CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN 1. Dặc (lien) ngưòi cao tuổi lien quan (leu gáy mé I1ỒỈ sức ỉ. Dặc điểm sinh tý người cao tuổi tiên quun đền gày mê hồi súc ì. Hệtnn IIlạch Lào hóa đi kèm vói những thay đôi trong cấu trúc và chức năng hộ thống tim mạch.
bao gồm động, tình mạch, tim và đáp úng cúa chúng vói hộ thống thần kinh nội tiết cua cơ thê’ 242Í. Bien đổi thành độug mạcli Sự lảo hóa thảnh mạch dẫn đến cãc biến đòi chỉnh lã tăng độ cúng cua thành mạch, xơ vũa thành mạch vã giàn mạch25-242'. Độ cứng thành mạch tảng là kết qua cùa việc giam các sợi elastin, tăng cãc sợi collagen có độ cúng gấp 100 lần sợi elastin, glycogen hóa các protein và quá trình canxi hóa25"24’25. Xơ cúng dộng mạch làm thay đỗi dạng sóng dộng mạch gãy tảng huy cl áp tàm thu.
dần tới việc tâi cấu tnìc cơ tim và làm giam kha năng đáp ủng cùa tim đối với stress. Xơ cúng tình mạch anh hương tới kha nâng thích nghi cùa hệ thống tim mạch trước sự thay đỗi về the tích tuần hoàn. Xơ vừa mạch, gây ra nhiều bệnh cua tuổi già như dột quị. bệnh lý mạch vành và các bệnh mạch mâu ngoại VI ~.
Mắt chức nàng cua lớp nội mô: Lớp nội mỏ cỏ chức nàng tống hợp và giai phóng nhiều phân tư. cấu tạo nên động mạch, phán ứng co mạch, tiêu sợi huyết vã cãc chức năng báo vệ mạch máu. Khi ló]) nội mô dộng mạch mất chức nàng dẫn lới sự hĩnh thành mãng xơ vừa vã chuyển lớp nội mõ sang trạng thái tảng sinh, tâng dõng và đáp ứng viêm quá mức. Sự suy giâm chức nàng lớp nội mò mạch cùng làm giảm sán xuất NO bằng giám tông hợp NO có nguồn gốc nội mò (cNOS).
Khi giam tạo ra NO kha năng giàn mạch đáp TWiliwwmiir 4 ứng với stress cũng suy giám. Một chất trung gian khác có thê đản đen giam chức nâng lóp nội mò lã endothelin-1 (ET-1). ET-1 là chất co mạch mạnh hon norandrcnahn 50 lần. Mặc dù biền hiện ET-1 lèn cãc mạch khác nhau là khác nhau, theo tuồi già.
ET-1 có xu hưởng lâng lên và Làm xư hóa các mao mạch cầu thận ở người cao tuồi23 '6.1: Sự thay dổi cẩn trúc mạch mân theo tuổi “. Strait- 2012ĩin Tim người cao tuổi Số lượng các te bào cơ tim giam dần theo tuồi. Trung binh đến nám so tuổi một quá tim mất hơn 30% các tế bão cơ tim cùa nó. đặc biệt ớ các bệnh nhãn có bệnh lý lim mạch, đó là do hoại tư vã do quá trinh lự chết lãng dẩn theo tuổi.
Tuy nhiên các tế bão cơ tim cùng cỏ thè phi dại lên khi già di. Sự dãy thành thất trãi có thê gặp ngay ca khi không có cao huyết áp. thường lã dãy dồng tâm lãm kich thước buồng thất trãi tãng lên. vách liên that cùng dầy lên và cõ the gãy cán trờ cho việc tống máu cúa thất trái vã tàng hậu gánh.
Phi đại thất trãi cùng với tăng các sợi xơ dẫn den sự kem đản hồi cua tim. TWiliwwmiir 5 bệnh lý van tim và suy chức nâng tâm thất24 2'. Xơ hỏa cơ tim ớ người cao tuổi lã một yểu tố quan trọng quyết định đến suy giam tàm trương và chức nâng tàm thu. giam cung lượng tim.
ngoài ra còn gây loạn nhịp tim do làm chậm sự lan truyền xung điện cua tim24 2. So sánh đãp ủng tim mạch khi vận động giữa người 20 và người SO tu oi “. Tiêu thụ oxy : 1(50%) Chênh lệch oxy giữa động-tĩnh mạch (A-V)Ơ2 : 1(25%) Chi số tim (Cardiac index) : 1(25%) Tiền gảnh: Thê tích cuối tàm trương (EDV) : f(30%) (nani>nữ) Hậu gánh: Sức can mạch máu ngoại vi (PVR) : T(30%) Thê tích cuối tâm thu (ESV) : 1(275%) Sửc co bóp cơ tim : 1(15%) Nồng dộ catecholamin huyết tương :T Đáp ứng cua tim vã mạch máu khi có kích thích :Ị cùa (V adrenergic Nhùng người cao tuổi thường có xu hướng suy tàm trương hơn so với người tre tuồi. Hộ thống đần truyền thẩn kinh cua tim.
hộ thống nút xoang, nút nhĩ thất bị vòi hóa. thoái hóa nên dề xay ra loạn nhịp tim2124. Nhiều nghiên củu dà cho thẩy tỳ lộ suy tim lãng tỳ lệ thuận với tuồi 25 25. TWiliwwmiir 6 Biếu dồ 1.1: Tỷ lệ suy tim trung binh theo tuôi và giới, "Nguồn: Anthony J.
Donato - 20096 Những thay đổi về thần kinh nội tiết theo tuổi ành hường đến hệ tim mạch Sự già hỏa cùa hộ thằn kinh nội tict có anh hương lớn đền hệ tim mạch. Có sự thay đỗi về sổ lượng cãc thụ thê adrenergic trong các mô tim vã mạch máu. giam cãc tin hiệu dần truyền vã thay dôi VC sự cân bàng giữa hoạt động cua hộ giao cám vả phó giao cảm. Hệ thống renin-angiotensin- aldosterone.
vasopressin và cãc peptide lụi niệu cùng bị ảnh hương bói tuổi giã. - Thụ thế adrenergic Độ nhạy cam cua cãc thụ thê adrenergic ơ tim và mạch mãu vởi catecholamins giám dần theo tuổi. Sự sản xuất AMP võng trong tế bão giam với cơ chế chưa rỏ ràng. Cãc dáp ủng khi kích thích thụ the p-adrenergic giam ờ người giã.
Mặc dủ mật độ các thụ thế p-adrenergic tâng lên khi giã di nhung kết nối giữa thụ the p-adrenergic với hệ thống dần truyền trong tế báo lại giam. Các tề bào cơ tim có cãc thụ the pl, 02, p3. dặc biệt thụ thẻ 0-1 và thụ thê p-2 tồn tại theo ti lệ 80:20 trong tâm thất. Tuy nhiên, ở những người suy tim ti lộ thụ thế 0-1 và thụ thè p-2 thay đối 60:40.
vi the cỏ nhiều thụ thê p-2 trên tim suy hơn. Một sổ bang chúng cho rang ti lộ thụ the P3 có liên quan den sinh lý bệnh cùa suy tim vã có thể gây ức chế co bóp cơ lim. Ớ người cao TWiliwwmiir 7 tuổi isoproterenol có tác dụng đặc hiệu lẽn |Ỉ2 đã được chứng minh it gãy táng nhịp tim hon so với ớ người tre. với củng một liều thuốc kích thích thụ the 02 tlii tác dụng trợ tim và tảng nhịp tim ở người cao tuồi đểu giâm25 2S.
Ớ bệnh nhân cao tuồi có giam dáp ứng p nhưng đáp ứng a cua họ tương tự như ờ người trcdo dó chất chù vận a chọn lọc như metaraminol được dùng thay vi chất chu vận (L |ỉ kết hợp. sè kém hiệu quá hơn. - Phán A</ thụ thì’ áp ìực Phàn xạ thụ thế áp lực dược định nghĩa là sự thay dối nhịp tim theo sự thay đối cua huyết áp cùng giâm ở người giã. Một phần do giâm kích thích lên thụ thè p.
Tuy nhiên, phân xạ thụ thê ãp lire gồm nhiều thành phần và có thè là do sự xơ cứng cua các mạch máu lãm giam phân xạ cứa các thụ the ãp lực trước sự thay đôi ve huyết ãp lộ. Hoạt động của hệ thần kình giao cám Hoạt động cua hệ thần kinh giao cám tâng lên theo tuôi và theo tính toán thi hoạt động thẩn kinh giao càm tâng lên gấp hai lần o người 65 tuổi so với người 25 tuổi. Nguyên nhân cỏ the do tàng giãi phóng catecholamine, giam hấp thụ ở neuron và tăng hoạt động thằn kinh giao cam. Những thay đôi nãy dường như đặc hiệu cho tùng vùng vã thường gặp ờ hệ cơ xương khớp, nội tạng và ơ tim.
Nồng độ noradrenalin tuần hoàn cao hơn 1-15% mỗi 10 nàm sau khi trưởng thành. mức tàng noradrenalin khi gang sire cũng táng lên nhiêu hon ’°. - Hoạt đụng cùa hệ phò giao Cam Một phương pháp de đánh giá tác dộng cua hệ thần kinh tự dộng lẽn hệ thống tim mạch lã đánh giá sự thay dôi cùa nhịp tim. Sự thay dối nhịp tim gồm hai phần, tâng tần số tim chịu sự kiêm soát cùa hệ giao cãm và giám tần số tim chịu chi phối cúa hệ phó giao cam.
Cá hai phần đểu suy giam theo tuồi, sự kẽm đáp ứng với các thụ the 0-adrenergic có thế giai thích sự giam biêu TWiliwwmiir s hiện cùa thần kinh giao cám. Giảm dãp úng cua nliịp tim với atropine cũng dược giai thích một phần do giám trương lực thần kinh phe vị ớ người cao tuổi25’30. Với nỉiừng thay dối về cấu trúc và chức nàng cùa hệ thống tim mạch như dã trinh bày ớ trên, người cao tuổi có xu hướng hạ huyết áp nhiều hơn người tre trong ca gây mê và gãy tè. nhất lã sau khơi mè.
Ngay cá khi huyết ãp hạ ớ mức độ vừa phai cùng có the gày ra các biến chúng nghiêm trọng vi làm nặng thèm sự giám tưới máu cho các cơ quan quan trọng như não. thận nơi mà dã có giam tưới máu từ trước do tình trạng xơ vừa các dộng mạch nuôi dường. Nghiên cứu về nhùng yếu tố tiên lượng tụt huyết áp trong mô cùa David L. Reich và cộng sự nghiên cứu trên 4096 bệnh nhân gây mẻ nhận thấy: tụt huyết ãp hay gặp him trong 10 phút dầu sau khi gãy mê (p < 0,001).
Trong 2046 bệnh nhân theo dỏi sau mô: nhùng bệnh nhân có tụt huyết áp trong mò có tý lệ nằm viện lâu hơn vả ti lộ tư vong cao hơn (13. Các yếu tố dự đoán tụt huyết ãp gồm có: ASA III-IV. HA trung binh nền > 70mmHg. Hệ hô hấp.
- Ỡ người cao tuổi cỏ sự giam dung tích sống cua phôi, dần đến giâm kha nãng dự trừ và cung cẩp oxy cho mò do các nguyên nhân sau: + Lông ngực bị gù và trư nên cò định do hiện tượng canxi hóa các sụn sườn và thân dot song bị giam chiêu cao thậm chi lã xẹp lũn. + Sự gia tâng đường kinh trước sau. vòm hoành mất 25% chiêu cao ờ người 70 tuồi so với người 20 - 30 tuổi55 54 5 ■. + Cơ hô hấp: giam cã khôi lượng vã chức năng cùa cơ hô hấp.
Sức co cúa cơ hô hấp giam đều đặn trong khoang từ 65 tuồi đến trên 85 tuổi ơ cá hai giới''. Do vậy làm giam kha năng hô hấp cua phổi khi gắng sức. + Dung tích sống gắng sức (FVC) giam 14-30 ml/năm và the tích thơ ra tối da trong một giày (FEV1) giâm 23 - 32 ml .'năm ké từ sau 30 tuổi35 5J. TWiliwwmiir 9 + The tích klũ cặn (RV) tăng khoảng 50% giữa người 20 tuồi và người 70 tuồi khóe mạnh1' *.
- Sợi dân hối cua vách pile nang thoái hoá do quá trinh lào hóa dần đền: + Mất sụ nàng dở cua phế nang và dường dần khi nhò gây giâm thông kill trong khi dung tích sống vẫn binh thường. Đây lã nguyên nhàn chính gày mất lưong xứng thông khi và tưói mâu (V/Q) và dóng góp chinh vào gia tàng chênh lệch áp lực giữa phe nang và mao mạch ớ người cao tuổi '; + Cấu trúc cua phế nang cũng thay dôi khi cao tuổi.