Phân tích tác phẩm Nhớ rừng - Bài 18 SGK Ngữ văn 8 Tập 2 (Cánh Diều)

• Tác giả: Nguyễn Khắc Phi
• Trường học: Bộ Giáo dục và Đào tạo
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Ngữ văn 8 tập hai
• Loại tài liệu: Sách giáo khoa
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới

Sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới là tài liệu học tập chính thức do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành. Bộ sách được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia hàng đầu. Giáo sư Nguyễn Khắc Phi giữ vai trò Tổng Chủ biên. Phó Giáo sư Nguyễn Hoành Khung phụ trách phần Văn. Phó Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết phụ trách phần Tiếng Việt. Thạc sĩ Trần Đình Sử phụ trách phần Tập làm văn. Cuốn sách nằm trong chương trình giáo dục phổ thông mới. Nội dung bám sát yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Sách gồm nhiều thể loại văn học đa dạng. Có thơ hiện đại của Thế Lữ, Nguyễn Bính. Có văn bản nghị luận thời Lý - Trần. Có bài học về kỹ năng đọc nhanh và viết thuyết minh. Mỗi bài học đều có mục tiêu rõ ràng. Học sinh được rèn luyện cả kiến thức lẫn kỹ năng. Sách thiết kế khoa học, dễ tiếp cận. Hình ảnh minh họa sinh động, hấp dẫn.

1.1. Cấu trúc và bố cục sách ngữ văn 8 tập 2

Sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới được chia thành nhiều bài học lớn. Mỗi bài học gồm các phần: văn bản, tiếng Việt và tập làm văn. Phần văn bản giới thiệu các tác phẩm tiêu biểu. Có bài thơ Tiếng con hổ ở vườn bách thú của Thế Lữ. Có văn bản Chiếu dời đô của Lý Công Uẩn. Phần tiếng Việt trang bị kiến thức về câu nghi vấn, câu phủ định. Phần tập làm văn hướng dẫn viết đoạn văn thuyết minh. Bố cục rõ ràng, logic giúp học sinh dễ theo dõi. Mỗi bài đều có ghi chú chú thích đầy đủ.

1.2. Đặc điểm nổi bật của sách ngữ văn 8 tập 2 mới

Sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới có nhiều đổi mới đáng chú ý. Nội dung bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018. Phương pháp tiếp cận lấy học sinh làm trung tâm. Các hoạt động học tập đa dạng, phong phú. Có bài tập cá nhân, bài tập nhóm, thảo luận lớp. Ngôn ngữ trình bày trong sáng, dễ hiểu. Hệ thống câu hỏi gợi mở tư duy sáng tạo. Hình ảnh minh họa trực quan, sinh động. Sách tích hợp nhiều kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Phụ huynh và giáo viên đánh giá cao tính thực tiễn.

II. Phân tích nội dung chính sách ngữ văn 8 tập 2

Nội dung sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới phong phú và đa dạng. Phần văn học có nhiều tác phẩm đặc sắc. Bài thơ Tiếng con hổ ở vườn bách thú thể hiện khao khát tự do mãnh liệt. Con hổ trong bài thơ là biểu tượng cho sức mạnh bị giam cầm. Tác giả Thế Lữ dùng bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm. Văn bản Chiếu dời đô của Lý Công Uẩn trình bày luận điểm sắc bén. Tác giả phân tích lợi hại của việc định đô một cách thuyết phục. Phần tiếng Việt giới thiệu câu nghi vấn và câu phủ định. Học sinh nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của từng loại câu. Phần tập làm văn hướng dẫn viết đoạn văn thuyết minh. Học sinh được rèn kỹ năng giới thiệu di tích, thắng cảnh quê hương. Mỗi phần đều có hệ thống bài tập thực hành phong phú.

2.1. Tác phẩm văn học tiêu biểu trong sách ngữ văn 8 tập 2

2.2. Kiến thức tiếng Việt trong sách ngữ văn 8 tập 2

III. Phương pháp học sách ngữ văn 8 tập 2 hiệu quả

Học sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới cần phương pháp đúng đắn. Phương pháp đọc thắm rất quan trọng trong học văn. Có hai phương pháp đọc thắm quan trọng nhất. Phương pháp thứ nhất là đọc theo dòng. Các từ được tiếp nhận như một chuỗi liên tục các dòng. Đây là cách đọc của nhiều người với tốc độ 150 đến 200 từ mỗi phút. Phương pháp thứ hai là đọc ý. Người đọc không đọc theo từng câu mà thu nhận ý. Họ đọc ý chung chứa trong bài viết qua các từ chủ yếu. Đây là phương pháp tiên tiến nhất. Nó cho phép thu nhận thông tin cần thiết, loại bỏ thông tin không cần thiết. Cách đọc này gọi là đọc nhanh. Người đọc nắm vững nó chỉ cần một cái nhìn bao trùm lên sáu bảy dòng. Mắt luôn chuyển động theo đường dọc từ trên xuống dưới. Phương pháp này ai cũng học được nhưng phải tập trung cao, có ý chí.

3.1. Kỹ năng đọc nhanh trong sách ngữ văn 8 tập 2

3.2. Kỹ năng viết thuyết minh trong sách ngữ văn 8 tập 2

IV. Kết luận và ứng dụng sách ngữ văn 8 tập 2 mới

Sách giáo khoa ngữ văn 8 tập 2 mới là tài liệu học tập không thể thiếu. Cuốn sách trang bị kiến thức văn học phong phú cho học sinh. Học sinh được tiếp xúc với nhiều tác phẩm hay của nền văn học Việt Nam. Bài thơ Tiếng con hổ ở vườn bách thú khơi gợi tình yêu tự do. Văn bản Chiếu dời đô dạy kỹ năng nghị luận sắc bén. Kiến thức tiếng Việt giúp sử dụng ngôn ngữ chính xác. Kỹ năng đọc nhanh phục vụ học tập suốt đời. Kỹ năng viết thuyết minh áp dụng trong nhiều tình huống thực tế. Sách không chỉ dạy kiến thức mà còn rèn luyện tư duy. Học sinh biết cảm nhận cái đẹp, phân tích vấn đề, trình bày quan điểm. Chương trình mới lấy người học làm trung tâm. Mọi hoạt động đều hướng đến phát triển toàn diện. Phụ huynh nên đồng hành cùng con trong quá trình học tập. Giáo viên cần đổi mới phương pháp giảng dạy để phát huy hiệu quả sách.

4.1. Ứng dụng kiến thức ngữ văn 8 tập 2 trong đời sống

4.2. Lời khuyên khi sử dụng sách ngữ văn 8 tập 2

Trích đoạn nội dung tài liệu

TÊÅP HAI 8 TÊÅP HAI nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nguyÔn kh¾c phi (Tæng Chñ biªn) − NguyÔn Hoµnh Khung (Chñ biªn phÇn V¨n) NguyÔn Minh ThuyÕt (Chñ biªn phÇn TiÕng ViÖt) − TrÇn §×nh Sö (Chñ biªn phÇn TËp lµm v¨n) Lª A − diÖp quang ban − Hång D©n − ®ç kim håi − Bïi M¹nh Hïng − Lª quang hðng lª xu©n th¹i − l· nh©m th×n − §ç Ngäc Thèng − Phïng V¨n Töu Ng÷ v¨n 8 tËp hai nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam B¶n quyÒn thuéc Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc ViÖt Nam − Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o. 01 - 2013/CXB/217 - 1135/GD M· sè : 2H812T3 Bµi 18 KÕt qu¶ cÇn ®¹t • C¶m nhËn ®ðîc niÒm khao kh¸t tù do m·nh liÖt vµ t©m sù yªu nðíc ®ðîc diÔn t¶ s©u s¾c qua lêi con hæ bÞ nhèt ë vðên b¸ch thó. ThÊy ®ðîc bót ph¸p l·ng m¹n ®Çy truyÒn c¶m cña t¸c gi¶. • C¶m nhËn ®ðîc t×nh c¶nh tµn t¹ cña "«ng ®å", ®ång thêi thÊy ®ðîc lßng thð¬ng c¶m vµ niÒm hoµi cæ cña nhµ th¬ ®ðîc thÓ hiÖn qua lèi viÕt b×nh dÞ mµ gîi c¶m. • Cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc vÒ c©u nghi vÊn ®· häc ë TiÓu häc, n¾m v÷ng ®Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng chÝnh cña c©u nghi vÊn. • BiÕt c¸ch viÕt mét ®o¹n v¨n thuyÕt minh. v¨n b¶n Nhí rõng Lêi con hæ ë vðên b¸ch thó (1) GËm mét khèi c¨m hên trong còi s¾t, Ta n»m dµi, tr«ng ngµy th¸ng dÇn qua, Khinh lò ngðêi kia ng¹o m¹n(2), ngÈn ng¬, Gið¬ng m¾t bÐ giÔu oai linh(3) rõng th¼m. Ta sèng m·i trong t×nh thð¬ng nçi nhí Thuë tung hoµnh hèng h¸ch nh÷ng ngµy xða. Nhí c¶nh s¬n l©m(6), bãng c¶(7), c©y giµ, 3 Víi tiÕng giã gµo ngµn(8), víi giäng nguån hÐt nói, Víi khi thÐt khóc trðêng ca d÷ déi, Ta bðíc ch©n lªn, dâng d¹c, ®ðêng hoµng, Lðîn tÊm th©n nhð sãng cuén nhÞp nhµng, Vên bãng ©m thÇm, l¸ gai, cá s¾c. Trong hang tèi, m¾t thÇn khi ®· qu¾c, Lµ khiÕn cho mäi vËt ®Òu im h¬i. Ta biÕt ta chóa tÓ (9) c¶ mu«n loµi, Gi÷a chèn th¶o hoa(10) kh«ng tªn, kh«ng tuæi. Nµo ®©u nh÷ng ®ªm vµng bªn bê suèi Ta say måi ®øng uèng ¸nh tr¨ng tan ? §©u nh÷ng ngµy mða chuyÓn bèn phð¬ng ngµn Ta lÆng ng¾m giang s¬n(11) ta ®æi míi ? §©u nh÷ng b×nh minh c©y xanh n¾ng géi, TiÕng chim ca giÊc ngñ ta tðng bõng ? 4 §©u nh÷ng chiÒu lªnh l¸ng m¸u sau rõng Ta ®îi chÕt m¶nh mÆt trêi gay g¾t, §Ó ta chiÕm lÊy riªng phÇn bÝ mËt ? − Than «i ! Thêi oanh liÖt(12) nay cßn ®©u ? * Nay ta «m niÒm uÊt hËn(13) ngµn th©u, GhÐt nh÷ng c¶nh kh«ng ®êi nµo thay ®æi, Nh÷ng c¶nh söa sang, tÇm thðêng, gi¶ dèi : Hoa ch¨m, cá xÐn, lèi ph¼ng, c©y trång ; D¶i nðíc ®en gi¶ suèi, ch¼ng th«ng dßng Len dðíi n¸ch nh÷ng m« gß thÊp kÐm ; D¨m võng l¸ hiÒn lµnh, kh«ng bÝ hiÓm(14), Còng häc ®ßi b¾t chðíc vÎ hoang vu Cña chèn ngµn n¨m cao c¶, ©m u. Hìi oai linh, c¶nh nðíc non hïng vÜ(15) ! Lµ n¬i gièng hÇm thiªng(16) ta ngù trÞ(17), N¬i thªnh thang ta vïng vÉy ngµy xða, N¬i ta kh«ng cßn ®ðîc thÊy bao giê ! Cã biÕt ch¨ng trong nh÷ng ngµy ngao ng¸n, Ta ®ð¬ng theo giÊc méng ngµn(18) to lín §Ó hån ta ph¶ng phÊt ®ðîc gÇn ngð¬i, − Hìi c¶nh rõng ghª gím cña ta ¬i ! (ThÕ L÷(N), trong Thi nh©n ViÖt Nam, NguyÔn §øc Phiªn xuÊt b¶n, Hµ Néi, 1943) Chó thÝch (N) ThÕ L÷ (1907 − 1989) tªn khai sinh lµ NguyÔn Thø LÔ, quª ë B¾c Ninh (nay thuéc huyÖn Gia L©m, Hµ Néi), lµ nhµ th¬ tiªu biÓu nhÊt cña phong trµo Th¬ míi (1932 − 1945) buæi ®Çu. Víi mét hån th¬ dåi dµo, ®Çy l·ng m¹n, ThÕ L÷ 5 ®· gãp phÇn quan träng vµo viÖc ®æi míi th¬ ca vµ ®em l¹i chiÕn th¾ng cho th¬ míi. Ngoµi s¸ng t¸c th¬, ThÕ L÷ cßn viÕt truyÖn (truyÖn trinh th¸m, truyÖn kinh dÞ, truyÖn ®ðêng rõng l·ng m¹n,. Sau ®ã, «ng chuyÓn h¼n sang ho¹t ®éng s©n khÊu vµ lµ mét trong nh÷ng ngðêi cã c«ng ®Çu x©y dùng ngµnh kÞch nãi ë nðíc ta. ¤ng ®ðîc Nhµ nðíc tÆng Gi¶i thðëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt (n¨m 2000). T¸c phÈm chÝnh : MÊy vÇn th¬ (th¬, 1935), Vµng vµ m¸u (truyÖn, 1934), Bªn ®ðêng Thiªn l«i (truyÖn, 1936), Lª Phong phãng viªn (truyÖn, 1937),. Nhí rõng lµ mét trong nh÷ng bµi th¬ tiªu biÓu nhÊt cña ThÕ L÷ vµ lµ t¸c phÈm gãp phÇn më ®ðêng cho sù th¾ng lîi cña th¬ míi. (1) Vðên b¸ch thó : c«ng viªn cã nu«i nhèt c¸c lo¹i chim thó quý hiÕm. (2) Ng¹o m¹n : kiªu ng¹o, coi thðêng ngðêi kh¸c. (3) Oai linh (hoÆc uy linh) : søc m¹nh linh thiªng. (4) Sa c¬ : l©m vµo c¶nh kh«ng may, ph¶i thÊt b¹i. (5) V« tð lù : kh«ng lo nghÜ. (9) Chóa tÓ : kÎ ë ng«i chñ, cã quyÒn lùc thèng trÞ tèi cao. (11) Giang s¬n : s«ng nói, chØ ®Êt ®ai cã chñ quyÒn. (12) Oanh liÖt : (tiÕng t¨m) lõng lÉy, vang déi. (13) UÊt hËn : c¨m giËn, uÊt øc dån nÐn trong lßng. (14) BÝ hiÓm : dðêng nhð chøa ®ùng nguy hiÓm khã dß biÕt. (16) HÇm thiªng (hoÆc hïm thiªng) : con hæ tinh kh«n vµ dòng m·nh, ®ðîc coi lµ linh thiªng. (18) GiÊc méng ngµn : méng tðëng vÒ chèn rõng nói. Bµi th¬ ®ðîc t¸c gi¶ ng¾t thµnh 5 ®o¹n, h·y cho biÕt néi dung mçi ®o¹n. Trong bµi th¬ cã hai c¶nh ®ðîc miªu t¶ ®Çy Ên tðîng : c¶nh vðên b¸ch thó, n¬i con hæ bÞ nhèt (®o¹n 1 vµ ®o¹n 4) ; c¶nh nói rõng hïng vÜ, n¬i con hæ ngù trÞ nh÷ng "ngµy xða" (®o¹n 2 vµ ®o¹n 3). a) H·y ph©n tÝch tõng c¶nh tðîng. b) NhËn xÐt viÖc sö dông tõ ng÷, h×nh ¶nh, giäng ®iÖu c¸c c©u th¬ trong ®o¹n 2 vµ ®o¹n 3. Ph©n tÝch ®Ó lµm râ c¸i hay cña hai ®o¹n th¬ nµy. c) Qua sù ®èi lËp s©u s¾c gi÷a hai c¶nh tðîng nªu trªn, t©m sù con hæ ë vðên b¸ch thó ®ðîc biÓu hiÖn nhð thÕ nµo ? T©m sù Êy cã g× gÇn gòi víi t©m sù ngðêi d©n ViÖt Nam ®ð¬ng thêi ? 3. C¨n cø vµo néi dung bµi th¬, h·y gi¶i thÝch v× sao t¸c gi¶ mðîn "lêi con hæ ë vðên b¸ch thó". ViÖc mðîn lêi ®ã cã t¸c dông thÕ nµo trong viÖc thÓ hiÖn néi dung c¶m xóc cña nhµ th¬ ? 4*. Nhµ phª b×nh v¨n häc Hoµi Thanh cã nhËn xÐt vÒ th¬ ThÕ L÷ : "§äc ®«i bµi, nhÊt lµ bµi Nhí rõng, ta tðëng chõng thÊy nh÷ng ch÷ bÞ x« ®Èy, bÞ d»n vÆt bëi mét søc m¹nh phi thðêng. ThÕ L÷ nhð mét viªn tðíng ®iÒu khiÓn ®éi qu©n ViÖt ng÷ b»ng nh÷ng mÖnh lÖnh kh«ng thÓ cðìng ®ðîc" (Thi nh©n ViÖt Nam, S®d). Em hiÓu nhð thÕ nµo vÒ ý kiÕn ®ã ? Qua bµi th¬, h·y chøng minh. Ghi nhí Nhí rõng cña ThÕ L÷ mðîn lêi con hæ bÞ nhèt ë vðên b¸ch thó ®Ó diÔn t¶ s©u s¾c nçi ch¸n ghÐt thùc t¹i tÇm thðêng, tï tóng vµ niÒm khao kh¸t tù do m·nh liÖt b»ng nh÷ng vÇn th¬ trµn ®Çy c¶m xóc l·ng m¹n. Bµi th¬ ®· kh¬i gîi lßng yªu nðíc thÇm kÝn cña ngðêi d©n mÊt nðíc thuë Êy. LuyÖn tËp Häc thuéc vµ tËp ®äc diÔn c¶m bµi th¬. 7 v¨n b¶n (Tù häc cã hðíng dÉn) ¤ng ®å Mçi n¨m hoa ®µo në L¹i thÊy «ng ®å(1) giµ Bµy mùc tµu(2) giÊy ®á Bªn phè ®«ng ngðêi qua. Tranh "¤ng ®å" cña Bïi Xu©n Ph¸i 8 Bao nhiªu ngðêi thuª viÕt TÊm t¾c(3) ngîi khen tµi "Hoa tay(4) th¶o(5) nh÷ng nÐt Nhð phðîng móa rång bay". Nhðng mçi n¨m mçi v¾ng Ngðêi thuª viÕt nay ®©u ? GiÊy ®á buån kh«ng th¾m ; Mùc ®äng trong nghiªn(6) sÇu. ¤ng ®å vÉn ngåi ®Êy, Qua ®ðêng kh«ng ai hay, L¸ vµng r¬i trªn giÊy ; Ngoµi giêi mða bôi bay. N¨m nay ®µo l¹i në, Kh«ng thÊy «ng ®å xða. Nh÷ng ngðêi mu«n n¨m cò Hån ë ®©u b©y giê ? (Vò §×nh Liªn(N), trong Thi nh©n ViÖt Nam, S®d) Chó thÝch (N) Vò §×nh Liªn (1913 − 1996) quª gèc ë H¶i Dð¬ng nhðng chñ yÕu sèng ë Hµ Néi, lµ mét trong nh÷ng nhµ th¬ líp ®Çu tiªn cña phong trµo Th¬ míi. Th¬ «ng thðêng mang nÆng lßng thð¬ng ngðêi vµ niÒm hoµi cæ. Ngoµi s¸ng t¸c th¬, «ng cßn nghiªn cøu, dÞch thuËt, gi¶ng d¹y v¨n häc. ¤ng ®å lµ bµi th¬ tiªu biÓu nhÊt cho hån th¬ giµu thð¬ng c¶m cña Vò §×nh Liªn. Tuy s¸ng t¸c th¬ kh«ng nhiÒu nhðng chØ víi bµi ¤ng ®å, Vò §×nh Liªn ®· cã vÞ trÝ xøng ®¸ng trong phong trµo Th¬ míi. (1) ¤ng ®å : ngðêi d¹y häc ch÷ nho xða. Nhµ nho xða nÕu kh«ng ®ç ®¹t lµm quan th× thðêng lµm nghÒ d¹y häc, gäi lµ «ng ®å, thÇy ®å. Mçi dÞp TÕt ®Õn, «ng ®å thðêng ®ðîc nhiÒu ngðêi thuª viÕt ch÷, c©u ®èi ®Ó trang trÝ trong nhµ. Nhðng tõ khi chÕ ®é thi cö phong kiÕn bÞ b·i bá, ch÷ nho kh«ng cßn ®ðîc träng, ngµy TÕt kh«ng mÊy ai s¾m c©u ®èi hoÆc ch¬i ch÷, «ng ®å trë nªn thÊt thÕ vµ bÞ g¹t ra lÒ cuéc ®êi. Tõ ®ã, h×nh ¶nh «ng ®å chØ cßn lµ "c¸i di tÝch tiÒu tuþ ®¸ng thð¬ng cña mét thêi tµn" (lêi Vò §×nh Liªn). 9 (2) Mùc tµu : thái mùc ®en mµi víi nðíc lµm mùc ®Ó viÕt ch÷ H¸n, ch÷ n«m hoÆc ®Ó vÏ b»ng bót l«ng. (3) TÊm t¾c : lu«n miÖng nãi ra nh÷ng tiÕng tá ý khen ngîi, kh©m phôc. (4) Hoa tay : ®ðêng v©n xo¸y trßn ë ®Çu ngãn tay, ®ðîc coi lµ dÊu hiÖu cña tµi hoa. (6) Nghiªn : dông cô lµm b»ng chÊt liÖu cøng vµ cã lßng tròng ®Ó mµi vµ ®ùng mùc tµu. Ph©n tÝch h×nh ¶nh «ng ®å ngåi viÕt ch÷ nho ngµy TÕt trong hai khæ th¬ ®Çu vµ h×nh ¶nh cña chÝnh «ng ë khæ 3, 4. H·y so s¸nh ®Ó lµm râ sù kh¸c nhau gi÷a hai h×nh ¶nh ®ã. Sù kh¸c nhau nµy gîi cho ngðêi ®äc c¶m xóc g× vÒ t×nh c¶nh «ng ®å ? 2. T©m tð nhµ th¬ thÓ hiÖn qua bµi th¬ nhð thÕ nµo ? 3. Bµi th¬ hay ë nh÷ng ®iÓm nµo ? (Gîi ý : c¸ch dùng hai c¶nh cïng miªu t¶ «ng ®å ngåi viÕt thuª ngµy TÕt bªn phè nhðng rÊt kh¸c nhau gîi sù so s¸nh ; nh÷ng chi tiÕt miªu t¶ ®Çy gîi c¶m ; sö dông thÓ th¬ n¨m ch÷ vµ ng«n ng÷ gi¶n dÞ mµ c« ®äng, nhiÒu dð vÞ. Ph©n tÝch ®Ó lµm râ c¸i hay cña nh÷ng c©u th¬ sau : − GiÊy ®á buån kh«ng th¾m ; Mùc ®äng trong nghiªn sÇu. − L¸ vµng r¬i trªn giÊy ; Ngoµi giêi mða bôi bay. Theo em, nh÷ng c©u th¬ ®ã lµ t¶ c¶nh hay t¶ t×nh ? Ghi nhí ¤ng ®å cña Vò §×nh Liªn lµ bµi th¬ ngò ng«n b×nh dÞ mµ c« ®äng, ®Çy gîi c¶m.