Luận văn thạc sĩ so sánh khả năng sinh sản của lợn nái móng cái với lợn nái địa phương nuôi tại trạm nghiên cứu đồn đèn bắc kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu so sánh khả năng sinh sản của lợn nái móng cái với lợn nái địa phương nuôi tại trạm nghiên cứu đồn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đào Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Hảo
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: So sánh khả năng sinh sản của lợn nái Móng Cái với lợn địa phương nuôi tại Trạm nghiên cứu Đồn Đèn, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Chọn lọc trong chăn nuôi lợn
• 2.2.1. Các phương pháp chọn lọc theo tính trạng
• 2.2.1.1. Phương pháp chọn lọc theo một tính trạng
• 2.2.1.2. Phương pháp chọn lọc nhiều tính trạng
• 2.2.2. Chọn lọc tổ tiên
• 2.2.3. Chọn lọc bản thân
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái
• 2.3.1. Đặc điểm cấu tạo bộ máy sinh dục lợn cái
• 2.3.2. Đặc điểm sinh lý của lợn nái hậu bị
• 2.3.3. Đặc điểm chu kỳ động dục
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.3. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.4.4. Phương pháp sử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Kết quả công tác chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái tại trại nghiên cứu Đồn Đèn
• 4.2.1. Đối với lợn nái chửa
• 4.2.2. Nuôi dưỡng lợn nái đẻ
• 4.2.3. Nuôi chăm sóc quản lý lợn nái nuôi con và lợn con theo mẹ
• 4.2.4. Nuôi dưỡng lợn nái và nuôi con sau cai sữa
• 4.3. Kết quả công tác thú y
• 4.4. Kết quả công tác khác
• 4.5. Kết quả nghiên cứu
• 4.5.1. Kết quả nghiên cứu đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái Móng Cái nuôi tại trạm nghiên cứu Đồn Đèn
• 4.5.2. Kết quả nghiên cứu về số lượng lợn con sinh ra
• 4.5.3. Kết quả nghiên cứu khối lượng và số lượng lợn Móng Cái nuôi tại trạm Đồn Đèn
• 4.5.4. Kết quả theo dõi về khối lượng lợn con ở các giai đoạn
• 4.5.5. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng của lợn thí nghiệm
• 4.5.6. Kết quả nghiên cứu về STTĐ của lợn con theo dõi
• 4.5.7. Kết quả theo dõi về tiêu thụ thức ăn của lợn con
• 4.5.8. Tiêu tốn thức ăn/kg lợn con cai sữa
• 4.5.9. Tiêu tốn và chi phí thức ăn/kg lợn con lúc 56 ngày tuổi
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lợn nái Móng Cái và lợn nái địa phương

Lợn nái Móng Cái là một giống lợn nổi bật tại miền Bắc Việt Nam, được biết đến với khả năng sinh sản cao và khả năng nuôi con tốt. So với lợn nái địa phương, giống lợn này có nhiều ưu điểm về năng suất sinh sản. Nghiên cứu tại trạm nghiên cứu Đồn Đèn Bắc Kạn cho thấy lợn nái Móng Cái có thể đẻ nhiều con hơn và có tỷ lệ sống sót cao hơn so với lợn nái địa phương. Điều này không chỉ giúp tăng sản lượng thịt mà còn cải thiện hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Theo số liệu, lợn nái Móng Cái có thể đẻ từ 10 đến 12 con mỗi lứa, trong khi lợn nái địa phương chỉ đạt từ 6 đến 8 con. Sự khác biệt này cho thấy rõ ràng tiềm năng của giống lợn Móng Cái trong việc nâng cao năng suất chăn nuôi.

1.1. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái

Lợn nái Móng Cái có cấu tạo bộ máy sinh dục hoàn chỉnh, với buồng trứng phát triển tốt và khả năng rụng trứng cao. Điều này giúp lợn nái Móng Cái có chu kỳ động dục ổn định, trung bình khoảng 21 ngày. Trong khi đó, lợn nái địa phương thường có chu kỳ động dục không đều, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Các nghiên cứu cho thấy lợn nái Móng Cái có tỷ lệ thụ thai cao hơn, đạt khoảng 85%, trong khi lợn nái địa phương chỉ đạt khoảng 70%. Điều này cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong khả năng sinh sản giữa hai giống lợn này.

II. Phân tích khả năng sinh sản

Khả năng sinh sản của lợn nái Móng Cái và lợn nái địa phương được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu khác nhau như số lượng lợn con đẻ ra, tỷ lệ sống sót của lợn con và khối lượng lợn con khi cai sữa. Kết quả nghiên cứu cho thấy lợn nái Móng Cái không chỉ có số lượng lợn con đẻ ra cao mà còn có khối lượng lợn con lớn hơn so với lợn nái địa phương. Cụ thể, lợn con của lợn nái Móng Cái có khối lượng trung bình khi cai sữa đạt 8 kg, trong khi lợn con của lợn nái địa phương chỉ đạt khoảng 6 kg. Điều này cho thấy lợn nái Móng Cái có khả năng nuôi con tốt hơn, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

2.1. Tỷ lệ sống sót của lợn con

Tỷ lệ sống sót của lợn con là một yếu tố quan trọng trong đánh giá khả năng sinh sản. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống sót của lợn con từ lợn nái Móng Cái đạt 95%, trong khi tỷ lệ này ở lợn nái địa phương chỉ đạt 85%. Sự khác biệt này có thể do lợn nái Móng Cái có khả năng tiết sữa tốt hơn, giúp lợn con phát triển khỏe mạnh hơn trong giai đoạn đầu đời. Việc nâng cao tỷ lệ sống sót không chỉ giúp tăng sản lượng thịt mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi.

III. Kỹ thuật chăn nuôi lợn nái

Kỹ thuật chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng sinh sản của lợn nái. Việc áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi hiện đại như dinh dưỡng hợp lý, chăm sóc sức khỏe và quản lý giống có thể giúp tối ưu hóa năng suất sinh sản. Nghiên cứu tại trạm nghiên cứu Đồn Đèn Bắc Kạn cho thấy việc cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và hợp lý cho lợn nái Móng Cái giúp tăng cường sức khỏe và khả năng sinh sản. Các chỉ tiêu như tỷ lệ thụ thai và số lượng lợn con đẻ ra đều được cải thiện đáng kể khi áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến.

3.1. Dinh dưỡng và chăm sóc

Dinh dưỡng là yếu tố quyết định đến khả năng sinh sản của lợn nái. Lợn nái cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng như protein, vitamin và khoáng chất để đảm bảo sức khỏe và khả năng sinh sản. Nghiên cứu cho thấy lợn nái Móng Cái được nuôi dưỡng tốt có tỷ lệ thụ thai cao hơn và số lượng lợn con đẻ ra nhiều hơn. Việc chăm sóc sức khỏe định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các bệnh lý, từ đó có biện pháp điều trị kịp thời, nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước ta chăn nuôi lợn giữ một vị trí quan trọng trong nghành chăn nuôi, nó cung cấp trên 70% sản lượng thịt trên thị trường,cung cấp một khối lượng lớn sản phẩm chăn nuôi cho nghành chế biến ngoài ra còn cung cấp một lượng phân khá lớn cho ngành trồng trọt. Vì thế chăn nuôi lợn giữ một vị trí quan trọng không những hiện nay mà cả sau này. Thịt lợn là loại thực phẩm chính trong bữa ăn hàng ngày, có giá trị dinh dưỡng cao, phẩm chất tốt, mức độ tiêu hóa cao (đạt>90%). Xuất phát từ những ưu thế và giá trị thực tiễn của chăn nuôi lợn Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và tạo mọi điều kiện để nghề chăn nuôi lợn phát triển mạnh.

Trong những năm qua nghề chăn nuôi lợn phát triển với tốc độ khá cao góp phần đưa nước ta có số lượng đàn lợn lớn trong khu vực. Do vậy trong những năm gần đây nhiều trang trại chăn nuôi lợn quy mô lớn đã được mở ra. Để nâng cao sản xuất trong chăn nuôi ngoài việc chăm sóc nuôi dưỡng tốt, công tác phòng và trị bệnh đảm bảo thì chất lượng con giống là tiền đề quan trọng.Muốn chăn nuôi có năng suất và hiệu quả cao thì phải có giống tốt. Muốn có con giống tốt thì phải có đàn nái sinh sản có chất lượng cao.

Chất lượng đàn nái không những quyết định đến số lượng con giống được sản xuất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, hiệu quả chăn nuôi lợn thịt sau này. Lợn Móng Cái là một giống lợn có khả năng đẻ nhiều con, nuôi con khéo và được đánh giá là giống lợn có tiềm năng về sinh sản so với các giống lợn nội khác của Việt Nam. Mặc dù có những hạn chế về sinh trưởng và tỷ lệ nạc, nhưng giống lợn Móng Cái vẫn có ưu thế trong chăn nuôi lợn của khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam. n 2 Để đánh giá được khả năng sinh sản của đàn lợn hiện đang được nuôi trong nông hộ, làm cơ sở để khuyến cáo người nông dân nuôi lợn nái lựa chọn được giống phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “So sánh khả năng sinh sản của lợn nái Móng Cái với lợn địa phương nuôi tại Trạm nghiên cứu Đồn Đèn, tỉnh Bắc Kạn”.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định đặc điểm sinh lý sinh dục của đàn lợn nái Móng Cái và lợn địa phương. - Nắm được khả năng sinh sản của đàn lợn nái Móng Cái và lợn địa phương. Dự kiến kết quả đạt được sẽ góp phần hoàn thiện vào quy trình chăn nuôi lợn nái Móng cái và định hướng về việc phát triển ngành chăn nuôi lợn trong những năm tới. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Số liệu nghiên cứu của đề tài này sẽ là tài liệu quan trọng đóng góp vào cơ sở dữ liệu về khả năng sinh sản của lợn nái Móng Cái ở Việt Nam 1. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học để các cơ quan thẩm quyền triển khai bảo tồn và sử dụng tốt hơn tiềm năng của lợn nái Móng Cái vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội cho các vùng đồi núi trong địa bàn của tỉnh Bắc Kạn. Đề tài cũng đã góp phần cung cấp sản phẩm thịt an toàn và hợp thị hiếu người tiêu dùng trên địa bàn, đa dạng hóa và tạo kinh kế bền vững cho người dân ở khu vực đồi núi, góp phần tăng thu nhập cho người dân, đồng thời tận dụng nguồn lao động và tài nguyên trong nông thôn. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Chọn lọc trong chăn nuôi lợn Trong chăn nuôi, chọn lọc là biện pháp đầu tiên để cải tạo giống, là động lực đầu tiên đạt tới tiến bộ di truyền. Chọn lọc có thể hiểu đơn giản là làm tăng số lượng gen tốt và giảm số lượng gen xấu theo mục đích của người tạo giống. Chọn lọc giống lợn cũng như giống gia súc nói chung là chọn những cái thể có những đặc điểm tính trạng tốt giữ lại để làm giống từ đó tạo ra đời con tốt hơn.

Trong trường hợp lai hoặc tạo giống mới thì người ta sử dụng những cá thể đực và cái khác giống với những tính trạng tốt giống nhau hoặc bổ sung cho nhau, cho giao phối với nhau để tại ra con lai tập hợp được những đặc tính tốt của hai giống. Có hai loại tính trạng chọn lọc đó là tính trạng số lượng ( còn gọi là tính trạng định lương) và tính trạng chất lượng (còn gọi là tính trạng định tính). Tính trạng số lượng do nhiều gen tác động tạo thành và có thể cân, đo, đong, đếm được một cách chính xác. Các chỉ tiêu thuộc về tính trạng số lượng gồm có: Số con đẻ ra/lứa, số lợn con cai sữa, số con xuất chuồng; Tỷ lệ thụ thai, tỷ lệ đẻ, tỷ lệ lợn con chết từ sơ sinh đến cai sữa, tỷ lệ thịt xẻ và tỷ lệ thịt nạc.Tính trạng chất lượng do một vài cặp gen quy định và có thế nhận thức đánh giá qua cảm giác mà không thể đo lường được một cách cụ thể, chính xác ví dụ như màu lông, màu da, hình dạng cơ thể.

* Các phương pháp chọn lọc theo tính trạng - Phương pháp chọn lọc theo một tính trạng là phương pháp đơn giản và dễ thực hiện do chỉ cần chọn nhưng cá thể đạt được mục tiêu của một n 4 tính trạng nào đó do nhà chọn giống đề ra. Ưu điểm của phướng pháp này là do tiến bộ nhanh, nhất là đối với những tính trạng có hệ số di truyền cao. Tuy vậy trên thực tế ta thấy rằng khi chọn lọc một tính trạng có hệ số di truyền cao thường có phản ứng ngược với một số tính trạng có hệ số di truyền thấp, ví như độ dày mỡ lưng mà thấp thì ảnh hưởng đến khả năng rụng trứng của lợn nái. Do đó phương pháp này chỉ tiến hành ở những đàn nái đã có những đặc điểm tốt, chỉ còn một vài tính trạng cần cải tiến.

* Phương pháp chọn lọc nhiều tính trạng - Chọn lọc lần lượt: Có thể chọn lọc một tính trạng nào đó trước, khi tính trạng đó đạt yêu cầu theo mục tiêu đề ra thì chọn lọc tiếp tính trạng thứ hai và đến tính trạng thứ 3. Những tính trạng chọn lọc này phải là các tính trạng ít có liên quan đến nhau và cùng có yêu cầu cải tiến chất lượng. - Chọn lọc đồng thời loại thải độc lập: Trong công tác chọn lọc khi tính trạng này được nâng cao nhưng lại kéo theo một tính trạng có liên quan khác hạ xuống (ví dụ như số con đẻ ra và khối lượng bình quân 1 con khi sơ sinh, sản lượng sữa và tỷ lệ mỡ trong sữa.) Do đó ta cần khống chế các mức độ chọn lọc bởi thông số dung hòa. - Chọn lọc theo chỉ số: Chọn lọc theo chỉ số là phương pháp kết hợp chọn lọc đồng thời nhiều tính trạng trong cùng một thời điểm.

Những tính trạng có giá trị di truyền và giá trị kinh tế cao có liên quan đến nhau được chọn lọc và tổng hợp vào một giá trị chung gọi là tổng số điểm chọn lọc hoặc chỉ số chọn lọc. Chọn lọc theo chỉ số khắc phục được những nhược điểm của phương pháp chọn lọc lần lượt và chọn lọc loại thải độc lập. Chỉ số chọn lọc của lợn nái sinh sản: thường tính toán dựa trên 4 tính trạng chính: + Số lượng lợn con đẻ ra còn sống + Số lượng lợn con lúc 21 ngày tuổi + Khối lượng toàn ổ lợn con lúc 2 ngày tuổi + Khoảng cách giữa 2 lứa đẻ hoặc tuổi đẻ lứa đầu tiên. n 5 * Chọn lọc tổ tiên - Phải căn cứ vào hệ phả trong phiếu lý lịch của lợn giống đó để xác định quan hệ họ hàng thân thuộc giữa các con lợn, vẽ sơ đồ huyết thống để có thể dễ dàng phát hiện mối quan hệ huyết thống giữa các con lợn với nhau.

Phương pháp chọn lọc tổ tiên là căn cứ vào lý lịch để đánh giá các đời bố mẹ, ông bà, cụ kỵ, .tốt hay xấu theo các tiêu chuẩn ngoại hình thể chất, sinh trưởng phát dục, sức sản xuất để xem có tiếp tục chọn giữ cá thể đó để làm giống hay không. *Chọn lọc bản thân - Căn cứ vào tiêu chuẩn giám định của một giống về ngoại hình thể chất sinh trưởng phát dục và sức sản xuất để đánh giá lợn đực hay lợn cái có đủ tiêu chuẩn làm giống hay không. Trong chọn lọc giống lợn việc đánh giá chính xác bản thân con vật thông qua biểu hiện của kiểu hình và tính năng sản xuất là khâu quan trọng nhất. Khi kiểm tra cá thể đối với lợn nái, người ta thường kiểm tra và chọn lọc lợn nái giống trên các tiêu chí sau: + Khả năng sinh sản của lợn nái + Khả năng tiết sữa - Căn cứ vào năng suất đời sau của mỗi lợn giống để đánh giá chính xác hơn chất lượng con giống.

Công tác giám định đời sau đối với lợn nái cần căn cứ vào tuổi thành thục về tính của lợn cái hậu bị, khả năng sinh sản của lợn nái, khả năng tiết sữa và số con nuôi sống đến khi cai sữa. Thông qua một hai lứa đẻ chúng ta có thể có những đánh giá quyết định xem có thể giữ lại những lợn nái đó để làm giống hay không. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái * Đặc điểm cấu tạo bộ máy sinh dục lợn cái Cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn cái bao gồm: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung (cổ, thân và sừng tử cung), âm đạo và các cơ quan bên ngoài. - Buồng trứng: Khác với dịch hoàn, buồng trứng nằm trong xoang bụng, phát triển thành một cặp.

Buồng trứng lợn cái có dạng chùm nho, n 6 khối lượng một buồng trứng là 4 - 7g. ở lợn trưởng thành, buồng trứng có 10 - 25 nang trứng thành thục, đường kính nang là 8 - 12mm, thể vàng thành thục có hình cầu hoặc hình trứng đường kính 5 - 10mm. Buồng trứng thực hiện hai chức năng: Ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh hormone sinh dục cái). - Ống dẫn trứng: Được chia thành 4 đoạn: Tua diềm, phễu, phồng ống dẫn trứng và eo.

Ống dẫn trứng có một chức năng duy nhất là vận chuyển trứng và tinh trùng theo một hướng ngược chiều nhau, hầu hết là đồng thời. Phồng ống dẫn trứng là nơi xảy ra sự thụ tinh.