Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới.
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Cho đến nay, có rất nhiều các công trình nghiên cứu của các học giả trong nước và nước ngoài bàn về quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp, tiêu biểu là các công trình nghiên cứu dưới đây: Nghiên cứu của Cuzdriorean & Matis về “Quan hệ giữa kế toán và thuế tại Liên minh Châu Âu: Ảnh hưởng của quy định kế toán quốc tế” cho thấy: “Khái niệm thuế thu nhập hoãn lại phải trả (deffered tax liability) và tài sản thuế thu nhập hoãn lại (deffered tax asset) đã được đề cập trong chuẩn mực kế toán quốc tế số 12 (IAS 12). Khái niệm giá trị hợp lý (fair value) là một phương pháp tiếp cận để hạn chế mức độ khác nhau giữa kế toán và thuế”.
Sự liên kết giữa kế toán và thuế cũng được hỗ trợ bởi nguyên tắc phù hợp (principle of conformity) trong hệ thống các quốc gia thuộc EU. Dựa trên các khác biệt trước đây giữa kế toán và thuế, cần có sự phân tích so sánh giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế như là điểm trung tâm để tạo mối quan hệ liên kết giữa kế toán và thuế thông qua ảnh hưởng của IFRS. Việc sử dụng IAS/IFRS trong trường hợp thực hiện báo cáo tài chính hợp nhất cũng góp phần đáng kể vào ảnh hưởng này. Theo nghiên cứu của Duhanxhiu & Kapllani về “Mối quan hệ giữa kiểm tra tài chính & kế toán thuế tại Abania” cho thấy: “Các nguyên tắc kế toán và các quy định về thuế là hai khái niệm được phát triển của hai cơ quan khác nhau và được sử dụng bởi các nguyên tắc thường không đồng nhất do người sử dụng hướng đến các mục đích khác nhau”.
Kế toán tài chính dựa trên Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế - IFRS (International Financial 5 Reporting Standards), được xây dựng hướng đến mục tiêu cung cấp các thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư, các chủ nợ và các nhà phân tích trong việc đưa ra các quyết định hợp lý về đầu tư và tín dụng. Ngược lại, mục tiêu của kế toán thuế, như là một phần của hệ thống thuế là để đảm bảo nguồn thu NSNN và cải tiến công tác quản lý thu thuế. Luận án tiến sỹ “Quản lý thuế ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” của Nguyễn Thị Thùy Dương. Đóng góp của luận án là từ lý luận chung về quản lý thuế, luận án đã chỉ rõ trong điều kiện hội nhập, các tiêu chí để đánh giá một hệ thống thuế tốt phải xét đến mối quan hệ giữa cơ quan thuế với người nộp thuế, quan hệ với các nhân viên quản lý thuế, những tiêu chí về lập pháp, những đặc điểm về quản lý, đảm bảo tính linh hoạt trong điều hành.
Luận án cũng chỉ ra những tác động của doanh nghiệp hội nhập kinh tế quốc tế đến quản lý thuế, bao gồm gia tăng hợp tác thuế giữa các nước, thúc đẩy cạnh tranh thuế, thay đổi chính sách thuế và quản lý thuế, đặc biệt tăng cường đối phó với hiện tượng trốn và tránh thuế quốc tế. Tuy vậy, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tác giả khá rộng do đó nhiều vấn đề chưa được quan tâm và nghiên cứu sâu. Đặc biệt trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế thì loại hình kinh tế tổ chức, doanh nghiệp chịu sự ảnh hưởng và tác động nhiều nhất, rõ nhất vì thế tác giả đã dành sự tập trung nghiên cứu quản lý thuế cho khu vực kinh tế này, trong khi khu vực kinh tế doanh nghiệp tác giả ít đề cập đến hoặc đang đề cập chung chung. Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai” của tác giả Nguyễn Công Thạch.
Trong nghiên cứu này, tác giả đã luận giải khá sâu sắc về vai trò của doanh nghiệp và sự cần thiết phải quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp. Thực trạng về công tác quản lý thuế doanh nghiệp được tác giả phân tích, đánh giá dựa trên khảo sát thực tế tại địa bàn huyện Phú Thiện, tỉnh Gia 6 Lai. Đây là một huyện mới thành lập chưa lâu của tỉnh Gia Lai, doanh nghiệp số lượng còn ít, vốn ít, nằm rải rác phân tán ở tất cả các địa bàn xã, thị trấn. Cơ bản doanh nghiệp ở đây trình độ thấp nên hiểu biết về pháp luật cũng như ý thức chấp hành pháp luật rất hạn chế.
Về phía cơ quan quản lý thuế, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý thuế còn sơ sài, cán bộ, công chức quản lý thuế thiếu về số lượng và yếu về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Tuy nhiên, những giải pháp hoàn thiện quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp mà tác giả đề xuất chỉ thực sự cần thiết và khả thi trên địa bàn huyện Phú Thiện, phù hợp cho các địa bàn huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số trong cả nước, còn với địa bàn vùng đồng bằng, thành thị thì những giải pháp đó đối với đa số không còn là điểm mới nữa. Luận văn thạc sỹ "Quản lý nợ thuế và cưỡng chế thuế tại địa bàn huyện Đông Anh, TP Hà Nội" của tác giả Nguyễn Việt Hà. Luận văn đã xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nợ thuế và cưỡng chế thuế: khái niệm, nội dung, các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý nợ thuế và cưỡng chế thuế.
Bằng các phương pháp nghiên cứu như phân tích – tổng hợp, thống kê – mô tả, so sánh, luận văn đã phân tích thực trạng công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế tại địa bàn huyện Đông Anh, TP Hà Nội; trình bày những ảnh hưởng của việc nợ đọng tiền thuế đến môi trường kinh doanh và ngân sách huyện Đông Anh. Đề xuất những định hướng và giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nợ thuế và cưỡng chế thuế trên địa bàn huyện Đông Anh đó là: hoàn thiện quy trình quản lý thuế, tăng cường các biện pháp hỗ trợ người nộp thuế, nâng cao chất lượng nhân lực, tăng cường công tác thanh tra, giám sát. Luận văn thạc sỹ "Hoạt động quản lý thu thuế trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc" của tác giả Nguyễn Anh Tuấn. Đề tài đã khái quát hóa và hệ thống hóa lý luận chung về thuế, quản lý thu thuế và nội dung quản lý thu thuế.
Thông qua việc đánh giá, phân tích thực trạng công tác quản lý thu thuế trên địa bàn 7 tỉnh Vĩnh Phúc để phát hiện những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại. Từ đó đề xuất một số quan điểm, giải pháp nhằm tăng cường hoạt động quản lý thu thuế trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới, đáp ứng nguồn lực để thực hiện chức năng nhiệm vụ của hệ thống chính trị, tích lũy vốn cho đầu tư, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Luận văn thạc sỹ “Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục thuế thành phố Hà Nội” của tác giả Nghiêm Thị Vân. Trong luận văn này, tác giả đã tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp, xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó, tác giả đã tiến hành phân tích thực trạng nhằm chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục thuế thành phố Hà Nội. Từ những tồn tại và hạn chế, tác giả đã đề xuất 3 nhóm giải pháp để tăng cường công tác quản lý thuế TNDN tại Cục thuế thành phố Hà Nội đó là: nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra; tăng cường công tác quản lý người nộp thuế. Luận văn thạc sỹ “Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Ninh” của tác giả Trần Tuấn Tú. Căn cứ vào nội dung, tiêu chí đánh giá quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thống kê - mô tả, phương pháp so sánh để tiến hành phân tích thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Ninh.
Tác giả đã đề xuất được 5 quan điểm và 4 giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Ninh: hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý thuế; hoàn thiện công tác quản lý người nộp thuế; hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra; hoàn thiện công tác tuyên truyền, hỗ trợ NNT. Luận văn thạc sỹ "Hoạt động thanh tra, kiểm tra tại Cục thuế tỉnh Lâm Đồng" của tác giả Nguyễn Thị Ánh Tuyết. Đề tài phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế tại trụ sở người nộp thuế, nhằm đề 8 xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm chống thất thu thuế tại Cục thuế tỉnh Lâm Đồng; phân tích, đánh giá thực trạng, chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong công tác kiểm tra, thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Lâm Đồng trong thời gian từ năm 2017 - 2020; đề xuất một số giải pháp và kiến nghị chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn 2030. Luận án tiến sỹ "Hoàn thiện quản lý thu thuế của Nhà nước nhằm tăng cường sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp - Nghiên cứu tình huống của Hà Nội" của tác giả Nguyễn Thị Lệ Thúy.
Với đề tài này, tác giả đã hệ thống những vấn đề lý luận về sự tuân thủ thuế và quản lý thu thuế của Nhà nước đối với doanh nghiệp; xác định những yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp ở các nước đang phát triển; làm rõ các đặc điểm riêng của các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội để xác định thực trạng và cơ cấu thu thuế từ doanh nghiệp vào ngân sách Nhà nước.