Đặt vấn đề Trong những năm qua, tình hình kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang có những chuyển biến tích cực hơn sau giai đoạn khủng hoảng kinh tế xảy ra ở cuối thập niên trƣớc. Để đạt đƣợc điều này, một phần quan trọng cũng là nhờ vai trò của các hệ thống trung gian tài chính trên toàn thế giới đan xen vào các đƣờng lối chiến lƣợc và chính sách riêng biệt của từng quốc gia. Tại Việt Nam, dƣới sự lãnh đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nƣớc về mặt vĩ mô, hệ thống tài chính nƣớc ta đang từng bƣớc khởi sắc và vững chắc hơn, năm sau tốt hơn năm trƣớc về nhiều mặt, đã góp phần rất lớn trong việc ổn định nền kinh tế quốc gia. Cụ thể, thời gian qua, chính sách của Ngân hàng Nhà nƣớc đã giúp kiềm chế lạm phát ở mức khá thấp và giữ tỉ giá ở mức ổn định.
Tính ổn định tƣơng đối của thị trƣờng tiền tệ biểu hiện ở tính thanh khoản hệ thống dồi dào, lãi suất hạ cả trên thị trƣờng liên ngân hàng và thị trƣờng giao dịch giữa các tổ chức tín dụng với khách hàng, tổ chức cá nhân trong nền kinh tế. Thành quả của việc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng biểu hiện rõ nét nhất trên phƣơng diện điều hành chính sách tiền tệ nhƣ lãi suất giảm nhanh, tỉ giá và thị trƣờng ngoại tệ ổn định, dự trữ ngoại tệ quốc gia tăng cao, thị trƣờng vàng đƣợc kiểm soát tốt, các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đƣợc triển khai quyết liệt, phối hợp đồng bộ với tháo gỡ khó khăn về thuế, phí; hệ thống các ngân hàng thƣơng mại đã thoát khỏi nguy cơ đổ vỡ của thời điểm 2011 đầu năm 2012, nhất là đối với một số ngân hàng thƣơng mại nhỏ; thanh khoản cải thiện mạnh, chủ động cân đối vốn; nợ xấu đƣợc tích cực xử lý bằng nội lực của các ngân hàng; khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế đƣợc mở rộng theo hƣớng ổn định; năng lực quản trị và năng lực tài chính một số ngân hàng tăng lên; thông tin về hoạt động của hệ thống ngân hàng ngày càng minh bạch hơn. Kinh tế vĩ mô nhìn chung đã có bƣớc tiến triển tốt, nhƣng không vì thế mà công cuộc quản trị tại các ngân hàng lại chủ quan hóa trong hoạt động của mình; ngƣợc lại các thể chế tài chính phải ra sức nỗ lực hơn để không những duy trì sự ổn định hiện có mà ix còn giúp phát triển bền vững về sau. Chỉ có nhƣ vậy thì nền kinh tế tài chính của nƣớc ta nói riêng và kinh tế quốc gia nói chung mới có những bƣớc tiến xa và vững bền.
Nói đến hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại của nƣớc ta hiện nay, tín dụng là hoạt động cốt lõi của mọi ngân hàng. Ngân hàng tăng trƣởng có tốt hay không phụ thuộc phần lớn vào hoạt động tín dụng; tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho chính ngân hàng đó. Vì vậy, để có thể tồn tại và phát triển bền vững, hệ thống quản trị tín dụng hiệu quả nắm một vai trò quan trọng trong hoạt động của mọi ngân hàng thƣơng mại hiện nay. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng TMCP Phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cần chú ý, đặc biệt là hoạt động quản trị tín dụng của nhiều chi nhánh.
Do đó, yêu cầu cấp bách đặt ra đối với hệ thống MHB hiện nay là hoạt động tín dụng cần đƣợc quản lý, kiểm soát chặt chẽ và hiệu quả hơn nhằm nâng cao hoạt động tín dụng, tăng thêm lợi nhuận trong kinh doanh ngân hàng và góp phần tăng sức cạnh tranh của toàn hệ thống so với các ngân hàng khác trong toàn ngành. Tính cấp thiết của đề tài Ngân hàng là một trong những kênh huy động và điều hòa vốn quan trọng và ngày càng trở thành một định chế tài chính không thể thiếu trong nền kinh tế thị trƣờng. Giai đoạn từ 2010 đến năm 2012, tình hình kinh tế xã hội xảy ra nhiều biến động mạnh. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nƣớc đã liên tục ban hành nhiều nghị quyết, thông tƣ, chỉ thị nhằm điều tiết nền kinh tế vĩ mô ảnh hƣởng đến hoạt động của ngân hàng và hoạt động của các doanh nghiệp.
Và đến cuối năm 2014, tình hình tài chính đã đạt nhiều chuyển biến tích cực hơn nhƣ đã nói ở trên, tuy nhiên, tại các ngân hàng thƣơng mại năng lực quản trị có nhiều yếu kém so với thực tiễn đặt ra, năng lực tài chính không tƣơng xứng với quy mô, tốc độ gia tăng tài sản; tình trạng sở hữu, đầu tƣ chéo, cho vay vƣợt quá khả năng nguồn vốn cả về khối lƣợng và cơ cấu thời hạn; nhiều doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào vốn tín dụng ngân hàng, hiệu quả kinh doanh thấp, tài chính kém lành mạnh, kinh doanh đa ngành nghề thiếu sự quản lý; khuôn khổ pháp lý cho hoạt động tiền tệ không theo kịp, thiếu đồng bộ; hệ thống thanh tra, giám sát chuyên ngành cũng còn yếu kém… Quá trình tích tụ những yếu kém, nếu vƣợt quá sức chịu đựng của nó, thì tất yếu sẽ “bùng nổ”, sự đổ vỡ có thể bao trùm lên toàn bộ hệ thống tài chính và nền kinh tế. x Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB) là một ngân hàng thƣơng mại quốc doanh đƣợc cổ phẩn hóa từ năm 2011. Chịu ảnh hƣởng tình hình chung của thị trƣờng kinh tế xã hội, Ngân hàng MHB đã có nhiều nỗ lực để vƣợt qua giai đoạn khó khăn này. Hoạt động tín dụng là hoạt động mang lại nguồn thu nhập chính yếu và quan trọng cho Ngân hàng.
Do đó, đề tài “QUẢN TRỊ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN PHÁT TRIỂN NHÀ ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG” đƣợc chọn làm đề tài nghiên cứu, nhằm đánh giá thực trạng quản trị tín dụng tại Ngân hàng với những mặt đạt đƣợc và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong hoạt động quản trị tín dụng để làm cơ sở đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao hoạt động quản trị tín dụng tại Ngân hàng này. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Mục tiêu của luận văn là làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản của quản trị tín dụng tại NHTM trong nền kinh tế hiện nay nói chung. Đồng thời, phân tích rõ thực trạng về quản trị tín dụng tại Ngân hàng TMCP Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long nhằm đánh giá những mặt đạt đƣợc cũng nhƣ tìm ra hƣớng khắc phục cho những hạn chế còn tồn đọng thông qua những biện pháp cụ thể trong những năm tiếp theo. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là: tập trung nghiên cứu hoạt động quản trị tín dụng ngân hàng thƣơng mại.
Phạm vi nghiên cứu: Quản trị tín dụng tại Ngân hàng MHB, chủ yếu là hoạt động cho vay. Thực trạng đƣợc tập trung nghiên cứu là giai đoạn 2010-2014. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đề tài đƣợc nghiên cứu bằng phƣơng pháp phân tích số liệu và kết hợp với phƣơng pháp tổng hợp, so sánh nhằm làm nổi bật vấn đề và rút ra những giải pháp phù hợp với tình hình thực tế. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Luận văn có cách tiếp cận mới về nội dung cơ bản về quản trị tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, nhất là định hƣớng về việc tái cơ cấu đang diễn ra trong ngành tài chính hiện nay.
xi Đánh giá những tồn tại trong quản trị tín dụng tại Ngân hàng MHB. Đề xuất các giải pháp khắc phục những hạn chế này để nâng cao hoạt động quản trị tín dụng. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Trong nền kinh tế thị trƣờng, nguồn vốn vay từ ngân hàng (hay tín dụng ngân hàng) của các doanh nghiệp bao giờ cũng chiếm tỉ trọng lớn trong tổng nguồn vốn sản xuất kinh doanh của họ. Bên cạnh việc đem lại lợi nhuận cho các ngân hàng, điều này mang lại rủi ro cho các ngân hàng nếu các doanh nghiệp không sử dụng đúng mục đích vay vốn hoặc sử dụng vốn kinh doanh không hiệu quả.
Chính vì vậy, hoạt động tín dụng tại các ngân hàng cần phải đƣợc quản trị một cách chặt chẽ và hiệu quả hơn. Từ đó, quản trị tín dụng luôn là một trong những vấn đề ƣu tiên quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia, của các nhà kinh tế học và của cả các nhà quản trị tại các thể chế tài chính. Thật vậy, sự sụp đổ của một ngân hàng lớn trên thế giới từng đã ảnh hƣởng đến tình hình tài chính tại các quốc gia trên phạm vi toàn cầu. Cũng chính vì thế mà quản trị tín dụng là một đề tài đƣợc rất nhiều nhà nghiên cứu kinh tế, các bài luận, diễn đàn và hội thảo làm chủ đề chính để nghiên cứu và nghị luận.
Tại Việt Nam trong những năm gần đây, cũng đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu về quản trị tín dụng hay quản trị rủi ro tín dụng cho từng các ngân hàng thƣơng mại hay của toàn hệ thống ngân hàng nƣớc ta. Sau đây là một vài công trình nghiên cứu: “Quản trị rủi ro tín dụng tại Sở giao dịch II, Ngân hàng Công thương Việt Nam Vietinbank” (năm 2007), luận văn thạc sỹ kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Thu Trâm, Đại học Kinh tế TP. Luận văn của tác giả Thu Trâm nghiên cứu về hoạt động quản trị tín dụng tại Sở giao dịch II, Ngân hàng Công thương Việt Nam giai đoạn 2003-2006, với nhóm năm giải pháp về nhân sự, quản trị, kiểm soát, quy trình và công nghệ để nâng cao chất lượng quản trị tín dụng tại Sở giao dịch II. “Nghiên cứu mô hình quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB)” (năm 2010), luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh của tác giả Nguyễn Đình Thiện, Đại học Ngân hàng TP.
Luận văn này được tác giả xii nghiên cứu chủ yếu về mô hình quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam giai đoạn 2007-2009. “Hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu” (năm 2011), luận văn thạc sỹ kinh tế của tác giả Huỳnh Thị Hồng Vân, Đại học Kinh tế TP. Luận văn này được tác giả nghiên cứu về hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2008-2010 bằng việc phân tích đánh giá hoạt động để đưa ra những mặt tích cực cũng như hạn chế; để đưa ra những biện pháp để hoàn thiện hoạt động tín dụng tại ngân hàng.