Tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ kinh tế

Nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp niêm yết tại HOSE, luận văn thạc sĩ kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vui
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Tuyết Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Hiệu Quả Hoạt Động Và Giá Trị Doanh Nghiệp Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Sở Giao Dịch Chứng Khoán Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý luận cơ bản về mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài với hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp
• 2.2. Cấu trúc sở hữu trong doanh nghiệp, sở hữu nước ngoài
• 2.3. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3.2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.4. Giá trị doanh nghiệp
• 2.4.1. Khái niệm giá trị doanh nghiệp
• 2.4.2. Đo lường giá trị doanh nghiệp
• 2.5. Mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động, giá trị doanh nghiệp
• 2.6. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp
• 2.6.1. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.6.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của sở hữu nước ngoài đến giá trị doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình đề xuất
• 3.3. Xác định và mô tả các biến trong mô hình
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Biến độc lập
• 3.3.3. Các biến kiểm soát
• 3.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6. Thống kê mô tả
• 3.7. Ma trận tương quan giữa các biến
• 3.8. Tài liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.2. Nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.3. So sánh giữa các mô hình trên panel data: Pooled Regression, Fixed effects model và Random effects model
• 4.4. Kiểm định các giả thuyết hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.5. Kiểm định độ phù hợp của các biến giải thích trong mô hình nghiên cứu khắc phục hiện tượng tự tương quan, phương sai thay đổi và nội sinh bằng phương pháp GMM
• 4.6. Nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến giá trị của doanh nghiệp
• 4.7. So sánh giữa các mô hình trên panel data: Pooled Regression, Fixed effects model và Random effects model
• 4.8. Kiểm định các giả thuyết hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.9. Kiểm định độ phù hợp của các biến giải thích trong mô hình nghiên cứu khắc phục hiện tượng tự tương quan, phương sai thay đổi và nội sinh bằng phương pháp GMM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận nghiên cứu
• 5.2. Khuyến nghị chính sách
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả doanh nghiệp

Nghiên cứu chỉ ra rằng sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE. Các nhà đầu tư nước ngoài thường mang đến không chỉ vốn mà còn cả kinh nghiệm quản lý và công nghệ tiên tiến. Điều này giúp cải thiện quy trình sản xuất, tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo nghiên cứu của Võ Xuân Vinh (2014), các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có chỉ số hiệu suất doanh nghiệp tốt hơn. Cụ thể, tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (Net profit margin) và tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) đều cao hơn so với các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp. Điều này cho thấy rằng sở hữu nước ngoài không chỉ đơn thuần là một yếu tố tài chính mà còn là một yếu tố chiến lược quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu suất doanh nghiệp

Mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu suất doanh nghiệp được thể hiện qua các chỉ số tài chính. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng lên, hiệu suất doanh nghiệp cũng có xu hướng cải thiện. Điều này có thể được giải thích bởi việc các nhà đầu tư nước ngoài thường có khả năng tiếp cận thông tin tốt hơn và có chiến lược đầu tư dài hạn. Họ cũng có thể áp dụng các tiêu chuẩn quản lý và công nghệ tiên tiến hơn, từ đó giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Một nghiên cứu của Claessens và Djankov (1999) đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp có sở hữu nước ngoài cao thường có khả năng sinh lời tốt hơn, điều này khẳng định vai trò quan trọng của sở hữu nước ngoài trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động.

II. Ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài đến giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng sở hữu nước ngoài không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả doanh nghiệp mà còn có tác động mạnh mẽ đến giá trị doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có giá trị thị trường cao hơn. Điều này có thể được lý giải bởi sự tin tưởng của nhà đầu tư vào khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp. Theo Nghị định số 60/2015/NĐ-CP, việc nới lỏng tỷ lệ sở hữu nước ngoài đã tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp niêm yết thu hút vốn đầu tư. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có sở hữu nước ngoài cao thường có chỉ số giá trên thu nhập (P/E) cao hơn, cho thấy sự kỳ vọng tích cực từ thị trường về khả năng sinh lời trong tương lai.

2.1. Tác động của sở hữu nước ngoài đến giá trị thị trường

Tác động của sở hữu nước ngoài đến giá trị thị trường của doanh nghiệp được thể hiện qua các chỉ số như Market-to-Book (MTB). Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có chỉ số MTB cao hơn, điều này cho thấy rằng thị trường đánh giá cao tiềm năng phát triển của các doanh nghiệp này. Các nhà đầu tư nước ngoài thường có xu hướng đầu tư vào các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng cao, từ đó làm tăng giá trị cổ phiếu. Hơn nữa, sự hiện diện của các nhà đầu tư nước ngoài cũng giúp cải thiện uy tín và hình ảnh của doanh nghiệp trên thị trường, từ đó thu hút thêm nhiều nhà đầu tư khác. Điều này khẳng định rằng sở hữu nước ngoài không chỉ là một yếu tố tài chính mà còn là một yếu tố chiến lược quan trọng trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp.

III. Khuyến nghị chính sách cho sở hữu nước ngoài

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số khuyến nghị chính sách được đưa ra nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp từ góc độ sở hữu nước ngoài. Chính phủ nên khuyến khích các doanh nghiệp cổ phần hóa và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư nhiều hơn. Việc ban hành các chính sách hỗ trợ, như giảm thuế cho các nhà đầu tư nước ngoài, có thể tạo động lực cho họ đầu tư vào các doanh nghiệp niêm yết. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để giúp các doanh nghiệp trong nước học hỏi từ các nhà đầu tư nước ngoài, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

3.1. Đề xuất chính sách khuyến khích sở hữu nước ngoài

Chính phủ cần xem xét việc điều chỉnh các quy định về sở hữu nước ngoài để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư. Việc nới lỏng các hạn chế về tỷ lệ sở hữu nước ngoài có thể giúp thu hút thêm dòng vốn đầu tư, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận công nghệ và quản lý từ các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), đã trải qua quá trình phát triển mạnh mẽ kể từ khi thành lập năm 2000. Đến năm 2016, số lượng công ty niêm yết và dòng vốn đầu tư nước ngoài đều tăng trưởng đáng kể, trong đó tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình đạt khoảng 14,27%. Sự gia tăng này gắn liền với chính sách mở cửa và khuyến khích đầu tư nước ngoài, điển hình là Nghị định số 60/2015/NĐ-CP của Chính phủ, dỡ bỏ nhiều hạn chế về sở hữu nước ngoài trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, tác động cụ thể của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn còn nhiều tranh luận và chưa có kết luận thống nhất.

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2012-2016. Mục tiêu chính là xác định chiều hướng và mức độ ảnh hưởng của tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến các chỉ số tài chính quan trọng như EPS (thu nhập trên mỗi cổ phần) và MTB (tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách). Phạm vi nghiên cứu loại trừ các công ty tài chính và các doanh nghiệp mới niêm yết dưới 6 tháng nhằm đảm bảo tính ổn định và đại diện của mẫu. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư nhằm tối ưu hóa cấu trúc sở hữu, nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết cấu trúc sở hữu và lý thuyết hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Cấu trúc sở hữu được phân tích theo hai khía cạnh: quyền sở hữu tập trung (ownership concentration) và quyền sở hữu hỗn hợp (ownership mix), trong đó sở hữu nước ngoài là một thành phần quan trọng của quyền sở hữu hỗn hợp. Theo Nghị định 60/2015/NĐ-CP, sở hữu nước ngoài được định nghĩa là tỷ lệ phần trăm vốn cổ phần có quyền biểu quyết do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ.

Hiệu quả hoạt động doanh nghiệp được tiếp cận theo hướng mục tiêu, tập trung vào các chỉ số tài chính như EPS, ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tài sản), ROE (tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu). Giá trị doanh nghiệp được đo lường qua các chỉ số thị trường như MTB và Tobin’s Q, phản ánh giá trị thị trường so với giá trị sổ sách. Các nghiên cứu trước đây cho thấy mối quan hệ phức tạp và không đồng nhất giữa sở hữu nước ngoài với hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp, do đó cần có nghiên cứu thực nghiệm phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp phân tích dữ liệu bảng (panel data) với 1100 quan sát từ 220 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2012-2016. Các công ty tài chính và doanh nghiệp mới niêm yết dưới 6 tháng bị loại trừ để đảm bảo tính ổn định dữ liệu. Dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và các nguồn thông tin tài chính uy tín.

Mô hình nghiên cứu gồm hai mô hình hồi quy đa biến:

[ \text{PERFORMANCE}{it} = \alpha + \beta_1 \text{FOREIGN}{it} + \beta_2 \text{INVEST}{it} + \beta_3 \text{SIZE}{it} + \beta_4 \text{DEBT}{it} + \beta_5 \text{SALES}{it} + \varepsilon_{it} ]

[ \text{VALUE}{it} = \alpha + \beta_1 \text{FOREIGN}{it} + \beta_2 \text{INVEST}{it} + \beta_3 \text{SIZE}{it} + \beta_4 \text{DEBT}{it} + \beta_5 \text{SALES}{it} + \varepsilon_{it} ]

Trong đó, biến phụ thuộc PERFORMANCE được đo bằng EPS, biến VALUE được đo bằng MTB; FOREIGN là tỷ lệ sở hữu nước ngoài; INVEST là cơ hội tăng trưởng (tỷ lệ tăng trưởng tài sản); SIZE là quy mô công ty (log tổng tài sản); DEBT là tỷ lệ nợ (tổng nợ trên tổng tài sản); SALES là doanh thu (log doanh thu).

Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm Stata 11 với các mô hình hồi quy Pooled Regression, Fixed Effects, Random Effects và đặc biệt là ước lượng GMM (Generalized Method of Moments) để xử lý các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng. Các kiểm định đa cộng tuyến (VIF), tự tương quan, phương sai thay đổi (White test) và kiểm định Hausman được thực hiện để lựa chọn mô hình phù hợp và đảm bảo tính chính xác của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tích cực của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp: Kết quả ước lượng GMM cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến EPS với hệ số ước lượng dương, cho thấy khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng 1%, EPS trung bình tăng tương ứng. Điều này khẳng định giả thuyết H1.

2. Ảnh hưởng tích cực đến giá trị doanh nghiệp: Tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng có tác động tích cực đến MTB, với hệ số ước lượng dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 5%. Giá trị MTB trung bình là 1,087, cho thấy các công ty có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường được thị trường đánh giá cao hơn về giá trị.

3. Biến kiểm soát có ảnh hưởng đáng kể: Quy mô công ty (SIZE) và cơ hội tăng trưởng (INVEST) đều có tác động tích cực đến cả EPS và MTB, trong khi tỷ lệ nợ (DEBT) có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp. Doanh thu (SALES) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả và giá trị.

4. Mô hình GMM vượt trội: So sánh giữa các mô hình Pooled Regression, Fixed Effects và Random Effects cho thấy mô hình Fixed Effects phù hợp hơn, nhưng do hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi, ước lượng GMM được lựa chọn là phương pháp tối ưu để xử lý các vấn đề này, đảm bảo kết quả chính xác và tin cậy.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu thực nghiệm tại các nền kinh tế đang phát triển, cho thấy sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp thông qua việc cải thiện quản trị, chuyển giao công nghệ và tăng cường minh bạch tài chính. Sự gia tăng EPS và MTB phản ánh khả năng sinh lời và đánh giá thị trường tích cực hơn đối với các công ty có vốn đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, tác động tiêu cực của tỷ lệ nợ cho thấy các công ty cần cân đối cấu trúc vốn để tránh rủi ro tài chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Các biến kiểm soát như quy mô và cơ hội tăng trưởng cũng đóng vai trò quan trọng, phù hợp với lý thuyết kinh tế về lợi ích kinh tế quy mô và tiềm năng phát triển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tăng của EPS và MTB theo tỷ lệ sở hữu nước ngoài, cũng như bảng hồi quy chi tiết các hệ số ước lượng và mức ý nghĩa thống kê. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy kết quả nghiên cứu này góp phần làm rõ hơn vai trò của sở hữu nước ngoài trong bối cảnh chính sách mở cửa của Việt Nam giai đoạn 2012-2016.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích cổ phần hóa và mở rộng sở hữu nước ngoài: Chính phủ nên tiếp tục thúc đẩy cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia, nhằm tận dụng nguồn vốn và kinh nghiệm quản trị quốc tế để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Ban hành chính sách hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài: Cần xây dựng các chính sách ưu đãi, giảm thiểu rào cản pháp lý và thủ tục hành chính để thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài ổn định và lâu dài, góp phần tăng giá trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

3. Khuyến khích chuyển giao công nghệ và quản trị tiên tiến: Nhà nước và các doanh nghiệp nên tạo điều kiện cho việc học hỏi kinh nghiệm, áp dụng công nghệ mới và cải tiến hệ thống quản trị từ các nhà đầu tư nước ngoài nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả sản xuất kinh doanh.

4. Cân đối cấu trúc vốn và quản lý rủi ro tài chính: Do tỷ lệ nợ có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả và giá trị doanh nghiệp, các công ty cần xây dựng chiến lược tài chính hợp lý, giảm thiểu rủi ro nợ cao, đồng thời tăng cường minh bạch và quản trị rủi ro.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư nước ngoài nhằm tạo môi trường đầu tư bền vững và hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, cổ phần hóa doanh nghiệp và phát triển thị trường chứng khoán.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài và trong nước: Giúp hiểu rõ tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả và giá trị doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn.

3. Ban lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp niêm yết: Cung cấp thông tin về vai trò của cấu trúc sở hữu trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp, hỗ trợ xây dựng chiến lược quản trị và phát triển bền vững.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về cấu trúc sở hữu, hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Sở hữu nước ngoài ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp?
   Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng sẽ làm tăng EPS, tức là hiệu quả hoạt động được cải thiện nhờ kinh nghiệm quản trị và công nghệ từ nhà đầu tư nước ngoài.

2. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động đến giá trị doanh nghiệp không?
   Có, tỷ lệ sở hữu nước ngoài có ảnh hưởng tích cực đến MTB, phản ánh giá trị thị trường cao hơn so với giá trị sổ sách, cho thấy nhà đầu tư đánh giá cao các công ty có vốn đầu tư nước ngoài.

3. Các biến kiểm soát như quy mô và tỷ lệ nợ ảnh hưởng thế nào?
   Quy mô và cơ hội tăng trưởng có tác động tích cực, trong khi tỷ lệ nợ có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả và giá trị doanh nghiệp, do rủi ro tài chính tăng lên.

4. Tại sao sử dụng phương pháp GMM trong nghiên cứu này?
   GMM giúp xử lý các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, đảm bảo kết quả hồi quy chính xác và tin cậy hơn so với các mô hình truyền thống.

5. Nghiên cứu có áp dụng cho các công ty tài chính không?
   Không, các công ty tài chính và doanh nghiệp mới niêm yết dưới 6 tháng không được đưa vào mẫu để đảm bảo tính ổn định và đại diện của dữ liệu nghiên cứu.

Kết luận

• Tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động (EPS) và giá trị doanh nghiệp (MTB) của các công ty niêm yết trên HOSE giai đoạn 2012-2016.
• Các biến kiểm soát như quy mô công ty, cơ hội tăng trưởng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả và giá trị doanh nghiệp, trong khi tỷ lệ nợ có ảnh hưởng tiêu cực.
• Phương pháp ước lượng GMM được lựa chọn là phù hợp nhất để xử lý các vấn đề nội sinh và đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của sở hữu nước ngoài trong bối cảnh chính sách mở cửa của Việt Nam, cung cấp cơ sở khoa học cho các khuyến nghị chính sách và chiến lược doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn, bổ sung các yếu tố phi tài chính và phân tích sâu hơn về tác động của sở hữu nước ngoài theo ngành nghề và quy mô doanh nghiệp.

Đề nghị các nhà quản lý, nhà đầu tư và nhà nghiên cứu tiếp tục quan tâm và ứng dụng kết quả nghiên cứu để phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam bền vững và hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan Tác giả đi vào giới thiệu tổng quan về vấn đề nghiên cứu. Bao gồm: Tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết. Trong đó, tác giả đưa ra những lý luận cơ bản về mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài với hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp, các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu. Trong chương này, tác giả trình bày cụ thể về mô hình sử dụng trong nghiên cứu, các biến được lựa chọn trong mô hình, giả thuyết nghiên cứu mà tác giả kỳ 10 vọng, phương pháp nghiên cứu và tài liệu nghiên cứu,nêu ra thống kê mô tả của dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu, ma trận tương quan giữa các biến. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Ở đây, tác giả đưa ra kết quả nghiên cứu và thảo luận dựa trên kết quả đó.

Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách. Trong chương cuối cùng này, tác giả kết luận tổng quan về kết quả nghiên cứu, đưa ra một vài khuyến nghị chính sách. Đồng thời, trình bày một số hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo. 11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.

Lý luận cơ bản về mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài với hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp. Cấu trúc sở hữu trong doanh nghiệp, sở hữu nước ngoài. Trong doanh nghiệp, cấu trúc sở hữu có thể được xác định theo hai khía cạnh: Quyền sở hữu tập trung (ownership concentration) và quyền sở hữu hỗn hợp (ownership mix) (Guner Gursoy & Kursat Aydogan, 2002). Quyền sở hữu tập trung là tỷ lệ phần trăm vốn cổ phần sở hữu bởi ba cổ đông lớn nhất.

Như vậy, sở hữu tập trung đo lường mức độ tập trung của quyền biểu quyết trong công ty. Trong nghiên cứu của Demsetz, H. (1985) thì cho rằng, có ba cách đo lường quyền sở hữu tập trung: tỷ lệ phần trăm cổ phần phổ thông được sở hữu bởi 5 cổ đông lớn nhất, tỷ lệ vốn cổ phần sở hữu bởi 20 cổ đông lớn nhất, và xấp xỉ chỉ số Herfindahl về đo lường quyền sở hữu tập trung. Còn quyền sở hữu hỗn hợp theo Guner Gursoy & Kursat Aydogan (2002), đề cập đến loại cổ đông.

Do đó, quyền sở hữu hỗn hợp sẽ bao gồm sở hữu gia đình, sở hữu của chính phủ, sở hữu nước ngoài, sở hữu chéo, sở hữu liên kết tập đoàn. Sở hữu nước ngoài đề cập đến quyền sở hữu /kiểm soát một phần hoặc toàn bộ một doanh nghiệp bởi cá nhân không phải công dân quốc gia đó hoặc bởi các công ty có trụ sở chính không ở quốc gia đó. Ở đây, trong phạm vi của luận văn này, sở hữu nước ngoài được xét dưới góc độ là tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư tư nhân nước ngoài. Tại Việt Nam, Nghị định số 60/2015/NĐ-CP ngày 26 tháng 6 năm 2015 có quy định rõ: “Tỷ lệ sở hữu nước ngoài là tổng tỷ lệ sở hữu cổ phần, phần vốn góp có quyền biểu quyết của tất cả nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ từ 51% vốn điều lệ trở lên trong một công ty đại chúng, tổ chức kinh doanh chứng khoán hoặc quỹ đầu tư chứng khoán.

Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Khái niệm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Trong các công ty cổ phần, hiệu quả hoạt động là chỉ tiêu quan trọng, được các bên liên quan như các cổ đông, ban giám đốc, hội đồng quản trị, các chủ 12 nợ…quan tâm. Thông qua hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, các bên liên quan có thể ra quyết định đầu tư hay kinh doanh.

Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp xuất phát từ khái niệm hiệu quả kinh doanh, phản ánh quan điểm của quản lý chiến lược, là một tập hợp con của hiệu quả tổ chức (N. Venkatraman & Vasudevan Ramanujam, 1986). Các nghiên cứu về hiệu quả hoạt động đến từ lý thuyết tổ chức và quản trị chiến lược (Murphy et al,1996). Xét theo lý thuyết tổ chức và quản trị doanh nghiệp, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được tiếp cận theo hướng mục tiêu hoặc theo hệ thống.

Trường hợp tiếp cận theo hướng mục tiêu thì hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được hiểu là hiệu quả tài chính hay hiệu quả phi tài chính. Venkatraman & Vasudevan Ramanujam (1986), hiệu quả hoạt động dựa vào việc đánh giá các chỉ số tài chính trong việc hoàn thành các mục tiêu kinh tế của công ty. Điển hình của cách tiếp cận này là đánh giá hiệu quả hoạt động qua các chỉ số về khả năng sinh lợi, tỷ số giá trị thị trường. Trên phương diện rộng hơn, hiệu quả hoạt động bao gồm cả hiệu quả phi tài chính như: thị phần, giới thiệu sản phẩm mới, chất lượng sản phẩm, hiệu quả tiếp thị, và các biện pháp về hiệu quả công nghệ trong lĩnh vực kinh doanh…(N.

Venkatraman & Vasudevan Ramanujam, 1986). Trường hợp tiếp cận theo hướng hệ thống, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp là hiệu quả của toàn bộ hệ thống, được đo lường bằng hiệu quả của tất cả các bộ phận trong doanh nghiệp gộp lại, bao gồm bộ phận quản lý, bộ phận chăm sóc khách hàng, bộ phận marketing…Theo cách tiếp cận này, nhiều mô hình đã được đưa ra nhằm đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp như: bảng điểm cân bằng của Kaplan và Norton (được cấu thành từ bốn khía cạnh riêng biệt: tài chính, khách hàng, hoạt động kinh doanh nội bộ, học tập và phát triển) (Kaplan, R, & D, Norton, 1992), lăng kính hiệu suất của Kennerly và Neely, ma trận đo lường hiệu suất của Keegan và cộng sự, kim tự tháp SMART của Lynch và Cross,… 13 Trong phạm vi luận văn này, tác giả sử dụng cách tiếp cận theo hướng mục tiêu. Chỉ số EPS (đại diện cho thu nhập của mỗi cổ phiếu hay đại diện cho khả năng sinh lời doanh nghiệp đối với mỗi cổ đông) được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Điển hình của cách tiếp cận theo hướng mục tiêu là đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp qua các chỉ số về khả năng sinh lợi, tỷ số giá trị thị trường. * Đánh giá dựa trên các chỉ số về khả năng sinh lợi. Tỷ số sinh lợi đo lường thu nhập của công ty với các nhân tố khác tạo ra lợi nhuận như doanh thu, tổng tài sản, vốn cổ phần. Loại chỉ số này bao gồm các chỉ tiêu cơ bản sau: - Tỷ suất sinh lợi trên doanh thu (Net profit margin ratio): Lợi nhuận ròng Tỷ suất sinh lợi trên doanh thu = Doanh thu thuần Chỉ tiêu này cho thấy, cứ một đồng doanh thu thuần sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận ròng, chỉ ra mối quan hệ giữa doanh thu và lợi nhuận.

Đây là hai yếu tố có quan hệ mật thiết với nhau. Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu được coi như một tỷ lệ được sử dụng rộng rãi để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên tỷ số này phụ thuộc vào đặc điểm kinh doanh của từng ngành. Tỷ lệ này rất khác nhau đối với các ngành khác nhau, vì vậy hữu ích hơn trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động giữa các công ty khác nhau trong cùng ngành.

- Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (Return on total assets ratio -ROA): Tỷ suất sinh lợi trên tài sản đo lường hiệu quả hoạt động của một công ty trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận sau thuế sau khi đã trừ thuế, không phân biệt tài sản này được hình thành bởi nguồn vốn vay hay vốn chủ sở hữu. 14 Lợi nhuận ròng + Chi phí lãi vay đã khấu trừ thuế thu nhập ROA = Tổng tài sản bình quân Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản là suất sinh lời trên tài sản của công ty sau thuế. ROA chưa tính đến tác động của khoản tiết kiệm thuế từ lãi vay. Chỉ số này là cơ sở quan trọng để những người đi vay hay cho vay cân nhắc ra quyết định liệu xem công ty có thể tạo ra mức sinh lợi cao hơn chi phí sử dụng nợ hay không.

Đồng thời, ROA còn là cơ sở để chủ sở hữu đánh giá tác động của đòn bẩy tài chính và ra quyết định huy động vốn. Như vậy, ROA phản ánh hiệu quả hoạt động đầu tư của công ty. - Tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần (Return on equity ratio - ROE): Lợi nhuận ròng ROE = Vốn chủ sở hữu bình quân Lợi nhuận ròng Doanh thu thuần Tổng tài sản bình quân = x x Doanh thu thuần Tổng tài sản bình quân Vốn chủ sở hữu bình quân = Tỷ suất lợi nhuận biên ròng x Vòng quay tài sản x Hệ số đòn bẩy tài chính. Tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần cho biết một đồng vốn đầu tư của chủ sở hữu vào công ty đem lại cho chủ sở hữu bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Lưu ý, lợi nhuận này là lợi nhuận sau khi đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp. Tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần có liên quan đến chi phí lãi vay, liên quan đến chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. Vì vậy, nó là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của chủ sở hữu dưới tác động của đòn bẩy tài chính (Ngô Kim Phượng và các tác giả, 2010). - Tỷ suất sinh lời trên vốn cổ phần thường (Return on Common Equity - ROCE).

Đứng dưới góc độ những công ty cổ phần có huy động cổ phiếu ưu đãi, do cổ phiếu ưu đãi đã được hưởng phần lãi suất cố định (còn gọi là cổ tức ưu đãi), thì 15 chỉ cổ đông thường thực tế mới là những người gánh chịu rủi ro hoặc được hưởng phần lợi nhuận cuối cùng tùy thuộc vào tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu phải được xác định trên cơ sở suất sinh lợi trên vốn cổ phần thường. Lợi nhuận ròng - Cổ tức ưu đãi ROCE = Vốn cổ phần thường bình quân. Tương tự như các tỷ số sinh lợi khác, tỷ suất sinh lời trên vốn cổ phần thường cũng được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động của công ty.

Chỉ tiêu này đo lường hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông thường để tạo ra lợi nhuận cho chính họ.