phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, nội dung của đề tài bao gồm các chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu các công trình có liên quan và một số vấn đề lý luận về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn cấp huyện. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ NSNN trên địa bàn huyện Quảng Trạch giai đoạn 2009-2013 Chƣơng 4: Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ NSNN trên địa bàn huyện Quảng Trạch. 3 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ XDCB TỪ NSNN TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tài liệu - Trong cuốn “Quản lý tài chính trong lĩnh vực đầu tư xây dựng”của tác PGS.Thái Bá Cẩm, NXB Tài Chính, năm 2003.
Tác giả tập trung nghiên cứu các dự án lớn và rất lớn đƣợc đầu tƣ từ ngân sách nhà nƣớc, chỉ tập trung phân tích các dự án đƣợc đầu tƣ từ trƣớc năm 2000, đã nêu khá chi tiết về đặc trƣng cơ bản của hoạt động đầu tƣ xây dựng ảnh hƣởng đến lãng phí thất thoát, tiêu cực trong đầu tƣ xây dựng, đã nêu đƣợc đặc trƣng quản lý chi phí xây dựng công trình dự án, đánh giá một cách tổng quát tình hình đầu tƣ của nƣớc ta từ giai đoạn đầu đến năm 2000 của nƣớc ta, cuốn sách đã nêu lên đƣợc một số nguyên nhân của sự thất thoát lãng phí vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản thời kỳ 1991- 2000 đó là: Lãng phí đầu tƣ do không có quy hoạch hoặc chất lƣợng quy hoạch thấp, trong chủ trƣơng đầu tƣ, phê duyệt thiết kế kỹ thuật thi công tổng dự toán, kế hoạch hoá đầu tƣ, đấu thầu xây dựng, trong giai đoạn chuẩn bị xây dựng, trong khâu quản lý dự án, quản lý đơn giá, định mức, quyết toán công trình các nguyên nhân đƣợc tác giả nêu từ thực trạng của công trình dự án đầu tƣ xây dựng từ trƣớc năm 2000 bên cạnh đó cũng đề ra một số giải pháp chung nhƣ: Quy hoạch phát triển vùng của dự án, phân loại dự án, kiện toàn và nâng cao chất lƣợng khâu xác định đầu tƣ, kiện toàn qui chế về thẩm định quyền phê duyệt và uỷ quyền phê duyệt thiết kế kỹ thuật thi công, tổng dự toán đầu tƣ, lập lại kỷ cƣơng nghiêm ngặt trình tự đầu tƣ xây dựng cơ bản, kiện toàn công tác quản lý đền bù, giải phóng mặt bằng, kiện toàn và nâng cao chất lƣợng công tác giao nhận thầu, đặc biệt là kỷ luật 4 z đấu thầu, xây dựng và công khai qui trình kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ, kiện toàn công tác thẩm tra phê duyệt quyết toán vốn đầu tƣ hoàn thành. Nhƣợc điểm tác giả chƣa lƣợng hoá đƣợc giá trị thất thoát, bên cạnh đấy đây là cuốn nghiên cứu trƣớc khi luật xây dựng có ra đời, các chỉ tiêu lƣợng hoá chƣa đƣợc áp dụng vào đánh giá dự án, chƣa đánh giá hiệu quả của việc đầu tƣ chỉ tập trung vào những nguyên nhân tồn tại cần khắc phục của việc thực hiện dự án đầu tƣ trên bình diện cả nƣớc. - Trong cuốn “Quản lý dự án” và “quản lý dự án xây dựng” của Viện sĩ, tiến sĩ khoa học Nguyễn Văn Đáng, NXB Đồng Nai, năm 2005, tác giả đã trình bày khá đầy đủ về định nghĩa dự án đầu tƣ, các cấu trúc của dự án, cơ sở quản lý dự án xây dựng, phƣơng pháp tổ chức quản lý dự án xây dựng, quản lý hợp đồng dự án, quản lý tài chính dự án giới thiệu phƣơng pháp quản lý tài chính dự án bằng biểu đồ đƣờng cong “S” cho các đối tƣợng sử dụng khác nhau. - Luận án Tiến sỹ của Nguyễn Phƣơng Bắc với chủ đề “Định hướng và giải pháp đầu tư phát triển kinh tế tỉnh Bắc Ninh ”, ĐH Kinh tế quốc dân, năm 2002.
Tác giả chủ yếu phân tích những nhân tố ảnh hƣởng đến đầu tƣ phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Luận án đã chia vốn đầu tƣ theo từng lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, giao thông cơ sở hạ tầng, thƣơng mại dịch vụ và du lịch, giáo dục và y tế và đƣa ra đƣợc những nguyên nhân ảnh hƣởng đến hiệu quả vốn đầu tƣ nhƣ: Việc bố trí vốn cho các dự án đầu tƣ còn dàn trải, nhiều dự án không hoàn thành đúng theo thời gian quy định, kế hoạch vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản còn thiếu tính ƣu tiên, làm hạn chế đến việc phát huy, khai thác công trình có hiệu quả, trong quản lý đấu thầu thì số dự án và giá trị chỉ định thầu còn cao, một số nội dung trong công tác khảo sát thiết kế, phê duyệt thiết kế tổng dự toán chƣa chặt chẽ theo đúng quy trình, chƣa chủ động trong công tác quản lý và điều hành ngân sách, tình trạng bổ sung ngân sách của địa phƣơng cho xây dựng cơ bản diễn ra vào cuối năm còn phổ biến, tính minh 5 z bạch trong việc phân bổ vốn đầu tƣ của ngân sách nhà nƣớc còn hạn chế, nhất là các dự án đầu tƣ ở cấp xã, phƣờng, chƣa có biện pháp quản lý thích hợp đối với vốn ngân sách nhà nƣớc và vốn khác thuộc vốn Nhà nƣớc để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Nhà nƣớc vay vốn đầu tƣ, vốn tín dụng nhà nƣớc. Luận án cũng chỉ ra một số biện pháp khắc phục những tồn tại nêu trên nhƣ: Lựa chọn các dự án quan trọng để đầu tƣ tập trung, tránh đầu tƣ dàn trải, kéo dài thời gian xây dựng công trình, việc bố trí kế hoạch vốn phải tập trung, cần kiên quyết tiến tới chấm dứt tình trạng nợ đọng trong xây dựng cơ bản, đối với công trình hạ tầng liên quan đến đời sống nhân dân cần áp dụng phƣơng án quản lý dự án khép kín lựa chọn nguyện vọng phù hợp với nhân dân và yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Luận án chƣa đánh giá đầy đủ các hiệu quả của dự án đầu tƣ, chƣa nêu đƣợc các mô hình quản lý của dự án sao cho phát huy đƣợc hiệu quả của dự án đầu tƣ bằng vốn ngân sách.
- Đi sâu vào giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN có Luận án tiến sĩ kinh tế “Giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả vốn đầu tư XDCB từNSNN trên địa bàn tỉnh Nghệ An” năm 2003. Trong đề tài này tác giả Phan Thanh Mão đã trình bày và phân tích có hệ thống vấn đề lý luận về hiệu quả vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN, phân tích thực trạng vấn đề này ở tỉnh Nghệ An và phần chủ yếu của luận án là tập trung vào các biện pháp để nâng cao hiệu quả vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN. Tuy nhiên, trong Luận án này thì tác giả chỉ phân tích thực trạng thông qua phƣơng pháp thống kê mô tả mà chƣa sử dụng phƣơng pháp kiểm định để chứng minh đƣợc nhân tố có ảnh hƣởng nhiều nhất đến hiệu quả vốn đầu từ XDCB từ NSNN, nếu làm đƣợc điều này thì giải pháp tài chính đƣa ra của Luận án sẽ thuyết phục hơn. - Đề tài cấp bộ“Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư từ NSNN” năm 2005 của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng.
Đề tài đã 6 z đi sâu vào các giải pháp để nâng cao hiệu quả đầu tƣ từ NSNN và chia thành bốn nhóm chính: nhóm giải pháp tài chính; nhóm giải pháp về con ngƣời; nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý đầu tƣ từ NSNN; nhóm giải pháp khác. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này đã đƣa ra các giải pháp rất chung cho toàn bộ hoạt động quản lý dự án đầu tƣ từ vốn NSNN và nâng cao hiệu quả của nó, chƣa thể hiện đƣợc những giải pháp nào sẽ đƣợc áp dụng tập trung cho từng địa phƣơng riêng biệt. Ngoài ra, trên các tạp chí chuyên ngành có rất nhiều bài viết, công trình đề cập đến quản lý dự án đầu tƣ từ vốn NSNN. Có thể kể ra đây một số bài viết quan trọng nhƣ: “Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản” của Tào Hữu Phùng trên Tạp chí Tài chính (6/440), “ Vài ý kiến về sửa đổi bổ sung điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng” của Khiếu Phúc Quynh trên Thời báo tài chính Việt Nam số 27 năm 2003, “Qui chế đấu thầu - những vấn đề bức xúc” của Trần Trịnh Tƣờng trên tạp chí Xây dựng số 7 năm 2004.
Những bài báo này ít nhiều đã phân tích đƣợc thực trạng về quản lý dự án đầu tƣ bằng vốn NSNN và có đề xuất giải pháp để giải quyết những tồn đọng. Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết thì chƣa thể phân tích sâu về thực trạng cũng nhƣ đƣa ra các giải pháp sát đáng cho vấn đề. Hơn nữa từ sau các Nghị định mới ban hành: Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 7/2/2005 về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình, Nghị Định số 10/2006/NĐ-CP ngày 29/11/2005 về thi hành chi tiết luật đầu tƣ; các quyết định: Quyết định của Bộ trƣởng Bộ Xây dựng số 11/2005/QĐ-BXD ngày 15/04/2005 về việc ban hành định mức chi phí lập dự án và thiết kế xây dựng công trình, Quyết định số của Bộ trƣởng Bộ tài chính 32/2006/QĐ-BTC ngày 06/06/2006 về việc ban hành quy chế hoạt động thanh tra, kiểm tra tài chính, Quyết định số 56/200S/QĐ- BTC của Bộ tài chính ngày 17/07/200S về ban hành quy trình thẩm tra quyết toán 7 z dự án hoàn thành đối với các dự án sử dụng vốn NSNN. Thì các cơ chế, quy trình quản lý dự án đầu tƣ bằng vốn NSNN đã hoàn thiện hơn rất nhiều.
Theo tác giả Nguyễn Công Nghiệp, 2009. "Nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ NSNN ở Việt Nam", Đề tài khoa học cấp Nhà nƣớc, Bộ Tài chính, Hà Nội. Tác giả khẳng định để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tƣ từ NSNN ở Việt Nam thì cần phải chú ý đến những vấn đề sau, đó là: phải đảm bảo quy hoạch đầu tƣ, nhằm xác định lĩnh vực cần đầu tƣ, nhu cầu vốn đầu tƣ; Thực hiện nghiêm các bƣớc trong quản lý dự án đầu tƣ: Lập dự án; Thẩm định dự án; Giám sát dự án; Nghiệm thu dự án hoàn thành; Thực hiện tốt khâu giám sát đầu tƣ. Tác giả Lê Toàn Thắng, 2012.