So sánh ngôn ngữ Nam Bộ và Bắc Bộ: Đặc điểm và sự khác biệt

Tài liệu nghiên cứu Đặc điểm ngữ nghĩa và cấu tạo các từ chỉ đồ dùng gia đình và sản vật địa phương nam bộ đối chiếu, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học
• Đề tài: So Sánh Ngôn Ngữ Nam Bộ Và Bắc Bộ: Đặc Điểm Và Sự Khác Biệt
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: DẪN LUẬN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Lịch sử vấn đề
• 1.6. Khái niệm về phương ngữ, từ địa phương, phân vùng phương ngữ
• 1.7. Phương ngữ
• 1.8. Phân vùng phương ngữ
• 1.9. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA LỚP TỪ CHỈ DỤNG GIA ĐÌNH VÀ SẢN VẬT ĐỊA PHƯƠNG PNNB (SO VỚI PNBB)
• 2.1. Đơn vị cấu tạo từ
• 2.2. Từ trong tiếng Việt
• 2.3. Đặc điểm cấu tạo từ trong tiếng Việt
• 2.4. Phân loại từ trong tiếng Việt
• 2.5. Từ ghép đúng lập
• 2.6. Từ ghép chính phụ
• 2.7. Đặc điểm cấu tạo từ đơn trong lớp từ chỉ dụng gia đình và sản vật địa phương phương ngữ Nam bộ (có so sánh đối chiếu với phương ngữ Bắc bộ)
• 2.8. Từ chỉ dụng gia đình
• 2.9. Từ chỉ sản vật địa phương
• 2.10. Đặc điểm cấu tạo của từ ghép trong lớp từ chỉ dụng gia đình và sản vật địa phương phương ngữ Nam Bộ (có so sánh đối chiếu với phương ngữ Nam bộ)
• 2.11. Cấu trúc Danh-Danh
• 2.12. Cấu trúc Danh-Động
• 2.13. Cấu trúc Danh-Tính
• 2.14. Cấu trúc Danh- Số
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN LOẠI VÀ ĐỐI CHIẾU LỚP TỪ CHỈ DỤNG GIA ĐÌNH VÀ SẢN VẬT ĐỊA PHƯƠNG THEO PHẠM VI BIỂU VẬT
• 3.1. Lớp từ chỉ dụng gia đình
• 3.2. Khái niệm về lớp từ chỉ dụng gia đình
• 3.3. Phân loại và đối chiếu lớp từ chỉ dụng gia đình
• 3.4. Lớp từ chỉ sản vật địa phương
• 3.5. Khái niệm về lớp từ chỉ sản vật địa phương
• 3.6. Phân loại và đối chiếu lớp từ chỉ sản vật địa phương
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN BIỆT NGHĨA (BIỂU VẬT, BIỂU NIỆM) CỦA LỚP TỪ CHỈ DỤNG GIA ĐÌNH VÀ SẢN VẬT ĐỊA PHƯƠNG GIỮA PNNB VÀ PNBB
• 4.1. Các khái niệm
• 4.2. Nghĩa biểu vật
• 4.3. Nghĩa biểu niệm
• 4.4. Nghĩa biểu vật của từ trong PNNB và PNBB trùng nhau
• 4.5. Lớp từ chỉ dụng gia đình
• 4.6. Lớp từ chỉ sản vật địa phương
• 4.7. Nghĩa biểu vật của từ trong PNNB rộng hơn nghĩa biểu vật của từ trong PNBB
• 4.8. Lớp từ chỉ dụng gia đình
• 4.9. Lớp từ chỉ sản vật địa phương
• 4.10. Nghĩa biểu vật của từ trong PNNB hiệp hơn nghĩa biểu vật của từ trong PNBB
• 5. CHƯƠNG 5: CƠ SỞ ĐẶT TÊN GỌI, CÁC PHẠM TRÙ NGỮ NGHĨA VÀ ĐẶC ĐIỂM SỬ DỤNG (CÓ SO SÁNH ĐỐI CHIẾU VỚI PHƯƠNG NGỮ BẮC BỘ)
• 5.1. Cơ sở đặt tên gọi
• 5.2. Cơ sở đặt tên gọi của lớp từ chỉ dụng gia đình
• 5.3. Cơ sở đặt tên gọi của lớp từ chỉ sản vật địa phương
• 5.4. Các phạm trù ngữ nghĩa
• 5.5. Khái niệm từ đa nghĩa
• 5.6. Từ đa nghĩa trong PNNB
• 5.7. Các từ đa nghĩa trong PNNB
• 5.8. Khái niệm từ đồng âm
• 5.9. Đồng âm trong nội bộ PNNB
• 5.10. Đồng âm giữa PNNB với PNBB
• 5.11. Khái niệm từ đồng nghĩa
• 5.12. Đồng nghĩa trong nội bộ PNNB
• 5.13. Đồng nghĩa giữa PNNB với PNBB
• 5.14. Khái niệm từ trái nghĩa
• 5.15. Trái nghĩa trong PNNB
• 5.16. Đặc điểm sử dụng
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN
• 6.1. Phụ lục 1. Danh sách một số từ chỉ dụng gia đình và sản vật địa phương phương ngữ Nam bộ
• 6.2. Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ngôn Ngữ Nam Bộ và Bắc Bộ Giới Thiệu

Tiếng Việt, như mọi ngôn ngữ khác, là một thể thống nhất trong sự đa dạng. Nó vừa tồn tại dưới dạng ngôn ngữ văn học trau chuốt, vừa thể hiện qua các tiếng địa phương đậm sắc màu quê hương. Việc xác định yếu tố tạo nên nét đặc trưng của các phương ngữ trên lãnh thổ chung một ngôn ngữ thống nhất là một thách thức. Giọng nói quê hương dường như đã ăn sâu vào tâm trí, gắn bó với con người. Tiếng nói quê hương là hồn của quê hương xứ sở. Việt Nam có nhiều phương ngữ hình thành và tồn tại trong một cái nôi chung là tiếng Việt. Dễ dàng nhận biết người miền nào qua giọng nói, cách nói, bởi nó mang sắc thái riêng của phương ngữ đó. Tinh ý hơn, có thể phân biệt những vùng phương ngữ nhỏ hơn ba vùng lớn: Bắc Bộ, Nam Bộ và Trung Bộ. Bài viết này tập trung vào so sánh ngôn ngữ Nam Bộ và ngôn ngữ Bắc Bộ, làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Ngôn Ngữ Bắc Bộ

Ngôn ngữ Bắc Bộ, với trung tâm là Hà Nội, được xem là gốc của tiếng Việt hiện đại. Quá trình hình thành và phát triển của nó gắn liền với lịch sử văn hóa, xã hội của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, phương ngữ Bắc đã chịu ảnh hưởng từ các ngôn ngữ khác, đặc biệt là tiếng Hán, nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng. Sự hình thành và phát triển của ngôn ngữ Bắc Bộ là một quá trình lâu dài, phức tạp, phản ánh sự giao thoa văn hóa và lịch sử của khu vực.

1.2. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Ngôn Ngữ Nam Bộ

Ngôn ngữ Nam Bộ hình thành muộn hơn so với ngôn ngữ Bắc Bộ, gắn liền với quá trình khai phá vùng đất phương Nam. Chịu ảnh hưởng của nhiều ngôn ngữ khác nhau như tiếng Khmer, tiếng Chăm, và đặc biệt là tiếng Pháp, phương ngữ Nam mang những nét độc đáo riêng. Sự đa dạng về văn hóa và dân tộc đã góp phần tạo nên sự phong phú và đặc sắc của ngôn ngữ Nam Bộ. Theo tài liệu gốc, tiếng Nam Bộ mang nhiều sắc thái riêng của miền đất mới, nhiều màu vẻ phức tạp về địa hình, lại vừa có cái gì mới mẻ lạ lẫm, nhưng cũng vừa có cái gì hết sức thân thuộc như là gốc rễ xa xưa của tổ tiên còn được lưu giữ bảo tồn.

II. Thách Thức Trong So Sánh Ngôn Ngữ Vùng Miền Vấn Đề

Việc so sánh ngôn ngữ Nam Bộ và ngôn ngữ Bắc Bộ gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về lịch sử, văn hóa, và địa lý. Ranh giới giữa các phương ngữ không phải lúc nào cũng rõ ràng, và có sự giao thoa, ảnh hưởng lẫn nhau giữa các vùng miền. Hơn nữa, sự thay đổi của xã hội và sự phát triển của công nghệ thông tin cũng tác động đến ngôn ngữ, tạo ra những biến thể mới. Việc thu thập và phân tích dữ liệu ngôn ngữ cũng đòi hỏi sự công phu và chính xác. Do đó, cần có phương pháp nghiên cứu khoa học và khách quan để đưa ra những kết luận chính xác về sự khác biệt và tương đồng giữa phương ngữ Nam và phương ngữ Bắc.

2.1. Sự Khác Biệt Văn Hóa và Ảnh Hưởng Đến Ngôn Ngữ

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển ngôn ngữ. Sự khác biệt về văn hóa giữa miền Nam và miền Bắc dẫn đến sự khác biệt trong cách sử dụng ngôn ngữ, từ vựng, ngữ pháp, và cách diễn đạt. Ví dụ, văn hóa ngôn ngữ Nam Bộ thường thoải mái, phóng khoáng hơn so với văn hóa ngôn ngữ Bắc Bộ, thể hiện qua cách xưng hô, sử dụng từ ngữ, và cách giao tiếp. Sự khác biệt này cần được xem xét khi so sánh khác biệt ngôn ngữ vùng miền.

2.2. Ảnh Hưởng Của Yếu Tố Địa Lý Đến Ngôn Ngữ Vùng Miền

Địa lý cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến ngôn ngữ. Vùng đồng bằng sông Cửu Long với đặc điểm sông nước, kênh rạch đã tạo ra những từ ngữ đặc trưng cho từ vựng Nam Bộ, liên quan đến đời sống sông nước, nông nghiệp. Trong khi đó, vùng đồng bằng Bắc Bộ với đặc điểm văn hóa làng xã lại có những từ ngữ đặc trưng cho từ vựng Bắc Bộ, liên quan đến các hoạt động cộng đồng, lễ hội. Sự khác biệt về địa lý này góp phần tạo nên sự đa dạng của ngôn ngữ Việt Nam.

III. So Sánh Từ Vựng Nam Bắc Cách Nhận Diện Khác Biệt

Một trong những điểm khác biệt rõ rệt nhất giữa ngôn ngữ Nam Bộ và ngôn ngữ Bắc Bộ là từ vựng. Nhiều từ ngữ chỉ đồ vật, sự vật, hiện tượng quen thuộc trong đời sống hàng ngày có cách gọi khác nhau ở hai miền. Ví dụ, "áo bà ba", "quần xà lỏn" là những từ đặc trưng của từ vựng Nam Bộ, trong khi ở miền Bắc lại có những từ tương ứng khác. Việc so sánh từ vựng Nam Bắc giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng và phong phú của ngôn ngữ Việt Nam. Theo tài liệu gốc, có biết bao nhiêu là từ ngữ của phương ngữ Nam bộ đã đi vào hệ thống chung của ngôn ngữ toàn dân. Song, nó vẫn không mất đi cái nét riêng của nó, cái độc đáo của nó.

3.1. Các Từ Chỉ Đồ Dùng Gia Đình So Sánh Cụ Thể

Sự khác biệt về từ vựng thể hiện rõ nét trong các từ chỉ đồ dùng gia đình. Ví dụ, "cái chén" ở miền Bắc tương ứng với "cái bát" ở miền Nam, "cái đũa" ở miền Bắc tương ứng với "đôi đũa" ở miền Nam. Những khác biệt này không chỉ đơn thuần là sự khác biệt về từ ngữ mà còn phản ánh sự khác biệt về văn hóa và thói quen sinh hoạt. Việc so sánh từ vựng Nam Bắc trong lĩnh vực này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng của ngôn ngữ.

3.2. Các Từ Chỉ Sản Vật Địa Phương Đặc Trưng Vùng Miền

Các từ chỉ sản vật địa phương cũng là một điểm khác biệt quan trọng giữa từ vựng Nam Bộ và từ vựng Bắc Bộ. Ví dụ, "chôm chôm", "sầu riêng", "măng cụt" là những từ đặc trưng của miền Nam, chỉ những loại trái cây đặc sản của vùng đất này. Trong khi đó, miền Bắc lại có những từ ngữ riêng để chỉ những sản vật đặc trưng của vùng, như "vải thiều", "nhãn lồng". Sự khác biệt này phản ánh sự đa dạng về địa lý và khí hậu của Việt Nam.

IV. Ngữ Pháp và Phát Âm Hướng Dẫn Phân Biệt Nam Bắc

Ngoài từ vựng, ngôn ngữ Nam Bộ và ngôn ngữ Bắc Bộ còn có những khác biệt về ngữ pháp và phát âm. Về ngữ pháp, có những cấu trúc câu, cách sử dụng từ loại khác nhau ở hai miền. Về phát âm, có những âm vị, thanh điệu được phát âm khác nhau, tạo nên sự khác biệt về giọng nói. Việc nắm vững những khác biệt này giúp chúng ta giao tiếp hiệu quả hơn với người dân ở hai miền. Theo tài liệu gốc, thật dễ dàng để nhận biết được người nào ở miền nào qua giọng nói, cách nói của họ, bởi ở đó đã mang đầy đủ những sắc thái riêng của phương ngữ của họ.

4.1. So Sánh Ngữ Pháp Cấu Trúc Câu và Cách Dùng Từ

Một số cấu trúc câu và cách dùng từ có sự khác biệt giữa ngữ pháp Nam Bộ và ngữ pháp Bắc Bộ. Ví dụ, cách sử dụng trợ từ, đại từ nhân xưng, và các thành phần phụ trong câu có thể khác nhau. Những khác biệt này có thể gây khó khăn cho người mới học tiếng Việt, đặc biệt là khi giao tiếp với người dân ở hai miền. Việc so sánh ngữ pháp Nam Bắc giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những đặc điểm riêng của từng phương ngữ.

4.2. So Sánh Phát Âm Thanh Điệu và Âm Vị

Sự khác biệt về phát âm Nam Bộ và phát âm Bắc Bộ là một trong những đặc điểm dễ nhận thấy nhất. Một số âm vị và thanh điệu được phát âm khác nhau ở hai miền, tạo nên sự khác biệt về giọng nói. Ví dụ, người miền Nam thường phát âm "v" thành "d", "tr" thành "ch", và có xu hướng đơn giản hóa hệ thống thanh điệu. Việc so sánh phát âm Nam Bắc giúp chúng ta nhận biết và phân biệt được giọng nói của người dân ở hai miền.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Giao Tiếp Hiệu Quả Giữa Các Vùng

Hiểu rõ sự khác biệt giữa ngôn ngữ Nam Bộ và ngôn ngữ Bắc Bộ có ý nghĩa quan trọng trong giao tiếp. Nó giúp chúng ta tránh được những hiểu lầm, giao tiếp hiệu quả hơn, và thể hiện sự tôn trọng đối với văn hóa của từng vùng miền. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và giao lưu văn hóa ngày càng sâu rộng, việc nắm vững kiến thức về ngôn ngữ vùng miền là một lợi thế lớn. Việc giao tiếp tiếng Nam và giao tiếp tiếng Bắc hiệu quả sẽ giúp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người dân ở hai miền.

5.1. Bí Quyết Giao Tiếp Thành Công Với Người Miền Nam

Để giao tiếp tiếng Nam thành công, cần chú ý đến cách phát âm, sử dụng từ ngữ, và cách diễn đạt. Nên sử dụng những từ ngữ thông dụng ở miền Nam, tránh sử dụng những từ ngữ quá trang trọng hoặc mang tính địa phương của miền Bắc. Ngoài ra, cần thể hiện sự thân thiện, cởi mở, và tôn trọng đối với văn hóa của người miền Nam.

5.2. Bí Quyết Giao Tiếp Thành Công Với Người Miền Bắc

Để giao tiếp tiếng Bắc thành công, cần chú ý đến cách phát âm, sử dụng từ ngữ, và cách diễn đạt. Nên sử dụng những từ ngữ chuẩn mực, tránh sử dụng những từ ngữ quá suồng sã hoặc mang tính địa phương của miền Nam. Ngoài ra, cần thể hiện sự lịch sự, trang trọng, và tôn trọng đối với văn hóa của người miền Bắc.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Ngôn Ngữ Vùng Miền Việt Nam

Sự khác biệt giữa ngôn ngữ Nam Bộ và ngôn ngữ Bắc Bộ là một phần quan trọng của sự đa dạng văn hóa Việt Nam. Trong tương lai, với sự phát triển của xã hội và công nghệ thông tin, ngôn ngữ vùng miền có thể sẽ tiếp tục thay đổi và phát triển. Tuy nhiên, những giá trị văn hóa và lịch sử mà nó mang lại vẫn sẽ được trân trọng và bảo tồn. Việc nghiên cứu và tìm hiểu về biến thể ngôn ngữ Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

6.1. Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Ngôn Ngữ

Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ngôn ngữ Nam Bộ và văn hóa ngôn ngữ Bắc Bộ là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có những chính sách và hoạt động cụ thể để khuyến khích việc sử dụng và truyền dạy ngôn ngữ vùng miền, đồng thời tạo điều kiện cho sự giao lưu và học hỏi giữa các vùng miền.

6.2. Nghiên Cứu và Ứng Dụng Ngôn Ngữ Địa Phương Trong Giáo Dục

Việc nghiên cứu và ứng dụng ngôn ngữ địa phương Việt Nam trong giáo dục có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn hóa và lịch sử của quê hương, đồng thời phát triển khả năng ngôn ngữ và tư duy. Cần có những chương trình và tài liệu giảng dạy phù hợp để giới thiệu về ngôn ngữ vùng miền cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHÖÔNG I DAÃN LUAÄN 1. Lyù do choïn ñeà taøi. Tieáng Vieät cuõng nhö moïi thöù tieáng khaùc - laø moät ngoân ngöõ thoáng nhaát, thoáng nhaát trong söï ña daïng. “Noù vöøa toàn taïi döôùi daïng laø ngoân ngöõ vaên hoïc raát trau chuoát vaø tinh teá, vöøa ñöôïc theå hieän döôùi daïng caùc tieáng ñòa phöông ñaëm saéc maøu queâ höông cuûa töøng vuøng” [61,11-12-13 ].Thaät khoù ñeå maø xaùc ñònh ñöôïc caùi gì ñaõ laøm neân nhöõng neùt ñaëc tröng, ñaëc saéc cuûa caùc phöông ngöõ treân laõnh thoå coù cuøng chung moät ngoân ngöõ thoáng nhaát.

Gioïng noùi queâ höông döôøng nhö ñaõ vónh vieãn aên saâu vaøo taâm trí, gaén vaøo maùu thòt con ngöôøi , khoâng deã gì goät boû ñöôïc. Tieáng noùi queâ höông laø caùi hoàn cuûa queâ höông xöù sôû. Ñaát nöôùc Vieät Nam coù raát nhieàu phöông ngöõ hình thaønh vaø toàn taïi cuøng naèm trong moät caùi noâi chung laø tieáng Vieät. Thaät deã daøng ñeå nhaän bieát ñöôïc ngöôøi naøo ôû mieàn naøo qua gioïng noùi, caùch noùi cuûa hoï, bôûi ôû ño ùñaõ mang ñaày ñuû nhöõng saéc thaùi rieâng cuûa phöông ngöõ cuûa hoï.

Neáu maø tinh yù hôn nöõa, ta coøn coù theå phaân bòeât ñöôïc nhöõng vuøng phöông ngöõ nhoû hôn ba vuøng phöông ngöõ lôùn laø Baéc boä, Nam boä vaø Trung boä. Ñöôïc sinh ra vaø lôùn leân treân queâ höông Baéc boä. Song, toâi ñaõ choïn Nam boä laø vuøng ñaát queâ höông thöù hai cuûa mình bôûi toâi ñaõ gaén boù vôùi noù gaàn nöûa cuoäc ñôøi. Caøng ôû laâu, toâi caøng nhaän ra nhieàu caùi hay, caùi laï, caùi môùi ñeïp cuûa tieáng Nam boä, tieáng noùi “mang nhieàu saéc thaùi rieâng cuûa mieàn ñaát môùi, nhieàu maøu veû phöùc taïp veà ñòa hình, laïi vöøa coù caùi gì môùi meû laï laãm, nhöng cuõng vöøa coù caùi gì heát söùc thaân thuoäc nhö laø goác reã xa xöa cuûa toå tieân coøn ñöôïc löu giöõ baûo toàn” [61,11-12-13].

Coù bieát bao nhieâu laø töø ngöõ cuûa phöông ngöõ Nam boä ñaõ ñi vaøo heä thoáng chung cuûa ngoân ngöõ toaøn daân. Song, noù vaãn khoâng maát ñi caùi neùt rieâng cuûa noù, caùi ñoäc ñaùo cuûa noù, ñoù laø nhöõng töø chæ ñoà duøng raát ñoãi quen thuoäc trong gia ñình nhö: (aùo) baø ba, (quaàn) xaø loûn… hay caùc vaät duïng laøm phöông tieän ñi laïi nhö :ghe ngo, ghe löôøn, tam baûn. hoaëc laø nhöõng töø goïi teân caùc saûn vaät ôû mieàn Nam nhö: choâm choâm, saàu rieâng, maêng cuït… “Noù seõ giöõ maõi caùi aán töôïng rieâng, caùi phong vò rieâng, vaø caû maøu saéc rieâng cuûa chuùng y nhö buoåi ban ñaàu chuùng ta ñöôïc bieát ñeán’’ [61,11-12-13 ]. Töø nhöõng aán töôïng ñoù, ñaõ laøm naûy sinh trong toâi yù töôûng nghieân cöùu veà ñeà taøi phöông ngöõ Nam boä.

Vaø theá laø toâi ñaõ choïn ñeà taøi “So saùnh phöông ngöõ Nam boä vaø phöông ngöõ Baéc boä lôùp töø chæ ñoà duøng gia ñình vaø saûn vaät ñòa phöông” ñeå laøm luaän vaên toát nghieäp cao hoïc. Ñoù cuõng laø maûng ñeà taøi coøn ñang bò boû troáng caàn phaûi ñöôïc ñaøo saâu nghieân cöùu. Noù raát caàn thieát ñeå giuùp cho chuùng ta hieåu bieát theâm veà ngoân ngöõ, phöông ngöõ ñeå thuaän lôïi cho vieäc giao tieáp giöõa caùc mieàn, ñoàng thôøi tìm hieåu ñöôïc caùc caáu taïo yù nghóa cuûa lôùp töø naøy trong vaên hoaù-ngoân ngöõ Vieät Nam. Baøi vieát naøy cuõng laø moät chuùt gì ñoù maø toâi muoán ñoùng goùp cho queâ höông thöù hai cuûa mình, vuøng ñaát ñöôïc meänh danh laø thaønh ñoàng cuûa toå quoác.

YÙ nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn. Luaän vaên goùp phaàn vaøo vieäc nghieân cöùu lôùp töø vöïng cuûa phöông ngöõ Nam boä vaø phöông ngöõ Baéc boä treân cô sôû so saùnh ñoái chieáu veàtöø vöïng ngöõ nghóa vaø ñaëc ñieåm ngöõ duïng cuûa chuùng trong tröôøng töø vöïng chæ ñoà duøng gia ñình vaø tröôøng töø vöïng chæ saûn vaät ñòa phöông. Noù coù ích cho nhöõng ai muoán tìm hieåu veà tính caùch, con ngöôøi vaø lôøi aên tieáng noùi cuûa ngöôøi daân Nam boä. Luaän vaên cuõng laø caên cöù ñeå nhaän dieän vaø hieåu ñöôïc söï khaùc bieät cuõng nhö töông ñoàng veà nghóa, caùch söû duïng, phaïm vi söû duïng ngoân ngöõ cuûa töøng vuøng.

Ngoaøi ra, noù coøn coù ích cho nhöõng ai muoán ñi saâu vaøo nghieân cöùu phöông ngöõ hoïc tieáng Vieät noùi chung vaø phöông ngöõ Nam boä noùi rieâng. Nhöõng keát quaû nghieân cöùu cuûa luaän vaên goùp phaàn vaøo vieäc nghieân cöùu moät caùch coù heä thoáng toaøn dieän caùc vuøng phöông ngöõ cuûa Vieät Nam, goùp phaàn vaøo bieân soaïn caùc töø ñieån töø ñòa phöông, veà caùc hieän töôïng ngoân töø khaù ña daïng trong giao tieáp cuûa ngöôøi Vieät Nam. Luaän vaên coøn phuïc vuï cho coâng taùc nghieân cöùu chuaån hoùa tieáng Vieät, giaûng daïy tieáng Vieät trong nhaø tröôøng phoå thoâng cuõng nhö giaûng daïy tieáng Vieät cho ngöôøi nöôùc ngoaøi. Muïc ñích nghieân cöùu cuûa luaän vaên.

Luaän vaên tieán haønh nhaän dieän hai lôùp töø treân, phaân loaïi chuùng theo coâng duïng, ñaëc ñieåm, ñoái chieáu nghóa vôùi caùc töø töông ñöông cuûa phöông ngöõ Nam boä (nghóa bieåu vaät vaø nghóa bieåu nieäm) vaø ñaëc ñieåm ngöõ duïng cuûa töø ñoù. Luaän vaên cuõng tìm hieåu cô sôû ñaët teân goïi cuõng nhö caùc phaïm truø ngöõ nghóa nhö : ña nghóa, ñoàng aâm, ñoàng nghóa, traùi nghóa vaø ñaëc ñieåm caáu taïo cuûa lôùp töø treân trong phöông ngöõ Nam boä. Phaïm vi vaø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän vaên. Phaïm vi nghieân cöùu ñöôïc giôùi haïn trong lôùp töø chæ ñoà duøng gia ñình vaø saûn vaät ñòa phöông phöông ngöõ Nam boä vaø phöông ngöõ Baéc boä.

Ñoái töôïng nghieân cöùu laø caùc danh töø. Ñeà taøi chæ giôùi haïn ôû vieäc thoáng keâ, mieâu taû, so saùnh veà ñaëc ñieåm caáu taïo vaø ngöõ nghóa cuûa lôùp töø keå treân, laáy xuaát phaùt ñieåm laø phöông ngöõ Nam boä ñeå so saùnh ñoái chieáu. Chaéc chaén raèng coâng trình khoâng traùnh khoûi nhöõng thieáu soùt, kính mong nhaän ñöôïc söï chæ baûo cuûa thaày coâ vaø caùc baïn quan taâm ñeán ñeà taøi naøy. Lòch söû vaán ñeà.

Töø laâu, phöông ngöõ hoïc laø moät ñoái töôïng nghieân cöùu quan troïng cuûa Vieät ngöõ hoïc, ñöôïc nhieàu nhaø ngöõ hoïc Vieät Nam vaø theá giôùi quan taâm. Rieâng phöông ngöõ Nam boä ñaõ coù raát nhieàu coâng trình nghieân cöùu veà taát caû caùc bình dieän khaùc nhau nhö: ngöõ aâm, ngöõ phaùp, ngöõ nghóa, ngöõ duïng, töø vöïng… nhö “Töø ñieån phöông ngöõ Nam boä” cuûa taäp theå taùc giaû do Nguyeãn Vaên Aùi chuû bieân (1994). “Nhöõng töø goác Khô-me trong phöông ngöõ Nam boä” cuûa Thaùi Vaên Chaûi (1986). “Hai vaán ñeà aâm vò hoïc trong phöông ngöõ Nam boä” cuûa Cao Xuaân Haïo (1998).

“Phöông ngöõ Nam boä” cuûa Traàn Thò Ngoïc Lang (1995). “Töï vò tieáng Vieät mieàn Nam” cuûa Vöông Hoàng Seån (1993). “Tieáng ñòa phöông” cuûa Bình Nguyeân Loäc vaø Nguyeãn Nhö YÙ(1958)… Ngoaøi ra, coøn coù caùc coâng trình tham luaän coù tính chaát so saùnh giöõa caùc phöông ngöõ nhö cuûa Hoaøng Thò Chaâu vôùi “Tieáng Vieät treân caùc mieàn ñaát nöôùc”, Thompson (1965)… Nhöõng coâng trình nghieân cöùu treân haàu nhö chöa coù coâng trình naøo ñeà caäp ñeán vaán ñeà mieâu taû moät caùch cuï theå so saùnh ñoái chieáu phöông ngöõ Nam boä vôùi phöông ngöõ Baéc boä veà lôùp töø chæ ñoà duøng gia ñình vaø saûn vaät ñòa phöông, hoaëc neáu coù ñeà caäp ñeán thì cuõng chæ laø löôùt qua. Vì vaäy, luaän vaên seõ ñi saâu nghieân cöùu caùc lôùp töø naøy ñeå chæ ra ñöôïc nhöõng khaùc bieät, töông ñoàng trong phöông ngöõ Nam boä vaø phöông ngöõ Baéc boä.

Khaùi nieäm veà phöông ngöõ, töø ñòa phöông vaø phaân vuøng phöông ngöõ. Phöông ngöõ. “Bieán daïng cuûa moät ngoân ngöõ ñöôïc söû duïng vôùi tö caùch laø phöông dieän giao tieáp cuûa nhöõng ngöôøi gaén boù chaët cheõ vôùi nhau trong moät coäng ñoàng thoáng nhaát veà laõnh thoå, veà hoaøn caûnh xaõ hoäi hay veà ngheà nghieäp, coøn goïi laø tieáng ñòa phöông. Phöông ngöõ ñöïôc chia ra phöông ngöõ laõnh thoå vaø phöông ngöõ xaõ hoäi.

Phöông ngöõ laõnh thoå laø phöông ngöõ phoå bieán ôû moät vuøng laõnh thoå nhaát ñònh. Noù luoân luoân laø moät boä phaän cuûa moät chænh theå - moät ngoân ngöõ naøo ñoù. Phöông ngöõ laõnh thoå coù nhöõng khaùc bieät trong cô caáu aâm thanh, trong ngöõ phaùp, trong caáu taïo töø, trong heä thoáng töø vöïng. Nhöõng khaùc bieät naøy coù theå khoâng lôùn laém ñeå cho nhöõng ngöôøi noùi caùc phöông ngöõ khaùc nhau cuûa moät ngoân ngöõ vaãn hieåu ñöôïc nhau.

Phöông ngöõ xaõ hoäi thöôøng ñöôïc hieåu laø ngoân ngöõ cuûa moät nhoùm xaõ hoäi nhaát ñònh. Nhöõng ngoân ngöõ cuûa caùc nhoùm xaõ hoäi nhö theá khaùc vôùi ngoân ngöõ toaøn daân chæ ôû voán töø ngöõ” [15, 24]. Theo Hoaøng Thò Chaâu trong “Tieáng Vieät treân caùc mieàn ñaát nöôùc” thì:“Phöông ngöõ laø moät thuaät ngöõ ngoân ngöõ hoïc ñeå chæ söï bieåu hieän cuûa ngoân ngöõ toaøn daân ôû moät ñòa phöông cuï theå vôùi nhöõng neùt khaùc bieät cuûa noù so vôùi ngoân ngöõ toaøn daân hay vôùi moät phöông ngöõ khaùc”. Ngoaøi ra, coøn coù caùch ñònh nghóa khaùc nhö :“Phöông ngöõ laø hình thöùc ngoân ngöõ coù heä thoáng töø vöïng, ngöõ phaùp vaø ngöõ aâm rieâng bieät ñöôïcsöû duïng ôû moät phaïm vi laõnh thoå hay xaõ hoäi heïp hôn laø ngoân ngöõ.

Laø moät thoáng kyù hieäu vaø quy taéc keát hôïp coù nguoàn goác chung vôùi heä thoáng khaùc ñöïoc coi laø ngoân ngöõ (cho toaøn daân toäc) caùc phöong ngöõ (coù ngöôøi goïi laø tieáng ñòa phöông, phöông ngoân) khaùc nhau tröôùc heát laø ôû caùch phaùt aâm, sau ñoù laø voán töø vöïng [48, 275]. Töø nhöõng ñònh nghóa treân, ta thaáy raèng coù nhieàu caùch thöùc ñònh nghóa veà phöông ngöõ khaùc nhau nhöng khoâng heà coù söï maâu thuaãn laãn nhau. Bôûi chæ coù caùch ñònh nghóa naøy khaùi quaùt hôn caùch ñònh nghóa kia hay dònh nghóa kia cuï theå, chi tieát hôn caùch ñònh nghóa naøy maø thoâi. Do ñoù, chuùng ta söû duïng baát cöù ñònh nghóa naøo trong nhöõng ñònh nghóa treân ñeàu coù theå ñöôïc.

Coù raát nhieàu ñònh nghóa veà töø ñòa phöông nhö cuûa Nguyeãn Vaên Tu, Phaïm Vaên Haûo, Ñoã Höõu Chaâu, Nguyeãn Thieän giaùp, Mai Ngoïc Chöø,Vuõ Ñöùc Nghieäu-Hoaøng Troïng Phieán, Nguyeãn Nhö YÙù, Nguyeãn Quang Hoàng, Traàn Thò Ngoïc Lang, Tröông Vaên Sinh… Song, luaän vaên chæ choïn ra moät vaøi ñònh nghóa maø ngöôøi vieát cho laø phuø hôïp nhaát. Nhöõng töø thuoäc moät phöông ngöõ (tieáng ñòa phöông naøo ñoù cuûa ngoân ngöõ daân toäc vaø chæ phoå bieán trong phaïm vi laõnh thoå cuûa ñòa phöông ñoù, thì ñöôïc goïi laø töø ñòa phöông [75, 129 ]. Töø ñòa phöông laøvoán töø cö truù ôû moät ñòa phöông cuï theå coù söï khaùc bieät vôùi ngoân ngöõ vaên hoaù hoaëc ñòa phöông khaùc veà ngöõ aâm vaø ngöõ nghóa [84, 29]. Töø ñòa phöông laø nhöõng töø ñöôïc duøng haïn cheá ôû moät hoaëc moät vaøi ñòa phöông.

Noùi chung, töø ñòa phöông laø boä phaän töø vöïng cuûa ngoân ngöõ noùi haøng ngaøy cuûa boä phaän naøo ñoù cuûa daân toäc, chöù khoâng phaûi laø töø vöïng cuûa ngoân ngöõ vaên hoïc.