CHƯƠNG 1.MỌT SÓ VAN DE CHUNG VE QUYEN QUẢN LÝ LAO ĐỌNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỌNG 1. Khái quát về quyền quản lý lao động của người sử dụng ho động 1. Khái niệm quan lý lao động, quyền quản lý lao động a Khải nệm quan lý lao đồng Quần lý lao đông xuất biện từ khi công nghiệp phát triển, khi ma các doanh nghiép can quản ly và tô chức lao động một cách hiệu qua dé dam bảo sẵn xuất kinh doanh và kính doanh đạt được muc tiêu đềra. Các hoạt đông trong các xí nghiệp, nhà máy, phân xưởng bên cảng.
mà ở đó nhiều người làm việc bên cạnh nhau một cách có kê hoạch, có sự tác đông qua lạt lấn nhau trong một quá trình sản xuất nào đó, được đặt trong mat trật tự thông nhật nhằm đảm bão kỷ cương nề nép và chiu sự quản lý của người sử dung lao động Quản lý lao động có vai trò hết sức quan trong đôi với NSDLĐ Theo từ điển Tiéng Việt có hai cách hiểu: “Quen Ij là việc trồng coi và giữ gin theo những yêu cầu nhất định như quản Ì hồ sơ, quan lý vat tư” Hay “Quan hy là tổ chức và đều khiển các hoạt động theo những yêu cau nhất định”. Theo từ điển Luật hoc “quan ly” được ghi nhân ở hai góc độ: theo ngiía rồng “quản lý” là làm cho hoạt động, tư duy của tùng người riêng lễ, hoạt động của các tô chức với những cơ ché khoa học, tiền hành phù hợp với mục dich, lợi ích chung nhằm đạt được hiệu quả tốt nhật, nhiều nhất, it chi phí nhật trong thời gian nhenh nhất. Quan ly được thực hiện đưới các dang quản lý nhà nước, quản lý của tô chức chính trị xã hội, quản lý của tô clưức nghệ nghiệp, quan ly của tô chức kinh doanh, sản xuất, dich vu, quản lý của các tô chức, lực lượng chuyên trách như quản lý của các lực lượng vũ trang, quản lý của các trại giam giữ, vv., còn theo nghia hẹp: “quản lý” là giữ gin, bảo quản ví dụ như quản lý tai sẵn, quản lý hô sơ, tài liệu, v. Nhìn chung, có nhiều quan điểm khác nhau nhung đều thống nhật “quan ly” là việc bồ trí, sắp xép của một chủ thê nay đổi với chủ thể khác nhằm đảm bảo trật tự, mang tinh chất tô chức để đảm bao thực hién mục đích nhất định cho chủ thể quan ly.
* Viện ngôn ngithoc (2006), Từ điển riếng Việt, NXB Da Nẵng~ Trưng tim tử dién hoc, 1 958 * Bộ Tư Pháp, Viện khoa học pháp Wy (1999), Từ điển Luật hoc, NXB Từ điển Bich Khoa, Hi Nội, tr 382 6 Từ cách hiểu về “quan ly” như trên, theo nghĩa chung nhất “gun [ý lao động” là một hoạt đông xã hội được phát sinh giữa mét bên là chủ thé quản lý và một bên. 1à đối tượng chiu sự quản lý trong qué trình lao động Theo đó, chủ thể quản lý sẽ sử dung quyên uy tác đông vào các đổi tượng bi quản lý dé hoạt đông lao động dat được mục đích chung Đó là sự tác động có tổ chức và định hướng dé phát huy tat cả moi nguồn lực và mang lại lợi ích cao nhật cho chủ thé quản ly. Như vậy, quan ly lao động cũng là mét hoạt động tất nhiên Bởi lế, lao động là hoạt động có ý thức của cơn người, tác động vào giới tư nhiên nhằm tao ra những lợi ich vat chất hoặc giá trị tinh thân cho cơn người. Trong điều kiện kinh tê - x4 hội phát triển, các hoat động lao động cũng trở nên đa dạng và phong phú.
Do đó, việc đòi hỏi sự quản lý trong QHLD 1a một nhu câu tật yêu. Việc quan lý lao động là nhằm đảm bảo cho các hoat động lao động được diễn ra ôn định, tránh xảy ra những sai sót không đáng có và mang lai lợi ích cho NSDLD nói riêng va cho nền kinh tê quốc gia noi chung b. Khải niệm về quyên quản lý lao động của người sử dụng lao động Quan hệ lao đông được thiệt lập trên cơ sở của sự tư do, tự nguyện thông qua việc giao kết hợp đông lao déng(HDLD) giữa các bên Tuy nhiên khiQHLD đã hình thành, quyên quan lý lao đông của NSDLD lại được các bên thừa nhân. nay, đầu tiên được các bên tư thừa nhận với nhau xuất phát từ bản chất, địa vị của các bên trong QHLD.
Đó chính là lý do vi sao ma quyền quản lý lao động được xem nhw một quyên đương nhiên của NSDLĐ đổi với NLD. Người sử dung lao động được quyền quản lý lao động dựa trên những cén cứ mà pháp luật quy định Vì thé, có thé hiểu và đưa ra dinh ngiĩa quyền quản lý lao đông của NSDLD trên cơ sở các nghiên cứu và quy định về quyên ở phương điện pháp lý. Dưới góc đồ quyền chủ thé, quyén quan ly lao đồng của NSDLD duoc xem xét là một loại quyển của chủ thé trong QHLD. Cu thé, quyền quản lý lao động được hiểu là khả năng xử sư mà pháp luật cho phép NSDLD được tiên hành đối với NLD trong đơn vị của minh’ NSDLĐ được quyền thiết lập các công cụ quân lý cũng như tổ chức ` Đố Thủ Ding (2013), Về khái niềm quyền quản lý ho đồng của người sử dung lao động", Tap chi Luật hoc, số 6/2013,tr.14 thực hiện quản lý đưới những hình thức và phương pháp khác nhau nhằm đạt được mục đích QLLĐ của minh.
Quyền lực này của NSDLĐ được pháp luật thừa nhận trong các văn bên quy pham pháp luật. Song cũng chính vì quyền QLLĐ là quyền nang riêng có của NSDLD nên quyền nắng này có những giới hen nhật dinh. NSDLĐ không được phép lam tat cả những g mà họ mong muốn ma chỉ được phép làm những. @ pháp luật cho phép.
Bởi lễ, ngoài lợi ich của NSDLD, pháp luật con bảo vệ lợi ich. của NLD và loi ích chung của Nhà nước. Dưới góc độ là chế đình pháp luật. quyền quản [ý lao động của NSDLD là hệ thông các guy phạm pháp luật do nhà nước ban hành, trong đó chứa đựng các quay dinh về quyền thiết lập công cu quản Ù lao động và quyền tô chức, thực hiện quản lý lao động nhằm tạo cơ sở pháp lý để NSDLD thực hiện quyền quan Ij lao đồng trong don vi Quyên quan ly lao động của NSDLĐ được thừa nhận và quy định trong các văn bản luật, văn bản dưới luật do cơ quan nhà tước co thâm quyên ban hành Khi đã được quy định trong các văn bản quy pham pháp luật thì quyên quản ly lao động của NSDLD sẽ được bảo đâm thực hiện bởi Nhà nước.
Dưới góc đô này, quyên quản. lý lao động của NSDLĐ bao gồm tất cả các quyên như: quyền ban hành nội quy, quy chế lao đông trong đơn vi; quyền sắp xếp, bồ trí công việc cho NLD; quyền điều chuyển công việc của NLD; quyên khen thưởng xử lý vi phạm kỹ luật lao đông (KLLD). NSDLD sẽ thực hiện quyền năng của mình trong pham vi các quy định của pháp luật Như vậy, có thé đưa ra định nghĩa chung về quyền quản lý lao đông của NSDLĐ nhu sau: “Quyển quan lý lao động của NSDLD là quyển của NSDLD được tổ chức và điều hành NLD trong đơn vi của mình trên cơ sở ban hành các guy dinh về quản lý lao đông theo quy định của pháp luật nhằm duy trì trật tự. ôn định và nâng cao năng suất, chất lượng, hiểu quả lao động”.2 Đặc diem quyền quan lý ho động của người sử dụng lao động Quản lý lao đông là hoạt động mang tinh tất yêu, khách quan của bat ky quá trình lao động chung nào của con người và di nhiên, quản lý lao động được thực hiện bang các hoạt đông mang tính x4 hôi.
Mục dich của quản lý lao đông là sử dụng hiệu quả sức lao động của người lao động nhằm đạt được mục tiêu cao nhất ma quá trinh. * Đố Thi Dung (2016), Pháp luật về quyển quấn lý lao động cña người sử chong lao độngở Việt Non, NXB Chinh trị quốc gia - Sự thật,tr. lao động sản xuất đặt ra. Khi nhà nước thừa nhận quyên quân lý lao động của NSDLD và dim bảo thực hiện bằng pháp luật, thi từ đó, hoat động quản lý lao động của NSDLD được goi là quyên quản lý lao động của NSDLD Như vậy, có thé thay rằng, quyền quản ly lao động của NSDLD mang bản chất xã hội, ban chất kinh té va bản chất pháp ly.
Bản chất này được thé hiện ở những đặc điểm cơ bản sau đây Thứ nhất. quyền quên Is lao động của người sir dung lao động thé hiện> chi đơn phương của NSDLD Điều đó được hiểu là NSDLĐ toàn quyền thé hiện ý chí riêng của minh trong hoạt động quan lý lao động đối với các tình huồng lao động cu thé của đơn vị. Day được coi là đặc điểm quan trong trong quyền quản lý lao động của NSDLĐ, thé hiện quyên lực được nhà nước chuyên giao và thừa nhân với tư cách là chủ thé quản lý đối với NLD trong đơn vi của minh. N goài ra, quyên lực mang tính đơn phương nay con thể hiện sức manh và lợi thé vén có của NSDLD trong môi quan hệ với người lao đông khi tham gia quan hệ lao động.
Tinh đơn phương được hiểu là NSDLĐ có quyền thé hiện ý chí riêng của minh trong việc quan ly lao đông. NSDLD có quyên tự minh lựa chọn phương pháp quản lý ti ưu mà không cân ban bac với NLD và các quyết định được ho cân nhắc áp dung sao cho plủ hợp với từng hoàn cảnh và đối tượng quản lý cụ thé nhằm đạt được hiệu quả công việc tốt nhất. Tính đơn phương trong quyền quan lý của NSDLĐ được biểu hién ra bên ngoài bằng các hình thức như ra lệnh, bắt buộc, yêu cầu, kiểm tra, giám sát. đối với NLĐ Thứ hai, quyền quản ̃ lao động của NSDLD luôn bị chỉ phối từ ý chi của các chit thé trong quan hệ lao động Do xuất phát từ bản chất của QHLD là được hình thành trên cơ sở thỏa thuận, tự nguyên, mang tinh dân chủ và công bằng vì thé quyền quản lý lao đông của NSDLD được thực hiện không chỉ trên cơ sở ý chi đơn phương của minh ma còn dua trên kết quả của sự thỏa thuận về ý chí với NLD hoặc với tổ chức công đoàn Day được coi là điểm khác biệt cơ bản giữa quyền quản lý lao động của NSDLĐ với quyên quan lý lao động của nhà nước.