Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nước ta đang phát triển mạnh mẽ theo hướng trang trại và hộ gia đình. Chăn nuôi lợn ngày càng chiếm một vị trí quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam. Nó đã góp phần rất lớn vào tăng trưởng kinh tế nông thôn nước ta. Không chỉ để phục vụ cho tiêu dùng, nâng cao chất lượng bữa ăn hàng ngày mà còn phải tiến tới xuất khẩu với số lượng lớn.
Là nguồn cung cấp thực phẩm với tỉ trọng cao và chất lượng tốt cho con người, là nguồn cung cấp phân bón cho ngành trồng trọt và là nguồn cung cấp các sản phẩm phụ như: da, mỡ,.cho ngành công nghiệp chế biến. Với vị trí quan trọng hàng đầu trong việc cung cấp một lượng thực phẩm lớn cho tiêu dùng của người dân, nên chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đang được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm đến việc phát triển. Nhờ vậy, công tác lai tạo giống cũng được triển khai và thu được nhiều kết quả to lớn như: Tạo ra các giống lợn có tầm vóc lớn, sinh trưởng nhanh, tỉ lệ nạc cao. Bên cạnh đó là việc áp dụng phương thức chăn nuôi theo hướng công nghiệp, quy mô chăn nuôi lớn, áp dụng các biện pháp kĩ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng tiên tiến, chế biến thức ăn chất lượng cao, các loại thức ăn thay thế, thức ăn bổ sung, phối hợp khẩu phần ăn có đầy đủ các chất dinh dưỡng.
Trong đó, công tác thú y đã được đặc biệt chú ý đến. Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi lợn nái sinh sản là dịch bệnh còn xảy ra phổ biến gây nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi trong các trang trại cũng như nuôi nhỏ lẻ tại các hộ gia đình. Đối với lợn nái nhất là lợn ngoại được chăn nuôi theo phương thức công nghiệp cho nên tỷ lệ mắc bệnh sinh sản ngày càng nhiều hơn do khả năng thích nghi của đàn c 2 lợn nái với điều kiện ngoại cảnh nước ta còn kém. Mặt khác trong quá trình sinh đẻ lợn nái dễ bị nhiễm các vi khuẩn như Streptococcus, E.coli… xâm nhập và gây nhiễm trùng và dễ mắc các bệnh như viêm tử cung, hội chứng mất sữa, bại liệt đây là các loại bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của lợn mẹ.
Bệnh tuy không xảy ra ồ ạt nhưng gây thiệt hại lớn cho lợn nái: gây chết thai, lưu thai, sẩy thai…nghiêm trọng hơn bệnh vẫn âm thầm làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn ngành chăn nuôi lợn. Với mục đích góp phần năng cao khả năng sinh sản của đàn lợn, nâng cao hiệu quả của điều trị bệnh, tiết kiệm chi phí nái nuôi tại trại Nguyễn Ngọc Hùng – Lương Sơn – Thái Nguyên. Từ thực tế đó tôi tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại trại Nguyễn Ngọc Hùng, Lương Sơn, Thái Nguyên”. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề 1.
Mục đích của chuyên đề - Nắm được quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản. -Nắm được các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai. - Nắm được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. Yêu cầu của chuyên đề - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại.
- Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái nuôi tại trại. - Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn nái sinh sản và áp dụng được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng. c 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập.
Điều kiện tự nhiên. * Vị trí địa lý Trại lợn gia đình nhà ông Nguyễn Ngọc Hùng được xây dựng trên khu đất đồi tại xóm Sau, xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Toàn bộ trang trại có tổng diện tích 6ha. * Đất đai: Xã Lương Sơn là một xã miền núi trung du nên sản xuất nông nghiệp là chính, cây trồng chủ yếu là cây lúa nên chăn nuôi phát triển góp phần nâng cao đời sống của cán bộ công nhân viên trong trại nói riêng và trong toàn vùng nói chung.
Toàn bộ trại có diện tích 6.ha trong đó: - Đất trồng cây: 3. - Đất xây dựng: 2. - Đất ao: 1000m2 * Giao thông: Đường vào xã đã được dải nhựa hoàn toàn, đường thôn xóm đã được bê tông hóa. Với hệ thống giao thông như vậy rất thuận lợi cho việc trao đổi, vận chuyển hàng hóa, tiêu thụ sản phẩm… * Khí hậu: Tỉnh Thái Nguyên là một tỉnh miền núi trung du có khí hậu rất phù hợp cho ngành nông nghiệp phát triển.
Trang trại gia đình ông Nguyễn Ngọc Hùng nằm trong xã Lương Sơn thuộc vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa. Mùa hè mưa nhiều kéo dài từ tháng c 4 4 tới tháng 9: nhiệt độ trung bình (21oC - 29oC). Mùa lạnh, mưa ít từ tháng 10 tới tháng 3 năm sau: nhiệt độ trung bình (13,5oC - 24,8oC). Tổng số giờ nắng trong năm 1.800 giờ, lượng mưa trung bình hàng năm 1.800mm, độ ẩm tương đối trung bình 85 - 90%.
Với điều kiện khí hậu như vậy nhìn chung thuận lợi cho phát triển nông nghiệp cả về trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, vẫn có những giai đoạn khí hậu thay đổi thất thường như lũ lụt, hạn hán cũng ảnh hưởng xấu đến chăn nuôi cũng như trồng trọt. Điều kiện kinh tế - xã hội. - Cơ cấu tổ chức của trại: Trại có đội ngũ công nhân giỏi, yêu nghề, đã có kinh nghiệm trong nghề.
Đặc biệt trại có đội ngũ kỹ thuật giỏi, giàu kinh nghiệm thực tế và ban lãnh đạo năng động, nhiệt tình, có năng lực. Toàn trại có 08 người với cơ cấu tổ chức như sau: - Ban lãnh đạo gồm. + Một chủ trại: là người chăn nuôi lâu năm, giàu kinh nghiệm, chịu trách nhiệm điều hành chung. + Một kỹ sư trưởng: là kỹ sư chăn nuôi chịu trách nhiệm điều hành sản xuất, kiêm kế toán và thủ quỹ.
- Công nhân chia làm 3 tổ: + Tổ ca ngày: 4 người gồm 4 công nhân. + Tổ ca đêm: 1 người. + Tổ bảo vệ: 1 người. - Cơ sở vật chất kỹ thuật: + Hệ thống chuồng trại: Khu sản xuất của trại được đặt trên một khu đất cao ráo, dễ thoát nước và tách với khu hành chính, hộ gia đình.
Chuồng trại được xây dựng theo c 5 hướng Đông Nam, đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Xung quanh trại có tường rào bao bọc, cổng ra vào trại và các nơi sản xuất có hố sát trùng riêng. Khu vực dành cho chăn nuôi 2.000m2 và được bố trí như sau: Khu chuồng phối và chuồng bầu: 1 dãy chuồng. Khu chuồng đẻ: 1 dãy chuồng.
Khu chuồng thịt: 3 dãy chuồng. Ngoài ra, trại còn có phòng trực, văn phòng. Hệ thống chuồng trại ở đây được xây dựng theo thiết kế đảm bảo yêu cầu khép kín kết hợp hầm Biogas tận dụng chất thải trong chăn nuôi để chăm sóc vườn cây trong trang trại. Hệ thống chuồng lồng, nền sàn bê tông cho lợn nái và sàn nhựa cho lợn con, hệ thống cung cấp nước uống tự động.
Hệ thống che chắn kín đáo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Hệ thống máng ăn công nghiệp. Trại có tường rào bao quanh nhằm ngăn chặn dịch bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào khu chăn nuôi. Hệ thống nước sạch được lấy từ giếng nước khoan để tắm cho lợn và rửa chuồng hàng ngày.
+ Các công trình phụ trợ: Ngay cạnh khu vực sản xuất có một phòng kỹ thuật, một kho cám, một phòng thuốc và một phòng trực của cán bộ công nhân viên, một nhà để máy phát điện. Trong đó phòng kỹ thuật được trang bị đầy đủ các dụng cụ như: xi lanh, panh, dao mổ, kìm bấm tai, kìm cắt đuôi, cân, bình phun thuốc sát trùng, kính hiển vi, tủ lạnh, nồi để nấu nước cất… Phòng thuốc là nơi để thuốc thú y và các loai vaccxine. Nhà kho là nơi để cám cho lợn, trại có 2 bể nước, 4 giếng khoan và 7 máy bơm nước phục vụ cho việc cung cấp nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt. Thuận lợi, khó khăn 2.1 Thuận lợi - Trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông.
- Đội ngũ quản lý, cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc. - Công nhân có tay nghề cao, năng động, nhiệt tình và có trách nhiệm với công việc. - Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, do đó rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay.2 Khó khăn - Dịch bệnh diễn biến phức tạp nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh cao. - Giá thức ăn chăn nuôi mỗi ngày một tăng khiến chi phí thức ăn tăng cao gây ảnh hưởng tới chăn nuôi của trang trại.
Tình hình sản xuất tại cơ sở thực tập - Đối với chăn nuôi: năm 2010 trại bắt đầu đi vào hoạt động với quy mô 80 nái, 1 lợn đực giống với hệ thống chuồng trại hiện đại và khá hoàn chỉnh. Kết quả sản xuất lợn con trong 3 năm trở lại đây như sau: Năm 2014: 150 con Năm 2015: 160 con Năm 2016: 180 con - Đối với công tác thú y Công tác phòng bệnh: Là cơ sở chăn nuôi theo phương thức công nghiệp nên tiêu chí "phòng bệnh hơn chữa bệnh" luôn được phòng kỹ thuật trại đặt lên hàng đầu. Phòng bệnh đóng vai trò là chủ yếu trong công tác thú y, còn chữa bệnh chỉ là giải c 7 pháp tình thế khi có dịch xảy ra, việc phòng bệnh được tiến hành thường xuyên, định kỳ theo nội dung cụ thể sau: + Thực hiện triệt để công tác vệ sinh phòng bệnh bằng phương pháp sinh học như trồng cây xanh xung quanh trại để cải thiện môi trường, có hố vôi sát trùng, phát cỏ xung quanh chuồng… + Định kỳ tiêm phòng cho đàn lợn bằng vaccine theo quy định tiêm phòng như sau: Bảng 2.