của các nước ASEAN để tái cơ cấu danh mục tài sản đầu tư.

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về quy trình ứng dụng mô hình chuỗi thời gian nhiều biến (VECM, kiểm định đồng liên kết Johansen, phân rã phương sai) trong nghiên cứu kinh tế ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

• Phá giá tiền tệ có giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong dài hạn không? Kết quả thực nghiệm 64 quý tại 4 nước Đông Nam Á chứng minh phá giá tiền tệ không thúc đẩy tăng trưởng mà ngược lại còn làm giảm sản lượng GDP thực tế. Tác động tiêu cực lên tổng cung do tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu vượt trội hơn lợi ích gia tăng xuất khẩu.

• Tại sao mất giá tiền tệ lại gây áp lực lạm phát cao tại Việt Nam và các nước ASEAN? Do các nền kinh tế Đông Nam Á có độ mở thương mại rất cao và phụ thuộc lớn vào việc nhập khẩu máy móc, nguyên nhiên liệu đầu vào. Khi đồng nội tệ mất giá, giá hàng nhập khẩu tính bằng nội tệ tăng ngay lập tức, truyền dẫn trực tiếp vào chỉ số CPI của nền kinh tế.

• Đường cong chữ J có xuất hiện đồng nhất ở tất cả các quốc gia nghiên cứu không? Không. Hiện tượng đường cong chữ J chỉ xuất hiện rõ nét tại Singapore và Thái Lan, nơi cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn trước khi phục hồi. Trong khi đó, Malaysia ghi nhận sự cải thiện ở cả hai kỳ hạn, còn Việt Nam chỉ cải thiện ngắn hạn rồi quay về cân bằng.

• Tỷ giá hối đoái giải thích được bao nhiêu phần trăm biến động của sản lượng và cán cân thương mại? Theo kết quả phân rã phương sai, cú sốc tỷ giá đóng vai trò giải thích đáng kể (từ 15% đến trên 25% phương sai sai số dự báo sau 10 đến 20 quý) đối với sự biến động sản lượng tại Việt Nam, Malaysia và cán cân thương mại tại Thái Lan.

• Tại sao luận văn sử dụng mô hình VECM thay vì mô hình VAR chuẩn hay hồi quy OLS? Vì các biến số kinh tế vĩ mô đều không dừng ở chuỗi gốc mà tích hợp bậc 1 và có mối quan hệ đồng liên kết dài hạn. Mô hình VECM là lựa chọn chuẩn mực nhất để vừa xử lý tính không dừng, vừa mô hình hóa tương tác hai chiều và mối liên hệ dài hạn giữa các biến.

Kết luận

• Luận văn xác nhận rằng mất giá tiền tệ tạo ra tác động thu hẹp sản lượng thực tế (GDP) tại cả 4 quốc gia Đông Nam Á gồm Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam trong giai đoạn 2000 - 2015.
• Nghiên cứu chứng minh cú sốc mất giá đồng nội tệ làm gia tăng nhanh chóng áp lực lạm phát thông qua kênh giá hàng nhập khẩu và kỳ vọng thị trường.
• Bằng chứng thực nghiệm làm sáng tỏ sự bất đối xứng của cán cân thương mại, chỉ ra tính chất đặc thù của hiện tượng đường cong chữ J tại Singapore và Thái Lan so với Việt Nam và Malaysia.
• Công trình đóng góp hệ thống phương pháp định lượng VECM hoàn chỉnh với 64 quan sát quý, kiểm soát đồng thời các cú sốc tiền tệ và năng suất.
• Kết quả nghiên cứu khẳng định ưu tiên hàng đầu của điều hành vĩ mô là duy trì sự ổn định của tỷ giá hối đoái, kiềm chế lạm phát thay vì theo đuổi chính sách phá giá tiền tệ rủi ro.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về cơ chế truyền dẫn tỷ giá tại khu vực Đông Nam Á, giúp giải tỏa các ngộ nhận về lợi ích của việc phá giá đồng tiền. Trong các giai đoạn tiếp theo từ 2025 đến 2030, hướng nghiên cứu mở rộng cần tích hợp thêm mô hình phi tuyến NARDL và các biến số về dòng vốn gián tiếp để tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền tệ quốc gia. Hãy liên hệ các chuyên gia kinh tế và tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả các mô hình định lượng vào công tác quản trị rủi ro tài chính vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Chương 2: Khung lý thuyết và các bằng chứng thực nghiệm. Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. 5 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM 2. Tỷ giá hối đoái Tỷ giá hối đoái giữa hai tiền tệ là tỷ giá mà tại đó một đồng tiền này sẽ được trao đổi cho một đồng tiền khác. Nó cũng được coi là giá cả đồng tiền của một quốc gia được biểu hiện bởi một tiền tệ khác.

Một tỷ giá hối đoái dựa trên thị trường sẽ thay đổi bất cứ khi nào các giá trị của một trong hai tiền tệ thành phần thay đổi. Một đồng tiền sẽ có xu hướng trở nên có giá trị hơn bất cứ khi nào nhu cầu cho nó lớn hơn lượng cung có sẵn. Nó sẽ trở nên ít có giá trị bất cứ khi nào nhu cầu thấp hơn lượng cung cấp có sẵn. Chính vì thế, mỗi quốc gia quản lý giá trị đồng tiền của mình thông qua các cơ chế khác nhau.

Điều đó quyết định chế độ tỷ giá hối đoái mà quốc gia sẽ áp dụng cho đồng tiền của mình. Theo đó, tiền có thể được thả nổi tự do, bị chốt hay cố định, hoặc kết hợp cả hai (chế độ tỷ giá thả nổi có kiểm soát). Tỷ giá hối đoái cố định hay còn gọi là tỷ giá hối đoái neo, là tỷ giá hối đoái mà được giữ cố định trong một thời gian dài với biên độ dao động nhỏ ở mức cho phép. Trong đó, giá trị của một đồng tiền được gắn với giá trị của một đồng tiền khác hay với một rổ các đồng tiền khác, hay với một thước đo giá trị khác, như vàng chẳng hạn.

Khi giá trị tham khảo tăng hoặc giảm, thì giá trị của đồng tiền neo vào cũng tăng hoặc giảm. Ngân hàng trung ương (NHTW) sẽ can thiệp để giữ cho tỷ giá ổn định bằng cách bán ngoại tệ ra khi tỷ giá tăng và mua ngoại tệ vào khi tỷ giá giảm để kéo giá ngoại tệ lên. Chế độ tỷ giá thả nổi hay còn gọi là chế độ tỷ giá linh hoạt là một chế độ trong đó giá trị của một đồng tiền được phép dao động trên thị trường ngoại hối. Hay nói cách khác, chế độ tỷ giá hối đoái ở mỗi quốc gia và mỗi thời kỳ có thể khác nhau, song về cơ bản là chế độ tỷ giá thả nổi theo đó thị trường quy định những biến động của tỷ giá hối đoái.

6 Chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết là một chế độ tỷ giá hối đoái nằm giữa hai chế độ thả nổi và cố định, theo đó tiền được quản lý theo chế độ tỷ giá thả nổi, nhưng chính phủ sẽ can thiệp để tỷ giá không hoàn toàn phản ứng theo thị trường. Các nước thực thi chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý nhưng có sự khác nhau về hình thức thả nổi và hình thức can thiệp. Một nước có nền kinh tế thị trường tương đối phát triển và hoàn hảo về một thị trường ngoại hối, thường áp dụng chế độ thả nổi với sự can thiệp rất ít của nhà nước. Một thị trường ngoại hối hoàn chỉnh với các quy chế quản lý ngoại hối chặt chẽ và các thành phần có đủ khả năng tham gia thị trường sẽ góp phần hình thành nên một mức tỷ giá hợp lý thể hiện đúng tương quan sức mạnh đồng tiền trên thế giới.

Điều kiện Marshall-Lerner Theo điều kiện Marshall-Lerner (ML) để cho việc mất giá tiền tệ có tác động tích cực tới cán cân thanh toán, thì giá trị tuyệt đối của tổng hai độ co dãn theo giá cả của xuất khẩu và độ co giãn theo giá cả của nhập khẩu phải lớn hơn 1. Điều kiện này đặt theo tên của hai học giả kinh tế đã phát hiện ra nó, đó là Alfred Marshall và Abba Lerner. Phá giá dẫn tới giảm giá hàng xuất khẩu định danh bằng ngoại tệ, do đó nhu cầu đối với hàng xuất khẩu (ngoại nhu) tăng lên. Đồng thời, giá hàng nhập khẩu định danh bằng nội tệ trở nên cao hơn, làm giảm nhu cầu đối với hàng nhập khẩu.

Hiệu quả ròng của phá giá đối với cán cân thanh toán tùy thuộc vào các độ co giãn theo giá. Nếu hàng xuất khẩu co giãn theo giá, thì tỷ lệ tăng lượng cầu về hàng hóa sẽ lớn hơn tỷ lệ giảm giá; do đó, kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng. Tương tự, nếu hàng nhập khẩu co giãn theo giá, thì chi cho nhập khẩu hàng hóa sẽ giảm. Cả hai điều này đều góp phần cải thiện cán cân thanh toán.

Phương trình tính toán cán cân thanh toán có dạng như sau: B= Xp – M Trong đó B là cán cân thanh toán, X là khối lượng xuất khẩu, M là chi tiêu cho nhập khẩu và p là mức giá quốc tế, Mất giá tiền tệ sẽ cải thiện cán cân thanh toán khi: 7 <0 Giả định rằng độ co giãn của nhập khẩu Em theo giá cả không đổi, bất đẳng thức trên có thể viết thành: 1+ − <0 Nếu cán cân thanh toán ban đầu bằng 0, M = pX thì 1+ − <0 / /+/ />1 Với giả định rằng thu nhập khả dụng của người tiêu dùng không thay đổi theo giá cả. Tuy nhiên, một số bằng chứng thực nghiệm đã chứng minh điều kiện ML không được đáp ứng trong thực tế, Goldstein và Kahn (1985) chứng minh rằng tổng hệ số co giãn trong dài hạn (lớn hơn 2 năm) luôn lớn hơn 1 trong khi đó tổng hệ số co giãn trong ngắn hạn (dưới 6 tháng) có xu hướng tiến gần đến 1. Tương tự, Bahmani - Oskooee và các cộng sự (2013) cũng không tìm thấy điều kiện ML được đáp ứng trong thực tế. Đường cong chữ J Đường cong J là một đường mô tả hiện tượng tài khoản vãng lai của một quốc gia sụt giảm ngay sau khi quốc gia này xảy ra mất giá tiền tệ và phải một thời gian sau tài khoản vãng lai mới bắt đầu được cải thiện.

Quá trình này nếu biểu diễn bằng đồ thị sẽ cho một hình giống chữ cái J. Khi mất giá tiền tệ xảy ra tại t 1 Cán cân mậu dịch 0 Đường cong J t1 Thời gian Hình 2.1: Đường cong chữ J 8 Các lý luận kinh tế học nói rằng khi mất giá tiền tệ xảy ra, giá hàng xuất khẩu định danh bằng ngoại tệ trở nên thấp đi trong khi giá hàng nhập khẩu định danh bằng nội tệ tăng lên. Vì thế, đất nước sẽ tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Kết quả là cán cân vãng lai (xuất khẩu trừ đi nhập khẩu) sẽ được cải thiện.

Tuy nhiên, trong thực tế, về phía cầu, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra dựa trên các hợp đồng, vì thế lượng hàng xuất nhập khẩu không thay đổi đồng thời với thay đổi giá cả (do tỷ giá thay đổi). Còn về phía cung, việc điều chỉnh trang thiết bị sản xuất để sản xuất thêm hàng xuất khẩu cần thời gian. Tóm lại, chính sự thay đổi giá cả và thay đổi khối lượng hàng hóa không diễn ra đồng thời là nguyên nhân trực tiếp của hiện tượng Đường cong J. Mô hình Mundell-Fleming hay mô hình IS-LM Đây là mô hình lý thuyết được Robert Mundell và Marcus Fleming phát triển một cách độc lập trong những năm 1960.

Mô hình kinh tế học vĩ mô sử dụng 2 đường IS và LM để phân tích tác động của các chính sách kinh tế vĩ mô được thực hiện trong một nền kinh tế mở. Mô hình cho thấy mối quan hệ giữa sản lượng với tỷ giá hối đoái danh nghĩa trong ngắn hạn. Đường IS: Là đường biểu diễn các kết hợp của lãi suất (r) và sản lượng (Y) để thị trường hàng hóa cân bằng. Tức là chi tiêu thực tế bằng chi tiêu dự kiến Đường LM: là sự kết hợp của mọi lãi suất (r) và sản lượng (Y) để có sự cân bằng trên thị trường tiền tệ.

Mô hình IS*-LM*: Phản ánh quan hệ giữa sản lượng Y cân bằng với thị trường ngoại hối. e cân bằng ⇔ IS* = LM* Điều kiện của mô hình: - Sản lượng thực tế nhỏ hơn sản lượng tiềm năng. - Giá cố định - Nền kinh tế nhỏ, mở cửa. LM* e IS* Y0 Hình 2.2: Mô hình IS - LM cân bằng 9 (1) Trong điều kiện nền kinh tế nhỏ, tỷ giá hối đoái thả nổi  Ảnh hưởng của chính sách tài chính mở rộng Để tăng sản lượng Y, chính phủ có thể sử dụng chính sách tài chính mở rộng (tăng chi tiêu chính phủ hoặc giảm thuế).

Trong ngắn hạn, chi tiêu chính phủ tăng làm tăng chi tiêu hàng hóa trong nước (đường IS dịch chuyển sang phải trong khi đường LM đứng yên), dẫn đến đồng nội tệ lên giá so với ngoại tệ (do nhu cầu về đồng nội tệ lớn). Đồng nội tệ lên giá làm giảm xuất khẩu và tăng nhập khẩu. Trong dài hạn, sự gia tăng của tỷ giá hối đoái làm giảm xuất khẩu ròng, là nguyên nhân làm mất ảnh hưởng của sự mở rộng tổng cầu trong nước về hàng hóa và dịch vụ. Điều này làm triệt tiêu ảnh hưởng mở rộng ban đầu của chính sách tài chính và đưa lãi suất trong nước về mức lãi suất thế giới.

Trong ngắn hạn, dưới chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi và vốn chu chuyển hoàn hảo thì chính sách tài chính hoàn toàn không có hiệu lực trong việc điều tiết tổng cầu của nền kinh tế.  Ảnh hưởng của chính sách tiền tệ mở rộng Để tăng sản lượng Y thì chính phủ tăng cung tiền làm lãi suất trong nước tạm thời giảm xuống so với lãi suất nước ngoài, tạo ra một dòng vốn lớn chảy ra nước ngoài. Chính sách tiền tệ mở rộng làm đường LM dịch chuyển sang phải, còn đường IS thì đứng yên. Nhà đầu tư trong nước tìm cách chuyển từ đồng nội tệ sang đồng ngoại tệ, làm giá của đồng nội tệ giảm.

Trong dài hạn, tỷ giá hối đoái giảm làm tăng xuất khẩu và làm giảm nhập khẩu. Việc chuyển đổi đồng nội tệ sang đồng ngoại tệ diễn ra cho đến khi tỷ giá hối đoái giảm đủ để lãi suất trong nước tăng ngang bằng với lãi suất nước ngoài. Trong ngắn hạn, với tỷ giá hối đoái thả nổi và vốn chu chuyển hoàn hảo thì chính sách tiền tệ là có hiệu quả.  Ảnh hưởng của chính sách hạn chế thương mại Chính phủ dùng biện pháp hạn chế thương mại: Chính phủ cắt giảm nhu cầu về hàng nhập khẩu bằng cách đặt ra hạn ngạch nhập khẩu hoặc thuế quan.

Xuất khẩu ròng bằng xuất khẩu trừ đi nhập khẩu, giảm nhập khẩu sẽ làm cho tăng tỷ giá hối 10 đoái và tăng xuất khẩu ròng, đường xuất khẩu ròng dịch chuyển sang phải.