Tác động của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam 2

Nghiên cứu tác động cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của NHTMCP niêm yết tại Việt Nam. Phân tích chuyên sâu, hàm ý chính sách rõ ràng.

• Tác giả: Lê Minh Phúc
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Phúc Quý Thạnh
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CỦA LUẬN VĂN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU CỦA LUẬN VĂN
• DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ SƠ ĐỒ CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
• 1.7. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO NGHIÊN CỨU
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1.1. Định nghĩa hiệu quả hoạt động tại ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động tại ngân hàng thương mại
• 2.1.2.1. Theo phương pháp truyền thống
• 2.1.2.2. Phương pháp biên lợi nhuận
• 2.1.2.3. Phương pháp tỷ suất lợi nhuận
• 2.2. CẤU TRÚC VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.2.1. Định nghĩa cấu trúc vốn tại ngân hàng thương mại
• 2.2.2. Thành phần của cấu trúc vốn của ngân hàng thương mại
• 2.2.2.1. Vốn chủ sở hữu
• 2.2.3. Các chỉ số đại diện cho cấu trúc vốn tại ngân hàng thương mại
• 2.2.3.1. Tỷ lệ nợ tại ngân hàng thương mại
• 2.2.3.2. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu tại ngân hàng thương mại
• 2.3. TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC VỐN ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.3.1. Các lý thuyết liên quan đến mối liên hệ giữa cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của các đơn vị kinh doanh
• 2.3.1.1. Trật tự phân hạng
• 2.3.1.2. Chi phí trung gian
• 2.3.1.3. Lý thuyết về chu kỳ kinh tế
• 2.3.1.4. Lý thuyết tính kinh tế theo quy mô
• 2.3.2. Kết luận về sự tác động của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại
• 2.4. LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.4.1. Các nghiên cứu tại nước ngoài
• 2.4.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.4.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp tính toán và ý nghĩa
• 3.2.3. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 3.2.4. Phân tích ma trận tương quan của các biến số độc lập và kiểm soát
• 3.2.5. Phân tích các mô hình hồi quy đa biến
• 3.2.6. Kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp
• 3.2.7. Kiểm định các hiện tượng với mô hình được chọn
• 3.2.8. Khắc phục các hiện tượng khuyết tật
• 3.3. MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Mô tả và phương thức đo lường các biến số trong mô hình nghiên cứu
• 3.3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.3.1. Đối với tỷ lệ nợ của ngân hàng
• 3.3.3.2. Đối với tỷ lệ vốn chủ sở hữu của ngân hàng
• 3.3.3.3. Đối với tỷ lệ tiền gửi huy động của ngân hàng
• 3.3.3.4. Đối với quy mô ngân hàng
• 3.3.3.5. Đối với tăng trưởng kinh tế
• 3.3.3.6. Đối với tỷ lệ lạm phát
• 3.3.3.7. Đối với đại dịch Covid 19
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU VÀ PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC BIẾN ĐỘC LẬP
• 4.1.1. Tình hình thay đổi tỷ suất sinh lời ROA của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam từ năm 2014 - 2023
• 4.1.2. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.1.3. Phân tích tương quan giữa các biến số độc lập và kiểm soát của mô hình nghiên cứu
• 4.2. KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH HỒI QUY ĐA BIẾN
• 4.2.1. Kết quả ước lượng các mô hình hồi quy
• 4.2.2. Kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.2.3. Kiểm định các hiện tượng khuyết tật của mô hình FEM
• 4.2.3.1. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2.3.2. Kiểm định phương sai sai số thay đổi
• 4.2.3.3. Kiểm định tự tương quan
• 4.2.4. Khắc phục các hiện tượng khuyết tật mô hình FEM
• 4.2.5. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.3. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 4.3.1. Đối với biến số đại diện cho cấu trúc vốn
• 4.3.2. Đối với các biến kiểm soát
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. KẾT LUẬN NGHIÊN CỨU
• 5.2. ĐỀ XUẤT HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.2.1. Hàm ý đối với cấu trúc vốn
• 5.2.1.1. Giảm các khoản nợ phải trả tại ngân hàng
• 5.2.1.2. Tăng các nguồn huy động từ vốn chủ sở hữu tại ngân hàng
• 5.2.1.3. Tăng nguồn huy động từ tiền gửi tại ngân hàng
• 5.2.2. Hàm ý đối với các biến kiểm soát
• 5.3. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.3.1. Hạn chế của luận văn
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DỮ LIỆU THU THẬP
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ TÍNH TOÁN TRÍCH XUẤT TỪ STATA

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Cấu Trúc Vốn Lên NHTMCP

Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế, là trung gian tài chính quan trọng. NHTM tạo ra lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất, đồng thời cung cấp đòn bẩy tài chính cho các hoạt động kinh tế. Một hệ thống NHTM mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong khi hệ thống yếu kém có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, các NHTM cần nâng cao hiệu quả hoạt động để duy trì vị thế. Hiệu quả hoạt động được định nghĩa là khả năng sử dụng tối ưu các nguồn lực để tạo ra lợi nhuận tối đa hoặc sản phẩm đầu ra với chi phí thấp nhất (Rose, 2002). Các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động bao gồm cả yếu tố bên trong (quy mô ngân hàng, thanh khoản, cơ cấu vốn) và yếu tố bên ngoài (kinh tế vĩ mô, lạm phát). Trong đó, cấu trúc vốn đóng vai trò thiết yếu, thể hiện nguồn vốn mà ngân hàng sử dụng để tạo tài sản và vận hành kinh doanh. Cấu trúc vốn hợp lý giúp giảm áp lực thanh toán, giảm chi phí vốn, và tăng hiệu quả sử dụng vốn. Ngược lại, cấu trúc vốn không hợp lý có thể đe dọa sự ổn định và dẫn đến thua lỗ. Do đó, mục tiêu hàng đầu của các NHTM là xây dựng một cấu trúc vốn tối ưu, song song với việc nâng cao hiệu quả hoạt động, để duy trì tăng trưởng tài chính và sức cạnh tranh.

1.1. Vai Trò Của NHTMCP Niêm Yết Trong Nền Kinh Tế Việt Nam

Các NHTMCP niêm yết đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính Việt Nam, huy động vốn từ thị trường chứng khoán và cung cấp tín dụng cho nền kinh tế. Sự ổn định và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng này ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế và sự phát triển của thị trường vốn. Nghiên cứu về tác động của cấu trúc vốn giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra quyết định tài chính sáng suốt. Việc tối ưu cấu trúc vốn giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng sinh lời.

1.2. Mối Liên Hệ Giữa Cấu Trúc Vốn Và Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng

Mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động là một chủ đề quan trọng trong tài chính ngân hàng. Cấu trúc vốn ảnh hưởng đến chi phí vốn, rủi ro tài chính và khả năng thanh khoản của ngân hàng. Việc lựa chọn cấu trúc vốn phù hợp có thể giúp ngân hàng tối đa hóa lợi nhuận và tăng cường khả năng cạnh tranh. Theo tài liệu gốc, việc NHTM sử dụng cấu trúc vốn hợp lý sẽ giúp giảm áp lực thanh toán, giảm chi phí vốn, tạo hiệu quả sử dụng nguồn lực, từ đó mang lại lợi nhuận cao hơn cho ngân hàng.

II. Vấn Đề Thách Thức Của NHTMCP Với Cấu Trúc Vốn Hiện Tại

Hiện nay, có nhiều quan điểm khác nhau về tác động của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Một số nghiên cứu cho rằng cấu trúc vốn có tác động tích cực (Bandt và cộng sự, 2014), trong khi các nghiên cứu khác cho thấy tác động tiêu cực (Berger và Patti, 2006). Hoffman (2010) đề xuất một mối quan hệ không đơn điệu, với một ngưỡng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng vốn. Các nghiên cứu tại Việt Nam cũng cho thấy kết quả trái chiều. Trịnh Quốc Trung và Nguyễn Văn Sang (2013) phát hiện tác động tích cực, trong khi Hồ Thị Hồng Minh và Nguyễn Thị Cảnh (2015) tìm thấy tác động ngược chiều. Những kết quả khác nhau này có thể do sự khác biệt về giai đoạn nghiên cứu, đặc thù của từng ngân hàng, hoặc các yếu tố kinh tế vĩ mô. Đặc biệt, các nghiên cứu trước đây chưa tập trung vào cấu trúc sở hữu Nhà nước và tác động của đại dịch Covid-19, những yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến chiến lược kinh doanh và khả năng huy động vốn của ngân hàng.

2.1. Thiếu Hụt Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của Sở Hữu Nhà Nước Đến Cấu Trúc Vốn

Vai trò của sở hữu nhà nước trong các NHTMCP có thể ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động. Các ngân hàng có vốn nhà nước có thể có những ưu tiên khác so với các ngân hàng tư nhân, dẫn đến sự khác biệt trong việc quản lý vốn và chấp nhận rủi ro. Cần có thêm nghiên cứu để làm rõ ảnh hưởng này và đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

2.2. Tác Động Của Đại Dịch Covid 19 Lên Cấu Trúc Vốn Và Hiệu Quả Hoạt Động

Đại dịch Covid-19 đã gây ra những cú sốc lớn cho nền kinh tế và hệ thống ngân hàng. Các biện pháp giãn cách xã hội và suy thoái kinh tế đã ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng, làm tăng nợ xấu và giảm lợi nhuận của ngân hàng. Điều này có thể dẫn đến sự thay đổi trong cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP.

III. Cách Phân Tích ROA Tối Ưu Cấu Trúc Vốn Cho NHTMCP

Luận văn này tập trung vào việc xác định và đo lường tác động của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP niêm yết trên TTCK Việt Nam. Chỉ số ROA (Return on Assets) được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động, phản ánh khả năng sử dụng hiệu quả tổng tài sản để tạo ra lợi nhuận ròng. Mục tiêu là đề xuất các hàm ý giúp các ngân hàng có được cấu trúc vốn hợp lý để nâng cao hiệu quả hoạt động trong tương lai. Cụ thể, nghiên cứu sẽ xác định các nhân tố đo lường cấu trúc vốn, đánh giá tác động của chúng đến ROA, và đề xuất các giải pháp để tối ưu cấu trúc vốn.

3.1. Các Yếu Tố Đo Lường Cấu Trúc Vốn Của NHTMCP Niêm Yết

Để đo lường cấu trúc vốn, luận văn sẽ sử dụng các chỉ số như tỷ lệ nợ trên tài sản, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tài sản, và tỷ lệ tiền gửi trên tài sản. Các chỉ số này phản ánh mức độ sử dụng nợ và vốn chủ sở hữu trong việc tài trợ cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

3.2. Mô Hình Phân Tích Tác Động Của Cấu Trúc Vốn Lên ROA

Luận văn sẽ sử dụng mô hình hồi quy đa biến để phân tích tác động của cấu trúc vốn đến ROA. Mô hình này sẽ bao gồm các biến độc lập đại diện cho cấu trúc vốn, các biến kiểm soát (quy mô ngân hàng, tăng trưởng kinh tế, lạm phát, đại dịch Covid-19), và biến phụ thuộc là ROA. Phân tích hồi quy sẽ giúp xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động.

IV. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Cấu Trúc Vốn

Nghiên cứu sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định tính được sử dụng để tổng hợp lý thuyết về cấu trúc vốn, hiệu quả hoạt động, và mối quan hệ giữa chúng. Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước được phân tích để xác định khoảng trống và đề xuất mô hình nghiên cứu phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Phương pháp định lượng được thực hiện bằng cách xử lý dữ liệu thứ cấp từ các NHTMCP niêm yết trong giai đoạn 2014-2023 bằng phần mềm STATA 14.0. Dữ liệu được thu thập và thiết kế dạng bảng để phân tích hồi quy và kiểm định các giả thuyết.

4.1. Thu Thập Và Xử Lý Dữ Liệu Về NHTMCP Niêm Yết Việt Nam

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 19 NHTMCP niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2014-2023. Các ngân hàng có vốn sở hữu nước ngoài 100% và niêm yết trên sàn UPCOM không được đưa vào mẫu nghiên cứu. Dữ liệu sau đó được xử lý và chuẩn hóa để đảm bảo tính chính xác và nhất quán.

4.2. Sử Dụng STATA Để Phân Tích Hồi Quy Đa Biến

Phần mềm STATA 14.0 được sử dụng để thực hiện phân tích hồi quy đa biến và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Các mô hình FEM (Fixed Effects Model) và REM (Random Effects Model) được xem xét và lựa chọn mô hình phù hợp nhất dựa trên các kiểm định Hausman và các kiểm định khác.

V. Kết Quả Tác Động Của Cấu Trúc Vốn Đến ROA Thực Tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ nợ trên tổng tài sản và tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động (ROA) của các NHTMCP niêm yết tại TTCK Việt Nam. Ngược lại, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản và tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản lại có tác động tích cực. Các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng, tăng trưởng kinh tế (GDP), và đại dịch Covid-19 cũng có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động, trong khi tỷ lệ lạm phát lại có tác động tiêu cực. Các kết quả này được thu được sau khi khắc phục các khuyết tật của mô hình (phương sai sai số thay đổi, tự tương quan) bằng phương pháp FGLS.

5.1. Tỷ Lệ Nợ Và Tác Động Tiêu Cực Đến Hiệu Quả Hoạt Động

Việc tăng tỷ lệ nợ có thể làm tăng rủi ro tài chính và chi phí vốn của ngân hàng, dẫn đến giảm ROA. Các ngân hàng cần quản lý nợ một cách cẩn thận và duy trì một cấu trúc vốn cân bằng để đảm bảo hiệu quả hoạt động.

5.2. Tỷ Lệ Vốn Chủ Sở Hữu Và Tiền Gửi Tác Động Tích Cực Đến ROA

Việc tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu và tỷ lệ tiền gửi có thể giúp ngân hàng giảm rủi ro và tăng khả năng sinh lời. Vốn chủ sở hữu đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ các khoản lỗ và bảo vệ ngân hàng khỏi phá sản. Tiền gửi là nguồn vốn rẻ và ổn định, giúp ngân hàng giảm chi phí vốn.

VI. Hàm Ý Chính Sách Để Tối Ưu Cấu Trúc Vốn NHTMCP VN

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất một số hàm ý chính sách để giúp các NHTMCP niêm yết tại Việt Nam cải thiện cấu trúc vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các hàm ý này bao gồm việc giảm các khoản nợ phải trả, tăng cường huy động vốn chủ sở hữu, tối ưu hóa nguồn huy động từ tiền gửi, và quản lý các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát. Việc thực hiện các chính sách này có thể giúp các ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

6.1. Giảm Nợ Phải Trả Và Tăng Vốn Chủ Sở Hữu Để Cải Thiện ROA

Các ngân hàng nên tập trung vào việc giảm tỷ lệ nợ và tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu để cải thiện ROA. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc phát hành cổ phiếu mới, giữ lại lợi nhuận, và quản lý nợ một cách hiệu quả.

6.2. Quản Lý Lạm Phát Và Tận Dụng Cơ Hội Từ Tăng Trưởng Kinh Tế

Các ngân hàng cần theo dõi sát sao tình hình kinh tế vĩ mô và đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Việc quản lý rủi ro lạm phát và tận dụng cơ hội từ tăng trưởng kinh tế có thể giúp ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển, việc nâng cao hiệu quả hoạt động trở thành mục tiêu trọng yếu nhằm đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng bền vững của ngành tài chính ngân hàng. Theo số liệu thu thập từ 19 NHTMCP niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2014 – 2023, nhóm ngân hàng này chiếm trên 75% tổng thị phần và tài sản của hệ thống ngân hàng niêm yết, phản ánh tính đại diện cao cho toàn ngành. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các ngân hàng này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong đó cấu trúc vốn được xem là nhân tố then chốt tác động trực tiếp đến khả năng sinh lời và rủi ro tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định và đo lường tác động của các thành phần cấu trúc vốn như tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản và tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP niêm yết tại Việt Nam. Hiệu quả hoạt động được đo lường bằng chỉ số ROA (Return on Assets), phản ánh khả năng sử dụng tổng tài sản để tạo ra lợi nhuận ròng. Ngoài ra, nghiên cứu còn xem xét các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng, tăng trưởng kinh tế (GDP), tỷ lệ lạm phát và tác động của đại dịch Covid-19 nhằm đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu thứ cấp của 19 NHTMCP niêm yết trên TTCK Việt Nam trong 10 năm (2014 – 2023), giai đoạn có nhiều biến động kinh tế vĩ mô và sự xuất hiện của đại dịch Covid-19. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách vốn hợp lý, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường sức cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết nền tảng về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động ngân hàng, bao gồm:

• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Nhấn mạnh ưu tiên sử dụng vốn nội bộ trước, sau đó là vay nợ và cuối cùng là phát hành cổ phiếu. Lý thuyết này giải thích sự ưu tiên trong việc lựa chọn nguồn vốn nhằm giảm chi phí và rủi ro tài chính.

• Lý thuyết chi phí trung gian (Agency Cost Theory): Tập trung vào chi phí phát sinh do xung đột lợi ích giữa các bên liên quan như cổ đông và chủ nợ, ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động.

• Lý thuyết chu kỳ kinh tế (Business Cycle Theory): Mô tả ảnh hưởng của các giai đoạn kinh tế lên hoạt động ngân hàng, trong đó tăng trưởng kinh tế và lạm phát tác động đến khả năng sinh lời và rủi ro tín dụng.

• Lý thuyết kinh tế theo quy mô (Economies of Scale Theory): Giải thích lợi ích từ việc mở rộng quy mô hoạt động và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, giúp giảm chi phí trung bình và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: cấu trúc vốn (bao gồm tỷ lệ nợ, vốn chủ sở hữu, tiền gửi), hiệu quả hoạt động (đo bằng ROA), các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng, tăng trưởng GDP, lạm phát và đại dịch Covid-19.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Phương pháp định tính được thực hiện qua tổng hợp lý thuyết và lược khảo các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước để xác định khoảng trống nghiên cứu và đề xuất mô hình, giả thuyết phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Phương pháp định lượng dựa trên dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và báo cáo thường niên của 19 NHTMCP niêm yết trên TTCK Việt Nam trong giai đoạn 2014 – 2023, với tổng cộng 190 quan sát. Dữ liệu kinh tế vĩ mô như GDP và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được lấy từ các nguồn uy tín như World Bank. Biến đại dịch Covid-19 được mã hóa nhị phân (1 cho năm có dịch, 0 cho năm không có dịch).

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm thống kê STATA 14.0, sử dụng các mô hình hồi quy đa biến như Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM). Kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp được thực hiện qua F-test, Breusch-Pagan và Hausman test. Các kiểm định đa cộng tuyến (VIF), phương sai sai số thay đổi và tự tương quan được tiến hành để đảm bảo tính chính xác của mô hình. Khi phát hiện khuyết tật, phương pháp FGLS được áp dụng để khắc phục.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng với biến phụ thuộc là ROA, các biến độc lập đại diện cho cấu trúc vốn gồm tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (TDTA), tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (TDTC), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (TCTA), tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản (TDeDA), cùng các biến kiểm soát quy mô ngân hàng (SIZE), tăng trưởng kinh tế (GDP), lạm phát (INF) và đại dịch Covid-19 (COVID).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tiêu cực của tỷ lệ nợ trên tổng tài sản và tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu đến hiệu quả hoạt động: Kết quả hồi quy FGLS cho thấy hệ số của TDTA và TDTC đều âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy việc sử dụng nợ quá cao làm giảm ROA trung bình khoảng 0.15 – 0.20 điểm phần trăm. Điều này phản ánh áp lực chi phí lãi vay và rủi ro thanh khoản gia tăng khi ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nợ.

2. Tác động tích cực của tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản và tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản đến hiệu quả hoạt động: Hệ số của TCTA và TDeDA dương và có ý nghĩa thống kê, với mức tăng ROA trung bình khoảng 0.10 – 0.12 điểm phần trăm khi các tỷ lệ này tăng 1%. Điều này cho thấy vốn chủ sở hữu và tiền gửi huy động là nguồn vốn ổn định, giúp ngân hàng giảm rủi ro tài chính và nâng cao khả năng sinh lời.

3. Biến kiểm soát quy mô ngân hàng, tăng trưởng kinh tế và đại dịch Covid-19 có tác động tích cực đến ROA: Quy mô ngân hàng (SIZE) và GDP có hệ số dương, cho thấy ngân hàng lớn hơn và nền kinh tế tăng trưởng thuận lợi giúp nâng cao hiệu quả hoạt động. Đặc biệt, biến Covid-19 cũng có tác động tích cực, có thể do các chính sách hỗ trợ và tái cấu trúc hoạt động trong giai đoạn dịch bệnh.

4. Tỷ lệ lạm phát tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động: Hệ số của biến INF âm và có ý nghĩa thống kê, phản ánh chi phí hoạt động và rủi ro tín dụng tăng lên trong môi trường lạm phát cao, làm giảm lợi nhuận của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng và chi phí trung gian, khi tỷ lệ nợ cao làm tăng chi phí tài chính và rủi ro, từ đó giảm hiệu quả hoạt động. Ngược lại, vốn chủ sở hữu và tiền gửi huy động là nguồn vốn ổn định, giúp giảm áp lực thanh toán và tăng khả năng sinh lời. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại Iraq, Ghana và Việt Nam, đồng thời làm rõ hơn vai trò của tiền gửi trong cấu trúc vốn – một khoảng trống nghiên cứu trước đây.

Việc biến Covid-19 tác động tích cực đến ROA có thể được giải thích bởi các biện pháp hỗ trợ tài chính, tái cơ cấu nợ và tăng cường quản trị rủi ro trong giai đoạn dịch bệnh. Tuy nhiên, tác động tiêu cực của lạm phát cho thấy ngân hàng cần có chiến lược phòng ngừa rủi ro hiệu quả trong bối cảnh kinh tế vĩ mô biến động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng ROA và các tỷ lệ cấu trúc vốn qua các năm, cùng bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa để minh họa rõ ràng các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Giảm tỷ lệ nợ trên tổng tài sản và trên vốn chủ sở hữu: Các ngân hàng cần kiểm soát mức độ sử dụng nợ, ưu tiên vay nợ có chi phí thấp và thời hạn phù hợp nhằm giảm áp lực chi phí lãi vay và rủi ro thanh khoản. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xuống dưới mức 50% trong vòng 2 năm tới, do bộ phận quản trị rủi ro và tài chính thực hiện.

2. Tăng cường huy động vốn chủ sở hữu và tiền gửi huy động: Khuyến khích phát hành cổ phiếu mới, giữ lại lợi nhuận và đa dạng hóa sản phẩm tiền gửi để tăng nguồn vốn ổn định. Mục tiêu nâng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản lên trên 30% trong 3 năm, do ban lãnh đạo và phòng phát triển kinh doanh phối hợp thực hiện.

3. Mở rộng quy mô và đa dạng hóa dịch vụ: Tận dụng lợi thế quy mô để giảm chi phí trung bình, đồng thời phát triển các sản phẩm tài chính mới nhằm tăng doanh thu và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Kế hoạch triển khai trong 5 năm, do phòng chiến lược và marketing chủ trì.

4. Xây dựng chiến lược quản lý rủi ro lạm phát và biến động kinh tế vĩ mô: Áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính, điều chỉnh lãi suất và chính sách tín dụng linh hoạt để giảm thiểu tác động tiêu cực của lạm phát. Thực hiện liên tục, do bộ phận quản lý rủi ro và tài chính đảm nhiệm.

5. Tăng cường năng lực ứng phó với các biến động bất thường như đại dịch: Xây dựng kế hoạch ứng phó khẩn cấp, nâng cao khả năng tái cấu trúc và hỗ trợ khách hàng trong các giai đoạn khó khăn. Thực hiện theo từng kịch bản, do ban điều hành và phòng quản lý rủi ro phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng thương mại cổ phần: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược cấu trúc vốn hợp lý, nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro tài chính trong bối cảnh thị trường biến động.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tham khảo để hoàn thiện chính sách giám sát, quy định về vốn và an toàn tài chính, góp phần ổn định hệ thống ngân hàng và phát triển thị trường chứng khoán.

3. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Đánh giá hiệu quả hoạt động và rủi ro tài chính của các NHTMCP niêm yết, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng trong giảng dạy, học tập.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc vốn ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng?
   Cấu trúc vốn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn và rủi ro tài chính. Tỷ lệ nợ cao làm tăng chi phí lãi vay và rủi ro thanh khoản, giảm hiệu quả hoạt động, trong khi vốn chủ sở hữu và tiền gửi huy động giúp giảm áp lực này, nâng cao lợi nhuận.

2. Tại sao ROA được chọn làm chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động?
   ROA phản ánh khả năng sử dụng tổng tài sản để tạo ra lợi nhuận ròng, cho thấy hiệu quả quản lý tài sản và nguồn lực của ngân hàng, phù hợp với mục tiêu đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động.

3. Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng thế nào đến hoạt động ngân hàng?
   Mặc dù đại dịch gây ra nhiều khó khăn, các chính sách hỗ trợ và tái cấu trúc đã giúp một số ngân hàng duy trì hoặc cải thiện hiệu quả hoạt động, thể hiện qua tác động tích cực của biến Covid-19 trong mô hình nghiên cứu.

4. Lạm phát tác động tiêu cực đến ngân hàng ra sao?
   Lạm phát làm tăng chi phí hoạt động và rủi ro tín dụng, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và ổn định tài chính của ngân hàng, từ đó giảm hiệu quả hoạt động.

5. Phương pháp FGLS được sử dụng để làm gì trong nghiên cứu?
   FGLS được áp dụng để khắc phục hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong mô hình hồi quy, giúp kết quả ước lượng chính xác và tin cậy hơn.

Kết luận

• Cấu trúc vốn có ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP niêm yết trên TTCK Việt Nam trong giai đoạn 2014 – 2023.
• Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản và trên vốn chủ sở hữu tác động tiêu cực, trong khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu và tiền gửi trên tổng tài sản tác động tích cực đến ROA.
• Các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng, tăng trưởng kinh tế và đại dịch Covid-19 có tác động tích cực, còn lạm phát tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản trị vốn và chính sách tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng trong bối cảnh kinh tế biến động.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng phạm vi nghiên cứu, cập nhật dữ liệu mới và phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố vĩ mô và nội bộ khác.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh, các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý nên áp dụng các hàm ý chính sách được đề xuất trong nghiên cứu này. Hành động kịp thời và chiến lược hợp lý sẽ giúp hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Chương này tập trung vào trình bày lý do lựa chọn đề tài thông qua đánh giá tình hình chung về vấn đề hệ thống NHTM Việt Nam, tình hình về các nghiên cứu liên quan. Từ đó, xác định các mục tiêu, câu hỏi và đối tượng nghiên cứu. Đồng thời, trình bày tổng quát về phương pháp nghiên cứu và các đóng góp chính của luận văn về mặt lý luận cũng như thực tiễn của nó. Cuối cùng trình bày kết cấu và nội dung dự kiến của mỗi chương cần được hoàn thành.

7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO NGHIÊN CỨU 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Định nghĩa hiệu quả hoạt động tại ngân hàng thương mại Farrell (1957) cho rằng hiệu quả hoạt động của một tổ chức doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh của một ngân hàng thương mại, vẫn được xác định bởi hai tiêu chí là tuyệt đối và tương đối. Cụ thể hơn, hiệu quả tuyệt đối được thể hiện bằng kết quả kinh doanh sau khi các chi phí để đạt được kết quả đã được trừ vào thu nhập mà doanh nghiệp tạo ra.

đối với chỉ số tuyệt đối này, nó phản ánh quy mô, khối lượng hoặc lợi nhuận đạt được theo các thông số cụ thể liên quan đến vị trí hoặc thời gian. Mặt khác, hiệu quả tuyệt đối bị hạn chế trong quá trình so sánh các đơn vị kinh doanh có cùng quy mô về chiến lược kinh doanh. Mặt khác, khi đánh giá hiệu quả tuyệt đối, các đơn vị kinh doanh hay NHTM chủ yếu lấy những số liệu cụ thể khi thực hiện tính toán. Tuy nhiên, điều này không chứng minh được đơn vị kinh doanh đang sử dụng nguồn lực của mình hiệu quả như thế nào so với các đối thủ khác.

Mặt khác, hiệu quả tương đối được tính bằng tỷ lệ có tính đến cả đầu vào và đầu ra. Điều này giúp dễ dàng so sánh các tổ chức có quy mô khác nhau và nằm ở các khu vực khác nhau hoặc là thời điểm khác. Khi đánh giá hiệu quả hoạt động tại các đơn vị kinh doanh cụ thể này có sử dụng hiệu quả nhất các nguồn lực hoặc các biến đầu vào hay không ? Điều cần thiết là phải tiến hành đánh giá hiệu quả tương đối từ các nguồn lực đầu vào nhằm tạo ra các yếu tố đầu ra có chất lượng cao và thu được lợi ích lớn nhất có thể. Theo Rose (2002) thì NHTM cũng được coi là một tổ chức kinh doanh, trong đó kinh doanh tiền tệ là hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM.

Vì vậy, cách các ngân hàng đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình sẽ tương đương với cách các doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động của mình. Nhìn ở góc độ hẹp hơn, hiệu quả hoạt động kinh doanh tại các NHTM có thể được định nghĩa là việc sử dụng các nguồn lực của mình nhằm tạo ra lợi nhuận tốt nhất có thể, đồng thời đảm bảo hoạt động ổn định. Hiểu theo nghĩa rộng hơn, hiệu quả kinh doanh của các 8 NHTM không chỉ gắn liền với lợi nhuận mà còn liên quan đến cơ cấu tài sản, nợ cũng như tốc độ tăng trưởng của thu nhập. Nói cách khác, lực lượng lao động, cơ sở vật chất, năng lực tài chính và các mối quan hệ với các yếu tố kinh tế vĩ mô cơ bản là những nguồn lực cơ bản mà một NHTM sở hữu hay còn gọi là các yếu tố đầu vào.

nền kinh tế. Với sự hỗ trợ của các yếu tố đầu vào này, các ngân hàng có thể tạo ra hàng hóa đầu ra gắn liền với tiền gửi tiết kiệm, cho vay và đầu tư. Những sản phẩm đầu ra này đóng vai trò là nền tảng để các ngân hàng cố gắng kiếm lợi nhuận. cũng như đánh giá hiệu quả điều hành các hoạt động kinh doanh của bạn.

Tóm lại, hiệu quả hoạt động được xem là kết quả của việc kết hợp các yếu tố đầu vào của ngân hàng như nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, nhân lực và các khía cạnh khác trong quá trình hoạt động. Khi các yếu tố đầu vào này được kết hợp với nhau, các NHTM có thể thực hiện các chức năng trung gian tài chính, bao gồm huy động vốn, cấp tín dụng, đầu tư vốn và cung cấp các dịch vụ khác, nhằm tạo ra lượng đầu ra tối đa. Kết quả của việc kết hợp này được đánh giá qua hiệu quả hoạt động và thông thường được đo lường thông qua lợi nhuận. Hay lợi nhuận sẽ được đánh giá qua tỷ lệ của nó trên các nguồn lực, để đánh giá xem một đồng nguồn lực của ngân hàng sẽ tạo được bao nhiêu đồng lợi nhuận ? Khi tỷ lệ này cao, có nghĩa là ngân hàng sử dụng thận trọng các nguồn lực của mình nhằm tạo ra lợi nhuận cao nhất có thể, đảm bảo hoạt động ổn định và tiếp tục mở rộng.

Phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động tại ngân hàng thương mại Theo Phan Thị Thu Hà (2013) có những cách tiếp cận chủ yếu dựa trên việc đánh giá thông qua biên lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận trên nguồn lực của ngân hàng. Theo phương pháp truyền thống Với quan điểm hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực của mình nhằm đạt được kết quả của mục tiêu hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực kinh doanh. Trần Ngọc Thơ (2015) cho rằng, doanh nghiệp có thể sử dụng các chỉ tiêu phản ánh sức sản xuất, suất hao phí và sức sinh lợi để đánh giá hiệu quả kinh doanh. Sức sản xuất cho biết khả năng tạo ra kết quả sản xuất từ các yếu tố đầu vào… Trần Ngọc Thơ (2015) cho rằng có ba chỉ tiêu để đánh giá hiệu 9 quả kinh doanh của doanh nghiệp là chỉ tiêu phản ánh hiệu suất sử dụng, tốc độ luân chuyển và suất sinh lời của chi phí hoặc các yếu tố đầu vào.

Mặc dù các hướngnghiên cứu trên đều đề xuất ba chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh với các tên gọi khác nhau, nhưng xét về bản chất thì khá giống nhau. Đều là phản ánh sự tương quan giữa kết quả đầu ra với các yếu tố đầu vào; khả năng sử dụng các yếu tố đầu vào và cuối cùng là khả năng tạo ra lợi nhuận từ các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp. Hay nói cách khác, ngân hàng cũng được xem là một doanh nghiệp kinh doanh do đó để đo lường hiệu quả hoạt động thì lợi nhuận cũng được xem là một chỉ tiêu để thể hiện. Lợi nhuận của NHTM là khoản chênh lệch được xác định thông qua tổng doanh thu trừ đi tất cả các khoản chi phí hoạt động mà NHTM phải trả hợp lý, hợp lệ.

Lợi nhuận của NHTM được thực hiện trong năm được xem là kết quả hoạt động kinh doanh của NHTM. Trong đó bao gồm lợi nhuận từ nghiệp vụ và các hoạt động kinh doanh khác (Nguyễn Văn Tiến, 2015). Trong đó: Lợi nhuận trước thuế = Tổng thu nhập – Tổng chi phí Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế - Thuế thu nhập doanh nghiệp 2. Phương pháp biên lợi nhuận Phương pháp xác định này sẽ được sử dụng để tìm cả tham số SFA không tham số cũng như tham số DEA (Phân tích màng bao dữ liệu).

Sử dụng phương pháp này, các NHTM sẽ phân tích biên lợi nhuận của hoạt động kinh doanh nhằm xác định hiệu quả hoạt động khi thay đổi một đơn vị đầu vào. Nói cách khác, mục đích của phương pháp này là đo khoảng cách đo lường giữa đơn vị được đề cập và đơn vị có biên lợi nhuận cao nhất (Berger và DeYoung, 1997). Tuy nhiên, hệ thống này đòi hỏi mức độ nghiêm ngặt cao khi xét đến các giá trị gắn liền với đầu vào và đầu ra của các NHTM. Để xác minh chính xác các giả định thống kê, cần phải khái quát hóa bằng cách sử dụng các dạng hàm phù hợp từ góc độ toán học.

Do đó, điều cần thiết là phải đầu tư vào việc thu thập dữ liệu một cách có phương pháp và được tổ chức cẩn thận. Phương pháp tỷ suất lợi nhuận 10 Khi sử dụng phương pháp này, thông lệ là sử dụng các tỷ lệ sinh lời như ROA và ROE. Việc đo lường các chỉ số này dựa trên tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên tài sản, vốn chủ sở hữu bình quân và các yếu tố tương tự khác. Do tất cả các chỉ số này đều được trình bày trên báo cáo tài chính nên việc thu thập chúng vào những thời điểm hoặc giai đoạn cụ thể khá đơn giản và tùy thuộc vào mục tiêu đánh giá.

Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản bình quân (ROA): Theo Ongore và Kusa (2013) và Khrawish (2011) thì tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) là tỷ lệ được sử dụng để lượng hóa khả năng sinh lời của các NHTM. Tỷ lệ này được tính bằng cách chia lợi nhuận sau thuế (EAT) cho tổng tài sản bình quân của ngân hàng. Tỷ lệ được đề cập là thước đo khả năng tạo ra lợi nhuận từ tài sản của ngân hàng. Nói cách khác, chỉ số này thể hiện kỹ năng quản lý của các nhà điều hành ngân hàng về khả năng sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng.

Nói cách khác, lợi nhuận trên tài sản (ROA) đề cập đến hiệu quả mà ngân hàng tạo ra lợi nhuận ròng bằng cách sử dụng các nguồn lực và tài sản của mình. Theo Wen (2010), tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) càng lớn thì việc sử dụng tài sản của ngân hàng càng thành công. Để tính ROA, công thức sau được sử dụng: 𝐄𝐀𝐓 Tỷ suất sinh lời trên tài sản bình quân (ROA) = 𝐓ổ𝐧𝐠 𝐭à𝐢 𝐬ả𝐧 𝐛ì𝐧𝐡 𝐪𝐮â𝐧 Tuy nhiên, trong luận văn này thì tác giả lựa chọn ROA để làm chỉ tiêu đại diện cho hiệu quả hoạt động của các ngân hàng. Vì ROA thể hiện cho việc các NHTM sử dụng tổng thể các nguồn lực của mình hay tổng tài sản của mình vào các hoạt động kinh doanh, đầu tư tổng thể nhằm sinh ra lợi nhuận.

Mặt khác, tổng tài sản của ngân hàng cũng phản ánh được sự cân bằng với nguồn vốn tài trợ cho nó, từ đó phản ánh việc hiệu quả trong sử dụng nguồn vốn để tạo ra lợi nhuận ròng cho ngân hàng. CẤU TRÚC VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Định nghĩa cấu trúc vốn tại ngân hàng thương mại Các NHTM được coi là một loại hình kinh doanh của doanh nghiệp (Nguyễn Văn Tiến, 2015).