mở đầu và kết luận, khóa luận gỗm 2 chương và 6 tiết, 2 a PHAN NOI DUNG CHUONG 1 NHỮNG TIEN ĐỀ VÀ CƠ SỞ TRIET HOC CUA QUAN NIEM VỀ BẢN TÍNH CON NGƯỜI TRONG NHO GIAO THỜI TỐNG 1. Hoàn cảnh lịch sử thời Tống Nếu như thời Ngụy Tấn, Tùy Đường là thời kỳ quan hệ sản xuất phong kiến Trung Quốc đã được hoàn thiện, hình thái ruộng đất phát triển rất mạnh mẽ, qua đá ling lớp địa chủ ngày càng củng cố địa vị thống trị của minh, chúng ra sức đàn áp bóc lột nhãn dan, khiến nhân dan bị hóc lột nặng nể, đời sống hết sức vất vã, Trong xã hôi lúc nào cũng xảy ra những phản ứng quyết liệt bằng vũ trang của quần chúng nhan dẫn với tang lớp địa chủ quan liễu. Sang đến thế kỷ [X kinh đô Tràng An của nhà Đường bị đảo lên nhiều phen lớn do khởi nghĩa của nông dân. Sau đó bị cuộc nổi loạn của “Ngũ đại thập quốc” gan nữa thế kỷ.
Đến năm 960 Triệu Khuôn Dan đã thống nhất đất nước, lấy hiệu là Tổng Thái Tổ. Thời kỳ này tình hình kinh tế - chính trị - xã hội có nhiều biến đổi so với thet Đường. Kinh tế - xã hội. Dưới thời Tổng, quan hệ sản xuất phong kiến đã đạt đến đỉnh cao nhất, nhưng cũng là thời kỳ xuất hiện một số yếu tổ làm suy tàn quan hệ sản xuất phong kiến, đó là những mắm mỗng của nên sản xuất tư bản chủ nghĩa sắp được hình thành.
Hình thái sở hữu ruộng đất dưới dạng "điển trang” trở thành hình thai thống trị, có thể mua bán chuyển nhượng. Từ đó những hình thức bóc lột cũng chuyển sang hình thức mới: nông dân phụ thuộc trực tiến vào lãnh chúa phong kiến và nhải nộp địa 16 cho địa chủ, Trong xã hội có hai giải cấp cơ bản là địa chủ và x nông dân, nhưng cả hai dựa vào nhau để tổn tụi chứ không còn xuất hiện những cuộc đấu tranh của nông dân chống lại lãnh chúa phong kiến như thời Đường. Trong giai cấp địa chủ lại có sự phân hóa: một số người thì nắm giữ quyển hành, số khác lại không nắm giữ quyển hành. Bên cạnh đó thì thành thị và kinh tế công thương nghiệp cũng khá phát triển.
Nghé in, dệt vải, làm giấy cũng rất được chú trọng, có nhiều xưởng thủ công được sản xuất trên quy mô lớn thuộc sở hữu của nhà nước và của tư nhân ra đời, đó cũng là mầm mống cho quan hệ sản xuất tư bản xuất hiện và phát triển. Ở các thành phố lớn đã xuất hiện tính phiếu do nhà nước nắm độc quyển chi phối. Chính lẽ đó trong xã hội xuất hiện một tầng lớp mới đó là các chủ công trường thủ công, các thương nhân với xu hướng muốn trở thành giai cấp tư sản. Văn hóa - giáo duc, Với sự lớn mạnh của kinh tế và xã hội, đã cho thấy nhu cầu phải phát triển văn hóa, giáo dục, đặc biệt giới cầm quyền vì muốn duy trì quan hệ sản xuất phong kiến và bảo vệ cho thế lực cầm quyền lúc bấy giờ.
nên trong quá trình xây dựng văn hóa, giáo dục họ đã thấy được vai trò quan trọng của các học thuyết truyền thống trong Nho - Phật - Lão rất có ích trong trị vì đất nước. Vì lẽ đó khi vua Thái Tổ lên làm vua. Ông cho sửa chữa những học xá ở Quốc Tử Giám, tô lại các tượng của Tiên thánh, vẽ lại hình của những thất thập nhị hiển và nhị thập nhất tiên Nho. Thái Tổ thường bảo với mọi người “Tram muốn các võ thần đều biết đọc sách để biết cái đạo việc trị”.
Từ đó mà Nho học, Đạo học cũng như Phật học được mọi người chú ý học tập mà thi cử. Thời kỳ này vua Thái Tổ vừa giáo dục cho mọi người đạo đức Phật giáo, Lão giáo, đặc biệt Nho giáo thì rất được sùng bái. Vua Nhân Tông đến miếu Khổng Từ phong Khổng Tử thành thất thập nhị đệ tử cùng nhị thập thất tiên Nho làm công, hầu, bá. Vua Thành Tông phong Mụnh Tử làm Châu -_ Quốc Vương, được cùng Nhan Tử phối sự với Khổng Từ.
Do giáo dục được chú trọng, trường học, thư viện được xây lên khắp nơi, và đó là những giảng đường của những học giả giảng dạy thuật học. Ở đó ai muốn nghe và học cũng được nên Nho giáo, Lão giáo, Phật giáo cùng học thuật được phát triển rất cao, Lúc này nhà nước cũng chú trọng đến việc phát triển văn hóa với việc Tống 6 That Tổ cho Sử quán soạn bộ "Thái bình ngự lâm” gềm 1000 cuốn. Rồi việc phát minh ra thuốc súng, nghề in, la bàn đó là những cống hiến lớn của người dân Trung Quốc cho sự phát triển của đất nước và thế giới. Chính trị - xã hội.
Trong nước xuất hiện một đảng phái gọi là Tân đẳng rất tiến bộ do Vương An Thạch đứng đầu. Vương An Thạch muốn thay đổi các phong tục lạc hậu và thay vào đó là những phong tục và những tư tưởng tiến bộ để làm cho đất nước cực thịnh. Ông thực hiện cải cách giáo dục, cầu lấy tính thông thánh hiển, điều đó đã làm cho một số quan thần đã phản đối kịch liệt, họ cho rằng Vương An Thạch đã hành đông trái đạo đức thánh hiển. Từ đó xuất hiện phái Cựu đảng do Tư Mã Quang đứng đầu.
Phái này lại chia thành Thục đảng và Sóc dang, họ duy trì những luân lí đạo đức cổ xưa, cũng như cách cai trị đất nước của các bậc tiền bối. Thực chất hai phái này lại tranh giành quyển lợi lẫn nhau làm chế độ chính trị có phần mất ổn định, lẫn lộn giữa cái mới và cái cũ. Để rồi từ đó các học giả đã tìm cách lý giải và đưa ra các biện pháp khác nhau để cải biến xã hội. Những đặc điểm trên đã ảnh hưởng và quy định quá trình phát triển những tư tưởng triết học thời này.
Đây là thời kỳ hình thành "trường phái triết học chính thống” thời phong kiến với những trào lưu triết học mới lạ, chứ không phải như những triết gia thời Đường trốn tránh hiện thực, tìm thú hưởng lạc bằng cách khai thác các mat duy tâm trong học thuyết Lão - Trang đựng lên môn “Huyền học" và lấy các tư tường tiết học duy tâm tự biện trong Phật giáo thay thế các trào lưu tư tưởng chính thống. Do đó các học giả thời Đường có những quan niệm về bản tính con người mang tính lẻ tẻ, chủ yếu hướng con người quy y Phật giáo hạn chế những nhu cầu của mình. Còn thời kì này, các nhà Nho luôn dé cao những yếu tố tích cực của Lão - Phật học để bổ sung những khiếm khuyết của Nho gia làm cho triết học thời kỳ này khá hoàn thiện, thể hiện trong sự thống nhất Nho - Phật - Lão. Các triết gia chủ yếu đi sâu vào những vấn để bản thể của thế giới, bản tính của thế giới "Tính Lý học”.
Với các đại Nho: Thiện Ung, Trương Tải xướng lên cái học thuyết Lý học. Sau đó được Chu Hy, Luc Cửu Uyên và các nhà Nho khác chia Lý học ra 7 làm cát đạo học vấn và tôn đức tinh, Vì vậy, các nhà Nho cũng chú ý hơn trong việc nhìn nhận bản chất con người và tìm cách lí giải những câu hỏi: Tính của con người thiện hay ác? Liệu con người có thể được giáo hóa giáo dục để trở thành người tốt được không?. Những tư tưởng này của họ luôn thấy rõ họ chịu ảnh hưởng bởi những đặc điểm chính trị - xã hội thời kì họ sống và chịu ảnh hưởng bởi những tư tưởng Nho - Phat - Lão, chính diéu đó cũng đã tạo nên một phong cách riêng, rất sáng tao của Nho học thời Tống, vì lẽ đó người ta hay dùng "Tống nho” “Đạo nho” "Lý học” để chỉ nó. Những quan niệm về bản tính con người trong triết học Trung Hoa trước thời Tống 1.
Quan niệm về bản tính con người trong Nho giáo nguyên thuỷ Bản tính con người là thiện. Khổng Tử là người sáng lập ra Nho giáo. Trong cuốn “Trung dung” ông đã đưa ra một nguyên lý cơ bản vẻ bản tính con người "Thiên mệnh chi vị tính, suất tính chi vị đạo, tu đạo chi vị giáo” tức bản tính con người là do trời phú cho, và con người hấp thụ lấy. Tính là cái nguyên sơ bẩm sinh ban đầu của con người.
Khổng Tử khẳng định một điều là bản tính con người sinh ra đã có tính ngay thật "Thiên nhân chi giả thực” [Luận ngữ]. Tuy Khổng Tử có nói đế bản tính của con người là thiện nhưng ông chưa giải thích nhiều, và tư tưởng này đã được các học trò của ông kế thừa và phát triển. Mạnh Tử là học trò của Khổng Tử đã biết kế thừa những học thuyết của thay mình. Mạnh Tử cũng cho rằng nhân tính là thiện tính do trời ban cho “Tài chất do trời ban cho” |Cáo Tử Thượng].
Bản tính của con người được tạo thành từ bản năng — sinh mệnh trời sinh “Hình thể tướng mạo déu là thiên tính" [Tan tâm Thượng] và từ lương tri lương nang do trời sinh ra cho con người "cái mà con người không học mà biết được đó là lương nang, cái không nghĩ mà biết đó là lương trí. Hài nhi không đứa nào không biết yêu cha mẹ. Lớn lên không đứa nào không biết kinh anh. Thương yêu cha mẹ đó là nhân, kính người lớn đó là nghĩa" [Tan Tâm Thượng].
§ Mạnh Tử lấy một phan về quan niệm bản tính con người của Khổng Tử phát triển thành học thuyết tinh thiện của mình. Mạnh tử cho rằng: “Cái bản tính của con người ta vốn thiện, ấy cũng như bản tính của nước là đồn phía dưới thấp vậy. Không một người nào sinh ra mà đã bất thiện, ấy như thể không một thứ nước nào mà chảy xuống thấp” | Mạnh Tử. Con người ta sinh ra đã thiện không phân biệt giàu nghèo, sang hèn, tính thiện của họ là bình đẳng ngang nhau.
Từ đó mở rộng ranh Mạnh Tử cho rằng ai cũng có tứ thiện Tâm “Long trắc ẩn người người đều có, lòng hổ then điều ác người người đều có, lòng cung kính người người đều có, lòng thi phi người người đều có” {Cáo Tử Thượng]. Trong đó “Long trắc ẩn là đầu mối của nhân, lòng hổ then cái ác là đầu mối của nghĩa, lòng khiêm nhường là đầu mối của lễ, lòng thị phi là đầu mối của tri” [Tôn Công Cửu thượng].