Luận văn thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị một số bệnh của lợn nái và lợn con theo mẹ tại hợp tác xã chăn nuôi và trồng trọt tổng hợp non tranh xã tân thành

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu và phân… 61 trang · Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Lợi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Hùng
• Trường học: Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Thực Hiện Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng, Trị Một Số Bệnh Của Lợn NáI Và Lợn Con Theo Mẹ Tại Hợp Tác Xã Chăn Nuôi Và Trồng Trọt Tổng Hợp Non Tranh
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở thực tập
• 2.2. Vị trí địa lý và đặc điểm khí hậu
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.4. Cơ sở vật chất của trại
• 2.5. Thuận lợi và khó khăn
• 2.6. Tổng quan tài liệu có liên quan đến nội dung của chuyên đề
• 2.7. Đặc điểm ngoại hình, khả năng sản xuất sinh lý, sinh dục của một số giống lợn nái nuôi tại trại
• 2.7.1. Giống lợn Yorkshire
• 2.7.2. Giống lợn Landrace
• 2.7.3. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái
• 2.7.3.1. Sự thành thục về tính
• 2.7.3.2. Chu kỳ tính
• 2.7.3.3. Hiện tượng rụng trứng
• 2.7.3.4. Sự hình thành thể vàng
• 2.7.3.5. Niêm dịch
• 2.7.3.6. Tính dục
• 2.7.3.7. Tính hưng phấn
• 2.7.3.8. Chu kỳ động dục
• 2.7.3.8.1. Giai đoạn trước động dục
• 2.7.3.8.2. Giai đoạn động dục
• 2.7.3.8.3. Giai đoạn sau động dục
• 2.7.3.8.4. Giai đoạn nghỉ ngơi
• 2.7.3.9. Sinh lý quá trình mang thai và đẻ
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung tiến hành
• 3.4. Phương pháp tiến hành
• 3.5. Công tác chăn nuôi
• 3.6. Biện pháp thực hiện
• 3.7. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 3.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thực hiện quy trình chăn nuôi
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả thực hiện quy trình thú y
• 4.4. Công tác vệ sinh, phòng bệnh
• 4.5. Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 4.6. Tổng hợp kết quả thực hiện chuyên đề các quy trình chăm sóc, vệ sinh, phòng bệnh và điều trị bệnh cho lợn và lợn con
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quy Trình Chăm Sóc Lợn Nái Lợn Con Non Tranh

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu và phân bón cho nông nghiệp. Tuy nhiên, dịch bệnh là một thách thức lớn, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Hợp tác xã Non Tranh đã triển khai quy trình chăm sóc lợn nái và lợn con nhằm giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Quy trình này bao gồm các biện pháp phòng bệnh cho lợn, trị bệnh cho lợn, dinh dưỡng cho lợn nái và dinh dưỡng cho lợn con, cùng với việc quản lý vệ sinh chuồng trại chặt chẽ. Mục tiêu là đánh giá tình hình cảm nhiễm bệnh và hiệu quả của các biện pháp phòng, trị bệnh trên đàn lợn tại HTX Non Tranh, từ đó góp phần hoàn thiện quy trình chăn nuôi. Theo nghiên cứu của Nguyễn Trọng Lợi (2017), việc áp dụng quy trình chăm sóc khoa học là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe và năng suất của đàn lợn.

1.1. Tầm Quan Trọng của Chăm Sóc Lợn Nái và Lợn Con

Việc chăm sóc lợn nái và chăm sóc lợn con đúng cách có ý nghĩa then chốt đối với sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn. Lợn nái khỏe mạnh sẽ cho ra đời những lứa lợn con khỏe mạnh, có sức đề kháng tốt. Lợn con được chăm sóc tốt sẽ tăng trưởng nhanh, giảm tỷ lệ bệnh tật và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Kỹ thuật nuôi lợn nái và kỹ thuật nuôi lợn con cần được áp dụng một cách khoa học và bài bản để đạt được hiệu quả tối ưu.

1.2. Giới Thiệu Hợp Tác Xã Non Tranh và Mô Hình Chăn Nuôi

Hợp tác xã Non Tranh là một đơn vị tiên phong trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi lợn. Mô hình chăn nuôi của HTX Non Tranh được xây dựng theo hướng công nghiệp, với hệ thống chuồng trại hiện đại, đảm bảo vệ sinh và an toàn sinh học. Chăn nuôi lợn Non Tranh tập trung vào các giống lợn có năng suất cao, chất lượng tốt, đáp ứng nhu cầu thị trường. Lợn giống Non Tranh được chọn lọc kỹ càng, đảm bảo nguồn gốc rõ ràng và khả năng sinh sản tốt.

II. Thách Thức và Vấn Đề Trong Chăm Sóc Lợn Nái Lợn Con

Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển, ngành chăn nuôi lợn vẫn đối mặt với không ít thách thức. Dịch bệnh là một trong những mối lo ngại hàng đầu, đặc biệt là các bệnh thường gặp ở lợn nái và các bệnh thường gặp ở lợn con. Ngoài ra, giá thức ăn chăn nuôi biến động, chi phí vắc xin cho lợn tăng cao cũng gây áp lực lên người chăn nuôi. Việc quản lý môi trường chăn nuôi lợn cũng là một vấn đề quan trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn lợn. Theo báo cáo của HTX Non Tranh, việc kiểm soát dịch bệnh và tối ưu hóa chi phí sản xuất là những ưu tiên hàng đầu.

2.1. Các Bệnh Thường Gặp ở Lợn Nái và Lợn Con

Lợn nái thường mắc các bệnh như viêm tử cung, viêm vú, mất sữa, và các bệnh liên quan đến sinh sản. Lợn con dễ mắc các bệnh tiêu chảy, viêm phổi, và các bệnh do ký sinh trùng. Việc phòng bệnh cho lợn cần được thực hiện thường xuyên và định kỳ, bao gồm tiêm phòng vắc xin cho lợn, vệ sinh chuồng trại, và kiểm soát dịch bệnh.

2.2. Ảnh Hưởng của Môi Trường Chăn Nuôi Đến Sức Khỏe Lợn

Môi trường chăn nuôi lợn có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của đàn lợn. Chuồng trại cần được xây dựng thoáng mát, sạch sẽ, và có hệ thống thông gió tốt. Việc quản lý chất thải chăn nuôi cần được thực hiện đúng quy trình để tránh ô nhiễm môi trường và lây lan dịch bệnh. Vệ sinh chuồng trại định kỳ là biện pháp quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho đàn lợn.

2.3. Chi Phí Thức Ăn và Vắc Xin Ảnh Hưởng Đến Lợi Nhuận

Chi phí thức ăn và vắc xin cho lợn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí chăn nuôi. Việc tối ưu hóa khẩu phần ăn và lựa chọn các loại vắc xin phù hợp là biện pháp quan trọng để giảm chi phí sản xuất và nâng cao lợi nhuận. Dinh dưỡng cho lợn nái và dinh dưỡng cho lợn con cần được đảm bảo đầy đủ và cân đối để đáp ứng nhu cầu sinh trưởng và phát triển.

III. Phương Pháp Chăm Sóc và Phòng Bệnh Lợn Nái Tại Non Tranh

Hợp tác xã Non Tranh áp dụng quy trình chăm sóc lợn nái khoa học, bao gồm các giai đoạn: chuẩn bị cho lợn nái mang thai, chăm sóc lợn nái trong giai đoạn mang thai, và chăm sóc lợn nái sau khi sinh. Quy trình này tập trung vào việc cung cấp dinh dưỡng cho lợn nái đầy đủ và cân đối, đảm bảo vệ sinh chuồng trại, và thực hiện các biện pháp phòng bệnh cho lợn định kỳ. Theo kinh nghiệm nuôi lợn của HTX Non Tranh, việc chăm sóc lợn nái đúng cách là yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất sinh sản và chất lượng lợn con.

3.1. Chăm Sóc Lợn Nái Mang Thai Dinh Dưỡng và Vận Động

Trong giai đoạn mang thai, lợn nái cần được cung cấp dinh dưỡng cho lợn nái đầy đủ và cân đối để đảm bảo sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai. Khẩu phần ăn cần giàu protein, vitamin, và khoáng chất. Lợn nái cũng cần được vận động thường xuyên để tăng cường sức khỏe và giảm nguy cơ mắc bệnh.

3.2. Vệ Sinh Chuồng Trại và Phòng Bệnh Cho Lợn Nái

Vệ sinh chuồng trại là biện pháp quan trọng để phòng bệnh cho lợn nái. Chuồng trại cần được dọn dẹp thường xuyên, khử trùng định kỳ, và đảm bảo thông thoáng. Các biện pháp phòng bệnh cho lợn bao gồm tiêm phòng vắc xin cho lợn, sử dụng thuốc sát trùng, và kiểm soát dịch bệnh.

3.3. Quản Lý Sinh Sản Lợn Nái Theo Dõi và Hỗ Trợ

Việc quản lý sinh sản lợn nái cần được thực hiện chặt chẽ, bao gồm theo dõi chu kỳ động dục, phối giống đúng thời điểm, và hỗ trợ lợn nái trong quá trình sinh sản. Cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và thuốc men để xử lý các tình huống khẩn cấp.

IV. Quy Trình Chăm Sóc và Phòng Bệnh Lợn Con Tại HTX Non Tranh

Quy trình chăm sóc lợn con tại Hợp tác xã Non Tranh tập trung vào việc đảm bảo dinh dưỡng cho lợn con đầy đủ, giữ ấm, và phòng bệnh cho lợn hiệu quả. Lợn con cần được bú sữa mẹ đầy đủ trong giai đoạn đầu đời, sau đó được bổ sung thức ăn phù hợp để đảm bảo tăng trưởng nhanh và khỏe mạnh. Kỹ thuật nuôi lợn con cần được áp dụng một cách khoa học và bài bản để đạt được hiệu quả tối ưu. Theo số liệu của HTX Non Tranh, việc áp dụng quy trình chăm sóc lợn con khoa học đã giúp giảm tỷ lệ bệnh tật và nâng cao năng suất chăn nuôi.

4.1. Chăm Sóc Lợn Sơ Sinh Giữ Ấm và Bú Sữa Mẹ

Lợn sơ sinh cần được giữ ấm và bú sữa mẹ đầy đủ trong giai đoạn đầu đời. Cần đảm bảo chuồng trại ấm áp, khô ráo, và có đủ ánh sáng. Lợn con cần được bú sữa mẹ ít nhất 6-8 lần mỗi ngày để đảm bảo dinh dưỡng cho lợn con và tăng cường sức đề kháng.

4.2. Cai Sữa Lợn Con Thức Ăn và Quản Lý

Việc cai sữa lợn con cần được thực hiện đúng thời điểm và đúng cách. Cần cung cấp thức ăn phù hợp cho lợn con sau khi cai sữa, đảm bảo dinh dưỡng cho lợn con đầy đủ và cân đối. Cần quản lý lợn con sau khi cai sữa chặt chẽ để tránh stress và bệnh tật.

4.3. Phòng Bệnh Cho Lợn Con Vắc Xin và Vệ Sinh

Phòng bệnh cho lợn con là biện pháp quan trọng để giảm tỷ lệ bệnh tật và nâng cao năng suất chăn nuôi. Cần tiêm phòng vắc xin cho lợn con đầy đủ và đúng lịch trình. Vệ sinh chuồng trại thường xuyên và định kỳ là biện pháp quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

V. Kết Quả và Hiệu Quả Chăm Sóc Lợn Tại Hợp Tác Xã

Việc áp dụng quy trình chăm sóc lợn nái và chăm sóc lợn con tại Hợp tác xã Non Tranh đã mang lại những kết quả tích cực. Năng suất sinh sản của lợn nái tăng lên, tỷ lệ bệnh tật ở lợn con giảm xuống, và hiệu quả chăn nuôi được nâng cao. Hiệu quả chăn nuôi lợn được thể hiện qua các chỉ số như số lượng lợn con cai sữa trên nái, trọng lượng lợn con khi cai sữa, và tỷ lệ sống của lợn con. Theo báo cáo của HTX Non Tranh, việc áp dụng quy trình chăm sóc khoa học đã giúp tăng lợi nhuận và giảm rủi ro trong chăn nuôi.

5.1. Năng Suất Sinh Sản Lợn Nái Tăng Lên

Số lượng lợn con cai sữa trên nái tăng lên nhờ việc chăm sóc lợn nái mang thai và sau sinh đúng cách. Dinh dưỡng cho lợn nái đầy đủ và cân đối giúp tăng khả năng sinh sản và chất lượng lợn con.

5.2. Tỷ Lệ Bệnh Tật ở Lợn Con Giảm Xuống

Việc tiêm phòng vắc xin cho lợn con đầy đủ và đúng lịch trình, cùng với việc vệ sinh chuồng trại thường xuyên, đã giúp giảm tỷ lệ bệnh tật ở lợn con. Phòng bệnh cho lợn con là biện pháp quan trọng để đảm bảo sức khỏe và tăng trưởng của đàn lợn.

5.3. Hiệu Quả Chăn Nuôi Lợn Được Nâng Cao

Hiệu quả chăn nuôi lợn được nâng cao nhờ việc áp dụng quy trình chăm sóc khoa học, giảm chi phí sản xuất, và tăng năng suất. Kinh nghiệm nuôi lợn của HTX Non Tranh cho thấy việc đầu tư vào chăm sóc và phòng bệnh là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả chăn nuôi cao.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Chăn Nuôi Lợn Non Tranh

Quy trình chăm sóc lợn nái và chăm sóc lợn con tại Hợp tác xã Non Tranh là một mô hình hiệu quả, có thể áp dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến quy trình để đáp ứng với những thách thức mới, như dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Hướng phát triển chăn nuôi lợn của HTX Non Tranh là tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, và bảo vệ môi trường. Theo định hướng của HTX Non Tranh, việc phát triển chăn nuôi bền vững là mục tiêu quan trọng để đảm bảo sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn trong tương lai.

6.1. Đánh Giá Ưu Điểm và Hạn Chế Của Quy Trình

Quy trình chăm sóc lợn nái và chăm sóc lợn con tại HTX Non Tranh có nhiều ưu điểm, như năng suất cao, tỷ lệ bệnh tật thấp, và hiệu quả chăn nuôi tốt. Tuy nhiên, quy trình cũng có một số hạn chế, như chi phí đầu tư ban đầu cao, và yêu cầu kỹ thuật cao.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Tiến Quy Trình Chăm Sóc

Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến quy trình chăm sóc lợn nái và chăm sóc lợn con để đáp ứng với những thách thức mới. Các giải pháp cải tiến bao gồm sử dụng thức ăn chất lượng cao, áp dụng công nghệ mới, và tăng cường kiểm soát dịch bệnh.

6.3. Định Hướng Phát Triển Chăn Nuôi Lợn Bền Vững

Hướng phát triển chăn nuôi lợn của HTX Non Tranh là tập trung vào việc phát triển chăn nuôi bền vững, bảo vệ môi trường, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Cần áp dụng các biện pháp quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả, sử dụng năng lượng tái tạo, và sản xuất các sản phẩm an toàn và chất lượng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, vừa cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho xã hội, vừa tạo nguồn phân bón cho trồng trọt và nguyên liệu phụ cho công nghiệp chế biến. Xu hướng chuyển đổi từ phương thức chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ, phân tán sang mô hình kinh tế trang trại tập trung quy mô lớn đang diễn ra mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, chăn nuôi tập trung mật độ cao đối mặt với thách thức lớn về an toàn dịch bệnh, đặc biệt là các hội chứng bệnh lý trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ, gây thiệt hại nghiêm trọng về năng suất và chất lượng đàn giống.

Nhằm đánh giá thực trạng cảm nhiễm bệnh và khảo sát hiệu quả của các giải pháp kỹ thuật thú y trong điều kiện thực tế, đề tài "Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị một số bệnh của lợn nái và lợn con theo mẹ tại Hợp tác xã chăn nuôi và trồng trọt tổng hợp Non Tranh xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên" đã được thực hiện.

Mục tiêu và yêu cầu của nghiên cứu được xác định cụ thể trong văn bản:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Đánh giá tình hình cảm nhiễm và hiệu quả của một số biện pháp phòng, trị bệnh trên đàn lợn chăn nuôi theo mô hình trang trại.
   • Góp phần bổ sung và hoàn thiện quy trình phòng, trị bệnh và nuôi dưỡng đàn lợn của cơ sở thực tập.

2. Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:

   • Nắm vững quy trình kỹ thuật phòng và trị bệnh trên đàn lợn nái nuôi con.
   • Nắm vững quy trình kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái và lợn con theo mẹ.
   • Thực hiện đầy đủ các quy định, nội quy an toàn sinh học tại cơ sở chăn nuôi.
   • Rèn luyện kỹ năng thực hành, nâng cao tay nghề và năng lực chuyên môn thú y.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (các giống Yorkshire, Landrace) và lợn con theo mẹ giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi; quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh thú y, phòng và trị bệnh.
• Phạm vi không gian: Trang trại thuộc Hợp tác xã chăn nuôi và trồng trọt tổng hợp Non Tranh, xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên (quy mô tổng diện tích 25 ha, khu sản xuất 6,5 ha với hơn 1.100 nái sinh sản).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu và theo dõi thực địa được tiến hành trong thời gian 6 tháng, từ ngày 18/11/2016 đến ngày 25/05/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên đặc tính sinh học, sinh lý sinh sản của gia súc và bệnh học thú y chuyên biệt trên lợn:

• Khái niệm và đặc điểm giống: Nghiên cứu tổng quan đặc tính ngoại hình và năng suất của hai giống lợn ngoại chủ lực là Yorkshire (tăng trọng bình quân 700 g/con/ngày, tỷ lệ nạc 56%, sinh 10–12 con/lứa) và Landrace (tăng trọng 750 g/con/ngày, tỷ lệ nạc 59%), cùng cơ sở tạo ưu thế lai thương phẩm giữa hai dòng thuần này.
• Cơ sở sinh lý sinh sản và sinh trưởng: Chu kỳ tính của lợn nái qua 4 giai đoạn (trước động dục, động dục, sau động dục, nghỉ ngơi); cơ chế rụng trứng (20–30 trứng/chu kỳ); hoạt động của thể vàng tiết hormone progesterone duy trì thai kỳ (thời gian mang thai trung bình 114 ngày); đặc điểm miễn dịch thụ động qua sữa đầu của lợn con sơ sinh.
• Bệnh học chuyên khoa: Cơ chế phát sinh và biểu hiện lâm sàng của các hội chứng bệnh ở lợn nái (đẻ khó, viêm tử cung với 3 thể: viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc; viêm vú do Staphylococcus spp., Arcanobacterium pyogenes, E. coli, Streptococcus spp.) và lợn con (tiêu chảy do E. coli, Salmonella; viêm phổi do Mycoplasma hyopneumoniae; viêm khớp do Streptococcus suis; dịch tiêu chảy cấp PED do virus Coronavirus sợi đơn type 1 và type 2).

Phương pháp nghiên cứu lâm sàng và kỹ thuật thực nghiệm được triển khai đồng bộ:

• Phương pháp chăn nuôi và thú y: Theo dõi trực tiếp từng cá thể nái và ổ lợn con; thực hiện quy trình vệ sinh tiêu độc, sát trùng chuồng trại; lập lịch tiêm phòng vắc xin; can thiệp thao tác kỹ thuật đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, thiến dịch hoàn, tiêm sắt, úm lợn con và truyền dịch.
• Phương pháp chẩn đoán và điều trị: Chẩn đoán lâm sàng qua triệu chứng, dịch tiết, thân nhiệt, phản xạ đau; áp dụng các phác đồ thuốc kháng sinh, trợ sức, kích thích co bóp tử cung và quy trình điều chế huyễn dịch auto vaccine ruột lợn dập dịch PED.
• Phương pháp thu thập và tính toán số liệu:

$$\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\text{Số con mắc bệnh}}{\text{Số con theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi (%)} = \frac{\text{Số con khỏi bệnh}}{\text{Số con điều trị}} \times 100$$

• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu thu thập được phân tích theo phương pháp thống kê sinh vật học chuyên ngành chăn nuôi - thú y và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel 2007.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc chuyển đổi phương thức sản xuất sang mô hình trang trại quy mô công nghiệp; phân tích áp lực dịch bệnh trên đàn nái sinh sản và lợn con; xác định 2 mục tiêu nghiên cứu và 4 yêu cầu kỹ thuật cần đạt được trong quá trình thực tập tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này mô tả chi tiết điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất của Hợp tác xã Non Tranh tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên (chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới gió mùa: mùa mưa từ tháng 4–9 có nhiệt độ trung bình 25–27°C, ẩm độ 83%, lượng mưa 1.726 mm; mùa khô từ tháng 10–3 năm sau có nhiệt độ 17–19°C, ẩm độ 80,8%, lượng mưa 299,2 mm). Cơ cấu nhân sự trang trại gồm 36 người (2 lao động gián tiếp, 34 lao động trực tiếp gồm 3 kỹ sư chăn nuôi, 30 công nhân, 1 thợ điện nước). Cơ sở vật chất gồm 6 chuồng đẻ, 2 chuồng bầu, 4 chuồng hậu bị, 1 chuồng cai sữa, trang bị hệ thống làm mát bằng quạt hút - tấm làm mát mùa hè và bóng hồng ngoại sưởi ấm mùa đông. Phần tổng quan cũng hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về sinh lý sinh sản, dinh dưỡng và bệnh lý truyền nhiễm ở lợn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương nêu rõ đối tượng khảo sát là đàn nái và lợn con 0–21 ngày tuổi tại trại Non Tranh trong khung thời gian từ 18/11/2016 đến 25/05/2017. Trình bày chi tiết các nội dung thực hiện gồm: quy trình chăm sóc dinh dưỡng theo tuần chửa; công tác đỡ đẻ, chăm sóc sơ sinh; lịch trình tiêm phòng vắc xin; các bước chẩn đoán bệnh lâm sàng; các phác đồ dùng thuốc đặc trị và công thức toán học tính toán các chỉ tiêu bệnh lý.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm và kết quả triển khai chuyên đề tại cơ sở:

• Quy trình dinh dưỡng cho lợn nái: Nái chửa tuần 1–12 ăn thức ăn 566 với định mức 2 kg/con/ngày (1 lần/ngày); nái chửa tuần 13–14 ăn thức ăn 566 mức 3–3,5 kg/con/ngày (1 lần/ngày); nái chửa tuần 15 trở đi ăn thức ăn 567 SF mức 3–3,5 kg/con/ngày (1 lần/ngày). Nái chờ đẻ chuyển chuồng trước 7–10 ngày, ăn 3 kg/ngày (chia 2 bữa); trước đẻ 3 ngày giảm xuống 1,5 kg/bữa; sau đẻ 2 ngày tăng dần 0,5–1 kg/ngày (nái gầy hoặc nuôi nhiều con tăng tối đa 2 kg/ngày). Lợn con 4–6 ngày tuổi tập ăn thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh 550 SF; cai sữa giai đoạn 21–26 ngày tuổi.
• Công tác vệ sinh thú y: Định kỳ phun Omnicide (tỷ lệ 1/3200) 2 lần/ngày; tháo tấm đan chuồng đẻ ngâm dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày, xịt rửa khung chuồng bằng NaOH loãng và dung dịch vôi xút; xử lý gầm chuồng bằng vôi bột khô trong 1 ngày trước khi lắp đan đón lợn mới.
• Lịch phòng bệnh bằng thuốc và vắc xin:

Đối tượng	Tuần/Ngày tuổi	Bệnh phòng	Thuốc / Chế phẩm	Đường đưa thuốc	Liều lượng
Lợn con	2–3 ngày tuổi	Thiếu sắt	Fe + B12	Tiêm bắp	1 ml/con
	3–6 ngày tuổi	Cầu trùng	Totrazil	Uống	1 ml/con
	16–18 ngày tuổi	Dịch tả	Coglapest	Tiêm bắp	2 ml/con
Lợn hậu bị	24 tuần tuổi	Tai xanh	PRRS	Tiêm bắp	2 ml/con
	25, 29 tuần tuổi	Khô thai	Pavo	Tiêm bắp	2 ml/con
	26 tuần tuổi	Dịch tả	Coglapest	Tiêm bắp	2 ml/con
	27, 30 tuần tuổi	Giả dại	Begonia	Tiêm bắp	2 ml/con
	28 tuần tuổi	Lở mồm long móng	Aftopor	Tiêm bắp	2 ml/con
Lợn nái chửa	10 tuần chửa	Dịch tả	Coglapest	Tiêm bắp	2 ml/con
	12 tuần chửa	Lở mồm long móng	Aftopor	Tiêm bắp	2 ml/con
Toàn đàn	Định kỳ T4, T8, T12	Giả dại	Begonia	Tiêm bắp	2 ml/con

• Tình hình cảm nhiễm bệnh: Khảo sát trên đàn lợn nái ghi nhận tỷ lệ đẻ khó chiếm 20,06%, viêm tử cung chiếm 16,98% (81/477 con) và viêm vú chiếm 11,03%. Trên đàn lợn con, tỷ lệ mắc tiêu chảy thông thường là 29,07% (107/368 con), viêm phổi chiếm 26,12% (99/379 con). Đặc biệt, trong đợt dịch tiêu chảy cấp bùng phát từ tháng 12/2016 đến tháng 3/2017, tỷ lệ lợn con mắc PED lên tới 70,73% (4.690/6.630 con).
• Hiệu quả điều trị: Phác đồ trị đẻ khó (tiêm Oxytocin 20 liều 3 ml kết hợp can thiệp cơ học) đạt tỷ lệ khỏi 98,83%; điều trị viêm tử cung (tiêm Oxytocin 20 liều 3 ml, Biogenta 1 ml/15–20 kg thể trọng/ngày, Vitamin B1 5 ml/30 kg thể trọng trong 3–6 ngày) đạt tỷ lệ khỏi 96,29%; điều trị viêm vú (tiêm Vetrimoxin 1 ml/10 kg thể trọng/lần/2 ngày kết hợp chườm nước muối ấm 10%) đạt tỷ lệ khỏi 88,23%.
• Quy trình dập dịch PED bằng auto vaccine: Sử dụng ruột non lợn con 1–3 ngày tuổi nhiễm bệnh nghiền nhỏ, hòa với 1 lít nước muối sinh lý và 6 g kháng sinh Amoxicillin + Colistin; cho nái hậu bị, nái cai sữa và nái mang thai dưới 13 tuần ăn liều 20–50 ml/con/lần (2 lần/ngày, liên tục 5–7 ngày). Tuyệt đối không cho nái mang thai trên 13 tuần hoặc nái đang nuôi con sử dụng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tác giả tổng kết các kết quả đạt được về năng suất chăn nuôi và tỷ lệ khống chế bệnh tật tại trang trại Non Tranh; đồng thời đưa ra các đề xuất duy trì nghiêm ngặt chế độ an toàn sinh học và khử trùng chuồng nuôi.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã thu thập và lượng hóa đầy đủ các chỉ tiêu kỹ thuật thực tế trong 6 tháng can thiệp trực tiếp tại cơ sở:

1. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh:

Nhóm bệnh	Số theo dõi (con)	Số mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số điều trị (con)	Số khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Lợn nái: Đẻ khó	294	59	20,06	59	58	98,83
Lợn nái: Viêm tử cung	477	81	16,98	81	78	96,29
Lợn nái: Viêm vú	154	17	11,03	17	15	88,23
Lợn con: Tiêu chảy thường	368	107	29,07	-	-	-
Lợn con: Viêm phổi	379	99	26,12	-	-	-
Lợn con: Dịch PED	6.630	4.690	70,73	-	-	-

2. Kết quả thực hiện các thao tác chăn nuôi - thú y:

• Chuẩn bị ô úm lợn con: 245 ô (đạt 100% yêu cầu kỹ thuật).
• Trực và đỡ đẻ: 273 ca đẻ với tổng số 2.975 lợn con sơ sinh an toàn (đạt 100%).
• Mài nanh, bấm số tai, cắt đuôi lợn con: 75 con (an toàn 100%).
• Bổ sung sắt (Fe-Dextran B12 10%): tiêm trực tiếp 75 con theo dõi (an toàn 100%) và tiêm mở rộng phòng bệnh thiếu sắt 168 con (đạt 100%).
• Nhỏ thuốc phòng cầu trùng lợn con: 234 con (an toàn 100%).
• Tiêm vắc xin dịch tả Coglapest cho lợn con: 1.230 con (an toàn 1.190 con, đạt 96,74%).
• Thiến lợn đực thương phẩm (5 ngày tuổi): 95 con (an toàn 100%).
• Xuất bán lợn con cai sữa (trên 5 kg): 3.970 con (an toàn 100%).
• Truyền dịch đường Glucose 5% hồi sức cho nái sau sinh: 5 ca (thành công 100%).

3. Giải pháp và đóng góp của đề tài:

• Kiểm chứng hiệu quả của quy trình phối hợp kỹ thuật: tiêm sắt kết hợp bấm số tai và cắt đuôi cùng thời điểm nhằm giảm stress cho lợn con.
• Chuẩn hóa phác đồ điều trị viêm tử cung bằng Biogenta kết hợp Oxytocin và Vitamin B1, nâng tỷ lệ hồi phục lên 96,29%.
• Đúc kết kinh nghiệm khống chế dịch tiêu chảy cấp PED quy mô công nghiệp: sử dụng vôi bột khô kiểm soát độ ẩm chuồng nuôi thay vì phun nước, kết hợp tạo miễn dịch đàn bằng huyễn dịch auto vaccine ruột lợn non đúng thời điểm sinh lý của nái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số hạn chế gắn liền với điều kiện khảo sát thực địa:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Trang trại Non Tranh) với thời gian theo dõi liên tục trong 6 tháng (từ tháng 11/2016 đến tháng 5/2017), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ biến động thời tiết của cả năm.
• Số lượng thực hiện một số thao tác kỹ thuật cá thể (như mài nanh, tiêm sắt, thiến) còn hạn chế so với tổng đàn sinh ra tại trại do việc phân công lao động chéo giữa các tổ chuồng đẻ.
• Nghiên cứu chưa tiến hành xét nghiệm huyết thanh học chuyên sâu để định lượng hiệu giá kháng thể mẹ truyền sau khi cho nái ăn auto vaccine PED, mà chủ yếu đánh giá qua triệu chứng lâm sàng và tỷ lệ sống sót của lợn con.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả phòng dịch PED và tỷ lệ bảo hộ kháng thể kéo dài của các lứa nái nhập thay thế đàn.
• Mở rộng khảo sát dịch tễ học và so sánh hiệu quả kinh tế của các phác đồ điều trị viêm tử cung, viêm vú trên các quy mô trang trại khác nhau tại khu vực trung du miền núi phía Bắc.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận cung cấp nhiều tư liệu thực tiễn có giá trị cho đào tạo và sản xuất:

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y; kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y chỉ đạo tuyến tại các trang trại nuôi lợn tập trung; chủ hộ chăn nuôi trang trại gia đình liên kết.
• Nội dung tham khảo giá trị:
  • Định mức thức ăn chi tiết theo tuần tuổi mang thai và thể trạng của nái sinh sản.
  • Lịch trình tiêm phòng vắc xin cụ thể cho 4 nhóm đàn: lợn con, lợn hậu bị, lợn nái chửa và lợn đực giống khai thác.
  • Kỹ thuật đỡ đẻ, thắt cuống rốn, làm ấm và chăm sóc sơ sinh hạn chế hao hụt đầu con.
  • Phác đồ điều trị các bệnh sinh sản thường gặp ở nái (đẻ khó, viêm tử cung, viêm vú) bằng các loại kháng sinh và thuốc trợ sức phổ biến trên thị trường.
  • Hướng dẫn kỹ thuật điều chế và kiểm soát chỉ định cho ăn auto vaccine đường ruột để dập dịch tiêu chảy cấp PED trong điều kiện trại kín.

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần ăn của lợn nái mang thai tại trang trại Non Tranh được điều chỉnh theo những giai đoạn nào?
Khẩu phần được chia làm 3 giai đoạn: từ tuần chửa 1 đến tuần 12 cho ăn thức ăn 566 với định mức 2 kg/con/ngày; từ tuần 13 đến tuần 14 cho ăn thức ăn 566 mức 3–3,5 kg/con/ngày; từ tuần 15 trở đi chuyển sang thức ăn 567 SF mức 3–3,5 kg/con/ngày (đều cho ăn 1 lần/ngày). Khi chuyển lên chuồng đẻ (trước 7–10 ngày), nái ăn 3 kg/ngày chia 2 bữa, trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày giảm xuống 1,5 kg/bữa.

2. Phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên lợn nái được tác giả áp dụng gồm những loại thuốc nào?
Phác đồ gồm: Tiêm bắp Oxytocin 20 (3 ml/con) để tăng co bóp tống dịch viêm; tiêm kháng sinh Biogenta (1 ml/15–20 kg thể trọng/lần/ngày); tiêm bổ trợ Vitamin B1 (5 ml/30 kg thể trọng). Liệu trình điều trị kéo dài liên tục từ 3 đến 6 ngày, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 96,29% (78/81 nái).

3. Quy trình điều chế và đối tượng sử dụng auto vaccine phòng chống dịch PED tại trại được quy định ra sao?
Chọn 1 lợn con 1–3 ngày tuổi nhiễm bệnh còn sống, lấy đoạn ruột non chứa dịch nghiền nhỏ, hòa 1 lít nước muối sinh lý và 6 g kháng sinh bột (Amoxicillin + Colistin). Huyễn dịch này cho 25–30 lợn nái ăn với liều 20–50 ml/con (2 lần/ngày, ăn liên tục 5–7 ngày). Chỉ định dùng cho: lợn hậu bị, lợn nái cai sữa và nái mang thai dưới 13 tuần. Tuyệt đối không cho nái mang thai trên 13 tuần hoặc nái đang nuôi con sử dụng.

4. Tỷ lệ mắc các bệnh phổ biến trên đàn lợn nái và lợn con tại cơ sở nghiên cứu là bao nhiêu?
Trên đàn nái: đẻ khó chiếm 20,06%, viêm tử cung chiếm 16,98%, viêm vú chiếm 11,03%. Trên đàn lợn con: tiêu chảy thông thường chiếm 29,07%, viêm phổi chiếm 26,12%. Trong giai đoạn trại bùng phát dịch PED (tháng 12/2016 – 3/2017), tỷ lệ lợn con mắc tiêu chảy cấp lên tới 70,73% (4.690/6.630 con).

5. Lịch tiêm phòng vắc xin cho lợn hậu bị tại trang trại Non Tranh bao gồm những mốc thời gian nào?
Lợn hậu bị được tiêm phòng theo các mốc tuần tuổi: 24 tuần tuổi tiêm vắc xin PRRS (Tai xanh); 25 và 29 tuần tuổi tiêm vắc xin Pavo (Khô thai); 26 tuần tuổi tiêm Coglapest (Dịch tả); 27 và 30 tuần tuổi tiêm Begonia (Giả dại); 28 tuần tuổi tiêm Aftopor (Lở mồm long móng). Tất cả đều tiêm bắp liều 2 ml/con.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Trọng Lợi đã phản ánh toàn diện và chi tiết quy trình chăn nuôi, chăm sóc và quản lý dịch bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại Hợp tác xã Non Tranh, tỉnh Thái Nguyên. Công trình cung cấp các dẫn liệu lâm sàng xác thực về tỷ lệ mắc bệnh, quy trình tiêm phòng vắc xin định kỳ và hiệu quả thực tế của các phác đồ điều trị bệnh sản khoa, hô hấp, tiêu hóa. Đặc biệt, quy trình kiểm soát dịch tiêu chảy cấp PED bằng an toàn sinh học kết hợp huyễn dịch auto vaccine được trình bày rõ ràng, mang lại giá trị tham khảo thực tiễn cao cho công tác thú y tại các trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng hiện nay chiếm một vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Chăn nuôi không những cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng cho con người mà còn cung cấp một lượng lớn phân bón cho ngành trồng trọt và một số sản phẩm phụ cho ngành công nghiệp chế biến. Những năm gần đây, chăn nuôi lợn ở nước ta đang trên đà phát triển mạnh mẽ về cả số lượng và chất lượng. kinh tế trang trại nói chung và chăn nuôi trang trại tư nhân nói riêng là sự đột phá tư duy, đột phá về phương thức sản xuất từ sản xuất nhỏ, phân tán sang sản xuất tập trung, quy mô lớn, sản xuất hàng hoá lớn theo nhu cầu của thị trường.

Chăn nuôi trang trại đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, ổn định, tạo ra khối lượng sản phẩm hàng hoá lớn, đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng cao của con người. Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi lợn nói chung và chăn nuôi lợn nái sinh sản nói riêng là dịch bệnh xảy ra nhiều, ảnh hưởng lớn đến năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm chăn nuôi. Để đánh giá tình hình cảm nhiễm bệnh cửa lợn trong điều kiện chăn nuôi trang trại và hiệu quả phòng, điều trị bệnh cho lợn chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị một số bệnh của lợn nái và lợn con theo mẹ tại Hợp Tác xã chăn nuôi và trồng trọt tổng hợp Non Tranh xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu - Đánh giá tình hình cảm nhiễm và hiệu quả của một số biện pháp phòng, trị bệnh trên đàn lợn chăn nuôi theo theo mô hình trang trại. 2 - Góp phần bổ sung quy trình phòng, trị bệnh và nuôi dưỡng đàn lợn của trai. Yêu cầu - Nắm vững quy trình phòng, trị bệnh trên đàn lợn nái nuôi con. - Nắm vững quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái nuôi con.

- Thực hiện tốt các yêu cầu, quy định tại cơ sở. - Chăm chỉ, học hỏi để năng cao kỹ thuật, tay nghề của cá nhân. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở thực tập 2.

Vị trí địa lý và đặc điểm khí hậu Trại lợn Non Tranh là một trại tư nhân nằm trên địa bàn xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh, Thái Nguyên. Xã Tân Thành là một xã thuộc huyện Phú Bình, giáp với xã Hợp Tiến của huyện Đồng Hỷ ở phía Bắc và Đông Bắc, giáp với xã Tam Tiến của huyện Yên Thế thuộc tỉnh Băc Giang ở phía Bông, giáp với xã Tân Hòa ở phía Nam và Đông Nam, giáp với xã Tân Kim ở phía Tây. Nhìn chung trại được đặt ở vị trí khá thuận lợi để phát triển do cách xa khu công nghiệp, khu dân cư, bệnh viện, trường học, cách xa trục đường quốc lộ chính 7 km nên công tác phòng bệnh khá thuận lợi. Tuy nhiên việc giao thông, trao đổi sản phẩm, hàng hóa gặp đôi chút khó khăn.

Phú Bình là một huyện thuộc tỉnh Thái Nguyên trong khu vực trung du miền núi phía Bắc, chịu ảnh hưởng rõ rệt của khí hậu nhiệt đới gió mùa. Nóng ẩm mưa nhiều về mùa hè, lạnh, ẩm về mua Đông và Xuân. Điều này cũng ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe, khả năng đề kháng bệnh của gia súc. Mùa mưa : nóng ẩm mưa nhiều (từ tháng 4 đến tháng 9), nhiệt độ trung bình từ 25- 270 C, độ ẩm trung bình đạt 83%, tổng lượng mưa đạt 1726mm.