Luận văn thạc sĩ: So sánh các giống khoai lang làm rau ăn lá tại Thừa Thiên Huế

Chuyên đề nghiên cứu So sánh giống khoai lang rau ăn lá tiềm năng tại Thừa Thiên Huế, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia

• Tác giả: Lê Đại Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Thị Sen
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: So sánh các giống khoai lang làm rau ăn lá có triển vọng tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Nguồn gốc và sự phân bố của cây khoai lang
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giống khoai lang

Giống khoai lang (Ipomoea Batatas) là một trong những cây trồng quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Thừa Thiên Huế. Cây khoai lang không chỉ được trồng để thu hoạch củ mà còn được sử dụng như một loại rau ăn lá. Việc sử dụng giống khoai lang làm rau ăn lá đã trở thành một xu hướng phổ biến trong những năm gần đây. Các giống khoai lang có khả năng sinh trưởng tốt, cho năng suất cao và chất lượng tốt, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân. Đặc biệt, các giống khoai lang như VĐ1 và KLR3 đã được chứng minh có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và đất đai tại Thừa Thiên Huế, mang lại giá trị dinh dưỡng cao cho người tiêu dùng.

1.1. Đặc điểm sinh học của khoai lang

Khoai lang là cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng thích ứng rộng và có thể trồng ở nhiều vùng sinh thái khác nhau. Cây khoai lang có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, giúp giảm thiểu chi phí sản xuất cho nông dân. Đặc biệt, phần thân và lá của khoai lang chứa nhiều dưỡng chất, có tác dụng thanh nhiệt, làm mát cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa. Nghiên cứu cho thấy, khoai lang có chứa nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết cho sức khỏe con người, làm cho nó trở thành một nguồn thực phẩm sạch và an toàn.

II. Phân tích các giống khoai lang tại Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu đã tiến hành so sánh các giống khoai lang làm rau ăn lá tại Thừa Thiên Huế, nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của từng giống. Các giống khoai lang như VĐ1, KLR3 và Khoai rau muống đã cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong điều kiện thí nghiệm. Kết quả cho thấy, các giống này có thời gian sinh trưởng trên 90 ngày và có khả năng sinh trưởng tốt, với năng suất thực thu đạt từ 8,1 - 12,0 tấn/ha trong vụ Hè Thu và 17,7 - 25,9 tấn/ha trong vụ Đông. Điều này chứng tỏ rằng giống khoai lang có tiềm năng lớn trong việc phát triển nông nghiệp tại địa phương.

2.1. Đánh giá năng suất và chất lượng

Năng suất và chất lượng của các giống khoai lang được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như chiều dài thân, số lá, số nhánh và khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh. Các giống khoai lang có phẩm chất tốt như VĐ1 và KLR3 không chỉ đạt năng suất cao mà còn có chất lượng tốt, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường. Việc tuyển chọn các giống khoai lang có năng suất và chất lượng tốt sẽ góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người nông dân, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp tại Thừa Thiên Huế.

III. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn cho nông dân và ngành nông nghiệp tại Thừa Thiên Huế. Việc tuyển chọn và phát triển các giống khoai lang làm rau ăn lá có năng suất cao sẽ giúp tăng thu nhập cho người nông dân, đồng thời đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của thị trường. Ngoài ra, nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở dữ liệu cho các nhà khoa học và nhà quản lý trong việc phát triển giống cây trồng mới, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

3.1. Khuyến cáo cho nông dân

Nông dân nên áp dụng các giống khoai lang có triển vọng như VĐ1 và KLR3 vào sản xuất để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc sử dụng giống mới không chỉ giúp cải thiện hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen quý giá của cây khoai lang. Đồng thời, nông dân cũng cần chú ý đến kỹ thuật trồng và chăm sóc để đạt được kết quả tốt nhất trong sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khoai lang (Ipomoea batatas) là cây lương thực quan trọng, được trồng rộng rãi ở nhiều vùng trên thế giới, đặc biệt tại các nước đang phát triển. Theo số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), khoảng 77% khoai lang được sử dụng làm lương thực, 13% làm thức ăn gia súc và 3% làm nguyên liệu chế biến. Ở Việt Nam, khoai lang đứng thứ ba về diện tích trồng sau lúa và ngô, đồng thời là cây trồng có giá trị kinh tế cao thứ hai sau khoai tây. Tại Thừa Thiên Huế, khoai lang làm rau ăn lá ngày càng phổ biến nhưng chủ yếu là các giống địa phương đã thoái hóa, dẫn đến năng suất và chất lượng thấp.

Nghiên cứu nhằm so sánh các giống khoai lang làm rau ăn lá có triển vọng tại Thừa Thiên Huế, đánh giá sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất của các giống trong vụ Hè Thu và vụ Đông năm 2019. Mục tiêu cụ thể là tuyển chọn 1-2 giống có khả năng thích ứng tốt, năng suất cao (15-20 tấn/ha) và chất lượng tốt (ngọt, giòn, không chát) để đáp ứng nhu cầu sử dụng rau khoai lang tại địa phương. Thí nghiệm được tiến hành trên đất xám bạc màu tại phường Tứ Hạ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế, với 7 giống khoai lang được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (RCBD), mỗi giống 3 lần nhắc lại trên diện tích 10 m² mỗi ô.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển khoai lang làm rau ăn lá tại Thừa Thiên Huế, góp phần đa dạng hóa cơ cấu giống, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho công tác chọn tạo giống và phát triển sản xuất bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây trồng, đặc biệt là mô hình sinh trưởng khoai lang làm rau ăn lá. Các khái niệm chính bao gồm:

• Thời gian sinh trưởng (TGST): Tổng số ngày từ khi trồng đến khi thu hoạch, phản ánh khả năng thích ứng và phát triển của giống.
• Sinh trưởng thân lá: Đánh giá chiều dài thân chính, số lá trên thân, số nhánh, kích thước lá, là các chỉ tiêu quan trọng phản ánh sức sinh trưởng và tiềm năng năng suất.
• Khả năng chống chịu điều kiện ngoại cảnh: Bao gồm chịu nóng, chịu hạn, chịu lạnh, chịu mưa và chịu ngập, đánh giá mức độ thích nghi của giống với điều kiện khí hậu địa phương.
• Năng suất và phẩm chất: Năng suất lý thuyết và thực thu, tỷ lệ thương phẩm, chất lượng ăn nếm (vị ngọt, độ giòn, không chát), hàm lượng dinh dưỡng (protein, vitamin C, tanin, đường).

Phương pháp đánh giá và theo dõi các chỉ tiêu áp dụng theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-60:2011/BNNPTNT và Descriptors for Sweet Potato (1990).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thí nghiệm được tiến hành tại Viện Nghiên cứu Phát triển, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế, trên đất xám bạc màu tại phường Tứ Hạ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế trong hai vụ Hè Thu và Đông năm 2019.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: 7 giống khoai lang làm rau ăn lá, gồm Chiêm dâu tím, Khoai rau muống, Khoai gạo, VĐ1, KLR3, Khoai Đà Nẵng và Chiêm dâu xanh (đối chứng). Mỗi giống bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (RCBD) với 3 lần nhắc lại, mỗi ô thí nghiệm 10 m², tổng diện tích 250 m².
• Phương pháp phân tích: Số liệu được xử lý bằng phần mềm Statistix 10.0 và Microsoft Excel 2019. Các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất, phẩm chất được phân tích thống kê, so sánh sự khác biệt có ý nghĩa ở mức α = 0,05.
• Timeline nghiên cứu: Thí nghiệm trồng vào ngày 27/05/2019 (vụ Hè Thu) và 12/10/2019 (vụ Đông), theo dõi sinh trưởng, phát triển, thu hoạch và đánh giá chất lượng trong suốt chu kỳ sinh trưởng (khoảng 103-130 ngày tùy giống và vụ).

Quy trình kỹ thuật bao gồm làm đất, chọn dây giống, mật độ trồng 20 cây/m², bón phân hữu cơ và vô cơ theo tỷ lệ 5 tấn phân chuồng + 100 kg N + 50 kg P2O5 + 60 kg K2O/ha, phòng trừ sâu bệnh kịp thời.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thời gian sinh trưởng và phát triển:

   • Thời gian bén rễ hồi xanh dao động từ 4-7 ngày, nhanh nhất là giống VĐ1 (5 ngày vụ Hè Thu) và KLR3 (4 ngày vụ Đông).
   • Thời gian phân cành cấp 1 từ 15-21 ngày, VĐ1 và KLR3 phân cành sớm hơn đối chứng 3-4 ngày.
   • Tổng thời gian sinh trưởng từ 103-110 ngày vụ Hè Thu và 125-130 ngày vụ Đông, KLR3 có thời gian ngắn nhất vụ Hè Thu (103 ngày), VĐ1 dài nhất (110 ngày).
   • Vụ Đông thời gian sinh trưởng dài hơn vụ Hè Thu khoảng 5 ngày do điều kiện nhiệt độ thấp, ẩm độ cao.

2. Sinh trưởng thân lá:

   • Chiều dài thân chính tăng nhanh nhất ở giai đoạn 45-75 ngày sau trồng, với giống Khoai gạo có chiều dài lớn nhất (158,6 cm vụ Hè Thu, 103,5 cm vụ Đông).
   • Giống VĐ1 và KLR3 có chiều dài thân chính trung bình, thấp hơn Khoai gạo nhưng cao hơn đối chứng.
   • Số lá trên thân chính và số nhánh cũng cao ở các giống VĐ1, KLR3 và Khoai rau muống, thể hiện khả năng sinh trưởng mạnh.

3. Khả năng chống chịu điều kiện bất thuận:

   • Các giống khoai lang làm rau ăn lá có khả năng chịu nóng, chịu hạn tốt trong vụ Hè Thu và chịu lạnh, chịu mưa, chịu ngập tốt trong vụ Đông.
   • Đặc biệt giống VĐ1, KLR3 và Khoai rau muống thể hiện khả năng thích ứng vượt trội với điều kiện khí hậu Thừa Thiên Huế.

4. Năng suất và phẩm chất:

   • Năng suất thực thu vụ Hè Thu đạt từ 8,1 - 12,0 tấn/ha, vụ Đông đạt 17,7 - 25,9 tấn/ha. Giống VĐ1 và KLR3 có năng suất cao nhất, vượt trội so với đối chứng.
   • Tỷ lệ thương phẩm cao, phẩm chất rau ăn lá đạt mức khá đến tốt, ngọt, giòn, không chát, phù hợp làm rau xanh.
   • Hàm lượng dinh dưỡng như protein, vitamin C, tanin và đường được đánh giá cao ở các giống VĐ1, KLR3 và Khoai Đà Nẵng.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về thời gian sinh trưởng và phát triển giữa các giống phản ánh đặc tính di truyền và khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu địa phương. Giống VĐ1 và KLR3 có thời gian hồi xanh và phân cành sớm, giúp cây phát triển nhanh, tăng khả năng tái sinh và thu hoạch nhiều đợt rau xanh. Điều này phù hợp với mục tiêu sản xuất rau ăn lá trái vụ tại Thừa Thiên Huế.

Chiều dài thân chính và số lá là chỉ tiêu quan trọng phản ánh sức sinh trưởng và tiềm năng năng suất. Giống Khoai gạo tuy có chiều dài thân lớn nhất nhưng năng suất thực thu không vượt trội bằng VĐ1 và KLR3, cho thấy yếu tố phẩm chất và khả năng chống chịu cũng đóng vai trò quan trọng.

Khả năng chống chịu điều kiện bất thuận của các giống khoai lang làm rau ăn lá là điểm mạnh, giúp cây sinh trưởng ổn định trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt như nắng nóng, hạn hán vụ Hè Thu và lạnh, mưa nhiều vụ Đông. Điều này phù hợp với đặc điểm khí hậu Thừa Thiên Huế và góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Năng suất thực thu và phẩm chất rau ăn lá của các giống VĐ1 và KLR3 vượt trội so với đối chứng, đáp ứng yêu cầu năng suất cao (15-20 tấn/ha) và chất lượng tốt (ngọt, giòn, không chát). Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây về giống khoai lang rau tại Việt Nam và các nước trong khu vực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ chiều dài thân chính theo thời gian, bảng so sánh năng suất và phẩm chất các giống, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và ưu thế của các giống được tuyển chọn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng giống VĐ1 và KLR3 vào sản xuất đại trà tại Thừa Thiên Huế:

   • Động từ hành động: Triển khai, nhân giống, phổ biến.
   • Target metric: Năng suất rau ăn lá đạt 15-20 tấn/ha, chất lượng rau ngon, giòn, không chát.
   • Timeline: Triển khai trong 1-2 vụ tiếp theo.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm giống cây trồng, nông dân, các tổ chức khuyến nông.

2. Xây dựng quy trình kỹ thuật chăm sóc phù hợp cho từng vụ:

   • Động từ hành động: Hướng dẫn, áp dụng kỹ thuật làm đất, bón phân, tưới nước và phòng trừ sâu bệnh.
   • Target metric: Tăng khả năng sinh trưởng, giảm thiểu tổn thất do sâu bệnh.
   • Timeline: Áp dụng ngay trong vụ Hè Thu và Đông.
   • Chủ thể thực hiện: Các cơ quan khuyến nông, cán bộ kỹ thuật.

3. Phát triển hệ thống cung ứng giống chất lượng cao:

   • Động từ hành động: Tạo nguồn giống sạch bệnh, nhân giống quy mô lớn.
   • Target metric: Đảm bảo cung cấp đủ giống cho sản xuất, giảm tỷ lệ giống thoái hóa.
   • Timeline: 1 năm đầu xây dựng, duy trì lâu dài.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp giống.

4. Nghiên cứu tiếp tục cải tiến giống và mở rộng vùng trồng:

   • Động từ hành động: Nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá.
   • Target metric: Tăng cường đa dạng giống, nâng cao năng suất và chất lượng.
   • Timeline: 3-5 năm tiếp theo.
   • Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và nhà sản xuất rau:

   • Lợi ích: Lựa chọn giống khoai lang rau phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác hiệu quả để tăng năng suất và thu nhập.
   • Use case: Chọn giống VĐ1, KLR3 để trồng rau ăn lá trái vụ.

2. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia nông nghiệp:

   • Lợi ích: Tham khảo dữ liệu khoa học về sinh trưởng, năng suất, phẩm chất và khả năng thích ứng của các giống khoai lang rau.
   • Use case: Phát triển nghiên cứu chọn tạo giống mới, cải tiến kỹ thuật canh tác.

3. Trung tâm giống cây trồng và cơ quan khuyến nông:

   • Lợi ích: Cơ sở để xây dựng chương trình nhân giống, phổ biến giống mới, hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân.
   • Use case: Tổ chức tập huấn, cung cấp giống chất lượng cao.

4. Sinh viên và giảng viên ngành Khoa học cây trồng, Nông học:

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo thực tiễn về nghiên cứu giống cây trồng, phương pháp thí nghiệm và phân tích số liệu.
   • Use case: Học tập, nghiên cứu khoa học và thực hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn khoai lang làm rau ăn lá thay vì các loại rau khác?
   Khoai lang có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu hạn tốt, cung cấp rau xanh quanh năm với giá trị dinh dưỡng cao như vitamin C, protein và chất xơ. Ngoài ra, thân lá khoai lang có vị ngọt, giòn, không chát, phù hợp với khẩu vị người tiêu dùng.

2. Giống khoai lang nào có năng suất cao nhất trong nghiên cứu?
   Giống VĐ1 và KLR3 cho năng suất thực thu cao nhất, đạt từ 17,7 đến 25,9 tấn/ha trong vụ Đông và 8,1 đến 12,0 tấn/ha trong vụ Hè Thu, vượt trội so với các giống khác và đối chứng.

3. Khả năng chống chịu điều kiện bất thuận của các giống khoai lang ra sao?
   Các giống VĐ1, KLR3 và Khoai rau muống có khả năng chịu nóng, chịu hạn tốt trong vụ Hè Thu và chịu lạnh, chịu mưa, chịu ngập tốt trong vụ Đông, giúp cây sinh trưởng ổn định trong điều kiện khí hậu Thừa Thiên Huế.

4. Phương pháp trồng và chăm sóc khoai lang rau có gì đặc biệt?
   Mật độ trồng 20 cây/m², bón phân hữu cơ và vô cơ theo tỷ lệ chuẩn, tưới nước đều đặn, phòng trừ sâu bệnh kịp thời và thu hoạch định kỳ để cây tái sinh ngọn, đảm bảo năng suất và chất lượng rau.

5. Làm thế nào để nhân rộng giống khoai lang rau chất lượng?
   Cần xây dựng hệ thống nhân giống sạch bệnh, quy mô lớn, phối hợp với các trung tâm giống và doanh nghiệp để cung cấp giống cho nông dân, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc.

Kết luận

• Tuyển chọn thành công 2 giống khoai lang làm rau ăn lá có triển vọng tại Thừa Thiên Huế là VĐ1 và KLR3 với năng suất cao, phẩm chất tốt và khả năng thích ứng với điều kiện sinh thái địa phương.
• Thời gian sinh trưởng của các giống dao động từ 103-110 ngày vụ Hè Thu và 125-130 ngày vụ Đông, phù hợp với sản xuất rau ăn lá trái vụ.
• Các giống có khả năng chống chịu tốt với điều kiện bất thuận như nóng, hạn, lạnh, mưa và ngập, đảm bảo sinh trưởng ổn định.
• Năng suất thực thu đạt từ 8,1-12,0 tấn/ha vụ Hè Thu và 17,7-25,9 tấn/ha vụ Đông, đáp ứng yêu cầu sản xuất rau xanh chất lượng cao.
• Đề xuất triển khai nhân rộng giống VĐ1 và KLR3, xây dựng quy trình kỹ thuật chăm sóc, phát triển hệ thống cung ứng giống và nghiên cứu tiếp tục để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Next steps: Triển khai nhân giống và phổ biến kỹ thuật trong 1-2 vụ tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu cải tiến giống và kỹ thuật canh tác.

Các cơ quan nghiên cứu, khuyến nông và nông dân cần phối hợp để áp dụng kết quả nghiên cứu, góp phần phát triển bền vững ngành rau ăn lá từ khoai lang tại Thừa Thiên Huế và các vùng lân cận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Nguồn gốc và sự phân bố của cây khoai lang Sự tồn tại lâu nhất khám phátừ củ khôở Caves của Chilca Canyon thuộc Peru (Engel, 1970). Người ta tìm thấy sự hiện diện của khoai lang đầu tiên tại vùng Mayan của Trung Mỹ.

Astin (1977) đã đề nghị rằng: Nguồn gốc khoai lang được bao quanh vùng Yucatan Penisula tới miền Bắc vàsông Orinoco tới miền Nam, với 2 trung tâm có đa dạng loài, giống cao. Đó là ở Guatamala vànam Peru. Một số công trì nh khác cũng chỉ ra sự đa dạng loài khoai lang cao nhất ở Colombia, Equador vànam Peru. Như vậy, khoai Lang cónguồn gốc ở Nam Mỹ, khoai lang được khám phábởi Christophe Columbus - cuộc thám hiểm tìm ra châu Mỹ năm 1492.

Ông đã đưa nó vào Tây Ban Nha và được gọi làkhoai tây Tây Ban Nha hay khoai tây ngọt, mãi sau này mới gọi làkhoai lang. Khoai lang phổ biến rộng bằng 2 con đường: - Con đường 1: Đường Batatas: Đường này mang từ Tây Ban Nha giới thiệu vào châu Âu. Tiếp sau được truyền tới Africa (châu Phi), rồi vào Ấn Độ, phí a Tây Ấn (châu Á). - Con đường 2: Đường Kamote: Đầu tiên được mang từ gốc ở vùng Trung Mỹ tới Philippin do người Tây Ban Nha (Yen, 1982), được mang tên ở vùng này làBatata Tata Mbatata.

Sau đó tiếp tục đưa đến châu Phi (Cin Klin, 1963). Ông kết luận rằng khoai lang đưa vào châu Phi đầu tiên ở vùng bờ biển Atlantic của Trung Mỹ. Khoai lang vào Angola thế kỷ XV (tên Khoai lang = Bombl, Bambai) liên quan tới thành phố buôn bán Bombay. Người Tây Ban Nha đưa khoai lang tới châu Á, đầu tiên đưa tới Philippin vào năm 1521.

Tại đây khoai lang có tên là Camote và Batata. Khoai lang được đưa về Trung Quốc từ Philippin vàxuất hiện ở Fukien năm 1594. Con đường khác vào Trung Quốc là do người Tây Ban Nha, năm 1674 vào vùng Combatfami. Một người Anh đưa vào Nhật năm 1615.

Khoai lang được tiếp tục đưa vào Malaysia và các nước Nam Á, Đông Nam Á. Khoai lang vào Việt Nam từ Philippin. Khoai lang đưa về Châu Âu: Chỉ ở những vùng cónhiệt độ cao trong mùa hè. Ở các nước Anh, Bỉ, Pháp, HàLan khoai lang khóphát triển vìnhiệt độ thấp.

Nóphổ biến ở các vùng nhiệt đới vàNam Ấn Độ, những vùng cómùa hè. Columbus đã đưa khoai lang tới New Zealand, Hawaii vàEaster Island. Tại nước New Guinea khoai lang lànguồn lương thực vôcùng quan trọng, cómặt trong bữa ăn hàng ngày của người dân sinh sống nơi đây. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Cây khoai lang cónguồn gốc ở Nam Mỹ, nhưng nó được phát triển mạnh ở vùng nhiệt đới vànhiệt đới ẩm với điều kiện nhiệt độ ấm áp.

Ở Việt Nam, theo các tài liệu cổ như sách “Thực vật bản thảo”, “Lĩnh nam tạp kỷ” và “Quảng Đông tân ngữ” của Lê Quý Đôn, (Bùi Huy Đáp, 1984), cây khoai lang có nhiều khả năng là cây trồng nhập nội vàcó thể được đưa vào nước ta từ nước Lã Tông (đảo Luzon ngày nay) vào cuối đời Minh cai trị nước ta. Trong “Thảo mộc trang” có đoạn viết: “Cam thự (khoai lang) làcủ thuộc loài Thử Dự, rễ vàlá như rễ khoai, củ to bằng nắm tay, to nửa bằng cái bì nh, da tí a, thịt trắng, người ta luộc ăn” (Bùi Huy Đáp, 1984). Sách “Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam” (Nhà xuất bản khoa học xãHội 1987 đã ghi: “Năm 1559, khoai lang từ Philippin được đưa vào Việt Nam, trồng đầu tiên ở An Trường - thủ đô tạm thời của đời nhà Lê Trung Hưng (Hậu Lê), nay thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa”. Như vậy, khoai lang đã có mặt ở Việt Nam cách đây khoảng gần 460 năm.

Cây khoai lang được giới thiệu vào Việt Nam cóthể từ tỉnh Phúc Kiến - Trung Quốc hoặc đảo Luzon - Philippin vào cuối thế kỷ 16. Phân loại và đặc điểm thực vật học của cây khoai lang 1. Phân loại Khoai lang làloại cây thân thảo, sống hàng năm, thân bò hoặc bò leo, hoa lưỡng tính, quả sóc, lá đơn mọc cách, lá đều đặn vàchia thùy (khí a). Khoai lang có khoảng hơn 1.000 loài là loại thực phẩm quan trọng.

Chi Ipomoea cókhoảng 500 loài, với số nhiễm sắc thể là 15 và được phân thành 13 chi. Cây khoai lang được phân loại trong chi Balatas. Hiện nay, trong nội tộc phân chi Batatas có13 loài hoang dại cómối quan hệ với khoai lang. Cây khoai lang làdạng lục bội thể (6x) tự nhiên quen thuộc nhất trong chi Batatas nólàloại lục bội duy nhất cókhả năng tạo củ để làm lương thực, Iting vàKehr (1953) đã nghiên cứu sự phân chia giảm nhiễm ở các giống khoai lang của Mỹ đưa ra giả thuyết làkhoai lang cónguồn gốc đa bội khác nguồn.

Nóhì nh thành từ tổ hợp lai giữa một tứ bội thể với nhị bội, sau đó xảy ra quá trình phân đôi nhiễm sắc thể ở con lai bất dục. Ngược lại, một số nhànghiên cứu cho rằng khoai lang trồng làmột tứ bội cùng nguồn. Nishiyama (1971 - 1982) vàShiotani (1988) lại cho rằng khoai lang hì nh thành do sự đa bội hóa của loài lưỡng bội. Cây khoai lang được phân loại trong chi Batatas với khóa phân loại như sau: Giới: Thực vật (Plantae) Ngành: Thực vật cóhoa (Magnolyophyta) Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Lớp: Thực vật hai lámầm (Magnolyophyta) Bộ: Cà(Solanales) Họ: Bìm bìm (Convolvulaceae) Chi: Khoai lang (Ipomoea) Loài: Ipomoea Batatas 1.

Đặc điểm thực vật học Rễ Sau khi trồng trung bình khoảng 4 - 6 ngày, đầu mùa mưa chỉ sau 3 - 5 ngày khoai lang bắt đầu mọc rễ mới. Rễ xuất hiện đầu tiên ở các đốt thân dưới sát mặt đất. Mỗi đốt cókhả năng ra 15 - 20 rễ nhưng thường chỉ có5 - 10 rễ được phân hóa thành rễ dày mới có cơ hội hì nh thành củ. Dây khoai lang khỏe, tươi và mập nhanh bén rễ hơn dây gầy, yếu.

Khoai ra rễ sớm hay muộn phụ thuộc vào phẩm chất dây giống vàthời vụ trồng. Sau một thời gian rễ phân hóa thành rễ non dày vàrễ non mảnh. Rễ non dày được tập trung nhiều dinh dưỡng và có cơ hội hình thành củ. Còn rễ non mảnh làm chức năng hút nước và dinh dưỡng nuôi cây rồi hóa giàdần trở thành rễ bất định.

Sự hình thành rễ củ phụ thuộc vào đặc điểm di truyền của giống (số bómạch gỗ nhiều hay í t, chất dinh dưỡng trong dây lá) vào sự tác động của môi trường. Thân Thân khoai lang có thể làdạng bò hay đứng thẳng, nửa đứng, nửa bò. Sau khi trồng mầm trên thân cách mặt đất không sâu mọc thành dây. Trên thân khoai lang một số giống có lông tơ, sự phân bố lông tơ nhiều hay ít tùy theo giống.

Thân cónhiều loại màu sắc khác nhau: tím, xanh, đỏ,. Vídụ, khoai đỏ có đọt thân xanh, ngọn màu nâu trên thân chia làm nhiều đốt vàlóng. Trên thân các mắt đốt mọc ra rễ phụ, nên dùng thân để nhân vôtí nh. Thân chính cónhánh cấp 1, cấp 2, cấp 3,.

Nhánh cấp 1 dài bằng hay hơn thân chính, số nhánh vàchiều dài nhánh phụ thuộc yếu tố giống, vị trí đốt trên thân, kỹ thuật, thời gian bấm ngọn sau trồng và lượng phân bón. Khoai lang trồng vụ Đông Xuân thường cósố nhánh nhiều hơn trồng vụ HèThu. Lá Lákhoai lang gồm cuống lávàphiến lá(gân vàthịt lá). Lá khoai lang là lá đơn, mọc cách, mỗi mắt mọc một lá.

Lácócuống dài từ 6 - 20 cm, cólợi cho việc sử dụng ánh sáng. Sự sinh trưởng của láảnh hưởng lớn đến năng suất, cây cằn cỗi thân nhỏ, lábé, sẽ cho năng suất thấp. Lákhoai lang sống trong điều kiện ngày ngắn, đêm dài (mùa Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 đông) lá nhỏ hơn ngày dài, đêm ngắn (mùa hè). Nếu cây sinh trưởng quátốt (thân lábị lốp mạnh) sẽ ảnh hưởng xấu đến sự phân phối chất khôvề củ dẫn đến năng suất, phẩm chất củ thấp.

Vìdây tốt, lá dưới bị che khuất ánh sáng nên hiệu suất quang hợp thấp. Đối với khoai lang, hệ số diện tích lá4 - 4,5 làtốt nhất, tạo hiệu suất quang hợp cao. Năng suất củ, kể cả năng suất lácủa khoai lang cao hay thấp còn phụ thuộc vào hiện tượng thay lá. Sự thay lásớm hay muộn phụ thuộc vào giống, cường độ ánh sáng vàchế độ dinh dưỡng.

Hoa, quả, hạt Hoa khoai lang mọc ở nách láhoặc ngọn thân, hoa hì nh chuông có cuống dài. Hoa mọc thành chùm hay riêng rẽ. Tràng hoa hì nh phễu, màu hồng tím hay phớt hồng. Một hoa gồm nhị đực vànhụy cái, nhị đực thấp hơn nhụy cái, hiện tượng tự thụ phấn rất hiếm.

Quả thuộc loại quả sóc hình tròn màu nâu đen. Một quả cótừ 1 đến 4 hạt, hạt dễ bị rụng khi quả chín, không được để lâu. Hạt cóvỏ cứng, khi gieo cần xử lý. Yêu cầu sinh thái của cây khoai lang Nhiệt độ Khoai lang cónguồn gốc nhiệt đới, nên sinh trưởng tốt cần cónhiệt độ tương đối cao.

Hartner vàWhitney đã trồng giống khoai lang Yellow jersey trên đất cát vàđược giữ ở các nhiệt độ khác nhau từ 10 - 45,5°C. Tại các thang nhiệt độ khác nhau, cây khoai lang cónhững biểu hiện khác nhau. Ở nhiệt độ 10°C láchuyển màu vàng rồi cây chết. Nhiệt độ 15°C lá có màu xanh nhưng cây không lớn.

Nhiệt độ từ 20 - 30°C cây sinh trưởng nhanh vàtỷ lệ thuận với nhiệt độ tăng. Ở nhiệt độ 45°C cây ngừng sinh trưởng. Nhiệt độ đất khác nhau thìsự ra rễ của các dây hom cũng khác nhau. Ngoài ra chất lượng dây giống cũng làyếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng mọc mầm của dây khoai lang (Nguyễn Viết Hưng và cs, 2010).

Ở Việt Nam: Nhiệt độ không khítrung bình 15°C trồng khoai lang được, nhiệt độ < 10°C trồng khoai lang bị chết úa. Đối với khoai lang trồng làm rau ăn lá nhiệt độ thích hợp nhất trong khoảng 20 - 30°C. Thời kỳ đầu nhiệt độ cao, cung cấp đủ nước và dinh dưỡng cây sẽ sinh trưởng tốt, tăng trưởng nhanh về thân lá. Trong suốt thời kỳ sinh trưởng nếu nhiệt độ quácao (> 35°C) sẽ khiến cây khoai lang bị mất nước, nhiều xơ, thân lá có thể vàng úa ảnh hưởng đến năng suất vàphẩm chất của rau khoai lang.

Nước Khoai lang có thời gian sinh trưởng ngắn, nhưng khối lượng chất hữu cơ hình thành lớn, nên cần nhiều nước. Khoai lang làcây trồng sinh trưởng chủ yếu dựa vào nước tự nhiên, ngoại trừ một số vùng cóhệ thống tưới tiêu cho đất màu. Miller cho biết trong thời kỳ phát triển dây lámàthiếu nước thìxuất hiện nhiều rễ phụ (để hút nước), Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.