Nghiên Cứu Đề Xuất Quy Trình Quản Lý Dự Án Cho Các Doanh Nghiệp Gia Công Phần Mềm Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu đề xuất quy trình quản lý dự án cho các doanh nghiệp gia công phần mềm tại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Văn Hải
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Quy Trình Quản Lý Dự Án Cho Doanh Nghiệp Gia Công Phần Mềm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quy Trình Quản Lý Dự Án Phần Mềm 55 ký tự

Trong bối cảnh ngành gia công phần mềm outsourcing Việt Nam phát triển mạnh mẽ, việc áp dụng quy trình quản lý dự án phần mềm hiệu quả đóng vai trò then chốt. Các dự án phần mềm ngày càng phức tạp, đòi hỏi các doanh nghiệp phải có quy trình chuẩn hóa để đảm bảo chất lượng, tiến độ và chi phí. Quản lý dự án không chỉ là việc áp dụng các công cụ mà còn là sự kết hợp giữa kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm. Theo PMI, quản lý dự án là việc áp dụng các kiến thức, kỹ năng và công cụ vào các hoạt động dự án để đạt được các mục tiêu dự án. Do đó, xây dựng quy trình phù hợp giúp doanh nghiệp gia công phần mềm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu khắt khe của khách hàng.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản Về Dự Án Phần Mềm 40 ký tự

Theo định nghĩa, một dự án phần mềm là một nỗ lực tạm thời, có mục tiêu cụ thể là tạo ra một sản phẩm, dịch vụ hoặc kết quả duy nhất trong lĩnh vực phần mềm. Tính 'tạm thời' thể hiện ở việc dự án có thời điểm bắt đầu và kết thúc xác định. Theo PMI, tính 'duy nhất' nhấn mạnh rằng kết quả của dự án không trùng lặp và chỉ được thực hiện một lần. Quản lý dự án phần mềm đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên, quản lý rủi ro và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quy Trình Quản Lý Dự Án 50 ký tự

Quy trình quản lý dự án giúp doanh nghiệp gia công phần mềm kiểm soát tốt hơn các yếu tố như thời gian, chi phí và chất lượng. Một quy trình được xây dựng tốt sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, tăng cường giao tiếp giữa các bên liên quan và đảm bảo dự án đi đúng hướng. Theo nghiên cứu, các dự án áp dụng quy trình quản lý bài bản có tỷ lệ thành công cao hơn so với các dự án không có quy trình.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Dự Án Gia Công Phần Mềm 58 ký tự

Các doanh nghiệp gia công phần mềm tại Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình quản lý dự án. Đó là sự biến động của yêu cầu khách hàng, sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, khó khăn trong việc quản lý chi phí dự án và áp lực về thời gian. Thêm vào đó, sự khác biệt về văn hóa và ngôn ngữ cũng gây ra không ít khó khăn trong giao tiếp với khách hàng quốc tế. Việc thiếu kinh nghiệm áp dụng các phương pháp quản lý dự án Agile hoặc quản lý dự án Waterfall cũng ảnh hưởng đến hiệu quả dự án.

2.1. Khó Khăn Về Quản Lý Thay Đổi Yêu Cầu 45 ký tự

Trong gia công phần mềm, việc thay đổi yêu cầu là điều không thể tránh khỏi. Khách hàng có thể thay đổi ý định, bổ sung tính năng mới hoặc điều chỉnh các yêu cầu hiện có. Việc quản lý yêu cầu dự án phần mềm hiệu quả đòi hỏi doanh nghiệp phải có quy trình xử lý thay đổi linh hoạt, đảm bảo không ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí dự án.

2.2. Thiếu Hụt Nhân Lực và Kỹ Năng Quản Lý Dự Án 54 ký tự

Ngành gia công phần mềm Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực có kỹ năng quản lý dự án. Các quản lý dự án cần có kiến thức chuyên môn vững chắc, kỹ năng giao tiếp tốt, khả năng giải quyết vấn đề và kinh nghiệm làm việc thực tế. Việc đào tạo và phát triển đội ngũ quản lý dự án là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp.

2.3. Áp Lực Về Thời Gian và Quản Lý Chi Phí Dự Án 57 ký tự

Khách hàng luôn mong muốn nhận được sản phẩm phần mềm chất lượng cao trong thời gian ngắn và với chi phí hợp lý. Điều này tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp gia công phần mềm. Quản lý thời gian dự án và quản lý chi phí dự án hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo dự án thành công.

III. Phương Pháp Quản Lý Dự Án Phần Mềm Phổ Biến 51 ký tự

Hiện nay, có nhiều phương pháp quản lý dự án phần mềm được áp dụng rộng rãi, bao gồm quản lý dự án Agile, quản lý dự án Waterfall và quản lý dự án Scrum. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại dự án và yêu cầu của khách hàng. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thành công của dự án.

3.1. Quản Lý Dự Án Agile Linh Hoạt và Thích Ứng 54 ký tự

Quản lý dự án Agile là một phương pháp linh hoạt, cho phép thay đổi yêu cầu trong quá trình thực hiện dự án. Agile tập trung vào sự hợp tác giữa các thành viên, phản hồi nhanh chóng và liên tục cải tiến sản phẩm. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các dự án có yêu cầu không rõ ràng hoặc có khả năng thay đổi cao. Các framework phổ biến của Agile bao gồm Scrum, Kanban và XP.

3.2. Quản Lý Dự Án Waterfall Tuần Tự và Cứng Nhắc 55 ký tự

Quản lý dự án Waterfall là một phương pháp tuần tự, trong đó các giai đoạn của dự án được thực hiện theo trình tự nhất định. Mỗi giai đoạn phải hoàn thành trước khi bắt đầu giai đoạn tiếp theo. Waterfall phù hợp với các dự án có yêu cầu rõ ràng và ít có khả năng thay đổi. Tuy nhiên, phương pháp này có thể trở nên cứng nhắc và khó thích ứng với các thay đổi.

3.3. Quản Lý Dự Án Scrum Tập Trung vào Sprint 48 ký tự

Quản lý dự án Scrum là một framework Agile phổ biến, tập trung vào việc chia nhỏ dự án thành các sprint ngắn hạn (thường từ 2-4 tuần). Mỗi sprint có mục tiêu cụ thể và đội ngũ phát triển sẽ làm việc để đạt được mục tiêu đó. Scrum nhấn mạnh sự hợp tác, giao tiếp thường xuyên và liên tục cải tiến quy trình làm việc.

IV. Đề Xuất Quy Trình Quản Lý Dự Án Cho Doanh Nghiệp 57 ký tự

Dựa trên các phương pháp quản lý dự án phổ biến và kinh nghiệm thực tế, chúng tôi đề xuất một quy trình quản lý dự án tổng quát cho các doanh nghiệp gia công phần mềm tại Việt Nam. Quy trình này bao gồm các giai đoạn: khởi tạo dự án, lập kế hoạch dự án, thực hiện dự án, giám sát và kiểm soát dự án, và kết thúc dự án. Mỗi giai đoạn có các hoạt động và kết quả cụ thể, giúp đảm bảo dự án đi đúng hướng và đạt được mục tiêu đề ra. Quy trình này có thể được điều chỉnh để phù hợp với từng loại dự án và yêu cầu của khách hàng.

4.1. Giai Đoạn Khởi Tạo và Lập Kế Hoạch Dự Án 51 ký tự

Giai đoạn khởi tạo bao gồm việc xác định mục tiêu dự án, phạm vi dự án, các bên liên quan và các yêu cầu chính. Giai đoạn lập kế hoạch bao gồm việc xác định các hoạt động cần thiết, nguồn lực cần thiết, thời gian thực hiện và chi phí dự án. Kế hoạch dự án cần được xây dựng chi tiết và được phê duyệt bởi các bên liên quan.

4.2. Giai Đoạn Thực Hiện Giám Sát và Kiểm Soát 56 ký tự

Giai đoạn thực hiện là giai đoạn đội ngũ phát triển thực hiện các hoạt động đã được lên kế hoạch. Giai đoạn giám sát và kiểm soát bao gồm việc theo dõi tiến độ dự án, chi phí dự án, chất lượng sản phẩm và các rủi ro có thể xảy ra. Các vấn đề cần được giải quyết kịp thời để đảm bảo dự án đi đúng hướng.

4.3. Giai Đoạn Kết Thúc Dự Án và Bàn Giao 47 ký tự

Giai đoạn kết thúc bao gồm việc nghiệm thu sản phẩm, bàn giao sản phẩm cho khách hàng, đánh giá kết quả dự án và rút ra các bài học kinh nghiệm. Các bài học kinh nghiệm cần được ghi lại và chia sẻ để cải thiện quy trình quản lý dự án trong tương lai.

V. Ứng Dụng PMBOK Trong Quản Lý Dự Án Phần Mềm 59 ký tự

PMBOK (Project Management Body of Knowledge) là một bộ khung kiến thức toàn diện về quản lý dự án. PMBOK cung cấp các quy trình, công cụ và kỹ thuật cần thiết để quản lý dự án hiệu quả. Các doanh nghiệp gia công phần mềm có thể sử dụng PMBOK làm nền tảng để xây dựng quy trình quản lý dự án của riêng mình. PMBOK không phải là một phương pháp quản lý dự án cụ thể, mà là một bộ khung kiến thức có thể được áp dụng cho nhiều loại dự án khác nhau.

5.1. Năm Nhóm Quy Trình và Mười Lĩnh Vực Kiến Thức PMBOK 59 ký tự

PMBOK chia quản lý dự án thành năm nhóm quy trình: khởi tạo, lập kế hoạch, thực hiện, giám sát và kiểm soát, và kết thúc. PMBOK cũng xác định mười lĩnh vực kiến thức: quản lý tích hợp, quản lý phạm vi, quản lý thời gian, quản lý chi phí, quản lý chất lượng, quản lý nguồn nhân lực, quản lý giao tiếp, quản lý rủi ro, quản lý mua sắm và quản lý các bên liên quan.

5.2. Áp Dụng PMBOK vào Doanh Nghiệp Gia Công Phần Mềm 53 ký tự

Các doanh nghiệp gia công phần mềm có thể sử dụng PMBOK để xây dựng quy trình quản lý dự án chuẩn hóa, cải thiện giao tiếp giữa các thành viên, quản lý rủi ro hiệu quả và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng PMBOK chỉ là một bộ khung kiến thức, cần được điều chỉnh để phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp và từng loại dự án.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Quản Lý Dự Án Phần Mềm 56 ký tự

Quản lý dự án phần mềm hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công cho các doanh nghiệp gia công phần mềm tại Việt Nam. Việc áp dụng các phương pháp quản lý dự án phù hợp, xây dựng quy trình chuẩn hóa và liên tục cải tiến quy trình là những việc cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu khắt khe của khách hàng. Trong tương lai, quản lý dự án sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn, đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào đào tạo và phát triển đội ngũ quản lý dự án chuyên nghiệp.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Liên Tục Cải Tiến Quy Trình 49 ký tự

Thế giới phần mềm liên tục thay đổi, do đó các quy trình quản lý dự án cũng cần được liên tục cải tiến để đáp ứng các yêu cầu mới. Các doanh nghiệp cần khuyến khích sự sáng tạo, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm để cải thiện quy trình làm việc.

6.2. Đầu Tư Vào Đào Tạo và Phát Triển Nhân Lực 50 ký tự

Đội ngũ quản lý dự án chất lượng cao là tài sản quý giá của các doanh nghiệp gia công phần mềm. Việc đầu tư vào đào tạo và phát triển nhân lực là một chiến lược dài hạn để đảm bảo sự thành công bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Với sự phát triển vô cùng mạnh mẽ của Công nghệ thông tin CNTT , nhu cầu phát triển phần mềm ngày càng tăng, đặc biệt là những phần mềm lớn, có phạm vi ứng dụng rộng rãi, xây dựng trong nhiều năm, huy động một đội ngũ đông đảo những chuyên gia phần mềm khác nhau. Rất nhiều bài học thực tế ở Việt Nam và trên thế giới đã cho thấy dự án càng lớn thì khả năng thành công càng ít. Việc quản lý dự CNTT ngày càng chứng tỏ vai trò đặc biệt quan trọng của nó, góp phần đảm bảo thành công cho dự án. Việc tìm hiểu những phƣơng pháp, quy trình và chuẩn quản lý dự án tiên tiến, ph biến cũng nhƣ việc xây dựng và chuẩn hóa các quy trình quản lý dự án sẽ giúp các nhà quản trị dự án và các doanh nghiệp gia công phần mềm tự chuẩn hóa bản thân và tạo ra ƣu thế cạnh tranh không nhỏ trong bối cảnh yêu cầu về kỹ năng quản lý, khả năng cung cấp dịch vụ chất lƣợng cao ngày càng tăng từ phía những nhà yêu cầu dịch vụ.

Qua quá trình tìm hiểu thông tin về các quy trình quản lý dự án đang đƣợc sử dụng tại các doanh nghiệp gia công phần mềm Việt Nam, cũng nhƣ sự trải nghiệm trực tiếp trong vai trò Quản trị dự án tại một số doanh nghiệp, tác giả luận văn nhận thấy vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại và nhu cầu cải tiến trong quản lý để nâng cao hiệu quả, khả năng thành công của dự án. Nhiều doanh nghiệp vốn đầu tƣ nƣớc ngoài có quy mô vừa nhỏ tại Việt Nam, đặc biệt là với doanh nghiệp có tu i đời tr , quy trình quản lý dự án chƣa đƣợc định nghĩa và tuân thủ đầy đủ , các dựa án đƣợc quản lý theo kinh nghiệm của từng ngƣời quản trị dự án. Một số những doanh nghiệp lớn có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực gia công phần mềm và đã đạt những chuẩn nhƣ CMMI 3, CMMI 5 cũng rất quan tâm và dành nhiều nỗ lực trong việc cải tiến các quy trình quản lý dựa án hiện tại để đạt hiệu quả cao hơn. Nhận thức đƣợc vấn đề đó, ngƣời thực hiện đề tài này nhằm nghiên cứu một số phƣơng pháp và chuẩn Quản lý dự án ph biến đã và đang đƣợc ứng dụng rộng rãi trên thế giới, những quy trình đƣợc đúc kết từ những kinh nghiệm thực ti n qua rất nhiều năm làm dự án của các công ty, t chức khác nhau với mong muốn tìm ra cách ứng dụng các quy trình này vào các doanh nghiệp Việt Nam nhất là doanh nghiệp mới với qui mô vừa và nhỏ một cách phù hợp để cải tiến và nâng cao hiệu quả của quản lý dự án và qua đó tạo ra sức mạnh cạnh tranh trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ gia công phần mềm.Nam 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] K t ấu u nv n Chƣơng 1 - Các khái niệm cơ bản về Quản lý dự án và gia công phần mềm Chƣơng 2 - Một số phƣơng pháp và chuẩn ph biến trong Quản lý dự án Chƣơng 3 - Thực trạng Quản lý dự án tại một số doanh nghiệp gia công phần mềm tại Việt Nam Chƣơng 4 - Đề xuất quy trình Quản lý dự án cho các doanh nghiệp gia công phần mềm tại Việt Nam (LUAN.Nam 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG 1.

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN VÀ GIA CÔNG PHẦN MỀM 1.1 Cá khái niệm ơ bản về dự án và quản ý dự án 1.1 Dự án Theo định nghĩa c điển, một dự án là một tập hợp các hoạt động đƣợc t chức để đạt đƣợc các mục tiêu cụ thể đƣợc xác định trƣớc về thời gian, ngân sách và chất lƣợng. PMI định nghĩa dự án là “một nỗ ự tạm thời để tạo r một sản phẩm, dị h vụ, hoặ k t quả duy nhất” [17,tr 3 ]. Trong đó tạm thời đƣợc hiểu là thực hiện trong khoảng thời gian xác định cụ thể, duy nhất nghĩa là kết quả của dự án không trùng lặp và đƣợc thực hiện chỉ một lần.2 Quản lý dự án Quản lý dự án là “việ áp dụng á ki n thứ , kỹ n ng và ông ụ vào á hoạt động dự án để đạt đƣợ những mụ tiêu dự án” [17, tr 5]. Mục tiêu cơ bản của việc quản lý dự án là đảm bảo công việc phải đƣợc hoàn thành theo yêu cầu và bảo đảm chất lƣợng, trong phạm vi chi phí đƣợc duyệt và đúng thời gian.

Quản lý dự án cần đảm bảo cân bằng giữa ba yếu tố chính: thời gian, nguồn lực và kết quả. a yếu tố này đƣợc gọi là tam giác dự án. Hình 1-1: Rằng buộc của 1 dự án 1.3 Quy trình Quy trình là một tập các hoạt động có liên quan, đƣợc thực hiện để tạo ra một sản phẩm hoặc một kết quả đã đƣợc xác định trƣớc. Mỗi quy trình đƣợc đặc trƣng với các đầu vào, công cụ và kỹ thuật đƣợc sử dụng, và kết quả đầu ra.Nam 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thông thƣờng một quy trình bao gồm những yếu tố cơ bản sau: thủ tục, hƣớng dẫn công việc, biểu mẫu, danh sách kiểm định, công cụ hỗ trợ 1.4 Quy trình quản ý dự án Quy trình quản lý dự án là quy trình vận dụng những kiến thức, kỹ năng và kỹ thuật công nghệ vào hoạt động của dự án để đạt đƣợc mục tiêu của dự án đặt ra [17].

Để đảm bảo dự án thành công, ngƣời quản trị dự án và các thành viên dự án phải đảm bảo lựa chọn quy trình phù hợp để đạt đƣợc mục tiêu của dự án. Tùy theo quy mô của từng dự án mà các mỗi giai đoạn lại có thể gồm những quy trình nhỏ hơn. Hình 1-2: Nhóm quy trình quản lý dự án [17] Các quy trình quản lý dự án có thể đƣợc chia thành 5 nhóm chính: bắt đầu khởi tạo , lập kế hoạch, thực hiện, giám sát và kiểm soát, kết thúc [17].2 Khái niệm gi ông phần mềm Định nghĩa một cách căn bản, gia công outsourcing là việc chuyển một phần các dịch vụ cho bên thứ ba [25]. Gia công về bản chất là một giao dịch, thông qua đó một công ty mua các dịch vụ từ một công ty khác trong khi vẫn giữ quyền sở hữu và chịu trách nhiệm cơ bản đối với các hoạt động đó.

Gia công phần mềm software outsourcing , là dịch vụ mà bên nhận gia công sẽ thực hiện một phần hoặc toàn bộ các bƣớc trong quá trình sản xuất ra một sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh cho bên đặt gia công. Tùy vào yêu cầu của bên đặt gia công, bên nhận gia công có thể thực hiện đầy đủ các khâu phát triển một phần mềm nhƣ liệt kê bên dƣới hoặc một phần công việc trong đó.  Phân tích yêu cầu  Thiết kế các chức năng, (LUAN.Nam 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Xây dựng và phát triển  Kiểm tra chất lƣợng  Chuyển giao  ảo trì 1.3 Các y u tố ảnh hƣởng tới quản ý dự án phần mềm 1.1 Mụ tiêu và các rằng buộ dự án Mục tiêu của quản lý dự án là thực hiện dự án để tạo ra một sản phẩm đạt chất lƣợng theo đúng yêu cầu, hoàn thành đúng thời hạn và trong mức ngân sách đƣợc phê duyệt Để đạt đƣợc những mục tiêu đó, ngƣời quản lý dự án cần có những phƣơng pháp, công cụ va kỹ thuật phù hợp để t ng hợp và cân bằng rất nhiều rằng buộc có ảnh hƣởng lẫn nhau  ự án cần hoàn thành đúng tiến độ  Ngƣời quản lý dự án phải có đủ ngƣời và những tài nguyên hỗ trợ để thực hiện công việc  ự án phải sử dụng nguồn ngân sách trong hạn mức đƣợc cấp  Phạm vi dự án thƣờng có xu hƣớng phát sinh, nhất là đối với dự án phần mềm  Rủi ro có thể xảy ra trong mọi giai đoạn thực hiện dự án  ù có mọi khó khăn hay thách thức gì xảy ra , khách hàng cũng chỉ quan tâm tới chất lƣợng cuối cùng của sản phẩm Thời gian Rủi ro Chi phí ự án Chất Phạm vi lƣợng Nhân lực Hình 1-3 Các rằng buộc khác nhau của dự án (LUAN.Nam 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Vòng đời dự án Mỗi chƣơng trình, dự án, hoặc sản phẩm có giai đoạn phát triển nhất định. Sự hiểu rõ những giai đoạn này cho phép những nhà quản lý và điều hành kiểm soát tốt hơn t ng nguồn lực của công ty để đạt đƣợc mục tiêu của dự án.

Vỡi mỗi giai đoạn phát triển trong vòng đời phát triển sản phẩm, đều có những quy trình quản lý dự án tƣơng ứng để đảm bảo những hoạt động thực hiện trong sự kiểm soát và đạt kết quả mong muốn. Vì dụ, các quy trình quản lý đối với phƣơng pháp phát triển phần mềm truyền thống sẽ cần các tài liệu kế hoạch quản lý dự đƣợc thực hiện chi tiết hơn, các thay đ i phải đƣợc phê duyệt một cách chính thức, đƣợc theo dõi và ghi nhận một cách tỉ mĩ rõ ràng. Trong khi đó, phƣơng pháp phát triển linh hoạt Agile lại cho phép việc quản lý thay đ i thực hiện một cách linh động hơn, yêu cầu ngƣời dùng sẽ đƣợc b sung trong suốt quá trình thực hiện dự án thay vì đƣợc ký phê duyệt ngay từ đầu .3 Nhóm h thể iên qu n đ n dự án Nhu cầu, sự tham gia, mức độ ảnh hƣởng của các bên liên quan khác nhau tới dự án cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hƣởng tới thành công của dự án. Các bên liên quan có thể chia thành hai nhóm chủ thể.

Nhóm h thể gián ti p Những yếu tố, cá nhân, bộ phận không liên quan trực tiếp tới dự án nhƣng có ảnh hƣởng tới dự án nhƣ, thể chế chính chị, các quy định đặc thù trong ngành phần mềm. Nhóm h thể trự ti p Nhà tài trợ, quản lý dự án, quản lý chức năng, quản lý nghiệp vụ tham gia vào dự án, khách hàng, nhà cung cấp.Tất cả những cá nhân, t chức có ảnh hƣởng trực tiếp tới công việc thực hiện trong dự án  Ngƣời quản ý dự án : chịu trách nhiệm chính về kết quả của dự án.