So Sánh Đặc Điểm Sinh Trưởng và Năng Suất Của Các Giống Dưa Chuột Tại Xã Mỹ Tân, Huyện Mỹ Lộc

So sánh đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của các giống dưa chuột vụ xuân hè tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.

• Đề tài: So Sánh Đặc Điểm Sinh Trưởng và Năng Suất Của Các Giống Dưa Chuột Tại Xã Mỹ Tân, Huyện Mỹ Lộc

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ, TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nguồn gốc, phân loại, đặc điểm thực vật học cây dưa chuột
• 1.2. Yêu cầu sinh thái của dưa chuột
• 1.3. Tình hình sản xuất dưa chuột trên thế giới và Việt Nam
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về dưa chuột trên thế giới và Việt Nam
• 2. PHẦN II: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung và phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Vật liệu nghiên cứu
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện khí hậu, thời tiết của khu vực nghiên cứu vụ Xuân - Hè
• 3.2. Đặc điểm hình thái, sinh trưởng, phát triển và năng suất của các giống dưa chuột thí nghiệm
• 3.2.1. Đặc điểm hình thái của các giống dưa chuột tham gia thí nghiệm
• 3.2.2. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các giống dưa chuột
• 3.2.3. Động thái tăng trưởng chiều cao thân và tốc độ ra lá của các giống dưa chuột thí nghiệm
• 3.2.4. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất
• 3.3. Các chỉ tiêu về chất lượng quả của các giống dưa chuột thí nghiệm
• 3.4. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các giống dưa chuột thí nghiệm
• 3.5. Lựa chọn giống dưa chuột phù hợp với địa điểm nghiên cứu
• 4. PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• KÝ HIỆU NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Toàn cảnh nghiên cứu so sánh các giống dưa chuột tại Mỹ Lộc

Nghiên cứu 'So Sánh Đặc Điểm Sinh Trưởng và Năng Suất Của Các Giống Dưa Chuột Tại Xã Mỹ Tân, Huyện Mỹ Lộc' được thực hiện nhằm giải quyết bài toán cấp thiết về việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp. Dưa chuột (Cucumis sativus L.) là một trong những loại rau chủ lực, không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa mà còn có tiềm năng thương mại lớn. Tuy nhiên, năng suất dưa leo của Việt Nam nói chung và tại xã Mỹ Tân nói riêng vẫn còn thấp so với tiềm năng. Nguyên nhân chính đến từ việc bộ giống chưa được chuẩn hóa, nông dân chủ yếu tự để giống hoặc sử dụng giống nhập nội chưa qua khảo nghiệm kỹ lưỡng, dẫn đến chất lượng và sản lượng không ổn định. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá khách quan các đặc điểm hình thái cây dưa chuột, thời gian sinh trưởng của dưa chuột, và khả năng cho năng suất của 4 giống, bao gồm 3 giống dưa chuột F1 (NH815, TV-109, CCUR 336) và một giống dưa gai địa phương làm đối chứng. Mục tiêu cuối cùng là tìm ra giống có khả năng thích ứng giống cây trồng tốt nhất với điều kiện thổ nhưỡng Mỹ Lộc và khí hậu Nam Định, từ đó đề xuất một mô hình trồng dưa chuột hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trồng dưa chuột cho người nông dân.

1.1. Mục tiêu và phạm vi của việc so sánh các giống dưa chuột

Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá một cách khoa học các đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống dưa chuột được lựa chọn. Từ đó, xác định giống có tiềm năng cao nhất, phù hợp để đưa vào cơ cấu sản xuất tại khu vực nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong vụ Xuân - Hè 2013 tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định. Bốn giống được đưa vào khảo nghiệm gồm: F1 NH815 (Công ty Nông Hữu), TV-109 (Vinaseed), F1 CCUR 336 (Công ty Thành Nông) và giống dưa gai địa phương được dùng làm giống đối chứng. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của số liệu thống kê.

1.2. Tổng quan tình hình sản xuất và nghiên cứu dưa chuột

Trên thế giới, diện tích và sản lượng dưa chuột không ngừng tăng, đặc biệt tại các quốc gia như Trung Quốc và Nhật Bản. Tại Việt Nam, dưa chuột là cây rau chủ lực, được trồng rộng khắp cả nước, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Hồng. Tuy nhiên, theo tài liệu gốc, năng suất dưa leo trung bình của Việt Nam (khoảng 20,32 tấn/ha năm 2011) vẫn thấp hơn đáng kể so với năng suất trung bình thế giới (31,25 tấn/ha). Công tác nghiên cứu và chọn tạo giống trong nước đã có những thành tựu nhất định với các giống lai như Hữu Nghị, CV5, CV11, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu về giống chuyên dụng cho chế biến và xuất khẩu. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của các nghiên cứu khảo nghiệm giống như đề tài này để tìm ra giải pháp tối ưu cho từng địa phương.

II. Thách thức khi chọn giống dưa chuột năng suất cao tại Mỹ Tân

Việc lựa chọn giống dưa chuột phù hợp đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt tại một địa phương có điều kiện tự nhiên đặc thù như xã Mỹ Tân. Yếu tố đầu tiên là khí hậu Nam Định trong vụ Xuân Hè, đặc trưng bởi sự biến đổi nhiệt độ và độ ẩm, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian sinh trưởng của dưa chuột và khả năng ra hoa, đậu quả. Thách thức thứ hai đến từ chính bộ giống địa phương. Mặc dù đã thích nghi lâu đời, giống dưa gai bản địa có dấu hiệu thoái hóa, thể hiện qua tỷ lệ đậu quả thấp và khả năng kháng bệnh suy giảm. Vấn đề sâu bệnh hại cũng là một rào cản lớn. Các bệnh phổ biến như sương mai, phấn trắng có thể bùng phát mạnh trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, đòi hỏi giống mới phải có khả năng kháng bệnh tốt. Cuối cùng, thị hiếu người tiêu dùng và yêu cầu về chất lượng nông sản ngày càng cao, đòi hỏi quả phải có hình thái đẹp, độ giòn và vị ngon đặc trưng. Việc tìm kiếm một giống cân bằng được cả năng suất, khả năng thích ứng và chất lượng thương phẩm là bài toán khó cần giải quyết.

2.1. Yêu cầu sinh thái và ảnh hưởng của điều kiện khí hậu

Cây dưa chuột là loại ưa nhiệt, nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng là 25-30°C. Theo số liệu khí tượng tại khu vực nghiên cứu (Bảng 4.1), nhiệt độ vụ Xuân Hè dao động từ 17,2°C đến 26,5°C, nhìn chung là thuận lợi. Tuy nhiên, độ ẩm không khí cao (81-86%) và lượng mưa biến động có thể tạo điều kiện cho các loại bệnh hại phát triển. Đặc biệt, bệnh sương mai và phấn trắng là hai loại bệnh nguy hiểm, thường gây hại nặng trong điều kiện độ ẩm cao. Do đó, một giống dưa chuột lý tưởng cần có khả năng chịu được sự thay đổi của thời tiết, đặc biệt là khả năng chống chịu với các bệnh do nấm gây ra trong môi trường ẩm ướt, để đảm bảo quá trình sinh trưởng không bị gián đoạn và đạt năng suất tối đa.

2.2. Hạn chế của giống địa phương và nhu cầu cải thiện

Giống dưa gai địa phương (đối chứng) tuy có ưu điểm về chiều dài quả và được người tiêu dùng ưa chuộng (Bảng 4.9), nhưng bộc lộ nhiều nhược điểm chí mạng. Kết quả nghiên cứu (Bảng 4.7) chỉ ra rằng giống này có tỷ lệ hoa cái (7,02%) và tỷ lệ đậu quả (53,47%) thấp nhất trong các giống thí nghiệm. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến năng suất thực thu rất thấp (29,42 tấn/ha). Hơn nữa, mức độ nhiễm sâu bệnh hại của giống dưa gai cũng ở mức cao nhất, đặc biệt là sâu xanh (3 điểm) và bệnh sương mai (4 điểm). Những hạn chế này cho thấy sự thoái hóa của giống và tính cấp thiết phải tìm kiếm, bổ sung các giống dưa chuột F1 mới có ưu thế lai vượt trội để thay thế và cải thiện hiệu quả kinh tế trồng dưa chuột.

III. Phương pháp so sánh đặc điểm sinh trưởng các giống dưa chuột

Để đánh giá khách quan khả năng sinh trưởng, nghiên cứu đã theo dõi và phân tích một loạt các chỉ tiêu hình thái và sinh lý quan trọng. Quá trình này được thực hiện dựa trên một kỹ thuật canh tác dưa chuột thống nhất áp dụng cho tất cả các giống. Các đặc điểm hình thái cây dưa chuột như màu sắc thân, lá, hình dạng và màu sắc vỏ quả được quan sát trực tiếp để nhận diện và phân biệt. Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính và tốc độ ra lá được đo đếm định kỳ 5 ngày/lần trên 10 cây mẫu. Thời gian sinh trưởng của dưa chuột được ghi nhận chi tiết qua các giai đoạn quan trọng: từ gieo đến mọc, ra tua cuốn, ra hoa cái đầu tiên và thu hoạch lứa quả đầu. Những chỉ tiêu này không chỉ phản ánh đặc tính di truyền của giống mà còn cho thấy mức độ thích ứng giống cây trồng với điều kiện ngoại cảnh. Kết quả phân tích các chỉ tiêu sinh trưởng là cơ sở ban đầu để dự báo tiềm năng năng suất của mỗi giống trong điều kiện thực tế tại Mỹ Tân.

3.1. Phân tích các chỉ tiêu về đặc điểm hình thái và cấu trúc cây

Kết quả từ Bảng 4.2 cho thấy sự khác biệt rõ rệt về hình thái. Giống F1 NH815 và TV-109 có thân và lá màu xanh lục, trong khi giống F1 CCUR 336 có màu xanh đậm và giống dưa gai có màu xanh vàng. Về hình dạng quả, các giống F1 có quả hình trụ, gai đen, còn giống dưa gai có quả thon dài, gai trắng. Giống dưa gai có chiều dài quả lớn nhất (23,79 cm) nhưng đường kính quả lại thấp nhất (3,82 cm). Về khả năng phân cành, giống dưa gai cũng vượt trội với trung bình 4,7 cành/cây, trong khi giống TV-109 phân cành ít nhất (0,67 cành/cây). Các đặc điểm này ảnh hưởng đến cấu trúc tán cây và khả năng quang hợp, là tiền đề cho việc hình thành năng suất sau này.

3.2. Đánh giá thời gian sinh trưởng và tính chín sớm của giống

Thời gian sinh trưởng là một yếu tố quan trọng trong việc bố trí thời vụ. Theo Bảng 4.3, các giống thí nghiệm có tổng thời gian sinh trưởng (TGST) từ 71 đến 78 ngày. Giống dưa gai (đối chứng) có TGST ngắn nhất (71 ngày). Tuy nhiên, nếu xét đến thời điểm thu hoạch, giống chịu nhiệt TV-109 là giống chín sớm nhất, chỉ mất 43 ngày từ khi gieo đến khi thu quả đợt 1, sớm hơn giống đối chứng tới 8 ngày. Các giống F1 CCUR 336 (46 ngày) và F1 NH815 (47 ngày) cũng cho thu hoạch sớm hơn giống dưa gai (51 ngày). Đặc tính chín sớm của các giống dưa chuột F1 là một lợi thế kinh tế rõ ràng, giúp nông dân rút ngắn chu kỳ sản xuất và quay vòng vốn nhanh hơn.

IV. Cách đánh giá năng suất và khả năng kháng bệnh các giống dưa

Năng suất là chỉ tiêu tổng hợp quan trọng nhất, được quyết định bởi nhiều yếu tố cấu thành. Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá chi tiết các yếu tố này, bao gồm tổng số hoa, số hoa cái, tỷ lệ đậu quả, số quả trên cây, và trọng lượng trung bình quả. Những thông số này giúp lý giải tại sao một giống lại cho năng suất cao hơn giống khác. Bên cạnh năng suất, khả năng kháng bệnh và mức độ nhiễm sâu hại cũng được đánh giá theo thang điểm cụ thể. Việc phòng trừ sâu bệnh hại dưa chuột hiệu quả phụ thuộc rất nhiều vào đặc tính kháng của giống. Một giống tốt không chỉ cho năng suất dưa leo cao mà còn phải ổn định, ít bị ảnh hưởng bởi sâu bệnh, từ đó giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật và đảm bảo chất lượng nông sản an toàn. Các chỉ tiêu về chất lượng quả như độ dày thịt, độ giòn và thị hiếu người tiêu dùng cũng được xem xét để có cái nhìn toàn diện về giá trị thương phẩm của từng giống.

4.1. So sánh các yếu tố cấu thành năng suất Tỷ lệ hoa và quả

Phân tích từ Bảng 4.7 cho thấy sự khác biệt lớn. Mặc dù giống dưa gai có tổng số hoa/cây cao nhất (157,2 hoa), nhưng tỷ lệ hoa cái lại thấp nhất (7,02%), dẫn đến tỷ lệ đậu quả cũng thấp nhất (53,47%). Ngược lại, các giống dưa chuột F1 thể hiện ưu thế vượt trội. Giống TV-109 có tỷ lệ đậu quả cao nhất lên đến 82,37%, theo sau là F1 NH815 (73,20%) và F1 CCUR 336 (73,00%). Điều này chứng tỏ ưu thế lai đã cải thiện đáng kể khả năng đậu quả, yếu tố then chốt quyết định số quả thực tế trên cây. Kết quả là số quả/cây của các giống F1 (12,8 - 13,23 quả) cao hơn gấp đôi so với giống dưa gai (5,9 quả).

4.2. Phân tích năng suất thực thu và hiệu quả kinh tế

Năng suất thực thu (NSTT) là kết quả cuối cùng phản ánh hiệu quả sản xuất. Theo Bảng 4.8 và Hình 4.5, có sự chênh lệch rất lớn. Giống F1 CCUR 336 đạt NSTT cao nhất với 60,08 tấn/ha, theo sát là F1 NH815 với 59,69 tấn/ha. Cả hai giống này đều cho năng suất cao hơn gấp đôi so với giống dưa gai đối chứng (29,42 tấn/ha). Giống TV-109 cũng cho năng suất rất tốt, đạt 57,71 tấn/ha. Năng suất vượt trội này trực tiếp mang lại hiệu quả kinh tế trồng dưa chuột cao hơn hẳn, khẳng định vai trò của việc lựa chọn giống F1 chất lượng cao trong việc tối ưu hóa lợi nhuận trên cùng một đơn vị diện tích.

4.3. Đánh giá mức độ nhiễm sâu bệnh và chất lượng quả

Về khả năng kháng bệnh, các giống F1 tỏ ra vượt trội so với giống địa phương. Theo Bảng 4.10 và 4.11, giống dưa gai bị nhiễm sâu xanh và bệnh sương mai ở mức nặng (điểm 3-4). Trong khi đó, các giống F1, đặc biệt là TV-109 và F1 CCUR 336, có mức độ nhiễm bệnh rất thấp (chủ yếu ở điểm 1-2), cho thấy khả năng kháng bệnh tốt hơn. Về chất lượng nông sản, giống dưa gai được đánh giá cao nhất về độ giòn và thị hiếu người tiêu dùng. Tuy nhiên, các giống F1 vẫn được xếp loại "Thích" và "Giòn", đảm bảo giá trị thương phẩm tốt. Đặc biệt, giống F1 CCUR 336 có một nhược điểm là quả có vị đắng nhẹ ở đầu, đây là một yếu tố cần cân nhắc.

V. Kết luận Giống dưa chuột F1 NH 815 tối ưu cho xã Mỹ Tân

Sau quá trình theo dõi và phân tích toàn diện, nghiên cứu đã đi đến kết luận quan trọng về việc lựa chọn giống dưa chuột tối ưu. Dựa trên sự tổng hòa của các yếu tố, từ đặc điểm sinh trưởng, khả năng chống chịu sâu bệnh, đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu, giống dưa chuột F1 NH 815 đã được xác định là lựa chọn phù hợp nhất cho điều kiện sản xuất tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc. Giống này không chỉ cho năng suất dưa leo vượt trội, cao gấp đôi giống đối chứng, mà còn thể hiện sự cân bằng tốt giữa các chỉ tiêu. Nó có thời gian sinh trưởng hợp lý, khả năng phân cành vừa phải, và khả năng kháng bệnh tốt. Mặc dù chất lượng nông sản của giống đối chứng được đánh giá cao hơn một chút về thị hiếu, nhưng năng suất quá thấp đã làm giảm hiệu quả kinh tế trồng dưa chuột. Việc đề xuất giống F1 NH 815 cùng với một kỹ thuật canh tác dưa chuột phù hợp sẽ tạo ra một mô hình trồng dưa chuột bền vững, mang lại lợi ích kinh tế cao cho nông dân.

5.1. So sánh tổng hợp và lựa chọn giống F1 NH 815

Bảng 4.12 tổng kết các đặc điểm chính của giống được lựa chọn (F1 NH 815) so với giống đối chứng (dưa gai). Giống F1 NH 815 có năng suất thực thu đạt 59,69 tấn/ha, cao hơn hẳn so với 29,42 tấn/ha của giống đối chứng. Mặc dù có chiều cao cây và số lá thấp hơn, điều này lại trở thành ưu điểm giúp cây chống đổ tốt hơn. Giống này có tỷ lệ đậu quả cao (73,20%) và số quả trên cây nhiều (13,2 quả), là cơ sở tạo nên năng suất vượt trội. Quan trọng hơn, giống F1 NH 815 có mức độ nhiễm sâu bệnh thấp, giảm thiểu rủi ro và chi phí sản xuất. Với những ưu điểm toàn diện này, F1 NH 815 được xác định là giống có khả năng thích ứng giống cây trồng tốt nhất tại địa điểm nghiên cứu.

5.2. Kiến nghị về mô hình canh tác và hướng nghiên cứu tiếp theo

Từ kết quả nghiên cứu, đề tài kiến nghị đưa giống F1 NH 815 vào cơ cấu giống của địa phương. Đồng thời, cần xây dựng một mô hình trồng dưa chuột hoàn chỉnh, áp dụng các kỹ thuật canh tác dưa chuột tiên tiến như bón phân cân đối, tưới nước hợp lý và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) để phát huy tối đa tiềm năng của giống. Về hướng nghiên cứu trong tương lai, cần tiếp tục khảo nghiệm các giống dưa chuột F1 mới, đặc biệt là các giống chuyên dụng cho chế biến hoặc xuất khẩu. Ngoài ra, có thể nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả cho cả các giống mới và giống địa phương đã được phục tráng, góp phần đa dạng hóa bộ giống và phát triển ngành trồng dưa chuột một cách bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây dưa chuột (Cucumis sativus L.) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), là một trong những loại rau ăn quả quan trọng và được gieo trồng phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Đây là loại nông sản có giá trị dinh dưỡng cao, đáp ứng nhu cầu thực phẩm tươi sống hàng ngày và mang lại giá trị thương mại lớn thông qua thị trường tiêu thụ nội địa và chế biến xuất khẩu.

Mặc dù ngành trồng rau tại Việt Nam liên tục mở rộng diện tích, năng suất dưa chuột bình quân trong nước vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của thế giới và nhiều quốc gia có nền nông nghiệp tiên tiến. Thực trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân:

• Điều kiện thời tiết diễn biến khắc nghiệt, đất đai canh tác bị suy thoái hoặc nghèo dinh dưỡng.
• Cơ cấu bộ giống dưa chuột chưa chuẩn hóa; phần lớn nông dân vẫn sử dụng giống địa phương tự để giống qua nhiều vụ dẫn đến thoái hóa di truyền, hoặc nhập nội các giống lai thương mại mà chưa qua khảo nghiệm kỹ thuật tại địa phương.
• Thiếu các bộ giống chuyên dụng phục vụ chế biến công nghiệp và xuất khẩu, chi phí nhập khẩu hạt giống F1 còn cao làm gia tăng chi phí sản xuất đầu vào.

Xã Mỹ Tân (huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định) là địa bàn nằm ở phía Bắc tỉnh Nam Định, có vị trí địa lý thuận lợi và được bồi đắp bởi hệ thống phù sa sông Hồng và sông Đào. Với diện tích đất bãi bồi lớn và truyền thống thâm canh rau màu, dưa chuột đã trở thành cây trồng chủ lực của địa phương. Tuy nhiên, năng suất và phẩm chất quả dưa chuột tại đây chưa đạt mức tối ưu do bộ giống chưa ổn định và kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài khóa luận "So sánh đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống dưa chuột trong điều kiện vụ Xuân - Hè tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá điều kiện khí tượng, thời tiết vụ Xuân - Hè 2013 tại khu vực nghiên cứu ảnh hưởng đến cây dưa chuột.
2. Theo dõi, phân tích các chỉ tiêu hình thái, động thái tăng trưởng chiều cao thân chính và tốc độ ra lá của các giống thí nghiệm.
3. Xác định các chỉ tiêu sinh lý ra hoa, tỷ lệ đậu quả, năng suất cá thể, năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của từng giống.
4. Đánh giá phẩm chất quả thương phẩm và mức độ nhiễm các loại sâu bệnh hại chính trên đồng ruộng.
5. Tuyển chọn giống dưa chuột lai F1 triển vọng nhất có khả năng sinh trưởng khỏe, năng suất cao, phẩm chất tốt và thích ứng với điều kiện sinh thái địa phương để bổ sung vào cơ cấu cây trồng vụ Xuân - Hè.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: 4 giống dưa chuột bao gồm 1 giống địa phương làm đối chứng (Dưa gai) và 3 giống lai nhập nội thương phẩm (F1 NH815, TV-109, F1 CCUR 336).
• Phạm vi không gian: Ruộng thí nghiệm đất màu tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.
• Phạm vi thời gian: Vụ Xuân - Hè năm 2013 (từ tháng 02/2013 đến tháng 05/2013; ngâm hạt ngày 27/02/2013, gieo hạt ngày 01/03/2013).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và tiêu chuẩn áp dụng

• Cơ sở thực vật học và sinh thái học: Cây dưa chuột có bộ rễ chùm ăn nông (phân bố chủ yếu ở tầng đất 0 - 30 cm), thân thảo phân nhánh cấp 1, mang hoa đơn tính cùng gốc. Cây ưa nhiệt độ ấm áp (thích hợp từ 25 - 30°C, nhiệt độ nảy mầm 12 - 13°C), nhạy cảm với ánh sáng ngày ngắn (10 - 12 giờ chiếu sáng/ngày), yêu cầu độ ẩm đất 85 - 95% và độ ẩm không khí 90 - 95%. Cây hấp thụ dinh dưỡng khoáng theo thứ tự ưu tiên: Kali (K) > Đạm (N) > Lân (P).
• Quy trình kỹ thuật canh tác: Áp dụng theo Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 692 - 2006 về quy trình khảo nghiệm giống dưa chuột.

Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng

• Sơ đồ thí nghiệm: Bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (Randomized Complete Block Design - RCBD) gồm 4 công thức tương ứng với 4 giống, nhắc lại 3 lần (tổng cộng 12 ô thí nghiệm).
• Quy mô ô thí nghiệm: Diện tích mỗi ô là 5 m² (kích thước luống rộng 1,2 m, rãnh 0,3 m, chiều cao luống 0,3 m); tổng diện tích thực nghiệm là 60 m²; diện tích dải bảo vệ xung quanh là 20 m².
• Mật độ trồng: Trồng 2 hàng trên luống, khoảng cách hàng 75 cm, khoảng cách cây 40 cm, mật độ đạt 30.000 cây/ha (3 vạn cây/ha).
• Kỹ thuật bón phân (tính trên 1 ha): 20 tấn phân chuồng hoai mục (7 tạ/sào Bắc Bộ), 150 kg đạm Urê (5 - 6 kg/sào), 200 kg Supe lân (7 kg/sào), 220 kg Kali sunfat (8 kg/sào). Bón lót toàn bộ phân chuồng và lân; bón thúc đạm và kali chia làm 2 đợt (đợt 1 khi cây đạt 4 - 5 lá thật; đợt 2 sau lần thu quả đầu tiên).

Phương pháp theo dõi và thu thập chỉ tiêu nông học

• Chỉ tiêu thời gian sinh trưởng: Ghi nhận số ngày từ gieo đến mọc mầm, ra tua cuốn, ra hoa cái đầu tiên, thu quả đợt 1 và tổng thời gian sinh trưởng kết thúc thu hoạch.
• Chỉ tiêu sinh trưởng thân lá: Đo chiều cao thân chính (cm) và đếm số lá thật định kỳ 5 ngày/lần trên 10 cây mẫu ngẫu nhiên cố định của mỗi ô thí nghiệm; xác định số cành cấp 1 khi ngừng sinh trưởng.
• Chỉ tiêu hoa, quả và năng suất: Đếm số hoa đực, số hoa cái (2 ngày/lần); tính tỷ lệ hoa cái (%), tỷ lệ đậu quả (%), tổng số quả/cây, khối lượng trung bình quả (g), năng suất cá thể (kg/cây), năng suất lý thuyết (NSLT, tấn/ha) và năng suất thực thu (NSTT, tấn/ha).
• Chỉ tiêu phẩm chất quả: Đo chiều dài quả (cm), đường kính quả (cm), độ dày thịt quả (cm), đánh giá vị đắng đầu quả, độ giòn và thị hiếu người tiêu dùng.
• Chỉ tiêu sâu bệnh hại: Giám sát sâu xanh, sâu xám, rệp, bọ rùa, nhện đỏ, bệnh sương mai, phấn trắng, héo rũ và bệnh virus theo thang điểm phân cấp từ 1 đến 5 (từ không nhiễm đến nhiễm rất nặng).

Phương pháp phân tích và xử lý thống kê

Số liệu thí nghiệm được thu thập, xử lý và phân tích phương sai (ANOVA) bằng phần mềm thống kê chuyên ngành nông nghiệp IRRISTAT. Mức độ sai khác giữa các giá trị trung bình được kiểm định qua chỉ số sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất 95% ($LSD_{0.05}$) cùng hệ số biến động ($CV%$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Đặt vấn đề

Phần này trình bày tính cấp thiết của nghiên cứu đối với cây dưa chuột trong cơ cấu cây rau màu thực phẩm. Tác giả phân tích khoảng cách năng suất giữa sản xuất dưa chuột tại Việt Nam với các nước tiên tiến trên thế giới, chỉ rõ nguyên nhân chính là do thiếu bộ giống lai chuẩn hóa có năng suất cao và khả năng kháng sâu bệnh. Trên cơ sở đó, nghiên cứu được triển khai tại vùng chuyên canh rau xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc nhằm xác định giống dưa chuột vụ Xuân - Hè đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.

Phần II: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Tổng quan hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế:

• Nguồn gốc và phân loại: Nguồn gốc dưa chuột từ vùng nhiệt đới ẩm châu Á/châu Phi; phân loại theo thời gian sinh trưởng (chín sớm 30 - 40 ngày, chín trung bình 35 - 50 ngày, chín muộn > 40 - 50 ngày) và phân loại theo kích thước/mục đích sử dụng (nhóm bao tử, quả nhỏ, quả trung bình, quả to).
• Tình hình sản xuất toàn cầu và Việt Nam: Tổng hợp số liệu thống kê FAO từ năm 2008 đến 2011:
  • Diện tích dưa chuột toàn cầu năm 2011 đạt 2.090,62 nghìn ha, năng suất bình quân 31,25 tấn/ha, sản lượng 65.334,91 nghìn tấn.
  • Trung Quốc chiếm diện tích lớn nhất (1.653,80 nghìn ha, tương đương 79,11% diện tích thế giới) nhưng năng suất thấp (16,97 tấn/ha); Canada đạt năng suất cao nhất thế giới (88,82 tấn/ha).
  • Tại Việt Nam, năm 2011 diện tích đạt 27.386,72 ha, năng suất bình quân 20,32 tấn/ha, sản lượng đạt 556.550 tấn.
• Tình hình chọn tạo giống: Điểm qua các công trình nghiên cứu nổi bật như nhân giống vô tính từ mô chồi ngọn tại Thổ Nhĩ Kỳ/Iran, công nghệ ghép dưa chuột lên gốc bí đỏ chống Fusarium tại Nhật Bản; và tại Việt Nam với các giống lai nổi bật như CS758, CV5, CV11, Hữu Nghị, PC1, Sao xanh 1, Dưa Tây Ninh.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      VẬT LIỆU & BỐ TRÍ THÍ NGHIỆM (RCBD)                      |
|                                                                               |
|   Công thức I (CT1):      Dưa gai (Đối chứng địa phương)                      |
|   Công thức II (CT2):     Giống F1 NH815 (Công ty Nông Hữu)                   |
|   Công thức III (CT3):    Giống TV-109 (Công ty Trang Nông / Trí Việt)        |
|   Công thức IV (CT4):     Giống F1 CCUR 336 (Công ty Thành Nông)              |
|                                                                               |
|   - 4 công thức x 3 lần nhắc lại = 12 ô thí nghiệm (5 m²/ô)                   |
|   - Quy chuẩn kỹ thuật áp dụng: 10 TCN 692-2006                               |
|   - Xử lý số liệu: ANOVA qua phần mềm IRRISTAT (kiểm định LSD 0.05)           |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Phần III: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu, vật liệu thí nghiệm (gồm 4 giống dưa chuột: Dưa gai địa phương, F1 NH815, TV-109, F1 CCUR 336), phân bón hóa học kết hợp phân hữu cơ, cọc cắm giàn, quy trình kỹ thuật ngâm ủ hạt bằng nước ấm 40 - 45°C trong 1 - 2 giờ, quy cách lên luống, mật độ gieo trồng 3 vạn cây/ha, kỹ thuật cắm giàn chữ A (1.400 - 1.500 cây dơn/sào), biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và các công thức tính toán toán học phục vụ thống kê sinh học.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này cung cấp toàn bộ dữ liệu thực nghiệm qua hệ thống bảng biểu và phân tích sinh học:

• Điều kiện khí hậu: Nhiệt độ trung bình vụ Xuân - Hè 2013 tăng dần từ 17,2°C (tháng 2) lên 26,5°C (tháng 5); tổng số giờ nắng tăng từ 39 giờ lên 260,6 giờ; độ ẩm không khí duy trì 81 - 86%.
• Đặc điểm hình thái: Thân lá của giống F1 NH815 và TV-109 có màu xanh lục; F1 CCUR 336 màu xanh đậm; giống Dưa gai có thân lá màu xanh vàng, lá to và mỏng. Quả giống Dưa gai có hình thon dài, vỏ xanh vàng, gai trắng ($LSD_{0.05} = 0,18$); trong khi 3 giống lai có dạng hình trụ, vỏ màu xanh đậm, gai đen.
• Thời gian sinh trưởng: Giống Dưa gai nảy mầm sau 4 ngày; 3 giống F1 nảy mầm sau 5 ngày. TV-109 ra hoa cái sớm nhất (31 ngày sau gieo) và cho thu quả đợt 1 sớm nhất (43 ngày sau gieo). Tổng thời gian sinh trưởng dao động từ 71 ngày (Dưa gai), 76 ngày (F1 NH815, F1 CCUR 336) đến 78 ngày (TV-109).
• Động thái tăng trưởng chiều cao thân và ra lá: Thân chính giống Dưa gai đạt chiều cao tối đa lớn nhất (366,73 cm) và nhiều cành cấp 1 nhất (4,70 cành/cây), đốt thưa; giống TV-109 có chiều cao thấp nhất (300,30 cm) và ít cành nhất (0,67 cành/cây). Số lá tối đa trên thân chính đạt cao nhất ở Dưa gai (39,30 lá) và F1 CCUR 336 (39,03 lá), thấp nhất ở TV-109 (32,90 lá).
• Năng suất và các yếu tố cấu thành: Giống Dưa gai có tổng số hoa/cây cao nhất (157,46 hoa) nhưng tỷ lệ hoa cái thấp nhất (7,02%) và tỷ lệ đậu quả thấp nhất (53,47%). Giống TV-109 có tỷ lệ hoa cái cao nhất (15,95%) và tỷ lệ đậu quả cao nhất (82,37%), đạt 13,23 quả/cây.
• Năng suất cá thể và năng suất thực thu: Năng suất cá thể cao nhất ở F1 CCUR 336 (2,07 kg/cây) và F1 NH815 (2,00 kg/cây). Năng suất thực thu của F1 CCUR 336 đạt 60,08 tấn/ha, F1 NH815 đạt 59,69 tấn/ha, TV-109 đạt 57,71 tấn/ha; tất cả đều vượt trội so với giống Dưa gai đối chứng (29,42 tấn/ha).
• Chất lượng và sâu bệnh: Dưa gai có độ dày thịt quả lớn nhất (1,18 cm), rất giòn và không đắng. F1 CCUR 336 có vị đắng nhẹ ở đầu quả; F1 NH815 và TV-109 không bị đắng, độ giòn tốt. Về sâu bệnh, giống đối chứng Dưa gai bị nhiễm sâu xanh (3 điểm), sương mai (4 điểm) và phấn trắng (3 điểm) nặng nhất; các giống F1 có khả năng chống chịu sâu bệnh vượt trội (sương mai 2 - 3 điểm, phấn trắng 1 - 2 điểm).

Phần V: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các ưu nhược điểm của 4 giống dưa chuột thí nghiệm. Tác giả lựa chọn giống F1 NH815 là giống tối ưu nhất và kiến nghị mở rộng gieo trồng thử nghiệm trên diện hẹp tại xã Mỹ Tân, đồng thời tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao tỷ lệ đậu quả trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu nông học và năng suất chính

Chỉ tiêu theo dõi	Dưa gai (ĐC)	F1 NH815	TV-109	F1 CCUR 336	$LSD_{0.05}$	$CV%$
Tổng thời gian sinh trưởng (ngày)	71	76	78	76	-	-
Thời gian ra hoa cái đầu (ngày)	38	35	31	34	-	-
Thời gian gieo đến thu quả đợt 1 (ngày)	51	47	43	46	-	-
Chiều cao thân chính tối đa (cm)	366,73	305,03	300,30	343,00	-	-
Số nhánh cấp 1 trên thân chính (cành)	4,70	2,57	0,67	3,50	-	-
Số lá tối đa trên thân chính (lá)	39,30	35,60	32,90	39,03	-	-
Tổng số hoa/cây (hoa)	157,46	129,13	100,70	113,60	1,28	0,6
Tỷ lệ hoa cái/cây (%)	7,02	13,96	15,95	15,43	3,15	11,6
Tổng số quả/cây (quả)	5,90	13,20	13,23	12,80	1,57	8,0
Tỷ lệ đậu quả (%)	53,47	73,20	82,37	73,00	-	-
Khối lượng quả trung bình (g)	197,66	151,60	148,13	161,59	16,65	5,1
Chiều dài quả (cm)	23,79	16,41	14,87	17,63	0,18	-
Đường kính quả (cm)	3,82	4,08	3,92	3,85	-	-
Độ dày thịt quả (cm)	1,18	0,93	0,92	0,93	0,19	8,7
Vị đắng đầu quả	Không	Không	Không	Có	-	-
Năng suất cá thể (kg/cây)	1,17	2,00	1,96	2,07	-	-
Năng suất lý thuyết (tấn/ha)	41,64	71,46	69,98	73,86	14,29	11,2
Năng suất thực thu (tấn/ha)	29,42	59,69	57,71	60,08	11,46	11,0
Điểm nhiễm bệnh sương mai (thang 1-5)	4	3	2	2	-	-
Điểm nhiễm bệnh phấn trắng (thang 1-5)	3	2	1	1	-	-

Các phát hiện và đóng góp chính

1. Khẳng định ưu thế vượt trội của các giống F1 so với giống địa phương: Giống đối chứng Dưa gai tuy có khả năng sinh trưởng dinh dưỡng mạnh (thân dài 366,73 cm, nhiều lá và cành), quả to dài nhưng đã bị thoái hóa di truyền rõ rệt, dẫn đến tỷ lệ hoa cái chỉ đạt 7,02%, tỷ lệ đậu quả thấp (53,47%), nhiễm sâu bệnh nặng và năng suất thực thu chỉ đạt 29,42 tấn/ha. Ngược lại, các giống lai F1 có tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả vượt trội, cho năng suất thực thu tăng từ 96,2% đến 104,2% so với giống địa phương.
2. Tuyển chọn được giống triển vọng F1 NH815: Mặc dù giống F1 CCUR 336 có năng suất thực thu cao nhất (60,08 tấn/ha), quả của giống này lại có khuyết điểm xuất hiện vị đắng ở đầu quả, làm giảm giá trị thương phẩm. Giống F1 NH815 đạt năng suất thực thu tương đương (59,69 tấn/ha), thời gian sinh trưởng hợp lý (76 ngày), cây sinh trưởng cân đối (chiều cao 305,03 cm, 2,57 cành/cây giúp chống đổ ngã tốt), quả màu xanh đậm dạng hình trụ đẹp mắt, cùi dày 0,93 cm, thịt giòn ngọt không đắng và khả năng kháng bệnh sương mai, phấn trắng ở mức khá.
3. Cung cấp cơ sở khoa học cho cơ cấu mùa vụ: Thí nghiệm xác định rõ các mốc sinh học quan trọng của các giống dưa chuột trong điều kiện nhiệt độ tăng cao vào cuối vụ Xuân - Hè tại Nam Định, giúp người sản xuất chủ động bố trí thời điểm gieo hạt, tỉa nhánh và thu hoạch tập trung.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Quy mô thời gian: Thí nghiệm mới được triển khai trong phạm vi 1 vụ gieo trồng duy nhất (vụ Xuân - Hè 2013), chưa theo dõi lặp lại qua các mùa vụ khác trong năm (vụ Thu - Đông hoặc vụ Đông) để đánh giá tính ổn định di truyền và mức độ phản ứng với nhiệt độ thấp.
• Quy mô không gian: Đề tài chỉ thực hiện trên diện tích thực nghiệm hẹp (60 m²) tại một loại chân đất màu bãi bồi thuộc xã Mỹ Tân, chưa tiến hành khảo nghiệm đa điểm trên các loại đất khác nhau trong huyện Mỹ Lộc hoặc các vùng sinh thái lân cận của tỉnh Nam Định.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai mô hình trình diễn sản xuất giống dưa chuột F1 NH815 trên quy mô diện rộng (diện hẹp mở rộng ở cấp thôn/xã) để kiểm chứng hiệu quả kinh tế thực tế của nông hộ.
• Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật canh tác bổ trợ chuyên sâu (chế độ dinh dưỡng phân bón qua lá, sử dụng chất điều hòa sinh trưởng, kỹ thuật che phủ nilong giữ ẩm) nhằm nâng cao hơn nữa tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả trong giai đoạn nắng nóng cuối vụ Xuân - Hè.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và học viên: Tài liệu là mẫu khóa luận thực nghiệm nông học hoàn chỉnh thuộc ngành Nông lâm kết hợp, Khoa học cây trồng và Nông học; cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về cách bố trí thí nghiệm đồng ruộng khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), phương pháp đo đếm các chỉ tiêu sinh trưởng thực vật và kỹ thuật xử lý số liệu thống kê ANOVA bằng phần mềm IRRISTAT.
• Đối với cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên nông nghiệp: Cung cấp thông tin đặc tính sinh học, thời gian sinh trưởng và bảng định mức phân bón, quy trình phòng trừ sâu bệnh bằng biện pháp IPM cho cây dưa chuột vụ Xuân - Hè.
• Đối với nông dân và cơ sở sản xuất tại địa phương: Cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp để thay thế các giống dưa địa phương đã thoái hóa bằng giống dưa lai F1 NH815, nâng cao năng suất thu hoạch từ ~29 tấn/ha lên ~60 tấn/ha.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Bốn giống dưa chuột được đưa vào khảo nghiệm trong khóa luận gồm những giống nào và có nguồn gốc từ đâu?

Bốn giống dưa chuột tham gia thí nghiệm gồm:

• Công thức I (CT1 - Đối chứng): Giống Dưa gai của địa phương xã Mỹ Tân.
• Công thức II (CT2): Giống lai F1 NH815 do Công ty TNHH Nông Hữu cung ứng.
• Công thức III (CT3): Giống dưa chịu nhiệt TV-109 do Công ty Trang Nông / Trí Việt cung ứng.
• Công thức IV (CT4): Giống lai F1 CCUR 336 do Công ty Thành Nông cung ứng.

2. Giống dưa chuột nào đạt năng suất thực thu cao nhất trong thí nghiệm và chênh lệch bao nhiêu so với giống đối chứng?

Giống F1 CCUR 336 đạt năng suất thực thu cao nhất với 60,08 tấn/ha, tiếp sau là giống F1 NH815 đạt 59,69 tấn/ha và giống TV-109 đạt 57,71 tấn/ha. Cả ba giống lai đều có sự sai khác có ý nghĩa thống kê ($LSD_{0.05} = 11,46$) và đạt mức năng suất thực thu gấp đôi so với giống Dưa gai đối chứng địa phương (29,42 tấn/ha).

3. Tỷ lệ đậu quả và tỷ lệ hoa cái của giống dưa chuột nào cao nhất trong thí nghiệm?

Giống TV-109 đạt tỷ lệ hoa cái cao nhất (15,95%) và tỷ lệ đậu quả cao nhất (82,37%), tương ứng đạt 13,23 quả/cây. Ngược lại, giống Dưa gai đối chứng tuy có tổng số hoa trên cây nhiều nhất (157,46 hoa) nhưng tỷ lệ hoa cái chỉ đạt 7,02% và tỷ lệ đậu quả thấp nhất, chỉ đạt 53,47% (5,90 quả/cây).

4. Vì sao tác giả khóa luận lại lựa chọn đề xuất giống F1 NH815 đưa vào sản xuất thay vì giống F1 CCUR 336 có năng suất cao nhất?

Mặc dù F1 CCUR 336 đạt năng suất thực thu cao nhất (60,08 tấn/ha), quả của giống này bị khuyết điểm có vị đắng ở đầu quả, ảnh hưởng xấu đến phẩm chất thương phẩm và khả năng tiêu thụ. Giống F1 NH815 đạt năng suất thực thu gần tương đương (59,69 tấn/ha), cây có chiều cao và số nhánh vừa phải (305,03 cm và 2,57 nhánh) giúp chống đổ ngã tốt, thịt quả giòn ngon không bị đắng, màu sắc vỏ xanh đậm đẹp mắt và khả năng chống chịu bệnh sương mai, phấn trắng tốt.

5. Tình hình phát sinh và mức độ nhiễm các loại bệnh hại chính giữa các giống dưa chuột diễn biến như thế nào?

Bệnh sương mai và phấn trắng gây hại nặng nhất trên giống Dưa gai địa phương (điểm nhiễm sương mai là 4 điểm - mức nhiễm nặng; phấn trắng là 3 điểm - mức trung bình). Các giống lai F1 thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn rõ rệt: giống F1 CCUR 336 và TV-109 chỉ bị nhiễm sương mai ở mức 2 điểm (nhiễm nhẹ) và phấn trắng ở mức 1 điểm (không nhiễm/rất nhẹ); giống F1 NH815 nhiễm sương mai 3 điểm và phấn trắng 2 điểm. Bệnh héo rũ và bệnh virus xuất hiện rất ít ở tất cả các giống (đều đạt điểm 1).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Vũ Hoàng Tùng đã hoàn thành toàn diện việc khảo nghiệm, đánh giá so sánh 4 giống dưa chuột trong điều kiện sinh thái vụ Xuân - Hè 2013 tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định. Kết quả nghiên cứu khẳng định các giống lai F1 nhập nội có ưu thế vượt trội về tỷ lệ hoa cái, khả năng đậu quả, khả năng kháng sâu bệnh và cho năng suất thực thu cao gấp đôi so với giống dưa địa phương đã thoái hóa. Trên cơ sở phân tích tổng hợp các chỉ tiêu nông học, năng suất và phẩm chất thương phẩm, giống dưa chuột F1 NH815 đã được lựa chọn là giống triển vọng nhất để đề xuất đưa vào cơ cấu gieo trồng nhằm nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

'TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA LÂM HỌC. lông lâm kết hợp. \Ị j mi Ss Giáo viên hướng dẫn ` : Thể. Bùi Thị Cúc Sinh viên thực hiện : Vũ Hoàng Tùng Khóa học.

Hà Nội —2013 TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA LÂM HỌC KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP SO SANH DAC DIEM SINH TRUONG, PHAT TRIEN VA NANG SUAT CUA MOT SO GIONG DUA CHUOT TRONG DIEU KIEN VỤ XUAN HE TAI XA MY TAN, HUYEN MY LOC, TỈNH NAM ĐỊNH Ñgành -_`~: Nông lâm kết hợp Mãsố` :305 ⁄ lão viên hướng dẫn : ThS. Bài Thị Cúc 7 “Ss \ i n thực hiện : Vit Hoang Tùng ` 1 2009 - 2013 Hà Nội - 2013 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành chương trình học tập tại trường Đại học Lâm Nghiệp, gắn liền công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học với thực tiễn sản xuất, đồng thời đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của sinh viên, Được sự đồng ý của khoa Lâm học, bộ môn Nông lâm kết hợp và giáo xiêw Bữớng dẫn, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “So sánh đặc điểm sinh trưởng, phái suất của một số giống dưa chuột trong điều kiến. Ve Xuân hè tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Dinh”. "Số 9 C2 Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp n: y, lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng, biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới cô áo hướng dẫn: “Thạc sĩ Bùi Thị Cúc đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài.

xe ‘ >,Ằ Tôi xin gửi lời cảm ơn đền các thây cô giáo trong bộ môn Nông lâm kêt hợp, các thầy cô giáo trường, Đại học Lâm Nghiệp, đã trang bị cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý BÌ&tfong quá trình học tập tại trường và nhiệt tình giúp đỡ tôi thực hiện đề tài này. Ban lãnh đạo xã Mỹ Tân đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành đợt thực tập. n hiều cố pang, nhưng do thời gian có hạn, trình độ, kỹ năng của bản {hân cồn nhiều hạn chế nên chắc chắn đề tài khóa luận tốt nghiệp nà. ông tránh.

khỏi những hạn chế, thiếu sót. Rat mong được sự đóng góp/ chỉSản sung thêm của thầy cô và các bạn để bài khóa luận được hoàn: thiệ hi — Tôi xin chân thài Hà Nội, tháng 05 năm 2013 Sinh viên thực hiện Vii Hoang Tùng MỤC LỤC PHÀN I. DAT VAN DE. TONG QUAN VAN DE NGHIEN CUU 2.

Nguồn gốc, phân loại, đặc điểm thực vật học cây dưa chuột. Đặc điểm thực vật học của dựa chuột. Yêu cầu sinh thái của dưa chuột. Tình hình sản xuất dưa chuột trên thế giới và 2.

Tình hình sản xuất dưa chuột trên thế giới 2.Tình hình sản xuất dưa chuột ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về dưa chuột trên thế giới và ệt Nam 2. Tình hình nghiên cứu về dưa chuột trên thể giới. Tình hình nghiên cứu về dựa chuột ở Việt Nam PHAN IIL.

MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3. Mục tiêu nghiên cứu : 3. Nội dung và phạm vi nghiên cứu 3. Nội dung nghiên cứu.

Phạm vỉ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu 3. Vật liệu nghiên cứu. PHAN IV, KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Điều kiện khí hậu, thời tiết của khu vực nghiên cứu vụ Xuân - Hè. Đặc điểm hình thái, sinh trưởng, phát triển và năng suất của các giống dưa chuột thí nghiệm. Đặc điểm hình thái của các giống dưa chuột tham gia thí nghiệm. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các giống dưa chuột.

Động thái tăng trưởng chiều cao thân và tốc độ ra lá của các giống dưa chuột thí nghiệm. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất nh 4. Các chỉ tiêu về chất lượng quả của các giống dưa chuột thí nghiệm 4. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các giống dưa chuột thí nghiệm 4.

Lựa chọn giống dưa chuột phù hợp với địa điểm nghiên cứu PHÀN V. soe KET LUAN VA KIEN NGHỊ.Kiến nghị TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Diện tích, năng suất và sản lượng dưa chuột trên thế giới § Bảng 2. Tình hình sản xuất dưa chuột của một số nước trên thế giới |_ 8 Bảng 2.

Diện tích, năng suất và sản lượng của dua chtdt 6 Việt Nam 10 Bảng 3. Các giống dưa chuột sử dụng thí nghiệm ¥ 14 Bảng 3. Các chỉ tiêu về sâu bệnh của dưa chì 20 Bảng 4. Các yếu tố khí hậu của khu vực nghiên cứu © Nein He 21 Bang 4.2 Đặc điểm hình thái của các a a nghiém 23 Bang 4.3 Thời gian sinh trưởng của các giống dưa chuột thí nghiệm 27 Bảng 4.

Đặc trưng sinh trưởng của các giống dưa chuột thí nghiệm 31 Bảng 4. Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của các giống, 33 Bảng 4. Động thái ra lá của các giống dê Chuột thí nghiệm 37 Bảng 4.7 Các yếu tố cấu (huống 'Suất của giống dưa chuột thí| 41 nghiệm Á Bảng 4. Năng suất củ NG.

chuột thí nghiệm 44 Bảng 4. Một số aati lượng quả của các giống dưa chuột thị 46 nghiệm a Bang 4. Mire độ nhiễm sâu hại trên các giống dưa chuột thí nghiệm |_ 48 Bảng 4.Mứ &ộ nhiệm bệnh hại trên các giống dưa chuột thị 49 nghiệm \ aw iểm của giống lựa chọn với giống thí nghiệm |_ 51 DANH MỤC CÁC HÌNH STT TÊN HÌNH TRANG 41 Quả của các giông dưa chuột thí nghiệm 23 42 Đặc điểm hình thái của các giông dưa chuột 24 Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính củ lông dưa 43 bưeptiensbi8 Ss 32 chuột t thíthì nghiệm nghiệi. is aytỳ 44 Động thái ra lá của các giống dưa chuột lệm.

35 Năng suât lý thuyết và năng suất thực thu "giống dưa 45 .— 41 chuột thí nghiệm Rey s KÝ HIỆU NHUNG CHU VIET TAT TRONG DE TAI Chữ viết tắt Viết đầy đủ CT Công thức ĐC Đối chứng = x FAO B s3 Vand Tô chức nông nghiệp và l ft: se se ‘ Ccủa liên hợp quôc Nhà xuất bản U _ NSLT Nang suất lý thuyếtAy & NSTT Nang suất thực thì KLTB Khối lượng trung bình © ~ Trung , bì 2 > C TCN Tiêu chì à Sy a TGST Thời Gian sinh trưởng PHÀN I DAT VAN DE Rau là loại cây trồng có nhiều chất dinh dưỡng và là thực phẩm cần thiết không thể thiếu trong đời sống nhân dân. Đặc biệt là khi lương thực và các loại thức ăn giàu đạm đã được đảm bảo thì nhu cầu về rau xanh lại càng tăng, như một nhân tố tích cực để cân bằng dinh dưỡng và kéo ti, And tho. Ngành sản xuất rau là một bộ phận quan trọng trong ngành Tông,nhiệp. ˆ Dưa chuét Cucummis sativus L thudc ho Whe ho bau bi thi dua chuột là loại rau được trồng nhiều hơn cả.

ta dứa chuột đã được trồng từ rất lâu, không chỉ để giải quyết vấn đề thực phẩm tròng bữa ăn hàng ngày mà còn mang tính thương mại quan trọng. Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ rau anti trong nước và thế giới ổn định. Kinh tế đối ngoại có nhiều cơ hội phát) triển đó là điều kiện thuận lợi, tiềm năng cho ngành rau phát trie ‘Tuy ngành trồng rau trong đó có dưa chuột phát triển nhưng chưa theo kip. nhiều ngành khác trong sản xuất nông nghiệp.

Năng suất dưa chuột của nước ta vẫn thấp so với thế giới. Có nhiều nguyên nhân làm cho năng suất đưa. chuột ở nước tathấp hơn thế giới là do điều kiện thời tiết quá khắc nghiệt, đất đất Nghèo dinh dưỡng, chưa có bộ giống dưa chuột chuẩn và tốt:‘Dic biệt ‹ là giống dùng cho công nghiệp chế biến công nghiệp và xuất khẩu còn quất không đáp ứng đủ nhu cầu của sản xuất do vậy phải nhập nị fos cao và không chủ động trong sản xuất. Bên cạnh đó n giông dùn; ơi u thụ nội địa năng suất còn thấp, kém hiệu quả.

Phần lớn gi =. déuc dân tự để giống hoặc nhập nội không qua khảo nghiém ky. Diéu nay cũng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng dưa chuột. Vấn đề đặt ra là phải tìm được giống dưa chuột có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt, thích ứng với điều kiện thời tiết của địa phương cho năng suất cao, ổn định đặc biệt là chất lượng dinh dưỡng mà giá thành sản xuất thấp phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Xã Mỹ Tân z Mỹ Lộc là một xã thuộc phía Bắc tỉnh Nam Định, có lợi thế về đất đai và thiên nhiên, được phù sa sông Hồng và sông Đào bồi đắp, địa hình bằng phẳng, khí hậu nhiệt đới có mùa đông lạnh. Là điều kiện thích hợp cho nông nghiệp phát triển. Trong đó, diện tích đất bãi bồi, phù sa lớn tạo điều kiện cho việc thâm canh các loại cây rau màu. Người dân nơi đây có rất nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp đặcbiệt là trồng, rau.

Với xu thế phát triển hiện nay, việc sản xuất các loại rau quả (phục,vụ nhủ cầu của địa phương và phục vụ cho chế biến, xuất khẩu đã đưa xã trở thánh, vùng chuyên canh rau của Mỹ Lộc, dưa chuột là một trong Ẩ 4cây rau ¡ chủ lực của xã. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng dưa chuột chưa cao. Một trong những, nguyên nhân chính là bộ giống không đảm bảo, t Không š định. Xuất phát từ nhu cầu cấp thiết tr én hành nghiên cứu đề tài: “So sánh đặc điểm sinh trưởng, phát trién và năng suất của một số giống dưa chuột trong điều hig) ie xuân bè xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tinh Nam Dinh”.

- PHAN II TONG QUAN VAN DE NGHIEN CUU 2. Nguồn gốc, phân loại, đặc điểm thực vật học cây dưa chuột 2. Nguồn gốc Cây dưa chuột (Cucuwmis sfivut L) có nguồn gốcở vùng nhiệt đới âm Chau Phi, Chau My, Chau A (An Độ, Malaca, Trung Quốc). Tuy nhiên hằu hết dưa chuột có mặt tại Châu Phi.

Nhiều tài liệu cho rằng đưa chuột có nguồn gốc từ chân dãy núi Hymalaya. Dưa chuột đãđược trồng tại Ấn Độ cách đây 3000 năm và nó được biết ở Ai Cập cỗ đại, Hy Lạp \ ề ‘ché La Ma. Vao thé kỉ thứ 6, dưa chuột đã được trồng nhiều ở Tíung Quốc, Malaysia. Từ đó được lan truyền trên khắp thế gới, đặc biệt là các nước vùng nhiệt đới.

Vì vậy dưa chuột là loại rau ưa nhiệt độ 4m áp vài Vùng nhiệt đới mát mẻ. Nhiệt độ thích hợp để trồng dưa chuột là 18 - 30°C [2]. a Ở nước ta, dưa chuột đã được trồng tic lâu, có thể trồng ở tất cả các loại địa bàn nhưng chủ yếu được trồng ở vùng đồng bằng và vùng núi phía : Bắc.