Khóa luận chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Bùi Mạnh Cường, Bắc Ninh

Luận văn trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, Thuận Thành, Bắc Ninh.

• Tác giả: Lý Thu Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Quyên
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.2. Điều kiện cơ sở vật chất nơi thực tập
• 2.3. Tổng quan tài liệu và các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến chuyên đề
• 2.4. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái đẻ và lợn nái nuôi con
• 2.4.1. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ
• 2.4.2. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái nuôi con
• 2.5. Đặc điểm của lợn con giai đoạn theo mẹ
• 2.5.1. Đặc điểm về sinh trưởng
• 2.5.2. Đặc điểm về cơ quan tiêu hóa
• 2.5.3. Đặc điểm của bộ máy tiêu hóa lợn con
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Đối tượng và phạm vi tiến hành
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kết quả đánh giá tình hình sản xuất chăn nuôi tại trại
• 4.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho lợn nái và lợn con theo mẹ nuôi tại trại lợn của ông Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 4.3. Kết quả trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái tại trại trong thời gian thực tập
• 4.4. Kết quả theo dõi quá trình đẻ của đàn lợn nái tại trại trong thời gian thực tập
• 4.5. Một số chỉ tiêu kỹ thuật của đàn lợn nái sinh sản của trại qua 6 tháng thực tập
• 4.6. Kết quả thực hiện các biện pháp phòng bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 4.7. Công tác vệ sinh phòng bệnh
• 4.8. Kết quả phòng bệnh cho đàn lợn con theo mẹ tại trại bằng thuốc và vắc xin
• 4.9. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh ở đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 4.10. Tình hình mắc bệnh ở đàn lợn nái sinh sản và lợn con của trại
• 4.11. Kết quả điều trị bệnh ở đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 4.12. Kết quả thực hiện các công việc khác
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quy trình chăm sóc lợn nái

Quy trình chăm sóc lợn nái là một phần quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe và năng suất của lợn mẹ và lợn con. Theo Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), việc chăm sóc lợn nái cần được thực hiện một cách cẩn thận, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau khi đẻ. Trước khi lợn đẻ, cần chuẩn bị chuồng trại sạch sẽ, khô ráo và ấm áp. Việc theo dõi sức khỏe lợn mẹ trong 3 ngày đầu sau khi đẻ là rất cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề bất thường. Cần có các dụng cụ hỗ trợ như vải sạch, cồn Iode, và Oxytoxin để đảm bảo quá trình đẻ diễn ra thuận lợi. Sau khi lợn đẻ, cần bổ sung nước sạch cho lợn mẹ và không cho ăn ngay để tránh viêm vú. Quy trình chăm sóc này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mẹ mà còn quyết định đến tỷ lệ sống của lợn con.

1.1. Chăm sóc lợn nái sau sinh

Chăm sóc lợn nái sau sinh là một yếu tố quan trọng trong quy trình nuôi dưỡng. Theo Lê Hồng Mận (2002), sau khi lợn mẹ sinh con, cần phải rửa sạch âm hộ và vú bằng nước ấm để đảm bảo vệ sinh. Việc giữ ấm cho lợn con là rất cần thiết, vì lợn con dễ bị lạnh và mắc bệnh. Cần có đèn sưởi ấm và đảm bảo chuồng nuôi khô ráo. Lợn mẹ cần được cung cấp nước sạch và thức ăn hợp lý để phục hồi sức khỏe và đảm bảo khả năng tiết sữa. Việc theo dõi sức khỏe lợn mẹ trong giai đoạn này sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề như viêm vú hay mất sữa, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.

II. Nuôi dưỡng lợn nái sinh sản

Nuôi dưỡng lợn nái sinh sản là một quy trình phức tạp, yêu cầu sự chú ý đến chế độ ăn uống và điều kiện sống. Theo Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), thức ăn cho lợn nái cần có giá trị dinh dưỡng cao và dễ tiêu hóa. Một tuần trước khi lợn đẻ, lượng thức ăn cần được giảm dần để chuẩn bị cho quá trình sinh sản. Sau khi lợn đẻ, khẩu phần ăn cần được điều chỉnh để đảm bảo lợn mẹ có đủ sữa cho lợn con. Việc cung cấp thức ăn hợp lý không chỉ giúp lợn mẹ phục hồi sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn con. Cần theo dõi thường xuyên để điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe của lợn mẹ.

2.1. Dinh dưỡng cho lợn nái

Dinh dưỡng cho lợn nái là yếu tố quyết định đến sức khỏe và năng suất sinh sản. Theo Lê Hồng Mận (2002), khẩu phần ăn của lợn nái cần đảm bảo đầy đủ các thành phần dinh dưỡng, đặc biệt là protein và vitamin. Lượng thức ăn cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh sản. Trong giai đoạn nuôi con, lợn nái cần được cho ăn nhiều hơn để đảm bảo đủ sữa cho lợn con. Việc theo dõi tình trạng cơ thể của lợn mẹ sẽ giúp điều chỉnh khẩu phần ăn một cách hợp lý, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

III. Phòng trị bệnh cho lợn nái

Phòng trị bệnh cho lợn nái là một phần không thể thiếu trong quy trình chăm sóc. Theo các nghiên cứu, lợn nái thường gặp phải nhiều bệnh tật, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất. Việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh như tiêm phòng vắc xin, vệ sinh chuồng trại và theo dõi sức khỏe định kỳ là rất quan trọng. Cần có kế hoạch phòng bệnh cụ thể để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho lợn nái và lợn con. Việc phát hiện sớm các triệu chứng bệnh sẽ giúp có biện pháp điều trị kịp thời, từ đó bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn.

3.1. Các bệnh thường gặp ở lợn nái

Các bệnh thường gặp ở lợn nái bao gồm viêm vú, viêm tử cung và các bệnh truyền nhiễm khác. Theo nghiên cứu, viêm vú là một trong những bệnh phổ biến nhất, ảnh hưởng đến khả năng tiết sữa của lợn mẹ. Việc theo dõi sức khỏe lợn nái thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm các triệu chứng của bệnh. Cần có các biện pháp điều trị kịp thời và hiệu quả để đảm bảo sức khỏe cho lợn mẹ và lợn con. Việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Mạnh Cường đã cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng các kiến thức khoa học vào thực tiễn chăn nuôi. Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo sức khỏe cho đàn lợn. Các biện pháp chăm sóc và phòng bệnh cần được thực hiện một cách đồng bộ và liên tục. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng rộng rãi trong các trang trại chăn nuôi khác, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, đóng góp nguồn thực phẩm thiết yếu và tạo sinh kế quan trọng cho các nông hộ cũng như các trang trại quy mô công nghiệp. Trong mô hình chăn nuôi lợn khép kín, khâu chăm sóc, nuôi dưỡng và kiểm soát dịch bệnh trên đàn lợn nái sinh sản cùng lợn con theo mẹ có ý nghĩa quyết định đến năng suất sinh sản, số con cai sữa và hiệu quả kinh tế của toàn bộ cơ sở chăn nuôi.

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Thu Thảo (ngành Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thu Quyên) thực hiện đề tài: "Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh". Đề tài được triển khai trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam chịu áp lực lớn từ dịch Lở mồm long móng (bùng phát cuối năm 2018) và Dịch tả lợn châu Phi (xâm nhiễm và bùng phát từ tháng 2 năm 2019), đòi hỏi các trang trại phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật và an toàn sinh học.

Mục tiêu của đề tài:

1. Đánh giá tình hình chăn nuôi tại cơ sở thực tập.
2. Học và thực hành thành thạo quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ.
3. Thực hiện thành thạo quy trình phòng và trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Đàn lợn nái sinh sản (nái hậu bị, nái chửa, nái đẻ/nuôi con) và đàn lợn con theo mẹ.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn của ông Bùi Mạnh Cường tại thôn Nghiễm Dương, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (diện tích 24.896 m², hợp tác cung ứng giống, thức ăn và thuốc thú y với Công ty Cổ phần De Heus Việt Nam).
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 18 tháng 05 năm 2019 đến ngày 18 tháng 11 năm 2019 (thời gian theo dõi 6 tháng liên tục).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và kiến thức chuyên ngành

Tác giả tổng quan hệ thống cơ sở lý thuyết chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y phục vụ cho việc thực hành và đánh giá:

• Đặc điểm sinh lý sinh dục và chu kỳ động dục của lợn nái: Cơ chế thành thục về tính (lợn ngoại từ 6–8 tháng tuổi, khối lượng 100–110 kg; lợn nội từ 4–5 tháng tuổi, khối lượng 40–50 kg) so với thành thục về thể vóc; chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (dao động 18–22 ngày) trải qua 4 giai đoạn: trước động dục (2–3 ngày), động dục (2–3 ngày), sau động dục (1 ngày) và giai đoạn yên tĩnh; quy luật rụng trứng (24–30 giờ sau khi bắt đầu động dục) làm căn cứ xác định thời điểm phối giống thích hợp.
• Đặc điểm sinh lý tiết sữa: Tuyến sữa gồm phần phân tiết và phần dẫn sữa; quy luật tiết sữa theo cơ chế thần kinh - thể dịch gồm 3 pha khi lợn con bú (pha ngậm và thúc vú 80–100 giây, pha nằm im 20 giây, pha mút vú 20 giây).
• Đặc điểm sinh lý lợn con theo mẹ: Cơ quan tiêu hóa chưa hoàn thiện, thiếu hụt acid chlohydric tự do và men tiêu hóa trong giai đoạn sơ sinh; khả năng điều tiết thân nhiệt kém (thân nhiệt giảm 5–10°C ngay sau sinh, cần duy trì úm ở 35°C lúc sơ sinh và giảm dần về 21°C vào ngày thứ 8); khả năng miễn dịch hoàn toàn thụ động phụ thuộc vào việc bú sữa đầu trong 7 ngày đầu.
• Bệnh học sinh sản và bệnh lợn con: Cơ chế bệnh sinh, triệu chứng và hậu quả của các bệnh phổ biến gồm viêm tử cung (thể viêm nhờn, viêm mủ, viêm mủ lẫn máu; tác nhân E. coli, Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica), viêm vú (Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae), hội chứng MMA (viêm tử cung - viêm vú - mất sữa), bệnh sát nhau và bệnh cầu trùng, phân trắng ở lợn con.

Phương pháp nghiên cứu và theo dõi thực tế

• Phương pháp thu thập số liệu trang trại: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ sổ sách lưu trữ của phòng kế toán và nhật ký kỹ thuật của trại giai đoạn 2017–2019; phỏng vấn trực tiếp chủ trại, quản lý, kỹ thuật viên De Heus và công nhân.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng và kỹ thuật: Trực tiếp tham gia thao tác chăn nuôi, theo dõi quá trình động dục, quy trình thụ tinh nhân tạo (liều tinh 80–100 ml, hoạt lực 1,5–2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng), trực tiếp đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, thiến hoạn, tiêm sắt, tiêm vắc xin và phát hiện bệnh lý thông qua kiểm tra thân nhiệt (nhiệt kế trực tràng), kiểm tra dịch tiết âm đạo (đèn soi, mỏ vịt) và quan sát phân, nước tiểu.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính tỷ lệ phần trăm (tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ đẻ khó, số con trung bình/lứa) bằng phần mềm Microsoft Excel 2007.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của ngành chăn nuôi lợn trong nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, tầm quan trọng của việc kết hợp lý thuyết với thực tế sản xuất thông qua học phần thực tập tốt nghiệp. Xác định rõ mục tiêu nắm vững quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng trị bệnh trên đàn nái sinh sản và lợn con tại cơ sở chăn nuôi thực tế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trại lợn Bùi Mạnh Cường nằm tại thôn Nghiễm Dương, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (vùng ngã ba giáp ranh Bắc Ninh - Hải Dương - Hưng Yên, giao thông thuận lợi qua Quốc lộ 38). Điều kiện khí hậu mang đặc trưng nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, nhiệt độ trung bình năm 23,3°C, lượng mưa trung bình 1.400–1.600 mm, độ ẩm trung bình 83%.
• Cơ sở hạ tầng và tổ chức: Tổng diện tích 24.896 m², quy hoạch gồm khu điều hành và khu sản xuất với 6 chuồng đẻ, 1 chuồng phối (có hệ thống silo và máng ăn tự động), 4 chuồng cai sữa, 5 chuồng thịt, 2 chuồng cách ly; 2 nhà an thai thiết kế theo mẫu chuồng Hà Lan (nuôi theo nhóm/group); phòng pha tinh có kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt; hệ thống xử lý chất thải bằng hầm biogas. Nhân sự gồm 1 chủ trại, 1 quản lý, 1 kế toán, 2 cán bộ kỹ thuật De Heus, 3 tổ trưởng, 13 công nhân, 1 bảo vệ và 6 sinh viên thực tập.
• Tổng quan nghiên cứu: Tổng thuật các kết quả nghiên cứu trong nước (Trần Văn Phùng, Lê Hồng Mận, Phạm Sỹ Lăng, Trần Ngọc Bích...) và quốc tế (Babara Straw, Paul Hughes, James Tilton, Urban, Pierre Brouillt, A.Trekaxova...) về kỹ thuật dinh dưỡng theo giai đoạn, cơ chế tiết sữa, giải phẫu sinh lý và các phác đồ điều trị viêm nhiễm đường sinh sản.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Xác định đối tượng thực nghiệm, quy trình phối giống nhân tạo 3 lần/chu kỳ, quy trình định mức thức ăn cho nái chờ đẻ theo lứa (cám 3060: hậu bị 2,2 kg/ngày; lứa 2–4 ăn 3,5 kg/ngày; nái dạ từ lứa 5 trở đi ăn 5 kg/ngày; giảm ăn 0,5 kg/bữa trước đẻ 4 ngày). Quy trình chăm sóc lợn con theo ngày tuổi (1 ngày: mài nanh, cắt đuôi, tiêm 2 ml sắt MD FeB12 + 1 ml kháng sinh Baytril; 2–3 ngày: uống 1 ml Totrazuril 5% hoặc Diacoxin 5%; 4–6 ngày: tập ăn cám 9271; 5–7 ngày: thiến đực; 16–18 ngày: tiêm vắc xin dịch tả; 21 ngày: cai sữa).

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

• Phân tích biến động quy mô đàn lợn của trang trại trong 3 năm (2017–2019), chỉ ra tác động của dịch bệnh và công tác chọn lọc loại thải nái kém chất lượng.
• Tổng kết khối lượng công việc sinh viên trực tiếp thực hiện: chăm sóc 24 nái hậu bị, 43 nái chửa, 96 nái đẻ và 1.109 lợn con theo mẹ.
• Thống kê tỷ lệ đẻ bình thường và đẻ khó trên 96 nái theo dõi (86 con đẻ bình thường chiếm 89,59%; 10 con đẻ khó chiếm 10,41%), phân tích nguyên nhân đẻ khó do chăm sóc, dinh dưỡng quá mức gây béo, khung chậu hẹp, hoặc do thai quá to/ngôi thai nghịch.
• Đánh giá chỉ tiêu sinh sản: tổng số 1.109 lợn con sinh ra từ 96 nái đẻ, đạt năng suất trung bình 11,55 con/lứa/nái.
• Trình bày việc thực hiện quy trình an toàn sinh học, khử trùng sát trùng chuồng trại định kỳ, quy trình tiêm phòng vắc xin và sử dụng thuốc thú y phòng bệnh.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về việc hoàn thành các mục tiêu thực tập, mức độ đáp ứng của quy trình kỹ thuật tại trại và kiến nghị nâng cao hiệu quả chăn nuôi, kiểm soát dịch bệnh.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng từ văn bản

1. Tình hình phát triển đàn lợn của trại Bùi Mạnh Cường (2017 – 2019):

Năm	Lợn đực giống (con)	Lợn nái sinh sản (con)	Lợn hậu bị (con)	Lợn con (con)	Tổng đàn (con)
2017	7	478	120	5.927	6.532
2018	4	650	150	8.060	8.864
2019 (5 tháng cuối năm)	6	547	112	6.382	7.047

Ghi chú: Quy mô đàn năm 2019 có sự sụt giảm so với năm 2018 do trang trại thực hiện loại thải các nái có năng suất sinh sản kém và chịu ảnh hưởng chung từ áp lực dịch tả lợn châu Phi tại địa phương.

2. Khối lượng lợn trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng qua 6 tháng thực tập:

Tháng	Lợn nái hậu bị (con)	Lợn nái chửa (con)	Lợn nái đẻ (con)	Lợn con theo mẹ (con)
06/2019	0	0	32	356
07/2019	0	0	32	382
08/2019	0	0	32	371
09/2019	24	43	0	0
10/2019	0	43	0	0
11/2019	0	43	0	0
Tổng cộng	24	43	96	1.109

3. Theo dõi diễn biến quá trình đẻ và năng suất sinh sản trên 96 nái:

Tháng	Số nái đẻ theo dõi	Đẻ bình thường (con)	Tỷ lệ đẻ bình thường (%)	Đẻ khó can thiệp (con)	Tỷ lệ đẻ khó (%)	Tổng số lợn con sinh ra (con)	Số con TB / lứa / nái (con)
06/2019	32	29	90,63	3	9,37	356	11,13
07/2019	32	30	93,75	2	6,25	382	11,94
08/2019	32	27	84,38	5	15,62	371	11,59
Tổng	96	86	89,59	10	10,41	1.109	11,55

Giải pháp và bài học kinh nghiệm từ thực tiễn sản xuất

• Kỹ thuật dinh dưỡng nái chửa và nái đẻ: Cần căn cứ chính xác vào thể trạng, lứa đẻ để điều chỉnh lượng thức ăn. Hạn chế dư thừa năng lượng/tinh bột trong giai đoạn mang thai nhằm giảm thiểu hiện tượng thai quá to và nái quá béo dẫn đến đẻ khó; giảm thức ăn trước đẻ 4 ngày và tăng dần khẩu phần sau đẻ từ 0,5–1,0 kg/ngày (chia 3 bữa).
• Quy trình đỡ đẻ và can thiệp: Chỉ tiêm Oxytocin khi cổ tử cung đã mở hoàn toàn và cơn rặn yếu; tuyệt đối không tiêm khi lợn nái có biểu hiện rặn dữ dội kèm co chân (nguy cơ thai nằm ngang làm tắc đường sinh dục); chủ động sát trùng dụng cụ và tay đỡ đẻ, không để nái ăn nhau thai nhằm tránh rối loạn tiêu hóa và viêm vú, mất sữa.
• Kỹ thuật chăm sóc lợn con: Thực hiện úm nhiệt nghiêm ngặt theo ngày tuổi; cho lợn con tập ăn sớm từ 4–6 ngày tuổi bằng thức ăn chuyên dụng (mã 9271 của De Heus) giúp hoàn thiện hệ tiêu hóa, rút ngắn thời gian nuôi con và tiến hành cai sữa sớm ở 21 ngày tuổi (3 tuần tuổi).

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ số kỹ thuật sinh sản thực tế tại một trang trại chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn (trên 7.000 đầu lợn) có liên kết chuỗi với doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi quốc tế (De Heus). Dữ liệu phản ánh chân thực các rủi ro sản xuất (tỷ lệ đẻ khó 10,41%) và hiệu quả quản lý quy trình an toàn sinh học trong giai đoạn cao điểm dịch bệnh năm 2019.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Số liệu theo dõi chi tiết về quá trình đẻ và lợn con theo mẹ tập trung chủ yếu trong 3 tháng đầu của kỳ thực tập (tháng 6, 7, 8/2019 trên 96 nái đẻ); các tháng sau sinh viên chuyển phân công sang dãy nái hậu bị và nái chửa. Đề tài chủ yếu tiến hành quan sát lâm sàng và thống kê sản xuất thực địa, chưa có điều kiện thực hiện các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu trong phòng thí nghiệm để định danh chi tiết chủng vi khuẩn kháng thuốc.
• Hướng tiếp tục: Mở rộng theo dõi chu kỳ sinh sản khép kín qua nhiều lứa đẻ liên tiếp trên cùng một đàn nái; theo dõi sâu hơn chỉ tiêu tăng trọng của đàn con từ giai đoạn cai sữa đến xuất chuồng; đánh giá chi tiết hiệu quả kinh tế của các phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp hộ lý phục hồi đối với hội chứng MMA tại cơ sở.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y: Tham khảo quy trình tổ chức thực tập tốt nghiệp, phương pháp thu thập và xử lý nhật ký kỹ thuật tại trang trại quy mô lớn; học hỏi kỹ thuật thụ tinh nhân tạo, thao tác đỡ đẻ, xử lý sát nhau và lịch phòng bệnh bằng thuốc/vắc xin cho lợn con.
• Kỹ thuật viên và chủ trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo mô hình bố trí chuồng an thai nuôi nhóm kiểu Hà Lan kết hợp máng ăn silo tự động; áp dụng quy trình định mức cám nái chờ đẻ (mã 3060) và cám tập ăn (mã 9271), cùng quy trình cai sữa sớm ở 21 ngày tuổi nhằm tối ưu hóa năng suất đàn nái ngoại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Định mức cho ăn đối với lợn nái chờ đẻ tại trại Bùi Mạnh Cường được quy định như thế nào theo lứa đẻ?
Trả lời: Theo quy trình của trại, nái chờ đẻ sử dụng thức ăn mã 3060 cho ăn 2 lần/ngày với định mức: nái hậu bị ăn 2,2 kg/ngày/con; nái từ lứa 2 đến lứa 4 ăn 3,5 kg/ngày/con; nái dạ (từ lứa 5 trở đi) ăn 5,0 kg/ngày/con. Trước ngày đẻ dự kiến 4 ngày, giảm tiêu chuẩn ăn xuống 0,5 kg/con/bữa.

2. Quy trình phòng bệnh bằng thuốc và chăm sóc lợn con từ sơ sinh đến 7 ngày tuổi tại trại gồm các bước nào?
Trả lời:

• Ngay sau khi sinh: cắt rốn, hôm sau tiến hành mài nanh.
• 1 ngày tuổi: bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt MD FeB12 (2 ml/con) kết hợp kháng sinh Baytril (1 ml/con), bấm số tai.
• 2–3 ngày tuổi: cho uống thuốc phòng cầu trùng Toltrazuril 5% (1 ml/con) hoặc Diacoxin 5% (1 ml/con).
• 4–6 ngày tuổi: bắt đầu tập ăn bằng cám viên chuyên dụng mã 9271.
• 4–7 ngày tuổi: tiến hành thiến hoạn đàn lợn đực.

3. Tỷ lệ lợn nái đẻ bình thường và đẻ khó can thiệp trong thời gian tác giả theo dõi là bao nhiêu?
Trả lời: Trong tổng số 96 nái đẻ được theo dõi trực tiếp từ tháng 6 đến tháng 8/2019, có 86 con đẻ bình thường (đạt tỷ lệ 89,59%) và 10 con đẻ khó phải thực hiện can thiệp thủ thuật hoặc dùng thuốc trợ sản (chiếm tỷ lệ 10,41%).

4. Năng suất sinh sản trung bình của đàn nái tại trại trong 6 tháng thực tập đạt mức nào?
Trả lời: Qua theo dõi 96 ổ đẻ với tổng số 1.109 lợn con được sinh ra, năng suất sinh sản bình quân của đàn nái tại trại đạt 11,55 lợn con/lứa/nái (dao động từ 11,13 con/lứa trong tháng 6 đến 11,94 con/lứa trong tháng 7).

5. Cơ sở vật chất và công nghệ chuồng nuôi tại trại lợn Bùi Mạnh Cường có điểm gì đáng chú ý?
Trả lời: Trang trại có diện tích 24.896 m² với 6 chuồng đẻ, 1 chuồng phối, 4 chuồng cai sữa, 5 chuồng thịt và 2 chuồng cách ly. Nhà phối được trang bị hệ thống máng ăn và silo dẫn cám tự động; hai nhà an thai được thiết kế theo mô hình chuồng nuôi nhóm (group) của Hà Lan giúp lợn nái vận động tự do; phòng pha tinh trang bị kính hiển vi và thiết bị cảm ứng nhiệt hiện đại; chất thải được xử lý hoàn toàn qua hệ thống hầm biogas.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Thu Thảo đã phản ánh toàn diện việc áp dụng quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng và an toàn sinh học trên đàn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, tỉnh Bắc Ninh. Dữ liệu thực nghiệm qua 6 tháng ghi nhận năng suất sinh sản đạt 11,55 lợn con/lứa/nái và tỷ lệ đẻ bình thường đạt 89,59% trên tổng số 96 nái theo dõi. Công trình cung cấp nguồn tư liệu thực tế có giá trị về quy trình quản lý đàn nái công nghiệp, kỹ thuật can thiệp sản khoa và chăm sóc lợn con giai đoạn sơ sinh trong điều kiện chăn nuôi trang trại tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghiệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người. Trong đó, chăn nuôi lợn đang rất phổ biến và trở thành một nghề quan trọng để phát triển kinh tế hộ gia đình nông nghiệp và các trang trại, đặc biệt là mô hình trang trại VAC. Với mục đích đa ngành của nền kinh tế hiện nay, chăn nuôi lợn đã trở thành mũi nhọn trong cơ cấu ngành chăn nuôi nói riêng và phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa nói chung.

Để hoàn thành chương trình học trong Nhà trường, thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành”, “Lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, giai đoạn thực tập tốt nghiệp tại cơ sở trước khi ra trường rất quan trọng đối với mỗi sinh viên, nhằm củng cố và hệ thống lại toàn bộ những kiến thức đã học, nâng cao tay nghề, đồng thời tạo cho mình sự tự lập, lòng yêu nghề, có phong cách làm việc đúng đắn, đáp ứng nhu cầu của thực tiễn sản xuất. Thực tập tại các trại chăn nuôi lợn sẽ giúp sinh viên nắm được phương pháp tổ chức và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, khi ra trường sẽ trở thành một người cán bộ khoa học có chuyên môn, đáp ứng nhu cầu thực tiễn, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ tận tình của cô giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập, em tiến hành thực hiện đề tài: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn Bùi Mạnh Cường, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại cơ sở. - Học và thực hành thành thạo quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. - Thực hiện thành thạo quy trình phòng và trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ. Yêu cầu - Nắm vững quy trình phòng, trị bệnh trên đàn lợn nái nuôi con - Nắm vững quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái nuôi con - Thực hiện tốt các yêu cầu, quy định tại cơ sở - Chăm chỉ, học hỏi để nâng cao kỹ thuật, tay nghề của cá nhân.

m 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên Trại chăn nuôi lợn nái sinh sản của ông Bùi Mạnh Cường thuộc thôn Nghiễm Dương, xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Xã Nghĩa Đạo có vị trí rất đặc biệt, nằm ở ngã ba của ba tỉnh Bắc Ninh – Hải Dương – Hưng Yên.

Xã cách trung tâm Hà Nội hơn 20km, cách TP.Bắc Ninh 22km, giao thông thuận lợi với tuyến đường Quốc lộ 38 chạy ngay sát, rất thuận tiện đi Hải Phòng, Hưng Yên, Hải Dương. - Phía Đông giáp huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. - Phía Nam giáp huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. - Phía Tây giáp xã Ninh Xá.

- Phía Bắc giáp huyện Lương Tài, tỉnh Hưng Yên. Xã Nghĩa Đạo là một xã tương đối nhỏ nhưng lại đáp ứng tương đối nhu cầu của nhân dân trong và ngoài xã. Về giao dịch buôn bán xã có 1 chợ là chợ Vàng mở cửa vào các ngày 1, 3, 6, 8 tính theo ngày Âm lịch. Về các doanh nghiệp xã hiện có 18 doanh nghiệp trên địa bàn xã.

Đây là điều kiện khá thuận lợi cho việc giao lưu buôn bán giữa các xã, huyện thành bên cạnh và giao thương giữa các tỉnh. Điều kiện khí hậu Khí hậu là yếu tố quan trọng trong đời sống sinh hoạt của người dân cũng như trong chăn nuôi. Nó quyết định đến sự phát triển của ngành nông nghiệp trong đó có trồng trọt và chăn nuôi, mà hiện nay chăn nuôi lại đang có xu hướng tăng mạnh. m 4 Nhiệt độ: xã Nghĩa Đạo thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh.

Nhiệt độ trung bình năm là 23,3°C, nhiệt độ trung bình tháng cao nhất là 28,9°C (tháng 7), nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất là 15,8°C (tháng 1). Sự chênh lệch nhiệt độ giữa tháng cao nhất và tháng thấp nhất là 13,1°C. Lượng mưa trung bình năm dao động trong khoảng 1400 – 1600mm nhưng phân bố không đều trong năm. Mưa tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 80% tổng lượng mưa cả năm.

Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau chỉ chiếm 20% tổng lượng mưa trong năm. Độ ẩm không khí trung bình là 83%. Điều kiện cơ sở vật chất nơi thực tập 2. Cơ cấu tổ chức của trại Trại gồm có: + 01 chủ trại + 01 quản lý + 01 kế toán + 02 kỹ thuật công ty DeHues + 03 tổ trưởng (1 chuồng đẻ, 1 chuồng bầu, 1 chuồng thịt) + 13 công nhân + 01 bảo vệ chịu trách nhiệm bảo vệ tài sản chung của trại + 06 sinh viên thực tập Với đội ngũ công nhân trên, trại phân ra làm các tổ khác nhau như tổ chuồng đẻ, tổ chuồng bầu và tổ chuồng thịt.

Mỗi tổ thực hiện công việc hàng ngày một cách nghiêm túc, đúng quy định của trại. Cơ sở vật chất - Trang thiết bị + Có đầy đủ các thiết bị, máy móc để phục vụ cho công nhân và sinh viên sinh hoạt hàng ngày như: nước sinh hoạt, tắm nóng lạnh, tivi, tủ lạnh, quạt,. m 5 - Cơ sở hạ tầng Trang trại có tổng diện tích 24,896 m2 gồm: Khu chăn nuôi, khu nhà ở, hầm biogas, hồ chứa nước thải của hầm biogas, các công trình phụ khác và đất trồng cây xanh. Trại lợn được chia làm hai khu là khu điều hành và khu sản xuất.

Khu điều hành gồm nơi làm việc của quản lý trại, kế toán, phòng họp, phòng sinh hoạt chung. Khu sản xuất gồm một dãy chuồng bao gồm: 6 chuồng đẻ, 1 chuồng phối, 4 chuồng cai sữa, 5 chuồng thịt và 2 chuồng cách ly (một chuồng cách ly bên khu nái, một chuồng cách ly bên khu thịt). Một số công trình khác phục vụ cho chăn nuôi như: Hệ thống nước, hệ thống điện, kho thức ăn, kho thuốc, phòng pha tinh… Hệ thống điện: Nguồn cấp điện có điện lưới và hai máy phát điện dự phòng. Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan.

Nước uống cho lợn được cấp từ hai bể lớn, một bể xây dựng ở đầu chuồng thịt 1 và một bể ở đầu chuồng đẻ. Nước tắm và nước xả gầm phục vụ cho công tác khác được bố trí từ các bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa ở đầu các chuồng. Phòng pha tinh của trại được trang bị các dụng cụ hiện đại như: Kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóng liều tinh, nồi hấp cách thủy và một số thiết bị khác. Hệ thống xử lý môi trường: Chất thải được xử lý bằng hệ thống biogas trước khi thải ra môi trường.

Thuận lợi và khó khăn - Thuận lợi: + Được công ty cổ phần DeHues Việt Nam cung cấp về con giống, thức ăn và thuốc thú y có chất lượng tốt. + Trang trại được xây dựng ở vị trí thuận lợi: Xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông. m 6 + Chủ trại có năng lực, được đào tạo kiến thức chuyên môn, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân. + Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn vững vàng được đào tạo chuyên sâu ở riêng các mảng và có một đội ngũ công nhân nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao trong sản xuất.

+ Trang trại công ty được xây dựng theo hình thức công nghiệp hóa hiện đại hóa, mọi quy trình chăm sóc theo hình thức khép kín. - Khó khăn: + Vốn đầu tư ban đầu bỏ ra xây dựng cơ sở vật chất khá lớn. + Công nhân thường xuyên xin thôi việc dẫn đến thay đổi công nhân liên tục làm ảnh hưởng đến việc chăm sóc đàn lợn. + Tình hình dịch bệnh phức tạp: Tháng 11 năm 2018 dịch Lở Mồm Long Móng bùng phát.

Trang trại cũng bị ảnh hưởng bởi dịch Lở mồm long móng. Tuy nhiên, cũng không làm giảm về số lượng và quy mô đàn lợn. Tháng 2 năm 2019 dịch tả lợn Châu Phi ở Trung Quốc xảy ra và có nguy cơ lây lan sang Việt Nam rất cao. Đến ngày 19 tháng 02 năm 2019 dịch tả lợn Châu Phi chính thức xuất hiện tại Việt Nam.

Tổng quan tài liệu và các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến chuyên đề 2. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái đẻ và lợn nái nuôi con 2. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ Mục đích chăn nuôi lợn nái đẻ nhằm đảm bảo cho lợn đẻ an toàn, lợn con có tỷ lệ sống cao, lợn mẹ có sức khỏe tốt, đủ khả năng tiết sữa nuôi con. Chính vì vậy quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng có vai trò rất quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lợn mẹ và lợn con.

m 7 * Quy trình nuôi dưỡng Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [19], thức ăn dùng cho lợn nái đẻ phải là những thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa. Một tuần trước khi lợn đẻ phải căn cứ vào tình trạng sức khỏe cụ thể của lợn nái để có kế hoạch giảm dần lượng thức ăn. Đối với những lợn nái có sức khỏe tốt thì một tuần trước khi đẻ giảm 1/3 lượng thức ăn, đẻ trước 2 – 3 ngày giảm 1/2 lượng thức ăn. Thức ăn cần chế biến tốt, kích thước thức ăn nhỏ, có mùi vị thơm ngon để kích thích tính thèm ăn cho lợn nái, tăng khả năng tiêu hóa cho lợn đẻ.

* Quy trình chăm sóc Việc chăm sóc lợn nái mẹ có vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sức khỏe của cả lợn mẹ và lợn con. Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [19]: cần phải theo dõi thường xuyên sức khỏe lợn mẹ, quan sát bầu vú, thân nhiệt lợn mẹ liên tục trong 3 ngày đầu sau khi đẻ để phát hiện các trường hợp bất thường và có biện pháp xử lý kịp thời. Trước khi lợn đẻ 10 -15 ngày cần chuẩn bị đầy đủ chuồng đẻ. Tẩy rửa vệ sinh, khử trùng toàn bộ ô chuồng, nền chuồng, sàn chuồng dùng cho lợn con và lợn mẹ.