Luận văn thạc sĩ nghiên cứu so sánh một số chỉ tiêu hóa sinh sinh trưởng năng suất và phẩm chất của 3 giống ngô nếp trồng trong vụ thu đông tại huyện chưprông tỉnh gia lai

Luận văn thạc sĩ so sánh chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của 3 giống ngô nếp trồng vụ thu đông tại Chưprông, Gia Lai.

• Tác giả: Trần Văn Điện
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Minh Thứ
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: So Sánh Chỉ Tiêu Hóa Sinh, Sinh Trưởng, Năng Suất Và Phẩm Chất Của 3 Giống Ngô Nếp Vụ Thu Đông Tại Chưprông, Gia Lai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô trên thế giới và Việt Nam
• 1.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô trên thế giới
• 1.3. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô ở Việt Nam
• 1.4. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô ở Gia Lai
• 1.5. Tình hình sản xuất ngô ở huyện Chư Prông
• 1.6. Ngô nếp, nguồn gốc, phân loại và đặc tính
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của 3 giống ngô nếp trồng trong vụ thu đông tại Chưprông, Gia Lai. Mục tiêu chính là đánh giá khả năng thích ứng và hiệu quả kinh tế của các giống ngô nếp trong điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học để lựa chọn giống ngô nếp phù hợp, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của 3 giống ngô nếp trong điều kiện thổ nhưỡng và thời tiết tại Chưprông, Gia Lai. Nghiên cứu cũng nhằm chọn ra giống ngô nếp có năng suất cao và phẩm chất tốt, phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng.

1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu cung cấp thêm tư liệu về các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng và phát triển của các giống ngô nếp. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để khuyến cáo cho nông dân địa phương lựa chọn giống ngô nếp phù hợp trồng trong vụ thu đông, góp phần tăng thu nhập và nâng cao hiệu quả kinh tế.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên 3 giống ngô nếp được trồng trong vụ thu đông tại Chưprông, Gia Lai. Các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và phẩm chất được đo lường và so sánh giữa các giống. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập số liệu, phân tích mẫu đất và đánh giá các yếu tố thời tiết trong quá trình thí nghiệm.

2.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là 3 giống ngô nếp được trồng trong vụ thu đông tại Chưprông, Gia Lai. Các giống này được lựa chọn dựa trên tiềm năng năng suất và phẩm chất.

2.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Dữ liệu về chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và phẩm chất được thu thập thông qua các phương pháp đo lường và phân tích mẫu đất. Các yếu tố thời tiết cũng được ghi nhận để đánh giá ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt đáng kể về các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và phẩm chất giữa 3 giống ngô nếp. Một giống ngô nếp đã thể hiện khả năng sinh trưởng tốt hơn, cho năng suất cao và phẩm chất vượt trội so với hai giống còn lại. Điều này cho thấy tiềm năng ứng dụng của giống này trong sản xuất nông nghiệp tại Chưprông, Gia Lai.

3.1. So sánh chỉ tiêu hóa sinh

Kết quả phân tích cho thấy sự khác biệt về hàm lượng diệp lục, nitơ tổng số và chất khô giữa 3 giống ngô nếp. Một giống ngô nếp có hàm lượng diệp lục và nitơ tổng số cao hơn, điều này có thể liên quan đến khả năng sinh trưởng tốt hơn.

3.2. So sánh năng suất và phẩm chất

Một giống ngô nếp đã cho năng suất cao hơn đáng kể so với hai giống còn lại. Phẩm chất hạt của giống này cũng được đánh giá cao hơn, với hàm lượng dinh dưỡng và độ dẻo vượt trội.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một trong 3 giống ngô nếp có khả năng sinh trưởng, năng suất và phẩm chất vượt trội, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu tại Chưprông, Gia Lai. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn giống ngô nếp phù hợp để trồng trong vụ thu đông, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân địa phương.

4.1. Kết luận

Nghiên cứu đã xác định được giống ngô nếp có khả năng sinh trưởng, năng suất và phẩm chất tốt nhất trong điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu tại Chưprông, Gia Lai.

4.2. Kiến nghị

Cần tiếp tục nghiên cứu và mở rộng diện tích trồng giống ngô nếp này trong vụ thu đông tại Chưprông, Gia Lai để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và nâng cao thu nhập cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngô (Zea mays L.) là cây lương thực quan trọng, cung cấp thực phẩm cho khoảng một phần ba dân số thế giới. Sản lượng ngô toàn cầu năm 2015 đạt kỷ lục 1.278 triệu tấn trên diện tích gần 180 triệu ha, với năng suất trung bình 57,3 tạ/ha, tăng đáng kể so với 48,4 tạ/ha năm 2005. Tại Việt Nam, diện tích và năng suất ngô cũng không ngừng tăng, tuy nhiên năng suất trung bình năm 2015 chỉ đạt 4,48 tấn/ha, thấp hơn mức trung bình thế giới 1,25 tấn/ha. Đặc biệt, nhóm ngô nếp chiếm khoảng 2-3% diện tích ngô cả nước, với nhu cầu ngày càng tăng do đặc tính dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao. Tỉnh Gia Lai, với diện tích trồng ngô lớn, đang chuyển dịch cơ cấu cây trồng sang ngô nhằm tăng thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, năng suất ngô nếp tại đây còn hạn chế do giống và kỹ thuật canh tác chưa tối ưu.

Luận văn tập trung nghiên cứu so sánh các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của ba giống ngô nếp lai trồng vụ Thu Đông tại huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai trong vụ Thu Đông 2018-2019. Mục tiêu chính là đánh giá khả năng sinh trưởng và chọn ra giống ngô nếp phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, góp phần phát triển bền vững ngành trồng ngô nếp tại vùng Tây Nguyên. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu về đặc tính sinh học của các giống ngô nếp lai, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc lựa chọn giống và kỹ thuật canh tác phù hợp, giúp tăng thu nhập cho người nông dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng thực vật, đặc biệt là mô hình sinh trưởng và phát triển của cây ngô, bao gồm các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá, diện tích lá và chỉ số diện tích lá (LAI). Lý thuyết về dinh dưỡng cây trồng được áp dụng để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố đất đai như hàm lượng nitơ, lân, kali và pH đất đến sự phát triển của cây. Ngoài ra, mô hình năng suất cây trồng được sử dụng để phân tích các yếu tố cấu thành năng suất như số bắp/cây, kích thước bắp, số hàng hạt và khối lượng hạt. Các khái niệm chính bao gồm:

• Hàm lượng diệp lục: chỉ số đánh giá khả năng quang hợp và sức khỏe cây trồng.
• Hàm lượng nitơ tổng số trong lá: phản ánh mức độ dinh dưỡng và khả năng hấp thụ phân bón.
• Chỉ số diện tích lá (LAI): tỷ lệ diện tích lá trên diện tích đất, ảnh hưởng đến khả năng quang hợp.
• Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu: đánh giá hiệu quả sản xuất của giống ngô.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại xã Iaphìn, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai trong vụ Thu Đông từ tháng 9/2018 đến tháng 1/2019. Ba giống ngô nếp lai được khảo nghiệm gồm: FHN90, Nù siêu dẻo và F1 SD 268, trồng trên đất đỏ bazan với mật độ 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách 70 cm x 25 cm). Thí nghiệm bố trí theo kiểu khối đầy đủ ngẫu nhiên với 3 lần lặp lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 15 m².

Nguồn dữ liệu thu thập bao gồm:

• Chỉ tiêu hóa sinh trong đất trước và sau khi trồng (pH, hàm lượng mùn, nitơ, lân, kali).
• Chỉ tiêu sinh trưởng: chiều cao cây, số lá, diện tích lá, chỉ số diện tích lá, thời gian sinh trưởng.
• Chỉ tiêu năng suất: số bắp/cây, kích thước bắp, số hàng hạt, khối lượng hạt, năng suất lý thuyết và thực thu.
• Chỉ tiêu phẩm chất hạt: hàm lượng protein, glucid, tinh bột.
• Mức độ nhiễm sâu bệnh và khả năng chống chịu.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Statistix 10 và Excel, áp dụng phương pháp thống kê sinh học để xác định sự khác biệt có ý nghĩa giữa các giống. Các chỉ tiêu được đo đạc định kỳ 14 ngày một lần, với cỡ mẫu 10 cây/ô thí nghiệm, lấy trung bình từ 5 cây liên tiếp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chỉ tiêu dinh dưỡng trong đất: Sau khi trồng, hàm lượng nitơ dễ tiêu giảm nhẹ từ 0,63% đến 11,05% tùy giống, trong khi lân dễ tiêu giảm mạnh từ 33,33% đến 64,41%. Kali dễ tiêu tăng từ 37,99% đến 58,01%, cho thấy sự hấp thụ khác biệt của các giống và sự chuyển hóa kali trong đất. pH đất giảm từ 9,49% đến 22,09%, phản ánh quá trình trao đổi ion và acid hóa đất trong canh tác ngô.

2. Hàm lượng nước và chất khô trong lá: Hàm lượng nước trong lá giảm dần qua các giai đoạn sinh trưởng, từ 87,3-88,9% ở giai đoạn 7-9 lá xuống còn 74,4-78,3% sau trổ cờ-phun râu, với sự khác biệt có ý nghĩa giữa các giống. Hàm lượng chất khô tăng tương ứng, cao nhất ở giống FHN90 (25,6%) và thấp nhất ở F1 SD 268 (21,7%) ở giai đoạn sau trổ cờ.

3. Sinh trưởng và phát triển: Giống FHN90 có thời gian sinh trưởng ngắn (60-65 ngày), chiều cao cây và số lá trung bình cao hơn so với hai giống còn lại. Tốc độ tăng trưởng chiều cao và ra lá của FHN90 cũng vượt trội, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại Chư Prông.

4. Năng suất và phẩm chất hạt: Năng suất bắp tươi của ba giống dao động từ 15-18 tấn/ha, trong đó FHN90 đạt năng suất cao nhất với tỷ lệ bắp loại 1 trên 95%. Hàm lượng protein và lysine trong hạt ngô nếp cao, đặc biệt giống VN2 (tham khảo từ nghiên cứu liên quan) có hàm lượng protein trên 10% và lysine 4,86%, cho thấy giá trị dinh dưỡng vượt trội của ngô nếp lai.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về khả năng hấp thụ dinh dưỡng đất giữa các giống phản ánh đặc tính sinh học và hiệu quả sử dụng phân bón khác nhau. Giống FHN90 thể hiện khả năng sử dụng lân hiệu quả hơn, đồng thời duy trì hàm lượng kali cao trong đất, góp phần vào sinh trưởng và năng suất vượt trội. Hàm lượng nước và chất khô trong lá phù hợp với quy luật sinh trưởng, khi cây tích lũy chất khô để phát triển hạt, hàm lượng nước giảm dần.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, năng suất ngô nếp lai tại Gia Lai đạt mức tương đương hoặc cao hơn một số giống ngô nếp lai ở Trung Quốc và Mỹ, chứng tỏ tiềm năng phát triển giống ngô nếp lai tại vùng Tây Nguyên. Kết quả cũng phù hợp với các nghiên cứu trong nước về ảnh hưởng của mật độ trồng và phân bón đến năng suất ngô.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ động thái tăng trưởng chiều cao, số lá và biểu đồ so sánh năng suất lý thuyết và thực thu giữa các giống, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt sinh trưởng và hiệu quả sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến cáo sử dụng giống FHN90: Với năng suất cao, thời gian sinh trưởng ngắn và khả năng chống chịu tốt, FHN90 nên được ưu tiên trồng tại huyện Chư Prông và các vùng có điều kiện tương tự trong vòng 2-3 năm tới nhằm tăng hiệu quả sản xuất.

2. Tăng cường bón phân hợp lý: Đề xuất áp dụng liều lượng phân bón cân đối, đặc biệt tăng cường lân và kali theo khuyến cáo kỹ thuật (120 kg N, 90 kg P2O5, 90 kg K2O/ha), bón phân theo 3 lần (lót, thúc 1 và thúc 2) để tối ưu hóa hấp thụ dinh dưỡng, nâng cao năng suất và chất lượng hạt.

3. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến: Khuyến khích nông dân áp dụng mật độ trồng 5,7 vạn cây/ha, kết hợp chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh theo hướng dẫn để giảm thiểu tổn thất, nâng cao tỷ lệ bắp loại 1 và chất lượng sản phẩm trong vòng 1-2 vụ.

4. Xây dựng mô hình trình diễn và đào tạo nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật trồng ngô nếp lai, xây dựng mô hình trình diễn tại địa phương nhằm chuyển giao công nghệ, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân trong 1 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng ngô tại Tây Nguyên: Nhận biết giống ngô nếp lai phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác hiệu quả để tăng năng suất và thu nhập.

2. Các nhà nghiên cứu và cán bộ kỹ thuật nông nghiệp: Tham khảo dữ liệu về đặc tính sinh trưởng, dinh dưỡng và năng suất của các giống ngô nếp lai, phục vụ cho nghiên cứu chọn giống và phát triển kỹ thuật canh tác.

3. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh giống cây trồng: Đánh giá tiềm năng thị trường và hiệu quả kinh tế của các giống ngô nếp lai, từ đó phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu địa phương.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển giống ngô nếp lai, thúc đẩy sản xuất bền vững và nâng cao giá trị kinh tế ngành ngô.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn nghiên cứu giống ngô nếp lai tại Gia Lai?
   Gia Lai có diện tích trồng ngô lớn, nhu cầu về ngô nếp ngày càng tăng, trong khi giống ngô nếp địa phương năng suất thấp. Nghiên cứu nhằm tìm giống phù hợp, nâng cao năng suất và chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường.

2. Các giống ngô nếp lai được khảo nghiệm có đặc điểm gì nổi bật?
   Giống FHN90 có thời gian sinh trưởng ngắn (60-65 ngày), năng suất bắp tươi cao (15-18 tấn/ha), tỷ lệ bắp loại 1 trên 95%, chất lượng hạt thơm ngon, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt.

3. Phân bón ảnh hưởng thế nào đến năng suất ngô nếp?
   Phân bón cân đối, đặc biệt là nitơ, lân và kali, giúp cây phát triển tốt, tăng năng suất và chất lượng hạt. Nghiên cứu cho thấy hàm lượng lân trong đất giảm mạnh sau trồng, cần bổ sung hợp lý để duy trì dinh dưỡng.

4. Làm thế nào để phòng trừ sâu bệnh hiệu quả cho ngô nếp?
   Áp dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, theo dõi thường xuyên, sử dụng giống kháng bệnh, kết hợp biện pháp sinh học và hóa học hợp lý giúp giảm thiểu tổn thất do sâu bệnh.

5. Năng suất ngô nếp lai tại Gia Lai so với các vùng khác thế nào?
   Năng suất ngô nếp lai tại Gia Lai đạt khoảng 15-18 tấn/ha, tương đương hoặc cao hơn một số giống ngô nếp lai ở Trung Quốc và Mỹ, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ tại vùng Tây Nguyên.

Kết luận

• Ba giống ngô nếp lai FHN90, Nù siêu dẻo và F1 SD 268 đều thích nghi tốt với điều kiện đất đỏ bazan và khí hậu huyện Chư Prông, Gia Lai.
• Giống FHN90 nổi bật với năng suất bắp tươi cao nhất (15-18 tấn/ha), thời gian sinh trưởng ngắn và phẩm chất hạt tốt.
• Hàm lượng dinh dưỡng trong đất biến động sau trồng, đặc biệt lân giảm mạnh, cần quản lý phân bón hợp lý để duy trì năng suất.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc lựa chọn giống và kỹ thuật canh tác ngô nếp lai tại Tây Nguyên.
• Đề xuất triển khai áp dụng giống FHN90 và kỹ thuật canh tác tối ưu trong 2-3 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho nông dân.

Khuyến khích các cơ quan chức năng và doanh nghiệp phối hợp tổ chức tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn và nhân rộng giống ngô nếp lai FHN90 tại các vùng trồng ngô trọng điểm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tài liệu Chương 2. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu Chương 3. Kết quả nghiên cứu và bàn luận Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo 4 CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô trên thế giới và Việt Nam 1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô trên thế giới Theo số liệu thống kê cho thấy ngành sản xuất ngô trên thế giới tăng liên tục trên tất cả các chỉ tiêu như: diện tích, năng suất, sản lượng cũng như nhu cầu tiêu thụ từ đầu thế kỷ 20 đến nay và đặc biệt là trong khoảng 40 năm trở lại đây (1975 - 2015). Năm 2005, năng suất ngô trung bình thế giới chỉ đạt khoảng 48,4 tạ/ha, đến năm 2015 năng suất đã đạt 57,3 tạ/ha trên diện tích 179.713 triệu ha với sản lượng đạt kỷ lục 1.278 triệu tấn theo [28].

Kết quả trên có được trước hết là nhờ sự phát triển vượt bậc của Khoa học công nghệ và việc ứng dụng những thành tựu mới trong sản xuất mà đặc biệt là trong lĩnh vực chọn tạo giống, đồng thời việc đẩy mạnh cải tiến các biện pháp kỹ thuật canh tác vào sản xuất rất được quan tâm. Với việc ứng dụng ưu thế lai và các giải pháp khoa học kỹ thuật cho sản xuất ngô đã góp phần nâng cao về năng suất đạt tới mức cao nhất của cây ngô so với các cây lương thực chủ yếu (ngô, lúa nước, lúa mì và mạch), đưa sản lượng ngô thế giới năm 2015 đạt (1.278 triệu tấn) tiếp tục vượt trên lúa mì (704,08 triệu tấn) và lúa nước (722.76 triệu tấn) theo [28]. Năm 2016 Trung Quốc nổi lên là nước đứng đầu thế giới về diện tích (36 triệu ha) và sản lượng ngô (216 triệu tấn). Tuy nhiên Mỹ là nước có diện tích ngô đưng thứ 2 của thế giới nhưng có năng suất và sản lượng ngô cao nhất thế giới trong năm 2016, năng suất (11,01 tấn/ha) cao hơn Trung Quốc 5,01 tấn/ha, sản lượng 386,748 triệu tấn cao hơn Trung Quốc khoảng 170 triệu tấn.

Braxin là nước đứng sau Trung Quốc, Mỹ về sản xuất ngô với diện tích 16,4 triệu/ha, năng suất 5,09 tấn/ha và sản lượng đạt 83,5 triệu tấn. Một số nƣớc sản xuất ngô trên thế giới năm 2016 Diện tích Năng suất Sản lƣợng Quốc gia (triệu ha) (tấn/ha) (triệu tấn) Mỹ 35,141 11,01 386,748 Trung Quốc 36,000 6,00 216,000 Brazil 16,400 5,09 83,500 Ấn Độ 9,500 2,58 24,500 Mexico 7,100 3,45 24,500 Argentina 4,500 8,11 36,500 Thế giới 179,713 5,73 1,030,278 (Nguồn: FAOTASTAT, 2017) Sự phát triển gia tăng về năng suất cũng như sản lượng là kết quả của việc ứng dụng công nghệ, ứng dụng ưu thế lai vào sản xuất hạt giống ngô, cùng với việc sử dụng những thành tựu mới của nhiều ngành khoa học đối với nghiên cứu và sản xuất ngô như di truyền học, chọn giống, công nghệ sinh học đặc biệt là công nghệ chuyển gen. Năm 2011, sản lượng ngô trên thế giới là 883,46 triệu tấn sau 5 năm đến năm 2015 đã đạt tới 1.030,278 triệu tấn, tăng hơn 23%. Trong khi đó, vào năm 2003 Viện nghiên cứu chương trình lương thực thế giới (IFPRI) dự báo nhu cầu ngô thế giới vào năm 2020 chỉ vào khoảng 852 triệu tấn [25].

Còn theo dự báo của Monsanto, vào năm 2030 nhu cầu ngô trên thế giới sẽ tăng 81% so với năm 2000 (từ 608 triệu tấn lên 1. Như vậy cho đến nay sự tăng trưởng đã vượt khá xa so với các dự báo. Sản xuất và tiêu thụ ngô trên thế giới năm 2016 Sản lƣợng Tiêu thụ nội địa Xuất khẩu Chỉ tiêu (triệu tấn) (triệu tấn) (triệu tấn) Mỹ 386,8 314,6 56,5 Trung Quốc 216,0 226,0 0,2 Brazil 83,5 58,0 25,5 Argentina 36,5 10,5 25,0 Các nước khác 307,5 402,1 50,3 Tổng 1.011,2 157,4 (Nguồn: FAOTASTAT, 2017) Theo ước tính của FAO, đến năm 2020 diện tích trồng ngô được dự báo tăng nhanh thêm khoảng 10 triệu ha. Tổng sản lượng ngô tiêu thụ nội địa trên thế giới rất lớn, trung bình hàng năm từ 762,4 đến 838,6 triệu tấn, trong đó nước Mỹ chiếm 34,12% và các nước khác chiếm 65,88%.

Lượng ngô xuất khẩu trên thế giới trung bình hàng năm khoảng 90 triệu tấn. Trong đó, Mỹ xuất khẩu 57,67% tổng sản lượng và các nước khác chiếm 42,33%. Tuy nhiên đến năm 2016 có thể thấy sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu đã vượt xa so với dự báo của FAO. Với mức tiêu thụ đạt 1.011,2 triệu tấn vượt 172,6 triệu tấn, xuất khẩu đạt 157,4 triệu tấn vượt 67,4 triệu tấn.

Mỹ vẫn là nước đứng đầu thế giới về tiêu thụ nội địa cững như xuất khẩu. Lượng ngô tiêu thụ thế giới năm 2016 đạt 1.168,6 triệu tấn, tăng 330 triệu tấn so với năm 2010 (838,6 triệu tấn). Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu sử dụng ngô làm nguyên liệu trong ngành ethanol và ngành chế biến thức ăn chăn nuôi cũng như chế biến thực phẩm tăng mạnh, đặc biệt là ngành chế biến năng lượng sinh học đang dần thay thế nguồn năng lượng hóa thạch.Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô ở Việt Nam Bảng 1. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn 1990 – 2017 Diện tích Năng suất Sản lƣợng Năm (1.886 (sơ bộ) (Nguồn: Tổng cục thống kê 2017) 8 Ngô là cây trồng có từ lâu đời, theo nhà Bác học Lê Quý Đôn, cây ngô được đưa vào Việt Nam từ thế kỷ 17.

Nhờ những đặc điểm quý, cây ngô sớm được người Việt Nam chấp nhận và mở rộng sản xuất. Trước năm 1981 hầu hết diện tích ngô được gieo trồng b ng các giống địa phương, kỹ thuật lạc hậu, năng suất thấp, bình quân (dưới 1,1 tấn/ha). Giai đoạn 1981 - 1990 diện tích trồng các giống thụ phấn tự do tăng dần và năng suất cũng tăng lên (1,49 tấn/ha năm 1985); tuy nhiên tại thời điểm đó năng suất ngô ở nước ta vẫn còn thấp hơn nhiều so với thế giới và diện mạo nghề trồng ngô nước ta chỉ thay đổi một cách sâu sắc và mang tính toàn diện kể từ khi ngô lai được nghiên cứu và được áp dụng thành công. Cây ngô lai bắt đầu được đưa vào sản xuất ở nước ta năm 1990 và đạt được những tiến bộ vượt bậc với tốc độ nhanh hiếm thấy từ năm 2009.

Diện tích trồng ngô lai tăng nhanh từ 0,1% năm 1990 lên trên 95% năm 2009. Tuy nhiên từ năm 2009 đến năm 2015 thì diện tích ngô Việt Nam tăng một cách ổn định trung bình khoảng 13. Năng suất, sản lượng cũng luôn giữ ở mức ổn định. Cho đến nay Việt Nam là một trong những nước sử dụng giống ngô lai một cách phổ biến và có năng suất tương đối cao so với khu vực Đông Nam Châu Á.

Tuy vậy, nhìn vào thực trạng hiện nay năng suất ngô Việt Nam năm 2015 (4,48 tấn/ha) vẫn còn thấp hơn năng suất trung bình thế giới (5,22 tấn/ha) là 1,25 tấn/ha. Sản lượng ngô sản xuất ra vẫn chưa đủ cung cấp cho ngành thực phẩm và ngành chăn nuôi trong nước nước, hàng năm Việt Nam vẫn phải nhập hàng triệu tấn ngô hạt để cung cấp nguyên liệu cho ngành chế biến thức ăn chăn nuôi. Theo số liệu của Hiệp hội thức ăn chăn nuôi Việt Nam, ước tính tại thời điểm năm 2012, nước ta phải nhập khoảng 1.473 tấn ngô (tăng hơn 350 nghìn tấn) so với năm 2009. Mới đây nhất, theo Báo cáo của Bộ Công thương cho biết, do sản xuất trong nước chưa đáp ứng được 9 nhu cầu, nên hàng năm, Việt Nam phải nhập khẩu một lượng lớn thức ăn chăn nuôi từ các thị trường lớn trên thế giới.000 tấn, kim ngạch nhập khẩu là 1,671 tỷ USD, tăng 10,9% so với 2015 [44.

Từ năm 1980 đến nay, năng suất ngô nước ta tăng nhanh liên tục với tốc độ cao hơn trung bình của thế giới. Năm 1979, chưa b ng 30% so với trung bình thế giới; năm 1990 b ng 42% (15,5/37 tạ/ha); năm 2000 b ng 65,5% (27,5/42 tạ/ha); năm 2005 b ng 75% (36/48 tạ/ha); năm 2008 đạt 79% (40,2/51,1 tạ/ha). Năng suất ngô Việt Nam vượt qua Thái Lan (nước có chương trình ngô lai rất sớm ở khu vực), vượt xa Philippin (26 tạ/ha), Ấn Độ (23 tạ/ha)… Trong năm 2011, so với các nước trong khu vực Đông Nam Châu Á, sản xuất ngô ở Việt Nam chỉ đứng sau Inđônêxia và Philippin về diện tích (diện tích 3,86 triệu ha và 2,5 triệu ha) nhưng về năng suất thì Việt Nam đạt 43,3 tạ/ha, chỉ đứng sau Inđônêxia (45,7 tạ/ha)[27]. Đến năm 2016 theo ước tính năng suất ngô Việt Nam đạt khoảng 4,6 tấn/ha tăng so với 2015 là 0,12 tấn/ha và dự báo năm 2017 năng suất có thể đạt 4,8 tấn/ha tăng so với 2016 là 0,2 tấn/ha [45].

Hiện nay, bộ giống ngô do các cơ quan nghiên cứu Việt Nam chọn tạo chiếm khoảng 60% thị phần ngô giống cả nước, với giá giống chỉ b ng khoảng 60% so với giống nhập từ nước ngoài. Vì vậy hàng năm đã tiết kiệm khoảng trên 10 triệu USD (chiếm khoảng 12/18 nghìn tấn giống m i năm). Nếu có đầu tư cải tiến kỹ thuật, áp dụng công nghệ cao đồng thời có cơ chế cạnh tranh lành mạnh thì giống sản xuất trong nước có thể chiếm tỷ lệ lớn hơn hiện nay.Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô ở Gia Lai Bảng 1. Diện tích, năng suất và sản lƣợng ngô tỉnh Gia Lai (2012- 2017) Diện tích Năng suất Sản lƣợng Năm (ha) (tạ/ha) (tấn) 2012 53.490 (Nguồn: Niên giám Thống kê Gia Lai 2018) Tại Gia Lai tình hình sản xuất ngô trong những năm qua cũng có những biến động.

Về diện tích sản xuất năm 2017 (47.374 ha) giảm so với 2012 (56.513 ha và giảm so với 2106 (52. Tuy nhiên về năng suất và sản lượng hàng năm luôn tăng. Năm 2017 năng suất trung bình toàn tỉnh đạt 4,46 tấn/ha sản lượng đạt được 211.490 tấn tăng so với 2012 (năng suất 3,907 tấn/ha, sản lượng 208.313tấn) là 0,553 tấn/ha và 3. So với 2016 (năng suất 41,90 tấn/ha) tăng là 0,27 tấn/ha.

Mặc dù diện tích giảm nhưng về năng suất và sản lượng luôn tăng, có được thành quả này là do việc đưa các giống ngô lai năng suất cao vào sản xuất theo chủ trương của tỉnh ngày càng rộng rãi, các biện pháp kỹ thuật tiên tiến đã được đưa vào áp dụng trong sản xuất ngày càng được quan tâm [15] 11 Bảng 1. Tình hình sản xuất ngô ở huyện Chƣ Prông (2012 - 2017) Năm Diện tích (ha) Năng suất (tạ/ha) Sản lƣợng (tấn) 2012 5.218 (Nguồn: Niên giám Thống kê Gia Lai 2018) Huyện Chư Prông là một huyện có diện tích trồng ngô tương đối lớn so với các huyện khác trong khu vực phía Tây Nam của tỉnh Gia Lai, chiếm 9,6% đến 10,8% diện tích ngô toàn tỉnh và sản lượng ngô thu hoạch chiếm 11,5% năm 2010 và 12% năm 2015 so với sản lượng ngô toàn tỉnh.