CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE HỢP DONG VÔ HIỆU DO VI PHAM DIEU KIEN VE Ý CHÍ VA PHAP LUAT VE HOP DONG VÔ HIEU DO VI PHAM DIEU KIEN VE Ý CHÍ 1. Mot số van đề lý luận về hợp đồng vô hiệu do vip ham điều kiện về ý chí 1. Khái uiệm hợp đồng vô hiệu Hop đồng là những giao dich, thỏa thuận ma con người thực hiện trong cuộc sông hang ngày, là phương tiên quan trong dé xác lập, ghi nhận ý chí và nhu cầu của con người. O khía cạnh pháp lý, từ điển Black Law định nghĩa: “Hop đồng là một sư théa thuận giữta hai hoặc nhiều người mà tạo lập nên một ngiấa vụ làm hoặc không làm một việc cụ thé.“ Trong đó, tư do và tự nguyện ý chí là yêu to mang tính quyết định trong việc hình thành hợp đồng Hop đông vô hiệu là giao dich, thỏa thuận không có hiệu lực.
Khi hợp đông vô hiệu, nó được xem như chưa bao giờ tôn tại, không có hiệu lực trong quá khứ, hiện thực và tương lai. V ô liệu hợp đông được coi là một chế tài áp dụng đôi với những hop đồng không đủ tiêu chuẩn— hợp đồng vi phạm các điều kiên có hiệu lực do luật định. Hợp đồng vô hiệu có thể được phân loại thành vô hiệu tuyệt đối và vô hiệu tương đối. V ô hiệu tuyệt đối là hợp đông không làm phát sinh hiệu lực pháp ly.
Hợp đông vô hiệu tương đối có thể có hiệu lực pháp lý và được thực hiện trừ trường hợp mot trong các chủ thé của hợp đông có hành đông nhằm mục dich bác bỏ hợp đông2 Hop đồng vô hiệu khi không đáp ứng các điều kiện co hiệu lực của hop đồng do pháp luật quy định Nhìn chung, ở Anh, Đức và Viét Nam, hợp đông đều có thé bi vô hiệu nêu it nhất một trong các bên giao kết không có năng lực hợp đồng, hợp đông không đáp ứng yêu câu về hành thức của hợp dong; hợp đông vi phạm điều cam của pháp luật, hop đông vi pham điêu kiện về ý chi của chủ thé giao kết hop đồng. Khái uiệm hợp đồng vô liệu do vi phạm điều kiện về ý chi Y chi được hiểu là nguyện vọng, mong muôn mang tinh chủ quan của mỗi người Đây là yêu tô cơ bản, không thé thiêu trong hop đồng, làm phát sinh quyên và nghĩa * Dehre Black 's Law Dxxtionary (1990), West Publishing Co. ˆ Đại học Quốc gia Hi Nội 2013), Giáo trink Luật hợp dong: Phin chung (ding cho đào tạo seat đại học), Nob. Daihoc Quốc gia Hà Nội,tr.
10 vụ pháp lý của các bêntham gia giao kết. Tự do ý chí là một nguyên tắc cơ bin được pháp điển hóa Hop đồng chỉ có thé thực biên được khi thể hiện được sự thông nhét ý chí của các bên tham gia. Tự do ý chí được định nghĩa là chủ thé co thé tự do biéu đạt mong muôn, ý định của minh ma không bị han chế bởi chủ thé nào khác, kế cả nhà nước và chính quyên, trừ trường hợp vi pham điều câm của luật Việc thể hiện ý chí của chủ thé trong hợp đông can théa man03 điều kiện sau: @ phải có sự thông nhật ý chí chung giữa các bên chủ thể, (ii) ý chí chung phải xuất phát từ sự tự nguyên, bình đẳng, (iii) ý chi chung phải được thé hiện một cách đây đủ và chính xác. Khi không đảm bảo được các yêu tô nêu trên, điều kiện về ý chí trong giao kết hop dong được coi nlu không đảm bảo, có khả năng dan đến việc hợp đồng bị vô hiệu do vi phạm điều kiện về ý chi.
Khi đó, vị pham điều kiện về ý chí trở thành một trong những trường hợp vô hiệu hợp đông 3 Như vậy, hợp đồng vô hiệu do vị phạm điều kiện về ý chí được hiểu là hợp đồng không thé hiện đúng, day đủ mong muốn, nguyện vong mục đích của chủ thé tham gia quan hệ hợp đồng tại thời điểm giao kết hop đồng. Đặc diém hop đồng vô hiện do vi phạm điều kiệu về ý chí Hop đồng vô hiệu do vi pham ý chí của chủ thé có một số đặc điểm sau: Thứ nhất. đêu kiên có hiệu lực của hợp đồng bi vi phạm là đều kiện về sự tự Khi giao kết hợp đông, chủ thé tham gia cần tuân thủ các quy định pháp luật về điều kiện có hiệu lực của hợp đông, từ đó, hợp đông mới có thể phát sinh hiệu lực pháp luật. Tai trường hợp hợp đồng vô hiệu do vi phạm điều kiện về ý chi, điều kiên có hiệu lực của hợp đông bi vi pham là điều kiện về tự do va tư nguyên ý chí.
Dé dam bảo hợp đông không bị vô hiệu do vi phạm điều kiên về ý chí, điêu kiên vé sự tự do và tự nguyên ý chí cân đáp ứng các yêu té sau: Yêu tổ đầu tiên phải có sự thông nhất ý chí chung giữa các bên chủ thé. Khác với hành vi pháp ly đơn phương, hợp đông có nhiéu hơn mét chủ thé tham gia, xuất hiện ý chí của nhiéu chủ thể. Do đó, các bêntham gia cần có sự thão luận thông nhất để dẫn đền giao kết hợp đông ghi nhận một ý chí chung và thông nhất. Chủ khi có sự thé biện và thông nhật y chí giữa các bên thi hợp đồng mới hình thành ` Bùi Thi Tua Huyền 2010), Luận văn: Hop đẳng dân sự về liệu đo vi phạm đễu Kiên về ý chi cũa chữ thể, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
11 Yếu tổ thứ hai: ý chí chung phải xuất phát từ sự tự nguyện, bình đẳng Sự tư nguyên thể hiện ở việc các chủ thê tham gia hợp đồng một cách tự do, theo ý muôn. cá nhân ma không chịu anh hưởng hay sức ép từ bên ngoài trong khuôn khé pháp luật cho phép. Pháp luật của V iệt Nam và các quốc gia khác đều yêu câu các bên tham gia giao kết hop đẳng phải thé hiệný chí đích thực. Không ai được đùng bat kì thủ đoạn nao nhằm buộc mét người cam kết, thỏa thuận trái với ý chí của người đó, Binh đẳng cũng là một yếu tổ thé hiện ý chí của chủ thé.
Sự bình đẳng trong giao kết hop đông thé hiện ở việc các bên tham gia phải có vị trí ngang bằng nhau, không có sự phân biệt về mat dia vị xã hội, tôn giáo, giới tính. Các bên có quyền ngang nhau khi thỏa thuận về bất kì điều khoản nao của hợp đông bao gồm việc đề xuất những điều kiện có lợi hay từ chối điều kiện bat lợi cho minh trong giới hạn pháp luật cho phép. Trên cơ sở những dam phán, thöa thuận đã đạt được, các chủ thể tham gia sẽ thông nhật ý chi, từ đó quyết định nội dung của hop đông, Yêu tô thứ ba: ý chi chung phải được thể hiện một cách day đủ và chính xác. Khi ghi nhận tại hop đông ý chi chung của các bên phải được thé hiện day đủ các yêu tổ ma pháp luật quy định Trong trường hợp nghiêm trong, mac dù các bên đã thông nhật về ý chí nhưng hợp dong không ghi nhân các điều khoản cơ bản cân thiết thi hợp đông chưa được coi là đã giao kêt.
Yêu tô chính xác thê hiện băng việc ngôn. ngữ hợp đông phải được diễn đạt dé hiểu, han chế các tử ngữ dễ gây nham lẫn nên. giải thích các thuật ngữ chuyên mônÝ Thứ hai, các chủ thé tham gia giao kết hợp đồng phải chiu những hậu quả pháp 1ý nhất định ki hợp đồng bị nyén bó vô hiệu. Hop đồng vô hiệu đông ngiữa với việc hop đông không phát sinh hiệu lực phép lý, không làm phát sinh nghĩa vụ pháp lý với các bên Do đó, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận phát sinh từ hợp đông Ngoài ra, trách nhiém bôi thường thiệt hai được đặt ra trong một số trường hợp nhu một bên phải chịu thiệt hại phát sinh từ hop đông vô hiệu.
Mật so van đề lý luận về pháp luật đều chỉnh hợp đồng vô hiệu do vi phạm điều kien về ý chi 1. Khái uiệm pháp luật điều chink hợp đồng vô hiện đo vi phạm điều kiệu về ý chí 3 Bùi Thú Tm Huyền (2010), Luin vin: Hop đổng dân sự về Inéu do vi phen đu kiện về ý chi của chữ thể, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội. 12 Pháp luật là hệ thông những quy tắc xử sự do nhà rước ban hành dé điều chỉnh. các quan hệ xã hội nhằm thiết lập trật tự xã hội Ý V ới chức năng đó, pháp luật hợp đông ra đời nham mục đích điều chỉnh các quan hệ hình thành trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên, bảo đảm sự thỏa thuận đó tao nên hệ quả pháp lý giữa các bên chủ thể.
Pháp luật điêu chỉnh hợp đông vô hiệu do vi pham điêu kiện về ý chí quy định nội dung cơ ban của các trường hợp vi phạm điều kiện về ý chí tư nguyện của các bên dẫn đến hợp đông vô liệu, đông thời quy định về trách nhiém của môi bên và hậu. quả pháp lý khi hợp đông vô hiéu phát sinh tử vĩ phạm nay. Như vậy, pháp luật điều chỉnh hợp dong vô liệu do vi pham điệu kiên về ý chi là hệ thông các quy tac xử sự chung do nha mréc dat ra hoặc thừa nhân và đâm bảo thực hiện để điều chỉnh các quan hệ hợp dong đã xuất hiện vi pham về yêu tô tự do ý chi dan dén hợp đông vô hiéu từ đó dat ra những hệ quả pháp lý phi hợp. Vai trò của pháp luật điều chính hợp đồng vô hiện do vỉ phạm điều kiệu về ý chí Pháp luật điều chỉnh hợp đông vô hiệu do vi pham điều kiện vệ ý chi dong vai trò quan trong trong luật hợp đồng Cu thể, pháp luật điều chỉnh hop đồng vô hiệu do vị phạm điều kiện về ý chí có hai vai trò cơ bản: Thứ nhất là bảo đảm nguyên tắc tư do và tự nguyên ý chí của chủ thể trong pháp luật hợp đông.