I. Tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương
Chi ngân sách nhà nước là công cụ quan trọng để Nhà nước thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo Barro (1990), có mối quan hệ giữa tỷ trọng chi tiêu ngân sách và tốc độ tăng trưởng GDP. Tại Việt Nam, chi ngân sách đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, việc phân bổ ngân sách còn dựa trên các yếu tố đầu vào như tỷ lệ hộ nghèo, dân số, mà chưa tập trung vào kết quả đầu ra. Điều này dẫn đến hiệu quả quản lý ngân sách chưa cao, gây lãng phí và thất thoát. Nghiên cứu chỉ ra rằng, cần xác định mức độ tác động của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế địa phương, đồng thời tìm hiểu liệu có tồn tại ngưỡng chi ngân sách mà vượt qua đó, tác động sẽ thay đổi.
1.1. Phân bổ ngân sách và hiệu quả quản lý
Việc phân bổ ngân sách tại Việt Nam còn mang tính dàn trải, thiếu tập trung. Các yếu tố như tỷ lệ hộ nghèo, dân số, diện tích được ưu tiên, nhưng chưa xem xét đến hiệu quả đầu ra. Điều này dẫn đến hiệu quả quản lý thấp, gây lãng phí nguồn lực. Theo Olulu (2014), quản lý hiệu quả có thể cải thiện ưu tiên chi tiêu và nâng cao hiệu quả chương trình. Tại Việt Nam, cần đổi mới quản lý ngân sách, đặc biệt ở cấp địa phương, để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hợp lý và thúc đẩy phát triển kinh tế.
1.2. Ngưỡng chi ngân sách và tác động phi tuyến tính
Nghiên cứu chỉ ra rằng, có thể tồn tại ngưỡng chi ngân sách mà vượt qua đó, tác động đến tăng trưởng kinh tế sẽ thay đổi. Điều này phù hợp với lý thuyết Wagner, cho rằng mối quan hệ giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế là phi tuyến tính. Tại Việt Nam, việc xác định ngưỡng này có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách tài khóa, đảm bảo chi tiêu công mang lại hiệu quả tối đa.
II. Vai trò của quản trị công trong tăng trưởng kinh tế địa phương
Quản trị công là yếu tố then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Theo UNDP (2020), quản trị công hiệu quả là chìa khóa để phát triển toàn diện và bền vững. Tại Việt Nam, quản trị công địa phương giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm bất bình đẳng và tăng cường mối quan hệ giữa người dân và các tổ chức công. Tuy nhiên, quản trị công không hiệu quả có thể dẫn đến tác động tiêu cực giữa chi ngân sách và tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu của Glaeser và Saks (2004) chỉ ra rằng, quản trị công có thể thay đổi tác động của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế.
2.1. Minh bạch hóa và kiểm soát tham nhũng
Minh bạch hóa và kiểm soát tham nhũng là hai yếu tố quan trọng trong quản trị công. Theo Siddiqui và Ahmed (2013), quản trị công hiệu quả giúp tăng cường hiệu quả sử dụng ngân sách. Tại Việt Nam, việc minh bạch hóa hoạt động quản trị công và phòng chống tham nhũng là cần thiết để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hợp lý, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
2.2. Tác động kép của quản trị công và chi ngân sách
Quản trị công có thể tạo ra tác động kép trong mối quan hệ giữa chi ngân sách và tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, quản trị công hiệu quả có thể thúc đẩy tác động tích cực của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế, trong khi quản trị công kém hiệu quả có thể dẫn đến tác động tiêu cực. Điều này đặt ra yêu cầu cải thiện quản trị công địa phương để tối ưu hóa hiệu quả chi ngân sách.
III. Phân loại địa phương và tác động của chi ngân sách
Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 77/2015/QH13, các đơn vị hành chính cấp tỉnh tại Việt Nam được phân loại thành các loại khác nhau dựa trên quy mô dân số, diện tích và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Điều này dẫn đến sự khác biệt trong tác động của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tác động của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại đơn vị hành chính.
3.1. Tác động tại các tỉnh loại đặc biệt và loại I
Tại các tỉnh loại đặc biệt và loại I, chi ngân sách có tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế do quy mô dân số lớn và trình độ phát triển kinh tế cao. Tuy nhiên, việc quản lý ngân sách tại các tỉnh này cần được cải thiện để đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực, tránh lãng phí và thất thoát.
3.2. Tác động tại các tỉnh loại II và loại III
Tại các tỉnh loại II và loại III, chi ngân sách có tác động hạn chế hơn do quy mô dân số nhỏ và trình độ phát triển kinh tế thấp. Điều này đặt ra yêu cầu cải thiện quản trị công và phân bổ ngân sách hợp lý để thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương tại các khu vực này.
