Chương 1. MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE QUAN TRI NỘI DUNG THU PHI TREN BAO ĐIỆN TỬ 1. Một số khái niệm co bản 1. Quản trị Quản trị được hiểu “là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tượng quản tri nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong điều kiện biến động của môi trường” [10, tr 12].
Quản trị tòa soạn là “hoạt động hoạch định, tổ chức, kiểm tra, đánh giá công việc của toa soạn căn cứ trên những nội quy, quy chế nhất định mà tòa soạn đặt ra, nhăm đảm bảo mọi hoạt động ôn định, có hiệu quả với mục đích cao nhất là đem lại sản pham báo chí có chất lượng, đáp ứng nhiệm vụ thông tin tuyên truyền của cơ quan báo chí, yêu cầu của công chúng va đem lại lợi nhuận, thúc day phát triển tòa soạn báo chí đó” [13, tr155]. Chủ thể quản trị trong tòa soạn là Tổng biên tập và các Phó Tổng biên tập. Đó là những người lãnh đạo ở cấp cao nhất chịu trách nhiệm tô chức, điều hành và quản lý mọi hoạt động của cơ quan báo chi. Họ cũng chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm báo chí cũng như hiệu quả của tờ báo.
Khách thê (hay còn gọi là đối tượng quan tri) là tiếp nhận các tác động của chủ thé. Khách thé bao gồm toàn bộ các yếu tố làm nên co quan báo chí, đó là: hoạt động của đội ngũ cán bộ, phóng viên, những người lao động trong tòa soạn; trụ sở, tài chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị; sản phẩm báo chí; công chúng; tên gọi, tôn chỉ, mục đích của tờ báo; Quy chế hoạt động của tòa soạn; kênh phát hành; hoạt động quảng bá, bồi dưỡng đào tạo, đối ngoại. Đặc thù của báo chí Việt Nam do Đảng lãnh đạo, do đó, công tác quản trị trong tòa soạn là việc hoạch định các mục tiêu vĩ mô, các kế hoạch và chính sách phát triển nhăm ra đời những sản phâm báo chí vừa làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, vừa định hướng dư luận đúng đắn, đồng thời đáp ứng nhu cầu công chúng, từ đó gia tăng nguồn thu cho tòa soạn. Báo điện tw Đối với loại hình báo điện tử, trên thế giới và Việt Nam, có nhiều cách gọi như: báo mạng, báo điện tử, báo trực tuyến, báo Internet.
Tuy nhiên, báo điện tử được coi là tên gọi thông dụng nhất từ trong các văn bản pháp luật cũng như trong đời sống. Trong Luật báo chí 2016 đã định nghĩa “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, van dé trong đời sống xã hội thé hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình bao in, báo nói, báo hình, báo điện tử”; trong đó “báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử”. Nghị định số 55/2001/NĐ-CP ngày 23/8/2001 của Chính phủ về quản lý và cung cấp dịch ứng dụng Internet cũng nêu: “Dịch vụ thông tin trên Internet là một loại hình ứng dụng Internet, bao gồm dich vụ phát hành báo chí (báo in, báo hình, báo điện tử), phát hành xuất ban ấn phẩm trên Internet và dịch vụ cung cấp các loại hình điện tử khác trên Internet”. Từ các khái niệm và quy định trên có thê hiểu, nội dung sản phẩm báo chí trên báo điện tử là thông tin về các sự kiện, hiện tượng xảy ra trong đời sống xã hội được nhà báo lựa chọn để phản ánh.
Hình thức thể hiện là việc sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, cách thiết kế trình bày, hình thức thể loại. dé biểu đạt nội dung thông tin. Sự kết hợp giữa nội dung và hình thức tạo thành một tác phẩm báo chí hoàn chỉnh xuất bản trên Internet. Độc giả xem báo điện tử thông qua các thiết bị công nghệ là: máy tính, ipad, điện thoại.
Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng ké giữa trang thông tin điện tử và báo điện tử. Tòa soạn báo điện tử hoạt động như những tòa soạn truyền thong và có tính chính thống, còn những trang thông tin điện tử không có chức năng làm báo, lấy lại trên những trang báo đã được xuất bản. Theo cuốn “Báo điện tử - Những khía cạnh cơ bản” của tác giả Nguyễn Thị Trường Giang, báo điện tử có các đặc điêm sau đây: 17 - Tinh nhanh và không định ky: Nhờ lợi thế từ Internet, tin tức trên báo điện tử có thể được xuất bản và cập nhật ngay lập tức. Các nhà báo có thể làm việc từ xa mà hầu như không gặp trở ngại về không gian và thời gian.
Báo điện tử cập nhật thông tin theo sự kiện, không tuân theo lịch trình định kỳ như báo chí truyền thống. Điều này cho phép bạn đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đa dang và liên tục. - Tỉnh tương tác cao Trong giai đoạn đầu, công chúng chỉ được tiếp nhận thông tin báo chí một cách thụ động, một chiều mà không có bat cứ phản hồi. Thời gian sau, các hình thức tương tác giữa báo chí với công chúng ngày càng được coi trọng.
Đối với báo điện tử, mức độ tương tác ngày càng nhiều, không chỉ tương tác giữa công chúng với nhà báo, mà còn là công chúng với nhân vật, công chúng với công chúng. Thông qua các kênh trợ giúp như: phản hồi (feedback), thư điện tử (email), diễn đàn (forum)., tòa soạn đã gần gũi hơn với công chúng, thậm chí còn có thêm chất liệu cho những đề tài tiếp theo. - Tính liên kết cao Báo điện tử có khả năng tạo ra siêu liên kết thông qua các từ khóa, link ân, cung cấp cho người đọc khối lượng đồ sộ mà không bị giới hạn chỉ trong một bài báo. - Tinh da phương tiện Báo điện tử hiện dai đã tích hop được nhiều loại hình báo chí: từ báo in, phát thành, truyền hình.
dem lại những tác phâm báo chí sống động nhất và chân thực nhất tới công chúng. - Khả năng lưu trữ và tìm kiếm Báo điện tử không chỉ là kho lưu trữ thông tin vô tận trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, mà còn được tổ chức và phân loại một cách có hệ thống, giúp độc giả dễ dàng tìm kiếm và tra cứu thông tin. - Tính xã hội hóa cao và khả năng cá nhân hóa tốt Tính xã hội hóa được thể hiện ở việc thông tin không bị giới bạn khoảng cách địa lý. Còn tính cá nhân hóa được thể hiện khi độc giả thích đọc cái gì, ở đâu, khi nào đều sẽ do ho chủ động.
Tiếp nhận thông tin báo chí chuyên dan từ bị động sang chủ động cũng là sự thay đổi căn bản của công chúng trong xã hội hiện nay. 18 Nhu vậy, với những lợi thế trên có thé lý giải vì sao báo điện tử không chi vượt trội so với các loại hình báo truyền thống, mà còn tạo ra nhiều cơ hội dé phát trién những phương thức kinh doanh tiềm năng, trong đó có thu phí nội dung. Thu phí trên báo điện tw Ở Việt Nam, báo chí là đơn vị sự nghiệp công lập, nên việc triển khai thu phí báo điện tử được thực hiện theo quy định của Luật phí và lệ phí. Theo khoản 1, Điều 3 trong Luật phí và lệ phí năm 2015 của Quốc hội số 97/2015/QH13 quy định: “Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chỉ phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyén giao cung cấp dich vụ công được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật này; Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước được quy định trong Danh mục lệ phí ban hành kèm theo Luật này; Tổ chức thu phí, lệ phí bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyên giao cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản ly nhà nước được thu phí, lệ phí theo quy định của Luật nay”.
Từ những căn cứ trên, báo điện tử thu phí được hiểu là khoản tiền mà tô chức, cá nhân phải trả khi được trang báo điện tử cung cấp dịch vụ thông tin phát hành trên mạng Internet. Trong đó: “Trách nhiệm của tổ chức thu phí, lệ phí: - Niêm yết công khai địa điểm thu và trên trang thông tin điện tử của tổ chức thu phí, lệ phí về tên phí, lệ phí, mức thu, phương thức thu, đối tượng nộp, miễn, giảm và văn bản quy định thu phí, lệ phí. - Cấp chứng từ cho người nộp phí, lệ phí theo quy định của pháp luật - Thực hiện chế độ kế toán, báo cáo quyết toán định kỳ, công khai tài chính theo quy định - Hạch toán riêng từng loại phí, lệ phí - Báo cáo tình hình thu, nộp, quản lý, sử dụng phí, lệ phí 19 Quyền, trách nhiệm của người nộp phí, lệ phí: - Nộp dung, du, kip thời phí, lệ phí theo quy định - Được nhận chứng từ xác nhận số phí, lệ phí đã nộp ”. Vậy quản trị nội dung thu phí báo điện tử là đề cập đến việc xây dựng chiến lược phát triển nội dung trên báo điện tử nhằm đem lại những sản pham bao chí có chất lượng đáp ứng nhiệm vụ chính trị và nhu cầu của công chúng, từ đó đạt hiệu quả kinh tế thông qua việc áp dụng các phương pháp và cách thức cụ thé.
Quan điểm của Đảng và nhà nước về kinh tế báo chí Trên nhiều văn kiện của Đảng đã được ban hành, có thê thấy quan điểm của Đảng về báo chí thời kỳ đổi mới không những không làm hạn chế việc thông tin tuyên truyền mà còn giúp báo chí trong nước phát triển, phù hợp với xu thế thế giới. Từ năm 1986, cùng với sự phát triển của hệ thống báo chí trong cả nước, hệ thống quan điểm của Đảng về kinh tế báo chí cũng được đổi mới về tư duy, nhận thức và ngày càng hoàn thiện. Trong đó, Chỉ thị số 08-CT/TƯ ngày 31/3/1993 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VII nêu rõ: “Báo chi, xuất bản thực hiện hạch toán thu chi dé sử dụng tiền vốn có hiệu quả, phục vụ tốt các mục tiêu chính tri, văn hóa - tư tưởng, không ngừng nâng cao chất lượng chính trị và tính hấp dẫn đúng dan, cố gắng có thé tự trang trải về tài chính”.