Luận văn thạc sĩ ueh những rào cản trong tiếp cận giáo dục mầm non của trẻ em dân tộc thiểu số tình huống huyện tủa chùa tình điện biên

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích ueh những rào cản trong tiếp cận giáo dục mầm non của trẻ em dân tộc thiểu số tình huống huyện tủa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Minh Nghĩa
• Người hướng dẫn: GS. Hồ Chí Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Những Rào Cản Trong Tiếp Cận Giáo Dục Mầm Non Của Trẻ Em Dân Tộc Thiểu Số Tại Huyện Tủa Chùa, Điện Biên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh chính sách
• 1.2. Vấn đề chính sách
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi chính sách
• 1.5. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.2. Khái niệm liên quan
• 2.3. Xây dựng thang đo và bảng hỏi điều tra của nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Nguồn thông tin
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các chương trình hỗ trợ phát triển GDMN tại Tủa Chùa
• 3.2. Các chính sách của Nhà nước
• 3.3. Dự án giáo dục của World Vision
• 3.4. Đặc điểm của đối tượng điều tra
• 3.4.1. Đặc điểm về nhân khẩu
• 3.4.2. Đặc điểm về điều kiện kinh tế
• 3.4.3. Đặc điểm về ngôn ngữ, trình độ học vấn và kiến thức
• 3.5. Một số phát hiện chính
• 3.5.1. Chính sách phát triển GDMN đang thể hiện một sự thiếu cân bằng đối với các nhóm trẻ thụ hưởng
• 3.5.2. Phát triển GDMN: thế “kiềng 3 chân” chưa hình thành
• 3.5.3. Năng lực của đồng bào DTTS chưa được giải phóng
• 4. CHƯƠNG 4: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 4.2. Kiến nghị chính sách
• 4.2.1. Điều chỉnh chính sách GDMN cho hợp lý hơn
• 4.2.2. Giải phóng và đầu tư cho phụ nữ
• 4.2.3. Khơi thông và định hướng những nguồn lực trong xã hội cho GDMN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rào cản trong tiếp cận giáo dục mầm non tại Tủa Chùa

Giáo dục mầm non (GDMN) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển toàn diện của trẻ em, đặc biệt là trẻ em dân tộc thiểu số (DTTS) tại huyện Tủa Chùa, Điện Biên. Tuy nhiên, việc tiếp cận GDMN của trẻ em DTTS gặp nhiều rào cản. Những rào cản này không chỉ đến từ điều kiện kinh tế mà còn từ văn hóa, chính sách và cơ sở hạ tầng. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận GDMN của trẻ em DTTS tại khu vực này.

1.1. Tình hình giáo dục mầm non tại huyện Tủa Chùa

Huyện Tủa Chùa là một trong những huyện nghèo nhất của tỉnh Điện Biên, với hơn 90% dân số là đồng bào DTTS. Điều kiện kinh tế khó khăn, cơ sở hạ tầng kém phát triển đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc tiếp cận GDMN của trẻ em. Theo báo cáo của Tổ chức Tầm nhìn thế giới, nhiều trẻ em DTTS không có cơ hội đến trường do thiếu trường lớp và giáo viên.

1.2. Vai trò của giáo dục mầm non trong phát triển trẻ em

GDMN không chỉ giúp trẻ em phát triển về thể chất mà còn về trí tuệ và kỹ năng xã hội. Nghiên cứu cho thấy trẻ em được học mầm non có khả năng hòa nhập tốt hơn vào xã hội và có thu nhập cao hơn khi trưởng thành. Tuy nhiên, trẻ em DTTS tại Tủa Chùa vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận những lợi ích này.

II. Những thách thức trong tiếp cận giáo dục mầm non của trẻ em DTTS

Trẻ em DTTS tại huyện Tủa Chùa phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận GDMN. Những thách thức này bao gồm điều kiện kinh tế khó khăn, sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, cũng như những rào cản văn hóa. Những yếu tố này tạo ra một vòng luẩn quẩn, khiến trẻ em DTTS khó có thể tiếp cận GDMN.

2.1. Điều kiện kinh tế và ảnh hưởng đến giáo dục

Nhiều gia đình DTTS sống trong cảnh nghèo đói, không đủ khả năng chi trả cho các khoản phí liên quan đến giáo dục. Điều này dẫn đến việc trẻ em không được gửi đến trường, ảnh hưởng đến sự phát triển của các em. Theo thống kê, tỷ lệ hộ nghèo tại Tủa Chùa cao gấp 3,5 lần so với mức trung bình cả nước.

2.2. Thiếu hụt cơ sở vật chất và giáo viên

Cơ sở vật chất cho GDMN tại Tủa Chùa còn thiếu thốn, nhiều xã không có trường mầm non. Đội ngũ giáo viên cũng không đủ về số lượng và chất lượng, dẫn đến việc không thể đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ em DTTS. Điều này làm giảm cơ hội tiếp cận GDMN cho trẻ em trong khu vực.

III. Phương pháp giải quyết rào cản trong giáo dục mầm non

Để giải quyết những rào cản trong tiếp cận GDMN của trẻ em DTTS, cần có những chính sách và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của GDMN.

3.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng giáo dục

Đầu tư xây dựng trường lớp và cải thiện cơ sở vật chất là cần thiết để tạo điều kiện cho trẻ em DTTS tiếp cận GDMN. Chính phủ và các tổ chức phi chính phủ cần phối hợp để thực hiện các dự án xây dựng trường học tại các xã khó khăn.

3.2. Đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên

Đào tạo giáo viên có chất lượng là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng GDMN. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng giáo viên tại chỗ để đảm bảo rằng trẻ em DTTS được học tập trong môi trường tốt nhất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các chính sách hỗ trợ GDMN cho trẻ em DTTS tại Tủa Chùa cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các kết quả từ nghiên cứu cho thấy rằng nếu có sự đầu tư đúng mức, trẻ em DTTS có thể tiếp cận GDMN tốt hơn.

4.1. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ

Các chương trình hỗ trợ GDMN đã mang lại những kết quả tích cực, giúp nhiều trẻ em DTTS có cơ hội đến trường. Tuy nhiên, vẫn cần phải cải thiện hơn nữa để đảm bảo rằng tất cả trẻ em đều được hưởng lợi từ các chính sách này.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc huy động sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội là rất quan trọng trong việc phát triển GDMN cho trẻ em DTTS. Sự phối hợp giữa các bên liên quan sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp để giải quyết vấn đề này.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho giáo dục mầm non

Kết luận, việc tiếp cận GDMN của trẻ em DTTS tại huyện Tủa Chùa vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, với những chính sách và giải pháp đúng đắn, có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong tương lai. Cần có sự cam kết từ chính phủ và cộng đồng để đảm bảo rằng tất cả trẻ em đều có cơ hội tiếp cận GDMN.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ GDMN cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế tại Tủa Chùa. Cần có những chính sách dài hạn và bền vững để đảm bảo rằng trẻ em DTTS không bị bỏ lại phía sau.

5.2. Hướng đi tương lai cho giáo dục mầm non

Hướng đi tương lai cho GDMN tại Tủa Chùa cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của giáo dục. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan để tạo ra một môi trường giáo dục tốt nhất cho trẻ em DTTS.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục mầm non (GDMN) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển toàn diện của trẻ em, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Theo báo cáo của UNICEF năm 2010, chất lượng chăm sóc và phát triển GDMN ở vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và nông thôn thấp hơn đáng kể so với khu vực thành thị. Huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên, nằm trong danh sách 62 huyện nghèo nhất cả nước, với hơn 90% dân số là đồng bào DTTS, chịu nhiều thiệt thòi về kinh tế, địa lý và xã hội. Điều kiện khí hậu khắc nghiệt, địa hình phức tạp và thu nhập bình quân khoảng 2,5 triệu đồng/người/năm đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tiếp cận GDMN của trẻ em nơi đây.

Nghiên cứu nhằm nhận diện những rào cản trong tiếp cận GDMN của trẻ em DTTS tại huyện Tủa Chùa, đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ hiện hành và đề xuất giải pháp nâng cao tính công bằng và hiệu quả trong phát triển GDMN. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào bốn xã: Mường Báng, Xá Nhè, Sính Phình và Tủa Thàng, trong giai đoạn từ 2009 đến 2014. Mục tiêu chính là tối đa hóa cơ hội tiếp cận GDMN cho trẻ em DTTS, đặc biệt nhóm dưới 5 tuổi, đồng thời nâng cao năng lực kinh tế và nhận thức của cộng đồng dân tộc thiểu số.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung cơ sở dữ liệu về chính sách GDMN cho trẻ em DTTS, góp phần định hướng các chính sách phát triển giáo dục công bằng và bền vững tại các vùng khó khăn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về quyền trẻ em, công bằng xã hội trong giáo dục và vai trò của nhà nước trong phát triển giáo dục. Công ước Quyền trẻ em quy định trẻ em có quyền được giáo dục và phát triển tối đa tiềm năng (Điều 28, 29). Các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ và chương trình Giáo dục cho mọi người của UNESCO nhấn mạnh sự công bằng trong tiếp cận giáo dục, đặc biệt với nhóm DTTS.

Khái niệm GDMN được định nghĩa bao gồm chăm sóc và giáo dục trẻ từ 3 tháng đến 6 tuổi, với trọng tâm là tạo điều kiện cho trẻ được học tập và phát triển toàn diện. Tiếp cận GDMN không chỉ là tỷ lệ trẻ đến trường mà còn bao gồm chất lượng dịch vụ, sự phù hợp về địa điểm, thời gian và chi phí.

Các nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra rằng GDMN góp phần nâng cao thu nhập, giảm tội phạm và tăng trưởng xã hội. Tuy nhiên, các rào cản về kinh tế, ngôn ngữ, nhận thức và hy vọng của phụ huynh ảnh hưởng lớn đến việc cho trẻ đi học. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của phụ nữ trong nâng cao nhận thức và chăm sóc trẻ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua hai chuyến khảo sát thực địa tại huyện Tủa Chùa, phỏng vấn 54 phụ huynh DTTS có con trong độ tuổi mầm non, cán bộ giáo dục, giáo viên và cán bộ dự án của tổ chức phi chính phủ World Vision. Dữ liệu thứ cấp bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT huyện, các báo cáo dự án và nghiên cứu trước đó.

Cỡ mẫu 54 đối tượng được chọn theo phương pháp chọn mẫu đại diện, đảm bảo cơ cấu dân tộc và giới tính phù hợp với đặc điểm địa phương. Phân tích dữ liệu tập trung vào đánh giá tỷ lệ huy động trẻ đến lớp, mức độ cân bằng trong thụ hưởng chính sách, điều kiện kinh tế, trình độ học vấn, kiến thức chăm sóc trẻ và nhận thức của phụ huynh về GDMN.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2014, tập trung phân tích các chính sách và chương trình hỗ trợ GDMN tại Tủa Chùa trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng về quy mô GDMN nhưng thiếu cân bằng nhóm tuổi: Từ năm học 2009-2010 đến 2013-2014, số trường mầm non tăng từ 10 lên 15, số học sinh tăng từ 1.890 lên 3.597, tỷ lệ trẻ 5 tuổi huy động ra lớp luôn trên 90%. Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ dưới 3 tuổi đi học rất thấp, chỉ khoảng 1% ở nhóm 19-24 tháng và 13% ở nhóm 25-36 tháng, trong khi nhóm 5-6 tuổi đạt 96%. Số lớp nhà trẻ rất hạn chế, chỉ có 10 lớp trên toàn huyện.

2. Nguồn lực nhân sự được tăng cường: Số giáo viên mầm non tăng từ 117 lên 243 trong 5 năm, cán bộ quản lý cũng tăng từ 24 lên 34 người. Nhà nước áp dụng chính sách phụ cấp 70% lương cơ bản trong 5 năm đầu cho giáo viên công tác tại vùng khó khăn, góp phần thu hút nhân sự.

3. Điều kiện kinh tế và trình độ học vấn thấp: 59% hộ gia đình thuộc diện nghèo, 24% cận nghèo. Trình độ học vấn của mẹ rất thấp, 47% mù chữ, chỉ 7% có trình độ trung học phổ thông trở lên. Kiến thức và kỹ năng chăm sóc trẻ tại gia đình rất hạn chế, 80% phụ huynh không có kiến thức cơ bản về chăm sóc trẻ.

4. Chính sách hỗ trợ chưa bao phủ toàn diện: Nhà nước hỗ trợ tiền ăn trưa, học phí và chi phí học tập cho trẻ DTTS thuộc hộ nghèo, số trẻ thụ hưởng tăng trong giai đoạn 2011-2013. Tuy nhiên, nhóm trẻ dưới 5 tuổi chưa được quan tâm đầy đủ, dẫn đến sự thiếu công bằng trong tiếp cận GDMN.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng về số lượng trường lớp và học sinh phản ánh nỗ lực của Nhà nước và các tổ chức phi chính phủ như World Vision trong phát triển GDMN tại Tủa Chùa. Tuy nhiên, sự tập trung chủ yếu vào nhóm trẻ 5 tuổi khiến nhóm trẻ dưới 5 tuổi bị bỏ lại phía sau, làm gia tăng khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các nhóm tuổi.

Điều kiện kinh tế khó khăn và trình độ học vấn thấp của phụ huynh DTTS là rào cản lớn trong việc nâng cao nhận thức và tạo động lực cho trẻ đến trường. Rào cản ngôn ngữ và thiếu kỹ năng chăm sóc trẻ tại gia đình cũng làm giảm hiệu quả của các chính sách hỗ trợ.

So với các nghiên cứu quốc tế, tình hình tại Tủa Chùa phản ánh những thách thức chung của các vùng DTTS nghèo khó, nơi mà sự phối hợp giữa Nhà nước, gia đình và xã hội chưa được phát huy hiệu quả. Việc áp dụng mô hình bà mẹ trợ giảng (BMTG) do World Vision triển khai đã góp phần giảm rào cản ngôn ngữ và tăng sự hứng thú của trẻ khi đến lớp, là minh chứng cho hiệu quả của sự tham gia cộng đồng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ huy động trẻ theo nhóm tuổi, bảng thống kê số lượng trường lớp và nhân sự, cũng như biểu đồ phân bố trình độ học vấn và kiến thức chăm sóc trẻ của phụ huynh, giúp minh họa rõ nét các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng chính sách hỗ trợ cho nhóm trẻ dưới 5 tuổi: Nhà nước cần đưa nhóm trẻ này vào quá trình ra quyết định chính sách, tăng cường xây dựng lớp nhà trẻ, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức và kỹ năng chăm sóc trẻ tại gia đình. Thời gian thực hiện ưu tiên trong 2-3 năm tới, chủ thể là Bộ GD&ĐT phối hợp với chính quyền địa phương.

2. Giải phóng và đầu tư cho phụ nữ DTTS: Tăng cường các chương trình giáo dục, sức khỏe sinh sản và tạo cơ hội việc làm cho phụ nữ nhằm nâng cao vai trò của họ trong chăm sóc và giáo dục trẻ. Các tổ chức chính trị xã hội và Hội Phụ nữ địa phương cần phối hợp thực hiện trong vòng 3-5 năm.

3. Khơi thông và định hướng nguồn lực xã hội: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng và gia đình để phát huy tối đa nguồn lực phát triển GDMN. Cần có chính sách hỗ trợ tài chính và pháp lý để nhân rộng mô hình bà mẹ trợ giảng. Thời gian triển khai trong 1-2 năm, chủ thể là UBND huyện và các tổ chức xã hội.

4. Tăng cường hỗ trợ kinh tế cho hộ gia đình DTTS: Chính sách xóa đói giảm nghèo cần được ưu tiên nhằm cải thiện điều kiện kinh tế, từ đó nâng cao khả năng chi trả và quan tâm đến GDMN. Các cơ quan LĐTBXH và chính quyền địa phương cần phối hợp thực hiện liên tục.

5. Nâng cao chất lượng giáo dục và chăm sóc trẻ: Đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất, tăng cường các hoạt động ngoại khóa và chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ. Phòng GD&ĐT và các trường mầm non cần thực hiện trong 3-5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách giáo dục và phát triển xã hội: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu và phân tích sâu sắc về thực trạng và giải pháp phát triển GDMN cho trẻ DTTS, hỗ trợ xây dựng chính sách công bằng và hiệu quả.

2. Các tổ chức phi chính phủ và quốc tế hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và phát triển cộng đồng: Luận văn cung cấp kinh nghiệm thực tiễn và bài học về phối hợp nguồn lực xã hội, mô hình bà mẹ trợ giảng, giúp thiết kế chương trình phù hợp với vùng DTTS.

3. Giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục vùng DTTS: Hiểu rõ các rào cản và nhu cầu thực tế của trẻ em và phụ huynh, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và chăm sóc trẻ.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chính sách công, giáo dục và phát triển: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích chính sách và thực trạng giáo dục mầm non tại vùng khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao trẻ dưới 5 tuổi ở Tủa Chùa khó tiếp cận giáo dục mầm non?
   Nguyên nhân chính là do thiếu lớp nhà trẻ, nhận thức của phụ huynh về tầm quan trọng của GDMN trẻ dưới 3 tuổi thấp, cùng với điều kiện kinh tế khó khăn và rào cản ngôn ngữ.

2. Chính sách hỗ trợ hiện tại của Nhà nước dành cho trẻ em DTTS như thế nào?
   Nhà nước hỗ trợ tiền ăn trưa, miễn giảm học phí và chi phí học tập cho trẻ DTTS thuộc hộ nghèo, tập trung chủ yếu vào nhóm trẻ 5 tuổi, chưa bao phủ đầy đủ nhóm trẻ dưới 5 tuổi.

3. Vai trò của tổ chức phi chính phủ trong phát triển GDMN tại Tủa Chùa là gì?
   Các tổ chức như World Vision đầu tư xây dựng trường lớp, tài trợ hoạt động ngoại khóa, triển khai mô hình bà mẹ trợ giảng giúp giảm rào cản ngôn ngữ và nâng cao chất lượng giáo dục.

4. Phụ nữ DTTS có vai trò như thế nào trong phát triển GDMN?
   Phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc và giáo dục trẻ tại gia đình. Đầu tư cho phụ nữ về giáo dục và sức khỏe sinh sản giúp nâng cao nhận thức và cải thiện điều kiện kinh tế gia đình.

5. Làm thế nào để khơi thông nguồn lực xã hội cho phát triển GDMN?
   Cần thiết lập cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng và gia đình, đồng thời có chính sách hỗ trợ tài chính và pháp lý để nhân rộng các mô hình hiệu quả như bà mẹ trợ giảng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chỉ ra sự thiếu cân bằng trong tiếp cận GDMN giữa nhóm trẻ dưới 5 tuổi và nhóm trẻ 5 tuổi tại huyện Tủa Chùa, với tỷ lệ huy động trẻ dưới 3 tuổi rất thấp (khoảng 1-13%).
• Các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và tổ chức phi chính phủ đã góp phần tăng số lượng trường lớp và nhân sự, nhưng vẫn chưa giải quyết triệt để các rào cản kinh tế, ngôn ngữ và nhận thức của phụ huynh DTTS.
• Phụ nữ DTTS cần được đầu tư và trao quyền để nâng cao vai trò trong chăm sóc và giáo dục trẻ, góp phần cải thiện chất lượng GDMN.
• Khơi thông nguồn lực xã hội và thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả là yếu tố then chốt để phát triển bền vững GDMN tại vùng DTTS khó khăn.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng chính sách cho nhóm trẻ dưới 5 tuổi, tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức, và phát triển các mô hình giáo dục phù hợp với đặc thù địa phương.

Kêu gọi các nhà hoạch định chính sách, tổ chức xã hội và cộng đồng cùng chung tay thực hiện các giải pháp nhằm đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục mầm non công bằng và hiệu quả cho trẻ em dân tộc thiểu số tại các vùng khó khăn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Giới thiệu nghiên cứu, là phần làm rõ bối cảnh chính sách, vấn đề chính sách, câu hỏi chính sách, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Tiếp theo là Chương 2 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Chương này trình bày những cơ sở lý luận và những nghiên cứu thực nghiệm mang tính tham khảo cho nghiên cứu. Chương 3 Kết quả nghiên cứu có 3 nội LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -5- dung chính là: hiệu quả của các chính sách hỗ trợ phát triển GDMN; các đặc điểm của đối tượng nghiên cứu; và một số phát hiện chính.

Cuối cùng là Chương 4 Kinh nghiệm quốc tế và kiến nghị chính sách. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -6- CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận Công ước Quyền trẻ em quy định trẻ em có quyền được giáo dục (Điều 28) và quyền được phát triển tối đa tiềm năng của mình (Điều 29). Hỗ trợ cho các quyền này là các Cam kết về Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ và Giáo dục cho mọi người.

Với những cam kết này, trẻ em ở cấp tiểu học và mầm non đều có quyền được đi học bất kể điều kiện kinh tế hay thành phần dân tộc. Các chính sách của các quốc gia đảm bảo sự công bằng xã hội trong giáo dục. Các đối tượng chính sách trong đó có trẻ em DTTS được đảm bảo có cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng với tất cả các trẻ em khác. Giáo dục là hàng hóa tư, có tính tranh giành và tính loại trừ.

Tuy nhiên đây là loại hàng hóa có ngoại tác tích cực và được khuyến dụng nên hầu hết các quốc gia trên thế giới đều có các chính sách ưu tiên phát triển giáo dục. Nhà nước can thiệp chính sách nhằm phát triển giáo dục, giảm thiểu thất bại thị trường, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả. Nhà nước có thể hỗ trợ về tiền, vật chất cho các đối tượng để học tiếp cận tốt hơn với giáo dục hoặc nhà nước thực hiện việc đầu tư đối với giáo dục. Ở một mặt khác, khi thực thi các chính sách, nhà nước cũng có thể có những thất bại của nhà nước.

Những thất bại của nhà nước có thể làm trầm trọng hơn vấn đề mà nhà nước can thiệp. Chính sách can thiệp hoặc không hiệu quả hoặc không công bằng hoặc cả hai. Đối với những chính sách hỗ trợ cho GDMN, tính công bằng lại càng trở nên quan trọng bởi giáo dục vẫn luôn được coi là quyền lợi của tất cả các đối tượng, các nhóm trẻ trong độ tuổi đi học. Bởi vậy, việc can thiệp chính sách phải đảm bảo cơ hội tiếp cận GDMN cho tất cả các nhóm trẻ.

Trong nhiều trường hợp, tính công bằng còn được đề cao hơn cả tính hiệu quả bởi trên thực tế đây là hai mục tiêu không cùng song hành. Các nghiên cứu thực nghiệm Các nghiên cứu về lợi ích của GDMN đều chỉ ra rằng GDMN không chỉ có tác dụng tốt đối với sự phát triển về thể chất và trí tuệ của trẻ mà còn có tác động làm tăng thu nhập của đối LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -7- tượng được thụ hưởng GDMN khi họ trưởng thành. Đồng thời GDMN cũng góp phần làm tăng nguồn lực vốn con người, đóng góp vào tăng trưởng và phát triển của xã hội. Schweinhart (2005): những người ở độ tuổi 40 có tham gia chương trình GDMN thì có thu nhập cao hơn, khả năng có việc làm cao hơn, tỷ lệ tội phạm ít hơn, tốt nghiệp trung học nhiều hơn nhóm không tham gia học mầm non.

Jennifer Baxter và Kelly Hand (2013) rút ra kết quả nghiên cứu: các gia đình có điều kiện khó khăn về kinh tế hoặc ở các khu vực hẻo lánh, khó khăn về điều kiện giao thông, thiếu thốn các dịch vụ xã hội sẽ có tỷ lệ con em tham gia các chương trình giáo dục thấp hơn so với các gia đình có điều kiện thuận lợi hơn. Cha mẹ của trẻ có trình độ học vấn thấp, sức khỏe kém hoặc nghiện ngập cũng có xu hướng ít cho trẻ đến trường hơn. Hai tác giả chỉ ra những yếu tốt ảnh hưởng đến việc cho trẻ tham gia GDMN bao gồm: chi phí học tập, thu nhập của phụ huynh, quan điểm về việc nên để trẻ ở nhà hay gửi trẻ nào là tốt hơn. UNESCO (2007) nhấn mạnh việc “Cần xóa bỏ tình trạng bất bình đẳng trong cung cấp GDMN tại khu vực Đông Á” đồng thời chỉ ra mục tiêu về GDMN có tác động quan trọng đối với các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ: xóa đói giảm nghèo, hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học, tăng cường bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, giảm tỷ lệ tử vong của trẻ và các mục tiêu về y tế khác.

Báo cáo nêu rõ việc tăng ngân sách chính phủ cho GDMN và việc áp dụng cách tiết cận phát triển toàn diện trong giáo dục, y tế và dinh dưỡng là những bước khởi đầu để xây dựng những thành tố chăm sóc và giáo dục toàn diện cho trẻ thơ. Các nghiên cứu được đề cập trong báo cáo cũng chỉ ra rằng GDMN thúc đẩy sự phát triển tình cảm và xã hội cũng như các kỹ năng về ngôn ngữ, nhận thức và thể chất của trẻ. UNESCO kiến nghị các quốc gia nên tập trung vào trẻ em dưới 3 tuổi. Sheldon Shaeffer, Giám đốc văn phòng giáo dục UNESCO tại Châu Á- Thái Bình Dương phát biểu: “Nhiều nước vẫn còn thiếu các chương trình về y tế, dinh dưỡng và chăm sóc giáo dục cho trẻ dưới 3 tuổi, một giai đoạn hết sức quan trọng đối với sự phát triển của đứa trẻ”.

UNICEF (2010) chỉ ra rằng tỷ lệ học mầm non ở thành thị (75%) cao hơn ở nông thôn (51%); tỷ lệ học mầm non của trẻ em con nhà khá giả là 80% trong khi con số này ở trẻ em con nhà nghèo nhất chỉ đạt 36%. Kết quả điều tra mục tiêu trẻ em và phụ nữ (2006) cho thấy có rất nhiều em nhỏ đặc biệt là các em dưới 3 tuổi không được chăm sóc đầy đủ trong những năm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -8- đầu đời. Hầu hết các em nhỏ này ở vùng nông thôn và ở những khu vực xa xôi hẻo lánh, đặc biệt là các em thuộc nhóm DTTS. Một nguyên nhân của vấn đề này là cha mẹ chưa nhận thức được giá trị của phát triển trẻ thơ.

Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân sâu xa hơn còn do cha mẹ có trình độ học vấn thấp, đặc biệt là người mẹ. Tỉ lệ đi học của các em có mẹ không đi học là 47%, chỉ học hết tiểu học là 52% trong khi tỉ lệ này của các em có mẹ học hết trung học cơ sở là 72%. Tỷ lệ này cao hơn (83%) ở con em của các bà mẹ đã học hết trung học phổ thông. Sự tương quan giữa tỉ lệ nhập học và trình độ học vấn của mẹ cho thấy những bậc cha mẹ có học thức sẵn sàng cho con cái đi học mầm non hơn các bậc cha mẹ có trình độ học vấn hạn chế và/hoặc họ cũng hiểu rõ hơn tầm quan trọng của GDMN.

Banerjee và Esther Duflo (2010) đã tổng hợp và đánh giá hiệu quả các chính sách đầu tư vào giáo dục của những khu vực nghèo nhất trên thế giới. Sau khi nghiên cứu tình huống của hai cách tiếp cận giáo dục từ “phía cung” (ủng hộ việc nhà nước tài trợ cho giáo dục) và “phía cầu” (để thị trường tự vận hành), hai tác giả rút ra kết luận là tài trợ cho giáo dục tại các khu vực rất nghèo là cần thiết. Nhưng hai tác giả cũng nhấn mạnh: không phải tất cả các chương trình hỗ trợ giáo dục đều thành công. Nhiều quốc gia đã nỗ lực xây dựng trường học, đào tạo giáo viên ở những vùng nghèo, áp dụng các chính sách miễn phí học tập nhưng vẫn không thu hút được học sinh đến trường như mong muốn.

Rào cản trong giáo dục không đơn thuần nằm ở các yếu tố mang tính kinh tế (thu nhập của cha mẹ, cơ sở vật chất của trường lớp.) hay hiểu biết đơn thuần của cha mẹ về hiệu quả của giáo dục (đi học là việc tốt nên làm). Mặt khác, hai tác giả cho rằng “hy vọng” cũng là một yếu tố quan trọng trong quyết định của cha mẹ trong việc cho con đi học hay không. Nếu cha mẹ trẻ tin tưởng vào sự thành công của con cái, họ sẽ quyết định cho con đi học. Ngược lại, mọi nỗ lực hỗ trợ để trẻ đi học sẽ hoàn toàn thất bại khi cha mẹ trẻ không có một chút hy vọng nào về sự tươi sáng trong tương lai của gia đình.

Hy vọng chính là một năng lực của các gia đình. Khái niệm liên quan Khái niệm Giáo dục mầm non Ủy ban Công ước về Quyền trẻ em định nghĩa “mầm non” là tất cả trẻ từ khi sinh ra, trải qua suốt giai đoạn mẫu giáo và chuyển tiếp lên tiểu học. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -9- Theo “Báo cáo giám sát toàn cầu giáo dục cho mọi người” của UNESCO năm 2007, một định nghĩa được quốc tế công nhận về giáo dục mầm non là bao gồm tất cả các chương trình mà ngoài việc chăm sóc trẻ còn cung cấp các hoạt động học tập có mục đích và hệ thống, dù là ở trường học chính quy hay không chính quy. Độ tuổi chính thức học mầm non ở hầu hết các nước là 3 tuổi.

Điều 21- Luật Giáo dục (2005) lại quy định: “Giáo dục mầm non là bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục mầm non thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi.” Nghiên cứu này thống nhất về định nghĩa GDMN này. Khái niệm Tiếp cận giáo dục mầm non Theo Otero và McCoshan: tiếp cận trong giáo dục là sự tham gia vào mỗi giai đoạn học tập trong đời, trong đó sự tham gia có nghĩa là mỗi cá nhân có cơ hội để trải nghiệm việc học tập hay cơ hội đào tạo. Việc tiếp cận nhấn mạnh vào quyền được tham gia vào chương trình giáo dục hơn là việc thực hiện quyền này trong thực tế hay tầm quan trọng của việc hoàn thành chương trình học.

Baxter và Hand (2010) định nghĩa tiếp cận không đơn thuần chỉ đề cập đến số lượng trẻ tham gia vào chương trình GDMN mà còn là tạo cơ hội cho trẻ tham dự chương trình giáo dục, cung cấp đủ thời lượng chương trình để trẻ có thể học, cho phép trẻ trải nghiệm chương trình và các lợi ích thiết yếu của chương trình một cách đầy đủ.