PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Vốn đầu tư XDCB được hình thành từ hai nguồn vốn chính là: nguồn vốn trong nước và nguồn vốn nước ngoài. Với nguồn vốn trong nước thì đây chính là nguồn vốn có vai trò quyết định tới sự phát triển kinh tế của đất nước, nguồn này chiếm tỷ trọng lớn, nó bao gồm từ các nguồn sau: (i) Vốn ngân sách nhà nước: Gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, được hình thành từ sự tích lũy của nền kinh tế, vốn khấu hao cơ bản và một số nguồn vốn khác dành cho đầu tư XDCB; (ii) Vốn tín dụng đầu tư (do ngân hàng phát triển và quỹ hỗ trợ phát triển quản lý) gồm: Vốn của nhà nước chuyển sang, vốn huy động từ các đơn vị kinh tế và các tầng lớp dân cư, dưới các hình thức, vốn vay dài hạn của các tổ chức tài chính tín dụng quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài; (iii) Vốn của các đơn vị sản xuất kinh doanh, dịch vụ thuộc các thành phần kinh tế khác. Ngoài nguồn vốn trong nước, một nguồn vốn khác cũng có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đầu tư XDCB và sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia là vốn nước ngoài.
Nguồn này bao gồm vốn viện trợ của các tổ chức quốc tế như WB, ADB, các tổ chức chính phủ như JBIC, các tổ chức phi chính phủ (NGO). Đây là nguồn (ODA) vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thông qua hình thức 100% vốn nước ngoài, liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh. Do khả năng của NSNN có hạn trong khi nhu cầu đầu tư XDCB ở Việt Nam hiện nay vẫn rất lớn, do đó, nguồn vốn từ nước ngoài hiện đang trở thành nguồn vốn hết sức tích cực cho các dự án đầu tư XDCB của các địa phương trong cả nước. Lào Cai là một tỉnh miền núi nằm ở phía Bắc Việt Nam, nhận thức tầm quan trọng của hoạt động đầu tư XDCB và quản lý vốn đầu tư XDCB, những năm qua, chính quyền tỉnh Lào Cai đã quan tâm sâu sắc đến công tác này.
Bước đầu, nhờ quản lý tốt hoạt động đầu tư XDCB nói chung và vốn đầu tư XDCB nói riêng trên địa bàn mà bộ mặt cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội của tỉnh đã có những thay đổi rõ rệt. Hệ thống cơ sở hạ tầng, trang thiết bị kỹ thuật trên địa bàn tỉnh đã được nâng cấp 2 lên từng ngày, cùng với việc xuất hiện nhiều dự án đầu tư XDCB khác nhau, hướng đến xây dựng cơ sở hạ tầng tốt hơn nữa trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, bên cạnh đó, công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai hiện nay vẫn gặp phải nhiều hạn chế, xuất phát từ quy trình quản lý vốn chưa thống nhất, đội ngũ nhân sự còn thiếu kiến thức, kỹ năng và các nội dung quản lý vốn đầu tư XDCB chưa được thực hiện hiệu quả. Khi đó, việc nghiên cứu nhằm tìm kiếm các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai trong giai đoạn tới là điều rất cấp thiết và quan trọng.
Chính vì những lý do đó, học viên quyết định lựa chọn đề tài: “Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai” làm đối tượng nghiên cứu luận văn thạc sĩ với mong muốn đóng góp một phần công sức vào việc hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai, qua đó, góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong thời gian gần đây đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN. Có thể chỉ ra một số nghiên cứu sau: 1. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành KBNN của tác giả Nguyễn Thái Hà (2006) về “Thực trạng và một số giải pháp nâng cao ch ất lượng kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB qua hệ thống KBNN”.
Đề tài đã hệ thống hoá đư ợc một số vấn đề liên quan đến cơ sở lý thuyết về việc kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB qua kho bạc nhà nước, phân tích đánh giá k ết quả hoạt động và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB qua hệ thống KBNN. Luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Tài chính của tác gi ả Dương Cao Sơn (2008) về “Hoàn thiện công tác qu ản lý chi vốn đầu tư XDCB thuộc nguồn vốn NSNN qua KBNN”. Đề tài đã cung cấp cơ sở lý luận đầy đủ về việc quản lý chi vốn đầu tư XDCB qua KBNN, phân tích đánh giá k ết quả hoạt động quản lý chi và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng quản lý chi vốn đầu tư XDCB qua hệ thống KBNN. Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Đà Nẵng của tác giả Đoàn Kim Khuyên (2012) về “Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB tại Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng”.
Đề tài đã hệ thống hoá đư ợc một số vấn đề lý luận cơ bản về đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngân sách nhà nư ớc, quản lý vốn đầu tư XDCB nguồn vốn ngân sách nhà nư ớc. Làm rõ thực trạng công tác k iểm soát thanh toán v ốn đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nư ớc tại kho bạc nhà nước Đà Nẵng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý nâng cao hiệu quả công tác ki ểm soát thanh toán v ốn đầu tư XDCB từ NSNN tại Kho bạc Nhà nước Đà Nẵng trong thời gian tới. Nhóm đề tài trên đã được các tác giả nghiên cứu từ góc độ tài chính, nhằm nâng cao chất lượng kiểm soát qu ản lý chi vốn đầu tư XDCB và hoàn thiện cơ chế quản lý thanh toán vốn đầu tư XDCB ở kho bạc nhà nước. Ngoài ra còn có các đề tài khác như: - Đề tài: “QLNN về đầu tư XDCB bằng NSNN ở Việt Nam” là công trình Luận án Tiến sĩ Quản lý công chuyên ngành Quản lý hành chính công của Học Viện Hành Chính Quốc Gia do Nguyễn Huy Chí thực hiện năm 2016.
- Đề tài: “Quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN trên địa bàn tỉnh Hà Giang” là công trình Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế Chương trình định hướng thực hành của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội do Bùi Mạnh Tuyên thực hiện năm 2015. - Đề tài: “Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN tại KBNN Nghệ An” là công trình Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế Chương trình định hướng thực hành của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội do Đặng Thị Thảo thực hiện năm 2015. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2012-2016 để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác quản lý này đến năm 2020. 4 Để đạt được mục tiêu nêu trên, trong quá trình nghiên cứu luận văn xác định một số nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau đây: - Xác định khung nghiên cứu về quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền cấp tỉnh.
- Phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai; đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu cùng các nguyên nhân dẫn đến những điểm yếu trong công tác quản lý. - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai. - Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: Nghiên cứu quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai tiếp cận theo nội dung quản lý.
(Luận văn chỉ nghiên cứu quản lý vốn đầu tư XDCB đối với các dự án đầu tư sử dụng ngân sách địa phương - ngân sách tỉnh; Không nghiên cứu đối với các dự án của Trung ương trên địa bàn tỉnh) + Về không gian: Nghiên cứu tại tỉnh Lào Cai. + Về thời gian: Số liệu sử dụng trong luận văn được thu thập trong giai đoạn 2012-2016; Những phương hướng và giải pháp được đề xuất đến năm 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Quá trình nghiên cứu Bước 1: Nghiên cứu tài liệu nhằm xác định khung nghiên cứu về quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền cấp tỉnh.
Bước 2: Thu thập tài liệu, số liệu phục vụ cho nghiên cứu (sẽ được đề cập cụ thể hơn ở mục phía sau). Bước 3: Tiến hành xử lý số liệu và phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2012-2016. 5 Bước 4: Trên cơ sở kết luận phân tích thực trạng, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền tỉnh Lào Cai đến năm 2020. Khung nghiên cứu Yếu tố ảnh hưởng Nội dung quản lý vốn đầu tư Mục tiêu của quản lý vốn đến quản lý vốn đầu XDCB từ NSNN của chính đầu tư XDCB từ NSNN tư XDCB từ NSNN quyền cấp tỉnh của chính quyền cấp tỉnh của chính quyền cấp tỉnh Xây dựng kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN Đảm bảo nguồn vốn Nhóm nhân tố NSNN được sử dụng một thuộc về chính Thẩm định tính khả thi của cách hiệu quả quyền cấp tỉnh phương án sử dụng vốn đầu tư XDCB từ NSNN Nhóm nhân tố thuộc về đối tượng Cấp phát, thanh toán và quyết sử dụng vốn toán vốn đầu tư XDCB từ Yếu tố ảnh hưởng NSNN Chống thất thoát, lãng phí đến Nhómquản lý vốn nhân tố vốn trong quá trình sử đầu Thanh tra, kiểm tra vốn đầu tư thuộc về môitừ tư XDCB XDCB từ NSNN dụng vốn NSNN NSNN trườngcủa vĩ chính mô quyền cấp tỉnh Khung nghiên cứu của luận văn Nguồn: Học viên xây dựng 5.
Phương pháp thu thập và xử lý thông tin, số liệu 5. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu a) Phương pháp thu thập thông tin, số liệu thứ cấp Hệ thống thông tin, số liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn sau: - Thông tin từ những văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành có liên quan đến quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền cấp tỉnh.