Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của việc cung cấp nước uống và rơm làm ổ đẻ đến năng suất sinh sản của lợn nái địa phương nuôi tại chdcnd lào

Nghiên cứu ảnh hưởng của nước uống và rơm làm ổ đẻ đến năng suất sinh sản lợn nái địa phương tại Lào, cung cấp thông tin hữu ích cho chăn nuôi.

• Tác giả: Viengsamay Sisongkham
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Phùng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Nước Uống Và Rơm Làm Ổ Đẻ Đến Năng Suất Sinh Sản Của Lợn NáI Địa Phương Tại Lào
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.2. Đặc điểm về giống lợn địa phương Lào
• 1.2.1. Đặc điểm chung
• 1.2.2. Đặc điểm của giống lợn Lạt
• 1.2.3. Đặc điểm của giống lợn Mông
• 1.2.4. Đặc điểm của giống lợn Chít
• 1.2.5. Đặc điểm của giống lợn Đeng (lợn đỏ)
• 1.3. Cơ sở khoa học về đặc điểm di truyền các tính trạng năng suất sinh sản của lợn
• 1.3.1. Tính trạng số lượng và sự di truyền của tính trạng số lượng
• 1.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tính trạng số lượng
• 1.3.3. Hệ số di truyền một số tính trạng ở lợn
• 1.4. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái
• 1.4.1. Đặc điểm cấu tạo bộ máy sinh dục lợn cái
• 1.4.2. Đặc điểm sinh lý sinh sản của gia súc
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế thí nghiệm
• 2.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.5. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung nước uống, chất độn chuồng đến lượng thức ăn, nước uống tiêu thụ của lợn nái
• 3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng việc bổ sung nước uống, chất độn chuồng đến khối lượng của lợn nái
• 3.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng việc bổ sung nước uống, chất độn chuồng đến khoảng cách lứa đẻ của lợn nái
• 3.4. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng việc bổ sung nước uống, chất độn chuồng đến số con đẻ/lứa của lợn nái
• 3.5. Kết quả nghiên cứu việc bổ sung nước uống và chất độn chuồng đến tỷ lệ nuôi sống của lợn con
• 3.6. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung nước uống, chất độn chuồng đến sinh trưởng tích lũy của lợn con
• 3.7. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung nước uống, chất độn chuồng đến sinh trưởng tuyệt đối của lợn con
• 3.8. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng thức ăn của lợn nái khi được bổ sung nước uống và chất độn chuồng
• 3.9. Chi phí thức ăn/kg lợn con cai sữa khi lợn nái được bổ sung nước uống và chất độn chuồng
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ảnh hưởng của nước uống và rơm làm ổ đẻ

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của nước uống và rơm làm ổ đẻ đến năng suất sinh sản của lợn nái địa phương tại Lào. Nước uống được xem là yếu tố quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và năng suất của lợn nái, đặc biệt trong giai đoạn tiết sữa. Rơm làm ổ đẻ giúp giảm áp lực cho lợn nái trong quá trình đẻ và cải thiện tỷ lệ sống của lợn con. Nghiên cứu này nhằm tìm ra các giải pháp kỹ thuật hiệu quả để nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

1.1. Vai trò của nước uống

Nước uống đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sức khỏe và năng suất của lợn nái. Thiếu nước dẫn đến giảm lượng thức ăn ăn vào, giảm sản lượng sữa và ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn con. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc cung cấp đủ nước trong giai đoạn tiết sữa giúp cải thiện đáng kể năng suất sinh sản và tỷ lệ sống của lợn con.

1.2. Tác dụng của rơm làm ổ đẻ

Rơm làm ổ đẻ giúp tạo môi trường thoải mái cho lợn nái trong quá trình đẻ, giảm stress và nguy cơ chấn thương. Ngoài ra, rơm còn giúp duy trì nhiệt độ ổn định cho lợn con sơ sinh, góp phần giảm tỷ lệ tử vong trong những ngày đầu sau sinh. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng rơm làm ổ đẻ cải thiện đáng kể hiệu quả sinh sản của lợn nái.

II. Đặc điểm và tình hình chăn nuôi lợn nái địa phương tại Lào

Lợn nái địa phương tại Lào có đặc điểm sinh trưởng chậm, năng suất sinh sản thấp nhưng khả năng chống chịu bệnh tật tốt. Chăn nuôi lợn là nguồn thu nhập quan trọng của người dân, đặc biệt ở vùng nông thôn. Tuy nhiên, việc thiếu kiến thức về kỹ thuật chăn nuôi và quản lý chăn nuôi dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Nghiên cứu này nhằm cải thiện các yếu tố này thông qua việc áp dụng các phương pháp chăn nuôi hiện đại.

2.1. Đặc điểm giống lợn địa phương

Các giống lợn địa phương tại Lào bao gồm lợn Lạt, lợn Mông, lợn Chít và lợn Đeng. Mỗi giống có đặc điểm riêng về khối lượng, màu sắc và khả năng sinh sản. Ví dụ, lợn Lạt có khối lượng trung bình 80-100 kg, trong khi lợn Chít chỉ đạt 40-60 kg. Các giống này thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và môi trường địa phương.

2.2. Tình hình chăn nuôi hiện tại

Chăn nuôi lợn tại Lào chủ yếu là quy mô nhỏ, dựa vào nguồn thức ăn tự nhiên và phụ phẩm nông nghiệp. Thiếu đầu tư vào chuồng trại và vệ sinh thú y dẫn đến năng suất thấp và tỷ lệ tử vong cao. Nghiên cứu này đề xuất các giải pháp để cải thiện điều kiện chăn nuôi và nâng cao hiệu quả kinh tế.

III. Phương pháp và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thí nghiệm để đánh giá ảnh hưởng của nước uống và rơm làm ổ đẻ đến năng suất sinh sản của lợn nái địa phương. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm lượng thức ăn tiêu thụ, khối lượng lợn nái, số con đẻ/lứa và tỷ lệ sống của lợn con. Kết quả cho thấy việc cung cấp đủ nước và sử dụng rơm làm ổ đẻ cải thiện đáng kể các chỉ tiêu này.

3.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được thiết kế với hai nhóm lợn nái: nhóm được cung cấp đủ nước uống và sử dụng rơm làm ổ đẻ, và nhóm đối chứng không được áp dụng các biện pháp này. Các chỉ tiêu được theo dõi trong suốt quá trình nghiên cứu để đánh giá hiệu quả.

3.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy nhóm được cung cấp đủ nước uống và sử dụng rơm làm ổ đẻ có năng suất sinh sản cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng. Cụ thể, số con đẻ/lứa tăng 15%, tỷ lệ sống của lợn con tăng 20%, và khối lượng lợn con cai sữa cũng cao hơn.

IV. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện năng suất sinh sản của lợn nái địa phương tại Lào. Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong chăn nuôi lợn, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo an ninh lương thực.

4.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học về ảnh hưởng của nước uống và rơm làm ổ đẻ đến năng suất sinh sản của lợn nái địa phương. Đây là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực chăn nuôi lợn.

4.2. Ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn chăn nuôi lợn tại Lào, giúp người nông dân cải thiện hiệu quả sinh sản và tăng thu nhập. Các biện pháp kỹ thuật được đề xuất dễ áp dụng và có chi phí thấp, phù hợp với điều kiện của các hộ chăn nuôi nhỏ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là ngành kinh tế quan trọng trên thế giới, chiếm khoảng 40% tổng sản lượng thịt. Tại CHDCND Lào, hơn 80% đàn lợn là lợn địa phương, được nuôi chủ yếu trong các hộ nhỏ lẻ với hình thức chăn thả hoặc nhốt sơ sài. Lợn địa phương có đặc điểm sinh trưởng chậm, năng suất sinh sản thấp, tỷ lệ lợn con chết cao (30-50%) và hiệu quả kinh tế thấp. Nguyên nhân chính là do chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, thiếu nước uống và điều kiện chuồng trại không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt trong giai đoạn sinh sản và nuôi con. Việc cung cấp nước uống đầy đủ và rơm làm ổ đẻ được xem là giải pháp kỹ thuật quan trọng nhằm cải thiện năng suất sinh sản của lợn nái địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung nước uống và rơm làm ổ đẻ đến năng suất sinh sản của lợn nái địa phương nuôi tại CHDCND Lào, tập trung vào các chỉ tiêu như số con cai sữa/nái/năm, tỷ lệ sống của lợn con, khối lượng lợn con sơ sinh và cai sữa. Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm nghiên cứu chăn nuôi quốc gia Nậm Xuông từ tháng 9/2014 đến tháng 5/2016, với đối tượng là lợn nái giống Mông địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc làm cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu tiếp theo và ý nghĩa thực tiễn trong việc hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh lý sinh sản của lợn nái, đặc điểm di truyền các tính trạng năng suất sinh sản và ảnh hưởng của yếu tố môi trường đến sức sản xuất của lợn. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tính trạng số lượng: Các chỉ tiêu như số con đẻ ra, số con cai sữa, tỷ lệ sống của lợn con, chịu ảnh hưởng bởi gen và môi trường theo công thức P = G + E.
• Ảnh hưởng của dinh dưỡng và nước uống: Nước chiếm 60-75% khối lượng cơ thể lợn, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất, tiết sữa và khả năng sinh sản. Thiếu nước làm giảm lượng thức ăn tiêu thụ, giảm sản lượng sữa và tăng tỷ lệ chết của lợn con.
• Ảnh hưởng của chất đệm lót (rơm làm ổ đẻ): Rơm làm ổ đẻ giúp giảm stress cho lợn nái trong quá trình sinh đẻ, tạo tiểu khí hậu phù hợp cho lợn con sơ sinh, giảm tỷ lệ chết do hạ thân nhiệt và bị đè chết.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: 18 con lợn nái giống Mông địa phương, tuổi 6-7 tháng, khối lượng 40-50 kg, được nuôi tại Trung tâm nghiên cứu chăn nuôi quốc gia Nậm Xuông, CHDCND Lào.
• Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm phân lô ngẫu nhiên hoàn chỉnh gồm 3 nhóm:
  • TN1: Thức ăn trộn nước, cung cấp nước uống tự do qua núm uống, có rơm làm ổ đẻ.
  • TN2: Thức ăn trộn nước, có rơm làm ổ đẻ, không có nước uống tự do.
  • TN3: Thức ăn trộn nước, không có rơm làm ổ đẻ, không có nước uống tự do.
• Khẩu phần ăn: Cám gạo 20%, ngô nghiền 70%, khô đậu tương 9,8%, premix vitamin 0,2%, năng lượng 3200 Kcal/kg, protein 14,7%.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2014 đến tháng 5/2016, theo dõi 2 lứa đẻ.
• Chỉ tiêu theo dõi: Lượng thức ăn, nước uống tiêu thụ, khối lượng lợn nái, khoảng cách lứa đẻ, số lượng lợn con đẻ ra, tỷ lệ sống, khối lượng lợn con sơ sinh và cai sữa, tiêu tốn thức ăn/kg lợn con cai sữa, chi phí thức ăn.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm MINITAB và Excel, kiểm định ý nghĩa thống kê với mức P<0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến lượng thức ăn và nước uống tiêu thụ của lợn nái
   Lượng thức ăn tiêu thụ bình quân của các nhóm TN1, TN2 và TN3 lần lượt là 3,22; 3,14 và 3,21 kg/con/ngày, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05). Tuy nhiên, lượng nước uống tiêu thụ ở nhóm TN1 (cung cấp nước uống tự do) đạt 14,81 lít/con/ngày, cao gấp hơn 3 lần so với nhóm TN2 và TN3 (4,5 lít/con/ngày), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P<0,05).

2. Ảnh hưởng đến khối lượng lợn nái
   Khối lượng lợn nái trước khi phối giống và trước khi đẻ 14 ngày ở các nhóm không có sự khác biệt đáng kể. Tuy nhiên, nhóm TN1 có tỷ lệ hao hụt khối lượng trong giai đoạn tiết sữa thấp hơn 5-7% so với các nhóm còn lại, cho thấy việc cung cấp nước uống tự do giúp duy trì thể trạng tốt hơn trong giai đoạn nuôi con.

3. Ảnh hưởng đến năng suất sinh sản và số lượng lợn con
   Số con đẻ ra/lứa ở nhóm TN1 đạt trung bình 7,8 con, cao hơn nhóm TN2 (7,1 con) và TN3 (6,9 con). Tỷ lệ sống đến cai sữa của lợn con ở nhóm TN1 là 85%, trong khi nhóm TN2 và TN3 chỉ đạt khoảng 70-72%. Khối lượng lợn con cai sữa trung bình ở nhóm TN1 là 7,5 kg/con, cao hơn 10-15% so với các nhóm còn lại.

4. Ảnh hưởng của rơm làm ổ đẻ
   Việc bổ sung rơm làm ổ đẻ giúp giảm stress cho lợn nái trong quá trình sinh đẻ, giảm tỷ lệ lợn con bị đè chết và hạ thân nhiệt. Nhóm TN1 và TN2 (có rơm làm ổ đẻ) có tỷ lệ chết lợn con sơ sinh thấp hơn nhóm TN3 khoảng 8-10%. Rơm làm ổ đẻ cũng góp phần tăng thời gian lợn nái chuẩn bị sinh, giúp quá trình sinh đẻ diễn ra thuận lợi hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc cung cấp nước uống tự do cho lợn nái trong giai đoạn sinh sản và nuôi con làm tăng lượng nước tiêu thụ lên gấp 3 lần, từ đó giúp lợn nái duy trì thể trạng tốt, tăng lượng thức ăn tiêu thụ tương đối và cải thiện năng suất sinh sản. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy thiếu nước làm giảm lượng thức ăn, sản lượng sữa và tỷ lệ sống của lợn con. Việc bổ sung rơm làm ổ đẻ tạo điều kiện tiểu khí hậu tốt, giảm stress và tỷ lệ chết do hạ thân nhiệt, phù hợp với các khuyến cáo của liên minh châu Âu và các nghiên cứu về hành vi làm ổ đẻ của lợn nái.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh lượng nước uống tiêu thụ, tỷ lệ sống của lợn con và khối lượng cai sữa giữa các nhóm thí nghiệm, giúp minh họa rõ ràng tác động tích cực của việc bổ sung nước và rơm làm ổ đẻ. So sánh với các nghiên cứu trên lợn ngoại và lợn địa phương khác, kết quả nghiên cứu tại Lào cho thấy tiềm năng cải thiện năng suất sinh sản đáng kể thông qua các biện pháp kỹ thuật đơn giản, phù hợp với điều kiện chăn nuôi nhỏ lẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cung cấp nước uống tự do cho lợn nái trong giai đoạn sinh sản và nuôi con

   • Mục tiêu: Tăng lượng nước tiêu thụ lên ít nhất 14 lít/con/ngày.
   • Thời gian thực hiện: Ngay lập tức và duy trì liên tục.
   • Chủ thể thực hiện: Người chăn nuôi, cán bộ kỹ thuật chăn nuôi.

2. Sử dụng rơm làm ổ đẻ cho lợn nái trước khi sinh

   • Mục tiêu: Cung cấp 0,5-1 kg rơm/lần, 2 ngày trước khi đẻ để giảm stress và tỷ lệ chết lợn con.
   • Thời gian thực hiện: Bắt đầu 2 ngày trước sinh và duy trì trong suốt giai đoạn nuôi con.
   • Chủ thể thực hiện: Người chăn nuôi, cán bộ kỹ thuật.

3. Tăng cường đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc lợn nái và lợn con

   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức về vai trò của nước uống và ổ đẻ trong chăn nuôi.
   • Thời gian thực hiện: Hàng năm, định kỳ.
   • Chủ thể thực hiện: Các cơ quan quản lý nông nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức đào tạo.

4. Xây dựng hệ thống cung cấp nước tự động, đảm bảo nước sạch, mát và đủ lượng

   • Mục tiêu: Đảm bảo chất lượng nước uống, giảm nguy cơ bệnh tật.
   • Thời gian thực hiện: Trung hạn (1-2 năm).
   • Chủ thể thực hiện: Người chăn nuôi, chính quyền địa phương, các tổ chức hỗ trợ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi lợn địa phương tại Lào

   • Lợi ích: Áp dụng kỹ thuật cung cấp nước và rơm làm ổ đẻ để nâng cao năng suất sinh sản, giảm tỷ lệ chết lợn con, tăng thu nhập.

2. Cán bộ kỹ thuật và quản lý ngành chăn nuôi

   • Lợi ích: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở xây dựng chương trình đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chăn nuôi, thú y

   • Lợi ích: Tham khảo dữ liệu thực nghiệm, phương pháp nghiên cứu và kết quả để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức phát triển nông nghiệp và dự án hỗ trợ chăn nuôi

   • Lợi ích: Xây dựng các chương trình hỗ trợ kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc cung cấp nước uống tự do có ảnh hưởng như thế nào đến năng suất sinh sản của lợn nái?
   Cung cấp nước uống tự do giúp lợn nái tiêu thụ trung bình 14,8 lít/ngày, tăng khả năng ăn uống, duy trì thể trạng tốt, từ đó tăng số con đẻ ra và tỷ lệ sống của lợn con lên đến 85%.

2. Rơm làm ổ đẻ có tác dụng gì đối với lợn nái và lợn con?
   Rơm làm ổ đẻ giảm stress cho lợn nái trong quá trình sinh đẻ, tạo môi trường ấm áp, giảm tỷ lệ lợn con bị đè chết và hạ thân nhiệt, giúp lợn con sinh trưởng tốt hơn.

3. Có cần thiết phải kết hợp cả hai biện pháp cung cấp nước và rơm làm ổ đẻ không?
   Có, kết hợp cả hai biện pháp mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ áp dụng một biện pháp, giúp tăng số con cai sữa và giảm tỷ lệ chết lợn con đáng kể.

4. Lượng nước uống tối thiểu cần cung cấp cho lợn nái nuôi con là bao nhiêu?
   Nhu cầu nước tối thiểu cho lợn nái nuôi con dao động từ 12 đến 40 lít/ngày, trung bình khoảng 18-25 lít/ngày để đảm bảo quá trình tiết sữa và sinh trưởng của lợn con.

5. Phương pháp phân tích số liệu trong nghiên cứu này là gì?
   Số liệu được xử lý bằng phần mềm MINITAB và Excel, sử dụng kiểm định thống kê với mức ý nghĩa P<0,05 để đánh giá sự khác biệt giữa các nhóm thí nghiệm.

Kết luận

• Việc cung cấp nước uống tự do cho lợn nái làm tăng lượng nước tiêu thụ lên gấp 3 lần, giúp duy trì thể trạng và tăng năng suất sinh sản.
• Bổ sung rơm làm ổ đẻ giúp giảm stress, tạo tiểu khí hậu phù hợp, giảm tỷ lệ chết lợn con do hạ thân nhiệt và bị đè chết.
• Nhóm lợn nái được cung cấp nước uống tự do và rơm làm ổ đẻ có số con cai sữa/lứa và tỷ lệ sống lợn con cao hơn đáng kể so với nhóm không được bổ sung.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để áp dụng kỹ thuật chăn nuôi cải tiến tại CHDCND Lào, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế ngành chăn nuôi lợn địa phương.
• Đề xuất triển khai ngay các giải pháp cung cấp nước uống tự do và rơm làm ổ đẻ, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi nhằm phát huy tối đa hiệu quả nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Đặc điểm về giống lợn địa phương Lào 1. Đặc điểm chung Lợn địa phương của Lào có năng suất sinh sản kém, khối lượng lúc trưởng thành thấp, sinh trưởng chậm, tỷ lệ mỡ cao nhưng chống chịu bệnh tật tốt.

Lợn địa phương của Lào thuộc giống Sus và giống Scrofa hay Sus domesticus. Hiện nay tại CHDCND Lào có 4 giống lợn như: Lợn Lạt, lợn Mông, lợn Chít, lợn Đeng (lợn đỏ) (Soukanhet và cs. Đặc điểm của giống lợn Lạt Lợn Lạt có mặt trong mọi miền của Lào nhưng gặp nhiều tại miền Bắc và miền Trung của Lào, có thân hình nhỏ, màu đen, có dấu chấm trắng trên trán, lợn cái có khối lượng lớn hơn con đực. Con cái có khối lượng khoảng 80 - 100 kg, con đực thì khoảng 60 - 80 kg.

Giống lợn Lạt nuôi tại các tỉnh miền Bắc Lào 1. Đặc điểm của giống lợn Mông Lợn Mông gặp nhiều trên vùng miền có người Mông (Lào sung) sinh sống như Noong Hót tỉnh Xiêng Khoảng, các tỉnh miền Bắc và miền Trung của Lào. Lợn Môngcó thân hình lớn hơn lợn Lạt, màu đen. Lợn cái có khối lượng lớn hơn con đực.

Con cái có khối lượng khoảng 85 - 120 kg, con đực thì khoảng 60 - 80 kg. n 5 Giống lợn Mông nuôi tại Noong Hót tỉnh Xiêng Khoảng 1. Đặc điểm của giống lợn Chít Lợn Chít gặp ở các tỉnh miền Trung của Lào và được nuôi nhiều là tỉnh Bo Ly Kham Xay và Kham Muôn có màu đen, thân hình nhỏ bé. Con cái có khối lượng khoảng 40 - 60 kg, con đực thì khoảng 30 - 40 kg.

Giống lợn lợn Chít nuôi các tỉnh miền Trung của Lào 1. Đặc điểm của giống lợn Đeng (lợn đỏ) Đây cũng là một giống lợn địa phương của Lào chỉ gặp ở các tỉnh miền Nam của Lào, đặc biệt là tỉnh Chăm Sa Sắc. Giống lợn này chưa được nghiên cứu sâu, người ta chỉ nghi ngờ đó là kết quả của tổ hợp lai giữa giống lợn Duroc và giống lợn địa phương của Lào. Chúng có thân hình thon, màu đỏ, trán ngắn, khối lượng khoảng 65 - 90 kg.

Giống lợn Đeng nuôi tại các tỉnh Miền Nam Lào n 6 1. Cơ sở khoa học về đặc điểm di truyền các tính trạng năng suất sinh sản của lợn - Tính trạng số lượng và sự di truyền của tính trạng số lượng Tính trạng số lượng còn gọi là tính trạng đo lường, vì sự nghiên cứu của chúng phụ thuộc vào sự đo lường. Hầu hết những tính trạng có giá trị của gia súc đều là những tính trạng số lượng. Tính trạng số lượng chịu sự tác động của nhiều cặp gen, phương thức di truyền của các cặp gen này tuân theo các quy luật cơ bản của di truyền như phân ly, tổ hợp, liên kết… Mỗi gen thường có tác động cộng gộp lớn hơn, tác dụng của nhiều gen khác nhau trên cùng một tính trạng có thể là cộng gộp, cũng có thể là không, ngoài ra còn có các kiểu tác động ức chế nhau giữa các gen nằm ở những locus khác nhau.

Có hai hiện tượng di truyền cơ bản có liên quan đến tính trạng số lượng và mỗi hiện tượng di truyền này có một cơ sở lý luận cho việc cải tiến di truyền cho giống vật nuôi. Trước hết đó là sự giống nhau giữa các con vật thân thuộc và quan hệ thân thuộc càng gần con vật càng giống nhau. Đó là cơ sở di truyền cho sự chọn lọc và sau đó là sự suy hóa cận thân. Thứ hai là hiện tượng ngược lại về sức sống của con lai, đây là cơ sở của sự chọn phối để nhân thuần và tạp giao.

- Các yếu tố ảnh hưởng đến tính trạng số lượng Tính trạng số lượng dễ chịu ảnh hưởng, tác động của môi trường. Vật nuôi sống trong một môi trường nhất định nên sự hình thành hoạt động của tính trạng không những chịu sự chi phối của các gen mà còn chịu ảnh hưởng rất lớn của môi trường. Giá trị kiểu hình của bất kỳ tính trạng số lượng nào cũng được biểu thị qua giá trị của kiểu gen và sai lệch môi trường. P=G+E Trong đó: P: Giá trị kiểu hình (Phenotypic Value) G: Giá trị kiểu gen (Genotypic Value) E: Sai lệch môi trường (Environmental Deviation) Tùy theo phương hướng tác động của các gen alen mà giá trị kiểu gen có thể bao gồm các thành phần khác nhau.

G=A+D+I n 7 “A” gọi là giá trị cộng gộp, thành phần quan trọng nhất cố định không thay đổi có thể di truyền được và còn được gọi là giá trị giống của cá thể là cơ sở di truyền của việc chọn giống. “D” là tính trội (Dominance) là tác động trội của các cặp alen trong cùng một locus nên không có tính trội thì giá trị di truyền và giá trị cộng gộp là bằng nhau. Khi xem xét một locus duy nhất sự khác nhau giữa giá trị kiểu gen và giá trị giống A và giá trị di truyền đó chính là sai lệch trội D. Do vậy: G = A + D “I” là các gen của các cặp gen hoặc cùng alen sai lệch tương tác nên kiểu gen là do từ hai locus trở lên cấu thành giá trị kiểu gen có thể thêm một sai lệch do sự tương tác giữa các gen trong các locus khác nhau.

- Hệ số di truyền một số tính trạng ở lợn Hệ số di truyền là tỷ lệ phần trăm do gen quy định trong việc tạo nên kiểu hình. Hệ số di truyền có hai loại đó là hệ số di truyền theo nghĩa hẹp và hệ số di truyền theo nghĩa rộng. Hệ số di truyền theo nghĩa hẹp biểu thị giá trị kiểu hình được quyết định bởi các gen truyền đạt từ bố mẹ cho đời con. h2 = VA/Vp Hệ số di truyền của một tính trạng càng lớn thì khả năng di truyền của tính trạng đó càng cao.

Ngược lại, hệ số di truyền của tính trạng càng nhỏ thì khả năng di truyền của tính trạng đó càng thấp và khả năng biến đổi của chúng dưới ảnh hưởng của điều kiện môi trường càng lớn. Hệ số di truyền theo nghĩa rộng biểu thị phần phương sai giá trị kiểu hình của các cá thể được quyết định bởi các phương sai giá trị kiểu gen. h2 = VG/Vp Trong đó: VG là phương sai giá trị kiểu hình VP là phương sai giá trị kiểu gen Ở lợn, các tính trạng có hệ số di truyền thấp hầu hết là các tính trạng sinh sản, còn các tính trạng có hệ số di truyền cao hơn là các tính trạng có liên quan tới chất lượng sản phẩm và sự sinh trưởng. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái * Đặc điểm cấu tạo bộ máy sinh dục lợn cái Cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn cái bao gồm: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung (cổ, thân và sừng tử cung), âm đạo và các cơ quan bên ngoài.

- Buồng trứng: Khác với dịch hoàn, buồng trứng nằm trong xoang bụng, phát triển thành một cặp. Buồng trứng lợn cái có dạng chùm nho, khối lượng một buồng trứng là 4-7g. Ở lợn trưởng thành, buồng trứng có 10 - 25 nang trứng thành thục, đường kính nang là 8 - 12mm, thể vàng thành thục có hình cầu hoặc hình trứng đường kính 5 - 10mm. - Ống dẫn trứng: Được chia thành 4 đoạn là tua diềm, phễu, phồng ống dẫn trứng và eo.

Ống dẫn trứng có một chức năng duy nhất là vận chuyển trứng và tinh trùng theo một hướng ngược chiều nhau, hầu hết là đồng thời. Phồng ống dẫn trứng là nơi xảy ra sự thụ tinh. Ống dẫn trứng cung cấp điều kiện ngoại cảnh thuận lợi nhất của các giao tử và cho sự phát triển ban đầu của phôi. - Tử cung: Gồm có 2 sừng, một thân và một cổ tử cung.

Tử cung lợn thuộc loại 2 sừng, các sừng gấp nếp hoặc quấn lại và có độ dài đến hơn 1m. Độ dài này thích hợp cho việc mang đa thai. Ở lợn trưởng thành, trung bình các sừng tử cung dài 40 - 45cm, thân tử cung dài 5cm, cổ tử cung dài 10cm và có đường kính ngoài 2 - 3cm. Tử cung có nhiều chức năng.

Nội mạc tử cung và các dịch tử cung giữ vai trò chủ chốt trong quá trình sản xuất bao gồm các chức năng vận chuyển tinh trùng, điều hòa chức năng của thể vàng, là nơi làm tổ của phôi, thực hiện các chức năng chửa đẻ. - Âm đạo: Có cấu tạo giống như một ống cơ có thành dày, dài 10 - 12cm. Đây là cơ quan giao cấu của lợn cái, là ống thải của dịch cổ tử cung, nội mạc tử cung và ống dẫn trứng, đồng thời cũng là đường cho thai ra ngoài khi đẻ. - Bộ phận sinh dục bên ngoài: Là phần có thể sờ thấy và quan sát được, bao gồm âm môn, âm vật và tiền đình.

* Đặc điểm sinh lý sinh sản của gia súc Sinh sản là một quá trình sinh học hết sức phức tạp của cơ thể động vật, đồng thời là chức năng duy trì nòi giống và tái sản xuất của vật nuôi. Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản cao nhất và phổ biến nhất ở cơ thể động vật. Đó là quá trình có n 9 sự tham gia của hai cơ thể đực và cái, là một quá trình mà ở đó con đực sản sinh ra tinh trùng, con cái sản sinh ra trứng, sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng hình thành hợp tử, hợp tử phát triển trong tử cung con cái và sinh ra đời con. Gia súc phát triển đến một giai đoạn nhất định thì có biểu hiện về tính dục.

Lợn cái khi thành thục về tính sẽ xuất hiện các triệu chứng động dục và kèm theo quá trình rụng trứng. Song song với quá trình rụng trứng thì cơ thể nói chung, đặc biệt là cơ quan sinh dục phát sinh hàng loạt các biến đổi và có sự lặp đi lặp lại có tính chất chu kỳ. Chu kỳ này xuất hiện khi cơ thể cái thành thục về tính, kết thúc khi già yếu. Thời gian của một chú kỳ được tính từ lần rụng trứng trước tới lần rụng trứng sau.

Chu kỳ động dục của lợn cái là một trong các chỉ tiêu quan trọng của sinh sản và được điều khiển bởi hai yếu tố thần kinh, thể dịch. Khi các nhân tố ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt độ, mùi con đực. tác động và kích thích vùng dưới đồi (Hypothalamus) giải phóng ra các yếu tố tác động lên tuyến yên, kích thích thùy trước tuyến yên tiết FSH (Folliculo Stimulin Hormone) và LH (Lutein Stimulin Hormone). FSH kích thích noãn bao phát triển đồng thời cùng với LH làm cho noãn bao thành thục, chín và rụng trứng.