phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Chi cục Thuế huyện M’Đrắk. Chƣơng 3: Giải pháp tăng cường quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Chi cục Thuế huyện M’Đrắk. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trước khi nghiên cứu đề tài này, tác giả đã tìm hiểu một số nội dung của đề tài được nghiên cứu trước đây có liên quan đến quản lý thuế TNDN, cụ thể: Nguyễn Thị Mai Phương (2003), “Đổi mới và hoàn thiện hệ thống thu thuế ở Việt Nam”, đề tài cấp Viện của Viện Khoa học Tài chính.
Đóng góp chủ yếu của đề tài là đã khái quát thực trạng công tác quản lý thuế Việt Nam 5 và đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế trên 2 góc độ: Thực trạng công tác tổ chức bộ máy quản lý và thực trạng công tác thu thuế. Từ phân tích kinh nghiệm quản lý thuế của một số nước trên thế giới và thực trạng của Việt Nam, đề tài rút ra một số bài học kinh nghiệm và nêu ra các giải pháp phù hợp với Việt Nam. Tuy nhiên, đề tài chưa có những giải pháp đột phá để cải thiện về công tác quản lý thuế ở Việt Nam, đồng thời đề tài nghiên cứu cũng chưa chuyên sâu đến lĩnh vực thuế TNDN. Nguyễn Thị Lệ Thúy (2009) “Hoàn thiện quản lý thu thuế của Nhà nước nhằm tăng cường sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp”.
Đề tài này đã hệ thống những công trình nghiên cứu về sự tuân thủ thuế và quản lý thuế của Nhà nước đối với doanh nghiệp của các tác giả trong và ngoài nước. Đề tài đã làm rõ bản chất mới của của quản lý thuế cần được thể hiện đầy đủ trong các chiến lược quản lý nghĩa vụ nộp thuế của từng đối tượng ở từng cấp độ tuân thủ khác nhau. Đặng Thị Việt Đức (2012) “Chính sách và thực trạng thu thuế tại Việt Nam”. Nội dung của bài viết nghiên cứu về chiến lược cải cách hệ thống thuế Việt Nam tới năm 2020 trên cơ sở phân tích những chính sách thuế qua các giai đoạn, đồng thời đưa ra các gợi ý đóng góp cho hoạt động thu thuế tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
Bài viết tiếp cận theo hướng phân tích về những ưu điểm cũng như hạn chế của các chính sách thuế, thực trạng quản lý từng sắc thuế, kết quả thu thuế trong thời gian qua tại Việt Nam. Tuy nhiên bài viết chưa đi sâu vào công tác quản lý thuế và chưa có những giải pháp cụ thể để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế. Hồ Minh Khiêm (2012) “Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với kinh tế ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Quy Nhơn”. Đóng góp chủ yếu của đề tài là hệ thống cơ sở lý luận về quản lý thuế TNDN đối với kinh tế 6 ngoài quốc doanh, phân tích thực trạng quản lý thuế TNDN đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Quy Nhơn.
Từ đó đề tài đưa ra các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thuế TNDN đối với kinh tế ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Quy Nhơn trong thời gian tới. Trần Phan Quốc Chương (2013) “Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục thuế tỉnh Gia Lai”. Nội dung đề tài nghiên cứu về công tác đăng ký thuế, quản lý kê khai, xác định đối tượng tính thuế, thực trạng công tác thu thuế, thanh tra, kiểm tra về thuế TNDN và đề ra các giải pháp để hoàn thiện đối với công tác quản lý thuế TNDN tại Cục thuế tỉnh Gia Lai. Hồ Anh Thư (2014) “Giải pháp nâng cao năng lực phòng, chống thất thu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp của thành phần kinh tế dân doanh tại Chi cục Thuế thành phố Sa Đéc”.
Đề tài này được thực hiện dựa vào số liệu từ hệ thống dữ liệu ngành thuế và một số văn bản hướng dẫn về thuế GTGT và thuế TNDN của ngành, vận dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê và trao đổi với các cán bộ công chức của bộ phận chuyên môn trong cơ quan. Đóng góp quan trọng nhất của đề tài là phân tích thực trạng thất thu và chống thất thu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các thành phần kinh tế dân doanh từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực phòng, chống thất thu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các thành phần kinh tế dân doanh tại Chi cục Thuế thành phố Sa Đéc. Một số luận văn thạc sỹ, bài viết trong và ngoài tỉnh liên quan đến quản lý thuế TNDN, với nhiều cách tiếp cận khác nhau đã nêu nhiều vấn đề về lý luận và những nội dung cơ bản của quản lý thuế TNDN qua các giai đoạn đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn của quản lý thuế TNDN tại Việt Nam nói chung và một số vùng, địa 7 phương nói riêng. Tuy nhiên, trên góc độ tổng kết và hệ thống hoá các vấn đề về lý luận và nội dung của quản lý thuế TNDN tại Chi cục Thuế huyện M’Đrắk, hiện vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu hoàn chỉnh về vấn đề này.
Vì vậy, tác giả đã kế thừa và chọn lọc những công trình đã nghiên cứu ở trên và các nghiên cứu khác để thực hiện đề tài này. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, đặc điểm của thuế thu nhập doanh nghiệp a.
Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp Thu nhập là những khoản thu dưới dạng tiền tệ hoặc hiện vật của các tổ chức hoặc cá nhân nhận được từ các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ, từ lao động, từ quyền sở hữu, quyền sử dụng về tài sản, tiền vốn mà có hoặc các khoản thu nhập khác mà xã hội dành cho trong một thời kỳ nhất định, thường là một năm. Căn cứ vào tiêu thức khác nhau người ta chia ra các loại thu nhập nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý khác nhau như thu nhập công ty, thu nhập cá nhân, thu nhập thường xuyên, thu nhập không thường xuyên và các thu nhập khác. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là loại thuế trực thu đánh trên phần thu nhập chịu thuế sau khi trừ đi các khoản chi phí hợp lý, hợp pháp liên quan đến thu nhập của cơ sở sản xuất kinh doanh trong kỳ tính thuế. Thuế TNDN ra đời bắt nguồn từ nhu cầu tài chính của Nhà nước cũng như yêu cầu thực hiện chức năng tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội.
Mức thuế cao hay thấp áp dụng cho các chủ thể thuộc đối tượng nộp thuế TNDN phụ thuộc vào quan điểm điều tiết thu nhập và mục tiêu đặt ra 9 trong phân phối thu nhập của từng quốc gia, trong từng giai đoạn lịch sử nhất định. Thuế TNDN đã được áp dụng từ lâu ở nhiều nước trên thế giới. Các nước áp dụng thuế TNDN sớm vào khoảng giữa và cuối thế kỷ 19 như : Anh, Nhật; áp dụng đầu thế kỷ 20 như : Pháp, Thụy sỹ, Trung Quốc. mỗi nước khi áp dụng thuế TNDN đều có những hoàn cảnh riêng nhưng xuất phát từ các lý do chủ yếu như: Do nhu cầu tăng chi của NSNN khi nhà nước có những cải cách nhất định; do xu hướng đòi hỏi sự bình đẳng, dân chủ của công dân trong khi thực hiện nghĩa vụ thuế đối với nhà nước và nền kinh tế ở nước đó phát triển đến một mức độ nhất định.
Ở Việt Nam, thuế TNDN có xuất xứ từ khoản trích nộp lợi nhuận áp dụng đối với khu vực kinh tế quốc doanh và thuế lợi tức doanh nghiệp áp dụng đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh trong giai đoạn từ 1953 đến trước 01/01/1990. Từ 01/01/1990 đến trước 01/01/1999 thuế lợi tức được áp dụng thống nhất cho mọi thành phần kinh tế thay cho chế độ trích nộp lợi nhuận áp dụng đối với khu vực kinh tế quốc doanh và thuế lợi tức doanh nghiệp áp dụng đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Từ 01/01/1999 cho tới trước ngày 01/01/2004 thuế TNDN được áp dụng thống nhất đối với mọi đối tượng kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế khác nhau thay cho thuế lợi tức. Sau 5 năm thực hiện, Quốc hội khóa XI kỳ họp thứ ba đã thông qua Luật thuế TNDN (sửa đổi) và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2004 áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp và các hộ kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau kể cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Đến năm 2008, Quốc hội khóa XII kỳ họp thứ ba đã thông qua Luật thuế TNDN (sửa đổi) và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2009, Luật này thay thế Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp số 10 09/2003/QH11 đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy cải cách hành chính trong quản lý thuế và thực hiện ưu đãi đầu tư, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn Việt Nam trong giai đoạn tới. Qua các thời kỳ, các nội dung cụ thể quy định về phạm vi người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, hệ thống thuế suất, chế độ miễn giảm thuế và các vấn đề quản lý thuế TNDN được quy định khác nhau, nhưng có một số nguyên tắc chung để xác định cơ sở tính thuế, các ưu đãi về thuế, về cơ bản được đồng nhất về quan điểm. Do vậy, thuế TNDN ngày càng được hoàn hiện phù hợp với thực tế và thông lệ quốc tế. Tỷ trọng thuế TNDN ở Việt Nam trong tổng số thu thuế và phí trong nước ngày càng tăng trong những năm gần đây đã khẳng định vai trò, vị trí cần thiết của thuế TNDN trong hệ thống các sắc thuế, các khoản phải thu khác của Ngân sách nhà nước.
Đặc điểm của thuế thu nhập doanh nghiệp - Thuế TNDN là thuế trực thu, đánh vào thu nhập chịu thuế trong kì của các doanh nghiệp, đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là các doanh nghiệp, các nhà đầu tư thuộc các thành phần kinh tế khác nhau đồng thời cũng là người chịu thuế. - Thuế TNDN mang đầy đủ tính chất của thuế trực thu, là loại thuế có tính chất luỹ tiến do việc đánh thuế có tính đến khả năng của người nộp, nhằm đảm bảo công bằng xã hội.