Sự Dung Hợp Giữa Phật Giáo Bắc Tông và Tín Ngưỡng Dân Gian Ở Tỉnh Tiền Giang

Luận án tiến sĩ khám phá sự dung hợp giữa Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian tại tỉnh Tiền Giang, góp phần làm rõ văn hóa địa phương.

• Tác giả: Lê Thị Thanh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phúc Nghiệp
• Trường học: Trường Đại Học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Văn Hóa Học
• Đề tài: Sự Dung Hợp Giữa Phật Giáo Bắc Tông Và Tín Ngưỡng Dân Gian Tại Tiền Giang
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Trà Vinh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sự Dung Hợp Phật Giáo và Tín Ngưỡng ở Tiền Giang

Tiền Giang, một tỉnh thuộc Tây Nam Bộ, nổi tiếng với lịch sử khai phá sớm. Trong quá trình hình thành và phát triển, vùng đất này đã chứng kiến sự giao thoa và dung hợp văn hóa giữa nhiều dân tộc và tôn giáo, đặc biệt là giữa Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian. Sự dung hợp này không chỉ phản ánh nhu cầu tâm linh của người dân mà còn là kết quả của quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa lâu dài. Nghiên cứu về sự dung hợp này không chỉ có ý nghĩa về mặt học thuật mà còn có giá trị thực tiễn trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Quá trình này diễn ra một cách tự nhiên, khi những người dân từ miền Bắc, miền Trung di cư đến vùng đất mới mang theo hành trang văn hóa, phong tục tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo và dung nạp thêm nhiều tín ngưỡng của người dân bản địa. Sự chung sống giữa người Việt, người Khmer, người Hoa, đã dẫn đến sự dung hợp về văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo.

1.1. Lịch Sử Hình Thành Tín Ngưỡng Dân Gian Tiền Giang

Vùng đất Tiền Giang có lịch sử khai phá sớm nhất ở vùng đất mới (Tây Nam Bộ). Cư dân đi khẩn hoang có nhu cầu dung hợp văn hóa Phật giáo với tín ngưỡng bản địa, họ mang theo phong tục tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo từ quê nhà vào tỉnh Tiền Giang. Đây là một tỉnh đa tộc người, đa văn hóa, tạo nên nền tảng vững chắc cho sự dung hợp tôn giáo và tín ngưỡng. Theo luận án, quá trình này diễn ra tự nhiên khi người dân đối mặt với khó khăn và tìm kiếm chỗ dựa tinh thần vào các đấng siêu nhiên. Điều này dẫn đến một số tín ngưỡng mới nảy sinh.

1.2. Vai Trò của Phật Giáo Bắc Tông trong Đời Sống Tâm Linh

Phật giáo Bắc Tông, với tinh thần nhập thế tùy duyên, đã thực hiện giới luật một cách linh hoạt và hòa nhập với tất cả các truyền thống văn hóa, tín ngưỡng cho phù hợp đời sống xã hội. Giáo lý Phật giáo đã tác động mạnh mẽ đến đời sống văn hóa của nhân dân Tiền Giang, dẫn đến sự dung hợp chặt chẽ với tín ngưỡng dân gian của người Việt. Điều này thể hiện qua các nghi lễ, kiến trúc chùa chiền, và các đối tượng thờ tự.

II. Vấn Đề Thách Thức Bảo Tồn Bản Sắc Văn Hóa Tiền Giang

Mặc dù sự dung hợp giữa Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian mang lại sự phong phú cho văn hóa Tiền Giang, nhưng cũng đặt ra những thách thức trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc cân bằng giữa việc tiếp thu những giá trị mới và giữ gìn những giá trị văn hóa cốt lõi là một vấn đề cấp thiết. Đồng thời, một số hoạt động của các ngôi chùa Phật giáo Bắc Tông gần đây có những vấn đề cần được chấn chỉnh, làm sáng tỏ, đối chiếu từ Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Cần có những nghiên cứu sâu sắc và các giải pháp phù hợp để đảm bảo rằng sự dung hợp này không làm mất đi những nét độc đáo của văn hóa địa phương.

2.1. Nguy Cơ Mai Một Tín Ngưỡng Dân Gian Truyền Thống

Sự phát triển của xã hội hiện đại và sự du nhập của các nền văn hóa khác có thể dẫn đến sự xao nhãng đối với các tín ngưỡng dân gian truyền thống. Thế hệ trẻ có thể ít quan tâm đến các nghi lễ, phong tục tập quán của cha ông. Để giảm thiểu nguy cơ này, cần tăng cường giáo dục và tuyên truyền về giá trị của văn hóa Tiền Giang, đặc biệt là tín ngưỡng dân gian.

2.2. Ảnh Hưởng Tiêu Cực từ Một Số Hoạt Động Tôn Giáo

Gần đây, một số hoạt động của các ngôi chùa Phật giáo Bắc Tông có những biểu hiện lệch lạc, gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội. Việc lợi dụng tôn giáo để trục lợi hoặc truyền bá những tư tưởng sai lệch cần phải được ngăn chặn và xử lý nghiêm minh. Cần có sự kiểm soát chặt chẽ và hướng dẫn đúng đắn để đảm bảo rằng các hoạt động tôn giáo diễn ra lành mạnh và đúng pháp luật.

2.3. Toàn cầu hóa và sự suy giảm bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc là nhân tố quan trọng để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Việc cân bằng giữa hội nhập và bảo tồn là một thách thức lớn đối với văn hóa Tiền Giang nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung.

III. Phương Pháp Biểu Hiện Dung Hợp Phật Giáo và Tín Ngưỡng

Sự dung hợp giữa Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian ở Tiền Giang được thể hiện qua nhiều khía cạnh, từ kiến trúc chùa chiền đến các nghi lễ tôn giáo và phong tục tập quán. Việc nghiên cứu các biểu hiện này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình giao thoa văn hóa và sự hình thành bản sắc văn hóa độc đáo của vùng đất này. Các biểu hiện này có thể được phân tích dưới góc độ văn hóa nhận thức, văn hóa tổ chức và văn hóa ứng xử.

3.1. Kiến Trúc Chùa Chiền Sự Kết Hợp Hài Hòa

Kiến trúc của nhiều ngôi chùa ở Tiền Giang mang đậm dấu ấn của cả Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Bên cạnh những yếu tố kiến trúc Phật giáo truyền thống, chúng ta còn thấy sự xuất hiện của các hình tượng, hoa văn, họa tiết mang đậm nét văn hóa dân gian. Ví dụ, nhiều ngôi chùa thờ cả Thổ Địa, Thần Tài bên cạnh các vị Phật, Bồ Tát.

3.2. Nghi Lễ Tôn Giáo Sự Giao Thoa Văn Hóa

Các nghi lễ tôn giáo ở Tiền Giang thường có sự kết hợp giữa các yếu tố Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Ví dụ, trong các lễ cúng, người dân thường cúng cả Phật và các vị thần linh địa phương. Các hoạt động như cúng sao, giải hạn, cầu an cũng rất phổ biến, thể hiện sự ảnh hưởng của tín ngưỡng dân gian trong đời sống tôn giáo của người dân.

3.3. Thờ cúng tổ tiên trong chùa và những giá trị đạo hiếu.

Thỉnh lọ tro cốt, di ảnh, bài vị người thân đã khuất lên chùa thờ là một phong tục phổ biến ở Tiền Giang. Điều này thể hiện sự kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt. Việc này cũng thể hiện lòng hiếu thảo và mong muốn người thân được an nghỉ nơi thanh tịnh.

IV. Giá Trị Ưu Điểm và Hạn Chế Sự Dung Hợp Văn Hóa Tiền Giang

Sự dung hợp giữa Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian không chỉ mang lại những giá trị văn hóa độc đáo mà còn tạo ra những hạn chế nhất định. Việc nhận diện và đánh giá đúng đắn những ưu điểm và hạn chế này là cần thiết để có những giải pháp phù hợp trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Cần có cái nhìn khách quan và khoa học để không đánh mất những giá trị tốt đẹp và giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực.

4.1. Giá Trị Văn Hóa và Tinh Thần Phong Phú

Sự dung hợp này góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa và tinh thần của người dân Tiền Giang. Nó tạo ra một hệ thống tín ngưỡng đa dạng, đáp ứng nhu cầu tâm linh của nhiều người. Đồng thời, nó cũng thúc đẩy sự gắn kết cộng đồng và tạo ra những giá trị đạo đức tốt đẹp. Sự dung hợp giữa các tôn giáo với tín ngưỡng dân gian là một quá trình tất yếu, tuân thủ các quy luật mà các lý thuyết nghiên cứu văn hóa đã được đề cập đến như lý thuyết giao lưu, tiếp biến văn hóa, lý thuyết văn hóa vùng, lý thuyết cấu trúc chức năng.

4.2. Nguy Cơ Mất Bản Sắc Văn Hóa Truyền Thống

Sự dung hợp quá mức có thể dẫn đến sự pha loãng và mất đi những nét độc đáo của cả Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Cần có sự cân bằng giữa việc tiếp thu những yếu tố mới và giữ gìn những giá trị cốt lõi của văn hóa truyền thống. Việc này đòi hỏi sự nỗ lực của cả cộng đồng và các nhà quản lý văn hóa.

4.3. Phát triển du lịch tâm linh dựa trên giá trị dung hợp.

Tiềm năng phát triển du lịch tâm linh ở Tiền Giang là rất lớn, dựa trên sự độc đáo của sự dung hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Việc khai thác du lịch cần được thực hiện một cách bền vững, tôn trọng và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Điều này sẽ mang lại lợi ích kinh tế cho địa phương và góp phần quảng bá văn hóa Tiền Giang đến với du khách trong và ngoài nước.

V. Tương Lai Xu Hướng và Khuyến Nghị Phát Huy Văn Hóa Tiền Giang

Trong tương lai, sự dung hợp giữa Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian ở Tiền Giang có thể tiếp tục phát triển theo nhiều hướng khác nhau. Việc dự báo những xu hướng này và đưa ra những khuyến nghị phù hợp là cần thiết để đảm bảo rằng sự dung hợp này mang lại những lợi ích tốt đẹp cho cộng đồng. Cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Tiền Giang.

5.1. Xu Hướng Phát Triển và Biến Đổi

Sự dung hợp có thể tiếp tục phát triển theo hướng đa dạng hóa và cá nhân hóa. Người dân có thể tự do lựa chọn và kết hợp các yếu tố Phật giáo và tín ngưỡng dân gian theo cách riêng của mình. Cần có sự tôn trọng đối với sự đa dạng này và tạo điều kiện cho người dân thực hành tín ngưỡng một cách tự do.

5.2. Khuyến Nghị Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị

Cần tăng cường giáo dục và tuyên truyền về giá trị của văn hóa Tiền Giang, đặc biệt là Phật giáo Bắc Tông và tín ngưỡng dân gian. Đồng thời, cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích các hoạt động bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống. Các hoạt động văn hóa, lễ hội truyền thống cần được tổ chức thường xuyên và có sự tham gia của đông đảo người dân. Quan trọng là, cần nâng cao trình độ nhận thức, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

5.3. Vai trò của truyền thông trong quảng bá văn hóa địa phương.

Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để quảng bá văn hóa Tiền Giang đến với công chúng. Xây dựng các trang web, kênh YouTube, fanpage trên mạng xã hội để giới thiệu về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của địa phương. Tổ chức các cuộc thi, sự kiện trực tuyến để thu hút sự quan tâm của giới trẻ. Điều này sẽ giúp lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp và khơi dậy lòng tự hào dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Các công trình nghiên cứu về văn hóa Nam Bộ trong đó có Tiền Giang Trong thời gian qua, có rất nhiều công trình nghiên cứu về vùng đất Nam Bộ nói chung và Tiền Giang nói riêng đã được công chúng đón nhận. Một số công trình tiêu biểu viết về quá trình khai khẩn vùng đất Nam Bộ: Tác giả Phan Quang (1981), “Đồng bằng sông Cửu Long”; Tác giả Sơn Nam với 2 công trình (1985), “Đồng bằng sông Cửu Long nét sinh hoạt xưa” và (1994), “Lịch sử khẩn hoang miền Nam; Tác giả Huỳnh Lứa (2017), “Lịch sử khai phá vùng đất Nam Bộ”; Công trình với 3 tập của nhiều tác giả được xuất bản vào các năm (2002), (2004), (2005) “Nam Bộ đất và người”. Các công trình trên đã khái quát một cách chân thật và sống động về: cuộc sống và sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo của cư dân Nam Bộ từ buổi đầu khai hoang cho đến ngày nay. Ngoài việc phân tích về đời sống văn hóa của cư dân Nam Bộ, các công trình dưới đây đưa ra các tiêu chí phân vùng văn hóa, dựa vào các tiêu chí này các tác giả đã chứng minh các tiểu vùng văn hóa ở Nam Bộ có những khác biệt so với các khu vực khác trong nước.

Tác giả Lê Anh Trà (1984), “Mấy đặc điểm văn hóa đồng bằng sông Cửu Long”; Tác giả Nguyễn Công Bình, Lê Xuân Diệm, Mạc Đường (1990), “Văn hóa và cư dân đồng bằng sông Cửu Long”; Tác giả Nguyễn Phương Thảo (1997), “Văn hóa dân gian Nam Bộ”; Tác giả Ngô Đức Thịnh (2019), “Văn hóa vùng và phân vùng văn hoá ở Việt Nam”; Tác giả Trần Ngọc Thêm (2014), “Văn hóa người Việt vùng Tây Nam Bộ”,…. Các công trình trên đã cho thấy quá trình khai phá vùng đất Nam Bộ và sự giao lưu văn hóa của các tộc người. Bên cạnh đó, các tác giả đã khái quát một cách chân thật và sống động về: cuộc sống và sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo của cư dân Nam Bộ từ buổi đầu khai hoang cho đến ngày nay. Ngoài ra, còn có một số công trình viết về quá trình hình thành, phát triển, đời sống văn của người dân Tiền Giang như: Hội nghiên cứu Đông Dương (2017), “Chuyên khảo về tỉnh Mỹ Tho” (Monographie De La Province de My Tho) cung cấp cái nhìn vừa tổng quát về vùng đất Mỹ Tho –Tiền Giang ở các mặt tự nhiên, kinh tế, lịch sử, hành chính, thành phần dân 15 cư, di tích, tín ngưỡng, phong tục tập quán, tôn giáo.

Tác giả Trịnh Hoài Đức (1972), “Gia Định thành thông chí” đặc tả về vùng đất Gia Định thời Nhà Nguyễn. Công trình miêu tả chi tiết về điều kiện tự nhiên, địa lý, phong tục tập quán, cách sinh hoạt.của người dân vùng Gia Định. Trong trang 4 tập Hạ của công trình này, tác giả Trịnh Hoài Đức cho rằng người dân tin vào Phật và các loại hình tín ngưỡng dân gian như đồng, bóng, các nữ thần (Bà) để giúp họ có chỗ dựa tinh thần trong quá trình khai hoang lập nghiệp. Quốc sử quán triều Nguyễn (in lại 2006), “Đại Nam nhất thống chí”, là công trình đồ sộ có tầm quan trọng rất lớn về địa chí nước ta thời phong kiến.

Trong đó, tác giả cho thấy Tam giáo trở thành nhu cầu tinh thần không thể thiếu của người dân Việt Nam. Tam giáo kết hợp với tín ngưỡng đa thần của người Việt dẫn đến đối tượng thờ cúng đa dạng. Tác giả Nguyễn Liên Phong (1909), “Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca” viết bằng thơ lục bát về lịch sử, kinh tế, văn hóa, phong tục tập quán ở các tỉnh Nam Bộ. Trong đó, tác phẩm đặc tả về Gò Công và Mỹ Tho rất thú vị và có giá trị tham khảo rất cao.

Năm 2012 nhà xuất bản Văn học in lại. Tác phẩm này được nhà xuất bản Văn hóa – Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh tái bản vào năm 2012 với tên “Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca chú thích” của tác giả Nguyễn Liên Phong nhưng do tác giả Cao Thanh Tự - Trương Ngọc Tường chỉnh lý và chú thích. Tác giả Nguyễn Đình Đầu (1994), với “Nghiên cứu địa bạ triều Nguyễn: Định Tường” với 365 trang do Nxb. Hồ Chí Minh phát hành.

Tác phẩm trình bày một cách khoa học về địa lý, địa bạ, thống kê diện tích các huyện, lịch sử tỉnh Định Tường thời nhà Nguyễn (hiện nay là tỉnh Tiền Giang) Tác giả Nguyễn Phúc Nghiệp (1998), “Kinh tế nông nghiệp Tiền Giang thế kỷ XIX” phân tích một cách toàn diện về: quá trình khai hoang và hình thành thôn ấp ở tỉnh Tiền Giang; kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Tiền Giang dưới triều nhà Nguyễn; kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Tiền Giang khi thực dân Pháp chiếm tỉnh Tiền Giang đến trước cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất. Tác giả Nguyễn Phúc Nghiệp (2002), (2005) với hai công trình “Những trang sử ghi chép về lịch sử - văn hóa Tiền Giang”, “Tiền Giang con người và sự kiện” (công trình thứ ba đồng tác giả với Phạm Văn Khanh). Hai công trình này đã khái quát về vùng đất Tiền Giang giàu truyền thống văn hóa, cách mạng. Tác giả phân tích về các nhân 16 vật, các sự kiện và các địa danh lịch sử.

Đồng thời, tác giả đề cập đến quá trình phát triển về văn hóa, kinh tế, xã hội tỉnh Tiền Giang. Tác giả Trần Hoàng Diệu - Nguyễn Quang Ân (chủ biên) năm (2005), (2007) với “Địa chí Tiền Giang”, cung cấp những thông tin cơ bản và thiết yếu về tỉnh Tiền Giang trên các mặt: hành chính, hệ thống chính trị, địa danh địa lý tự nhiên, lịch sử, kinh tế, văn hóa – xã hội. Đồng thời, công trình đã phân tích về quá trình hình thành và phát triển vùng đất và con người Tiền Giang. Trong công trình có một phần giải thích về phong tục, tín ngưỡng của người dân.

Sở Văn hóa – Thông tin Tiền Giang (2001), “Tiền Giang bước vào thế kỷ 21”. với sự tham gia của nhiều tác giả đã tập hợp các bài viết cung cấp những thông tin phong phú về nhiều phương diện lịch sử, kinh tế của vùng đất Tiền Giang giàu tiềm năng. Quyển sách đề cập đến những nội dung cụ thể như sau: Đất và người Tiền Giang, Tiền Giang trước thềm thế kỷ 21, sức vươn lên từ các địa phương Tiền Giang, những bài báo và bài viết về Tiền Giang. Huỳnh Mẫn Chi (2007), “Người và đất Tiền Giang” viết về tiểu sử cũng như những cống hiến to lớn của những người tài năng cho sự phát triển về văn hóa, văn nghệ của vùng đất Tiền Giang.

Tác giả Lê Quý Đôn (2007), “Phủ biên tạp lục” ghi chép cách thức mà tác giả đã làm yên lòng dân trong thời kỳ làm quan ở Thuận Hóa – Quảng Nam. Công trình ghi chép chi tiết về kinh tế, xã hội, chính trị, văn hóa, phong tục tập quán ở xứ Đàng Trong vào thế kỷ XVIII, trong đó có tỉnh Tiền Giang. Tác giả Mạc Nhân Tân Văn Công (2009), với “Mỹ Tho Xưa (1861- 1945) trong lục tỉnh Nam Kỳ” viết về những địa danh, những dấu chân lịch sử tại đây, các cộng đồng người ngoại kiều như Hoa, Pháp, Ấn và di sản văn hóa, sinh hoạt văn hóa của những cộng đồng người tại Mỹ Tho. Tác giả Trần Thanh Đức chủ biên (2012), “Lịch sử địa phương Tiền Giang” là tài liệu giảng dạy dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tỉnh Tiền Giang.

Tập sách giới thiệu về truyền thống yêu nước, đấu tranh cách mạng, lịch sử hình thành và phát triển, những đặc trưng văn hóa của tỉnh nhà. Tác giả Nguyễn Phúc Nghiệp (2016), Nghiên cứu “Văn hóa dân gian tỉnh Tiền Giang” cho thấy những loại hình tín ngưỡng dân gian tính chất nguyên thủy không thể hiện rõ nét. Đồng thời, tác giả đã giới thiệu 13 loại hình tín ngưỡng dân gian phổ biến 17 tại Tiền Giang như: tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng nghề nông, tín ngưỡng nghề cá, tín ngưỡng nghề thủ công, tín ngưỡng tài lộc (thần Tài, ông Địa), tín ngưỡng thờ cúng Mụ (mẹ Sanh), tín ngưỡng thờ thần độ mạng, tín ngưỡng thờ cúng Táo quân, tín ngưỡng thờ cúng Hành binh, Hành khiển, tín ngưỡng Ngũ hành, tín ngưỡng thổ thần, Bà Chúa Xứ, thuỷ thần, tín ngưỡng thờ cúng danh nhân và các anh hùng dân tộc, tín ngưỡng thờ cúng cô hồn. Tác giả Lê Thị Son (2016), với luận án “Tín ngưỡng dân gian trong đời sống tinh thần của cộng đồng người Việt ở tỉnh Tiền Giang” trình bày và phân tích: đặc điểm, các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng dân gian; ảnh hưởng của tín ngưỡng dân gian trong đời sống tinh thần của cộng đồng người Việt ở Tiền Giang.

Luận án cũng đã nêu ra xu hướng vận động, đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm phát huy giá trị và hạn chế tiêu cực của tín ngưỡng dân gian trong đời sống tinh thần của cộng đồng người Việt ở tỉnh Tiền Giang hiện nay. Những công trình nghiên cứu về đời sống văn hóa, quá trình hình thành và phát triển tỉnh Tiền Giang đã miêu tả cơ bản về địa lý hành chính, điều kiện tự nhiên, lịch sử khẩn hoang của lưu dân, quá trình giao lưu văn hóa của các tộc người ở đây. Các công trình là những tài liệu bổ ích, có giá trị rất lớn đối với chúng tôi.2 Các công trình nghiên cứu về Phật giáo Nghiên cứu của nước ngoài về Phật giáo Nghiên cứu của nước ngoài về Phật giáo rất đa dạng và phong phú, sau đây là một số công trình giới thiệu về văn hóa Phật giáo, lịch sử hình thành, phát triển và giáo lý của Phật giáo. Đây là những nguồn tư liệu quan trọng, đáng tin cậy liên quan đến luận án.

Dưới đây, chúng tôi xin đề cập chi tiết hơn tình hình nghiên cứu nói trên qua một số tác phẩm: Tác giả Kimura Taiken (người Nhật Bản) với “Đại thừa Phật giáo tư tưởng luận” và “Tiểu thừa Phật giáo tư tưởng luận” (Hòa thượng Thích Quảng Độ dịch). Công trình đã khái quát về lịch sử, giáo lý và những đặc điểm cơ bản của Phật giáo. Sri Dhammananda với “Đạo Phật và đời sống hiện đại” (Thích Tâm Quang dịch) tập hợp các bài giảng về đạo Phật. Công trình có những ví dụ cho thấy ảnh hưởng từ tư tưởng căn bản của Phật giáo trên mọi lĩnh vực của đời sống hiện tại: kinh tế, xã hội, an sinh,….

Các bài giảng này cho thấy tư tưởng của Phật giáo không chỉ ảnh hưởng đến Phật tử mà còn ảnh hưởng đến mọi tầng lớp, trong đó ảnh hưởng nhiều đến 18 giới bình dân trong xã hội.