Quản Lý Thuế Giá Trị Gia Tăng Đối Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Luận văn phân tích và đề xuất giải pháp nâng cao quản lý thuế GTGT cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.

• Tác giả: Lê Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Chiến
• Trường học: Học viện Tài chính
• Đề tài: Quản Lý Thuế Giá Trị Gia Tăng Đối Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Tại Huyện Quảng Xương
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH VÀ QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 1.1. Lý luận chung về doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.1.2. Vai trò của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.1.3. Xu hướng phát triển của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2. Quản lý thuế Giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1. Khái quát chung về thuế Giá trị gia tăng
• 1.2.2. Quản lý thuế Giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.3. Sự cần thiết phải tăng cường công tác quản lý thuế Giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ GTGT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Sơ lược về huyện Quảng Xương và Chi cục Thuế Quảng Xương
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, tình hình KT-XH huyện Quảng Xương
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức quản lý của chi cục thuế huyện Quảng Xương
• 2.1.3. Tổng quan về công tác quản lý thu thuế trên địa bàn huyện Quảng Xương
• 2.2. Kết quả thực hiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Quảng Xương
• 2.2.1. Quản lý đối tượng nộp thuế
• 2.2.2. Quản lý kê khai thuế giá trị gia tăng
• 2.2.3. Quản lý căn cứ tính thuế
• 2.2.4. Quản lý thu nộp thuế GTGT
• 2.2.5. Công tác kiểm tra thuế
• 2.2.6. Công tác hoàn thuế
• 2.3. Những đánh giá chung về công tác quản lý thu thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Quảng Xương
• 2.3.1. Những kết quả đạt được trong thời gian qua
• 2.3.2. Những mặt hạn chế, khó khăn
• 2.3.3. Những nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ GTGT ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA
• 3.1. Mục tiêu, định hướng, yêu cầu quản lý thuế nói chung và thuế GTGT nói riêng tại Chi cục thuế Huyện Quảng Xương trong thời gian tới
• 3.2. Nhóm giải pháp tăng cường quản lý thuế GTGT về phía nhà nước
• 3.3. Nhóm giải pháp tăng cường quản lý thuế giá trị gia tăng về phía Chi cục thuế huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa
• 3.3.1. Tăng cường công tác quản lý đối tượng nộp thuế
• 3.3.2. Tăng cường công tác quản lý kê khai thuế GTGT
• 3.3.3. Quản lý căn cứ tính thuế
• 3.3.4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra
• 3.3.5. Tăng cường công tác quản lý thu thuế và công tác quản lý nợ thuế
• 3.4. Nhóm giải pháp khác

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Thuế GTGT Doanh Nghiệp Quảng Xương

Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) đóng vai trò quan trọng trong hệ thống thuế của Việt Nam, đặc biệt đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Tại huyện Quảng Xương, việc quản lý hiệu quả thuế GTGT là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn thu ngân sách và tạo môi trường kinh doanh bình đẳng. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng, thách thức và giải pháp liên quan đến quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn. Từ đó, đưa ra những kiến nghị giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế và hỗ trợ sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò Của Thuế GTGT

Thuế GTGT là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong quá trình sản xuất, lưu thông và tiêu dùng. Đây là một sắc thuế gián thu, được cấu thành trong giá bán và do người tiêu dùng cuối cùng chi trả. Thuế GTGT có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước, điều tiết hoạt động kinh tế và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh. Theo Luật Thuế GTGT, đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam, trừ những hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT.

1.2. Đặc Điểm của Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Doanh nghiệp ngoài quốc doanh (DNNQD) bao gồm các loại hình như công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã. Đặc điểm nổi bật của DNNQD là quyền sở hữu tư nhân, sự linh hoạt trong hoạt động kinh doanh và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Tuy nhiên, DNNQD cũng đối mặt với nhiều thách thức như hạn chế về vốn, công nghệ và trình độ quản lý. DNNQD có thể kinh doanh trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế được pháp luật cho phép như sản xuất, chế biến, gia công, thương mại, vận chuyển, du lịch… trừ một số ngành mà nhà nước giữ độc quyền để đảm bảo Quốc phòng, An ninh và ổn định chính trị đất nước.

II. Thực Trạng Kê Khai Thuế GTGT tại Quảng Xương Phân Tích

Thực tế kê khai thuế GTGT của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Quảng Xương hiện nay còn tồn tại nhiều bất cập. Từ việc lập hóa đơn sai quy định, khai báo doanh thu không trung thực đến việc gian lận trong khấu trừ thuế, các hành vi này gây thất thu ngân sách và tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế và tăng cường hiệu quả kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp.

2.1. Quy Trình Kê Khai Thuế GTGT Doanh Nghiệp

Quy trình kê khai thuế GTGT bao gồm các bước: lập tờ khai thuế GTGT, nộp tờ khai và chứng từ liên quan cho cơ quan thuế, và nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước. Doanh nghiệp có thể lựa chọn kê khai theo tháng hoặc theo quý, tùy thuộc vào quy mô và ngành nghề kinh doanh. Việc thực hiện đúng quy trình kê khai thuế là nghĩa vụ của mọi doanh nghiệp và là cơ sở để cơ quan thuế quản lý và kiểm soát thuế GTGT.

2.2. Các Sai Phạm Thường Gặp Khi Kê Khai Thuế

Nhiều doanh nghiệp vẫn còn mắc các sai phạm phổ biến như kê khai sai mã số thuế, kê khai thiếu thông tin, kê khai không đúng thời hạn, sử dụng hóa đơn không hợp lệ, và tính thuế không đúng quy định. Các sai phạm này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý thuế mà còn tiềm ẩn rủi ro về xử phạt hành chính và truy thu thuế đối với doanh nghiệp.

2.3. Ảnh hưởng Của Kê Khai Thuế Sai Lệch Đến Ngân Sách

Việc kê khai thuế sai lệch, trốn thuế, lậu thuế của các doanh nghiệp gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách nhà nước. Số tiền thuế thất thu có thể được sử dụng cho các mục đích công ích như xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Do đó, việc tăng cường quản lý và chống thất thu thuế là nhiệm vụ quan trọng của cơ quan nhà nước.

III. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Thuế GTGT tại Quảng Xương

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Quảng Xương, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp. Giải pháp bao gồm tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp về chính sách thuế, nâng cao năng lực kiểm tra thuế, và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật thuế. Ngoài ra, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý thuế để giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

3.1. Tăng Cường Tuyên Truyền và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến các chính sách, quy định mới về thuế GTGT cho doanh nghiệp thông qua các hội nghị, hội thảo, trang web và các phương tiện truyền thông khác. Đồng thời, cơ quan thuế cần chủ động hỗ trợ doanh nghiệp giải đáp thắc mắc, hướng dẫn kê khai và nộp thuế để doanh nghiệp hiểu rõ và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Kiểm Tra Thuế GTGT Doanh Nghiệp

Cơ quan thuế cần nâng cao năng lực kiểm tra thuế, đặc biệt là kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp, để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gian lận thuế. Việc kiểm tra cần được thực hiện một cách khách quan, công bằng và tuân thủ đúng quy trình, thủ tục pháp luật. Theo luận văn, kết quả kiểm tra hồ sơ khai thuế tại cơ quan thuế và tại trụ sở doanh nghiệp còn nhiều hạn chế.

3.3. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Vào Quản Lý Thuế

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý thuế là xu hướng tất yếu trong thời đại số. Cần đẩy mạnh việc triển khai kê khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử và hóa đơn điện tử để giảm thiểu thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

IV. Hướng Dẫn Quản Lý Thuế Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Quảng Xương

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại huyện Quảng Xương thường gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định về thuế GTGT. Bài viết này cung cấp một hướng dẫn quản lý thuế chi tiết, từ việc đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế đến hoàn thuế GTGT. Hướng dẫn này giúp doanh nghiệp nắm vững các quy định của pháp luật và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, tránh các rủi ro pháp lý.

4.1. Hướng Dẫn Đăng Ký Thuế GTGT Cho Doanh Nghiệp

Bước đầu tiên trong quản lý thuế GTGT là đăng ký thuế với cơ quan thuế. Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện thủ tục đăng ký thuế theo quy định. Sau khi đăng ký thành công, doanh nghiệp sẽ được cấp mã số thuế và có thể thực hiện các hoạt động kinh doanh chịu thuế GTGT.

4.2. Hướng Dẫn Lập và Nộp Tờ Khai Thuế GTGT Đúng Hạn

Việc lập và nộp tờ khai thuế GTGT đúng hạn là nghĩa vụ quan trọng của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần thu thập đầy đủ hóa đơn, chứng từ liên quan đến hoạt động kinh doanh và kê khai chính xác các thông tin vào tờ khai thuế. Tờ khai thuế phải được nộp cho cơ quan thuế trước thời hạn quy định.

4.3. Điều kiện Hoàn Thuế GTGT và Thủ Tục Thực Hiện

Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có thể được hoàn thuế GTGT nếu số thuế GTGT đầu vào lớn hơn số thuế GTGT đầu ra. Doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện và thực hiện thủ tục hoàn thuế theo quy định của pháp luật. Theo bảng thống kê về tình hình hoàn thuế GTGT cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, số lượng doanh nghiệp được hoàn thuế còn hạn chế.

V. Vi Phạm Thuế GTGT Xử Lý và Phòng Ngừa Tại Quảng Xương

Vi phạm về thuế GTGT là vấn đề nhức nhối trong công tác quản lý thuế. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp và kê khai sai lệch thông tin. Cơ quan thuế cần tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và tạo môi trường kinh doanh công bằng.

5.1. Các Hình Thức Vi Phạm Thuế GTGT Phổ Biến Nhất

Có nhiều hình thức vi phạm về thuế GTGT, từ những sai sót nhỏ do thiếu hiểu biết đến những hành vi gian lận tinh vi. Các hình thức vi phạm phổ biến bao gồm: không xuất hóa đơn khi bán hàng, sử dụng hóa đơn giả, kê khai sai doanh thu, kê khai khống chi phí và gian lận trong khấu trừ thuế.

5.2. Mức Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Về Thuế GTGT

Pháp luật quy định các mức xử phạt khác nhau đối với các hành vi vi phạm hành chính về thuế GTGT, tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm. Mức phạt có thể là phạt tiền, truy thu thuế, hoặc thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những hành vi vi phạm nghiêm trọng.

5.3. Các Biện Pháp Phòng Ngừa Vi Phạm Thuế GTGT Doanh Nghiệp

Phòng ngừa vi phạm về thuế GTGT là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp và đảm bảo nguồn thu ngân sách. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm: nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế, tăng cường kiểm soát nội bộ, sử dụng phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử, và thường xuyên cập nhật các quy định mới về thuế.

VI. Triển Vọng và Định Hướng Quản Lý Thuế GTGT Tại Quảng Xương

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, công tác quản lý thuế GTGT tại huyện Quảng Xương cần có những đổi mới và cải tiến để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Định hướng trong tương lai là xây dựng một hệ thống quản lý thuế hiệu quả, minh bạch và công bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Của Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Doanh nghiệp ngoài quốc doanh đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Xu hướng phát triển của DNNQD là tăng trưởng về số lượng và quy mô, đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

6.2. Giải Pháp Số Hóa Quản Lý Thuế GTGT Trong Tương Lai

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong mọi lĩnh vực, trong đó có quản lý thuế. Giải pháp số hóa quản lý thuế GTGT bao gồm: ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để phát hiện gian lận thuế, triển khai hệ thống quản lý rủi ro thuế và xây dựng cơ sở dữ liệu thuế tập trung.

6.3. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Về Thuế GTGT

Để công tác quản lý thuế GTGT hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về thuế GTGT, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và dễ thực hiện. Các quy định về thuế cần được sửa đổi, bổ sung kịp thời để phù hợp với sự thay đổi của nền kinh tế và thông lệ quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế giá trị gia tăng là sắc thuế gián thu chủ đạo, đóng vai trò huyết mạch trong cơ cấu thu ngân sách nhà nước nhằm duy trì bộ máy công quyền và tài trợ các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Tại Việt Nam, khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ghi nhận bước phát triển nhảy vọt với 578.920 doanh nghiệp hoạt động tính đến ngày 31/12/2015, chiếm 96,2% tổng số doanh nghiệp cả nước và thu hút 6,7 triệu lao động. Tuy nhiên, khu vực này có quy mô phân tán, đa sở hữu và tính tự chủ cao, dẫn đến nguy cơ tiềm ẩn về gian lận hóa đơn, trốn thuế và chiếm dụng vốn ngân sách.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán tăng cường hiệu quả quản lý thu thuế giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Với diện tích tự nhiên 198,20 km2 và quy mô dân số 227.971 người, huyện Quảng Xương là địa bàn kinh tế ven biển đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ sang công nghiệp, thương mại và dịch vụ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá thực trạng hành chính thuế giai đoạn 2013–2015, bóc tách các mắt xích thất thu và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi đặt trong bối cảnh tổng thu ngân sách nhà nước của huyện năm 2015 đạt 215,600 tỷ đồng (vượt 158% dự toán pháp lệnh), trong đó thu từ khu vực ngoài quốc doanh đạt 69,994 tỷ đồng và thuế giá trị gia tăng đóng góp 52,034 tỷ đồng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng để xử lý dứt điểm 11,236 tỷ đồng nợ đọng thuế và tối ưu hóa quy trình thu ngân sách địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết tuân thủ thuế kết hợp mô hình quản trị rủi ro tuân thủ theo chuẩn mực quốc tế của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế. Khung lý thuyết phân tích hành vi của người nộp thuế dựa trên sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế cá nhân và rủi ro bị thanh tra, xử phạt. Đồng thời, nghiên cứu tiếp cận quy trình quản lý thuế hiện đại theo cơ chế người nộp thuế tự tính, tự khai, tự nộp gắn liền với các quy định của Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 và Thông tư số 219/2013/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm:

• Doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Các tổ chức kinh tế có vốn nhà nước dưới 50% hoặc 100% vốn tư nhân (Công ty TNHH, Công ty Cổ phần, Doanh nghiệp tư nhân, Hợp tác xã).
• Căn cứ tính thuế: Xác định dựa trên giá tính thuế chưa có thuế và hệ thống 3 mức thuế suất 0%, 5%, 10%.
• Phương pháp tính thuế: Phương pháp khấu trừ thuế áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc tự nguyện áp dụng, và phương pháp tính trực tiếp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.
• Quy trình quản lý thuế giá trị gia tăng: Chuỗi mắt xích khép kín từ quản lý đối tượng nộp thuế, xử lý tờ khai, quản lý hóa đơn chứng từ, kiểm tra thanh tra đến cưỡng chế nợ và hoàn thuế giá trị gia tăng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thu nộp ngân sách, báo cáo kiểm tra thuế, dữ liệu phần mềm quản lý thuế nội bộ giai đoạn 2013–2015 của Chi cục Thuế huyện Quảng Xương và Cục Thuế tỉnh Thanh Hóa.

Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 70 lượt hồ sơ doanh nghiệp ngoài quốc doanh được kiểm tra thuế qua 3 năm (năm 2013 kiểm tra 27 đơn vị, năm 2014 kiểm tra 22 đơn vị, năm 2015 kiểm tra 21 đơn vị). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên tiêu chí phân loại rủi ro: doanh nghiệp có biến động doanh thu bất thường, có tỷ lệ khấu trừ thuế cao kéo dài hoặc có dấu hiệu sai phạm về hóa đơn đầu vào.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phương pháp đối chiếu số học là nhằm nhận diện chính xác các khoảng chênh lệch giữa số liệu tự kê khai và số liệu sau kiểm tra, từ đó định lượng cụ thể mức độ thất thu ngân sách qua từng năm tài khóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng đối tượng nộp thuế tăng trưởng đều qua các năm. Số doanh nghiệp ngoài quốc doanh đang hoạt động tại huyện Quảng Xương tăng từ 293 đơn vị năm 2013 lên 327 đơn vị năm 2014 (tăng 11,6%) và đạt 357 đơn vị năm 2015 (tăng 9,2%). Trong đó, Công ty TNHH chiếm tỷ trọng chi phối 68,59% (245 doanh nghiệp), Công ty Cổ phần chiếm 16,81% (60 doanh nghiệp). Tính đến ngày 31/12/2015, Chi cục đã cấp 5.000 mã số thuế, trong đó có 478 mã số thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh, đóng mã số 121 doanh nghiệp giải thể hoặc bỏ trốn.

Thứ hai, thuế giá trị gia tăng là nguồn thu chủ lực từ khu vực ngoài quốc doanh. Năm 2013, số thu thuế giá trị gia tăng đạt 52,035 tỷ đồng, chiếm 74,82% tổng thu ngoài quốc doanh. Năm 2014 đạt 43,125 tỷ đồng, chiếm 66,72%. Năm 2015 đạt 52,034 tỷ đồng, chiếm 75,06% tổng thu ngoài quốc doanh, khẳng định vị thế trung tâm trong nguồn thu ngân sách địa phương.

Thứ ba, công tác kiểm tra phát hiện nhiều gian lận trong xác định căn cứ tính thuế. Năm 2013, kiểm tra 27 doanh nghiệp phát hiện 423 triệu đồng doanh thu bỏ sót (bình quân 15,67 triệu đồng/doanh nghiệp) và loại bỏ 556 triệu đồng doanh số mua vào kê khai sai. Năm 2014 phát hiện bỏ sót 331 triệu đồng doanh thu, loại 320 triệu đồng doanh số mua vào. Năm 2015 phát hiện 251 triệu đồng doanh thu bỏ sót và loại bỏ 262 triệu đồng doanh số mua vào không đủ điều kiện khấu trừ.

Thứ tư, tình trạng nợ đọng thuế diễn biến phức tạp. Lũy kế đến ngày 31/12/2015, tổng nợ thuế của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh là 11,236 tỷ đồng, trong đó nợ tiền thuế giá trị gia tăng chiếm tới 6,236 tỷ đồng (chiếm 55,5% tổng số nợ).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ gia tăng doanh nghiệp theo loại hình kinh tế, biểu đồ cấu trúc phản ánh tỷ trọng đóng góp của thuế giá trị gia tăng trong tổng thu ngoài quốc doanh, và bảng ma trận đối chiếu sai lệch doanh thu mua vào - bán ra trước và sau kiểm tra.

Nguyên nhân của các sai phạm xuất phát từ động cơ trốn thuế nhằm tối đa hóa lợi nhuận của chủ doanh nghiệp tư nhân, kết hợp với sự thiếu hụt trình độ của đội ngũ kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, dẫn đến việc ghi chép sai niên độ hoặc lập hóa đơn không đúng thực tế. Tại một số doanh nghiệp dịch vụ ăn uống và xây dựng, hiện tượng bán hàng không xuất hóa đơn hoặc thông đồng ghi giá thấp hơn giá bán thực tế diễn ra khá phổ biến.

So sánh với các nghiên cứu tại các huyện đồng bằng ven biển lân cận, kết quả tại Quảng Xương phản ánh đúng bức tranh chung của giai đoạn chuyển đổi sang cơ chế người nộp thuế tự khai tự nộp. Việc 100% doanh nghiệp ứng dụng phần mềm kê khai mã vạch hai chiều HTKK từ năm 2015 đã cải thiện đáng kể tốc độ xử lý dữ liệu, song nếu thiếu các biện pháp thanh tra chuyên sâu thì thất thu thuế vẫn diễn ra dưới các hình thức ngày càng tinh vi.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa và số hóa quy trình quản lý đối tượng nộp thuế: Đội Kê khai, Kế toán thuế và Tin học phối hợp chặt chẽ với Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện thực hiện rà soát liên ngành, liên thông dữ liệu đăng ký kinh doanh và cấp mã số thuế, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ doanh nghiệp được cấp phép nhưng không đăng ký thuế từ mức trên 10% hiện nay xuống dưới 2% trong giai đoạn 2016–2018.
• Nâng cao năng lực phân tích rủi ro và kiểm tra hồ sơ khai thuế: Đội Kiểm tra thuế chủ trì áp dụng tiêu chí chấm điểm rủi ro tự động trên hệ thống phần mềm quản lý thuế, kiểm soát 100% tờ khai mẫu số 01/GTGT phát sinh hàng tháng, nâng tỷ lệ phát hiện sai lệch doanh thu và hóa đơn mua vào lên trên 95% ngay tại trụ sở cơ quan thuế, thực hiện định kỳ hàng quý từ năm 2016.
• Thực thi quyết liệt các biện pháp thu hồi và cưỡng chế nợ đọng thuế: Đội Quản lý nợ và Cưỡng chế nợ thuế tham mưu Ban chỉ đạo đôn đốc thu hồi nợ thuế huyện áp dụng triệt để các biện pháp trích tiền từ tài khoản ngân hàng, thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng và công khai danh sách doanh nghiệp chây ỳ, quyết tâm giảm số nợ thuế giá trị gia tăng 6,236 tỷ đồng xuống dưới mức 5% tổng thu ngân sách vào cuối năm 2017.
• Đẩy mạnh tuyên truyền và chuẩn hóa nghiệp vụ kế toán cho doanh nghiệp: Đội Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế tổ chức tối thiểu 4 hội nghị tập huấn chuyên đề mỗi năm về chính sách thuế giá trị gia tăng và chế độ hóa đơn chứng từ cho 100% người đại diện pháp luật và kế toán trưởng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, duy trì thường xuyên trong giai đoạn 2016–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và công chức các Chi cục Thuế cấp huyện: Nắm vững mô hình tổ chức quản lý đối tượng nộp thuế theo địa bàn, quy trình giám sát tờ khai tự động và kỹ năng bóc tách hành vi gian lận doanh thu, hóa đơn đầu vào.
• Giám đốc điều hành và kế toán trưởng doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Nhận diện đầy đủ các điều kiện khấu trừ thuế giá trị gia tăng hợp pháp theo Thông tư số 219/2013/TT-BTC, chuẩn hóa chứng từ kế toán để phòng tránh rủi ro pháp lý và các khoản phạt vi phạm hành chính.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Thuế, Tài chính công: Khai thác hệ thống lý luận hoàn chỉnh, chuỗi số liệu thực chứng giai đoạn 2013–2015 và phương pháp đánh giá thực trạng để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.
• Cơ quan xây dựng chính sách và Ủy ban nhân dân cấp huyện: Tham khảo căn cứ thực tiễn để hoàn thiện cơ chế phối hợp quản lý nhà nước trên địa bàn, siết chặt kỷ cương quản lý đăng ký kinh doanh và hoạch định dự toán ngân sách chính xác.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quản lý thuế giá trị gia tăng tại khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh lại phức tạp hơn khu vực khác?

Doanh nghiệp ngoài quốc doanh sở hữu vốn tư nhân nên luôn chịu áp lực tối đa hóa lợi nhuận sau thuế, dẫn đến xu hướng tìm cách giảm số thuế phải nộp. Với số lượng lớn chiếm 96,2% toàn quốc, quy mô vừa và nhỏ, trình độ hạch toán kế toán hạn chế và thường xuyên thay đổi địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát hóa đơn và dòng tiền.

Những hành vi gian lận thuế giá trị gia tăng phổ biến nhất tại huyện Quảng Xương là gì?

Các hành vi phổ biến bao gồm không lập hóa đơn khi bán hàng tại các doanh nghiệp dịch vụ ăn uống, cố tình ghi giá bán trên hóa đơn thấp hơn giá thanh toán thực tế, và hạch toán sai niên độ để chuyển doanh thu sang kỳ sau. Năm 2013, cơ quan thuế phát hiện 423 triệu đồng doanh thu bị bỏ sót và loại 556 triệu đồng doanh số mua vào kê khai sai.

Cơ chế tự tính, tự khai, tự nộp mang lại những thách thức gì cho công tác quản lý?

Cơ chế này trao quyền tự chủ tối đa cho người nộp thuế, giúp giảm thủ tục hành chính nhưng đồng thời tạo kẽ hở cho các đơn vị thiếu tự giác thực hiện hành vi gian lận. Nếu cơ quan thuế không có công cụ tin học hóa mạnh mẽ và đội ngũ kiểm tra nhạy bén thì số thuế thất thu tại khâu kê khai đầu vào và đầu ra sẽ rất lớn.

Chi cục Thuế huyện Quảng Xương đã ứng dụng công nghệ thông tin như thế nào để giám sát thuế?

Chi cục đã phủ sóng 100% phần mềm hỗ trợ kê khai HTKK có mã vạch hai chiều cho các doanh nghiệp từ năm 2015, kết nối mạng truyền dữ liệu trực tiếp với Kho bạc Nhà nước. Hệ thống phần mềm tự động kiểm tra tính toán thuế đầu ra theo từng mức thuế suất, cảnh báo các trường hợp kê khai bất thường và tự động lập danh sách đôn đốc nộp tờ khai.

Giải pháp nào là trọng tâm để giải quyết dứt điểm 6,236 tỷ đồng nợ đọng thuế giá trị gia tăng?

Giải pháp then chốt là phân loại chính xác các nhóm nợ có khả năng thu và nợ khó thu, định kỳ rà soát tài khoản ngân hàng để ban hành quyết định cưỡng chế trích tiền tự động. Đồng thời, Chi cục cần phối hợp với Hội đồng tư vấn thuế và chính quyền xã công khai danh tính doanh nghiệp cố tình chây ỳ trên hệ thống truyền thanh địa phương.

Kết luận

• Thuế giá trị gia tăng từ khu vực ngoài quốc doanh đóng vai trò nòng cốt khi chiếm tới 75,06% tổng thu ngoài quốc doanh của huyện Quảng Xương năm 2015.
• Công tác quản lý thuế đã đạt nhiều bước tiến vượt bậc với 100% doanh nghiệp áp dụng phần mềm HTKK và hoàn thành vượt 158% dự toán pháp lệnh năm 2015.
• Tồn tại lớn nhất là số nợ đọng thuế giá trị gia tăng lên tới 6,236 tỷ đồng cùng tình trạng kê khai thiếu doanh thu và khống chi phí mua vào.
• Luận văn đã xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện về tổ chức bộ máy, công nghệ phân tích rủi ro, cưỡng chế nợ và tuyên truyền chính sách.
• Lộ trình thực hiện được xác lập chặt chẽ cho giai đoạn 2016–2020 nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch và tăng thu bền vững cho ngân sách.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm hoàn chỉnh và hệ thống giải pháp quản lý thuế giá trị gia tăng mang tính ứng dụng cao cho Chi cục Thuế huyện Quảng Xương cũng như các chi cục thuế địa phương trên toàn quốc. Bước tiếp theo, các nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng đánh giá tác động của hệ thống hóa đơn điện tử và chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý thuế trong giai đoạn mới. Quý bạn đọc, cán bộ quản lý và học viên quan tâm có thể tải toàn văn tài liệu để tham khảo chi tiết phương pháp luận và bảng biểu phân tích chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH VÀ QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 1.1 Lý luận chung về doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1.1 Khái niệm , đặc điểm doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1.1 Khái niệm Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các hoạt động kinh doanh. Trong Luật DN năm 1990 và năm 1999 có quy định về các tổ chức kinh tế tư hữu và các tổ chức kinh tế nhà nước nhưng đến lần sửa đổi gần đây nhất năm 2005 không còn có sự phân biệt DN nhà nước hay DN tư hữu về mặt quản trị DN. Nhưng để phục vụ mục đích quản lý thuế DN được phân chia thành các nhóm theo căn cứ vào chủ thể sở hữu bao gồm: DN nhà nước, DN ngoài nhà nước hay DN NQD và DN có vốn đầu tư của nước ngoài. Khái niệm DN NQD: DN NQD là một loại hình DN được thành lập theo quy định của Nhà nước, bao gồm cả các DN có vốn góp của Nhà nước trong DN nhỏ hơn 50% số vốn kinh doanh của DN, hoạt động theo quy định của pháp luật.

DN NQD bao gồm: Công ty Cổ phần, Công ty Trách nhiệm hữu hạn, Công ty Hợp danh, DN tư nhân và Hợp tác xã. Đặc điểm DN NQD có một số đặc điểm: Thứ nhất: Về mặt sở hữu, đây là điểm làm nên sự khác biệt của các DN NQD. Phần lớn tài sản của DN NQD là tư hữu. Quyền quản lý, điều hành DN không thuộc về nhà nước mà thuộc về chủ sở hữu DN.

Do đặc điểm chung Sv: Lê Thị Hương 4 Lớp:CQ50/02.thanhhoa Luan van (Luan.thanhhoa Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính các chủ sở hữu đều hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuân, họ luôn có xu hướng tối đa hóa lợi ích của mình. Bởi vậy tình trạng trốn thuế, tránh thuế cũng xảy ra nhiều ở các DN NQD. Thứ hai: Về số lượng DN và phạm vi hoạt động. Các DN NQD hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, sự hình thành và phát triển của DN tuân theo nhu cầu, điều kiện của thị trường, không có định mức quy mô hoạt động.

Nên số lượng DN NQD rất lớn và phân bổ trên hầu hết các lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh với rất nhiều loại hình. Với số lượng DN lớn và phạm vi hoạt động rộng đây cũng là đặc điểm gây không ít khó khăn cho công tác quản lý. Thứ ba: Về trình độ quản lý, năng lực chuyên môn ở các DN NQD. Sự phát triển của xã hội, trình độ, năng lực quản lý, chuyên môn ngày càng được nâng cao do có sự đào tạo bài bản.

Nhưng mặt bằng chung ta thấy ở phần lớn các DN NQD trình độ quản lý của cán bộ, năng lực chuyên môn của nhân viên có sự yếu hơn so với khối DN nhà nước và DN có vốn đầu tư nước ngoài. Điều này có thể thấy được từ việc yêu cầu với các ứng viên khi tuyển dụng nhân viên cho DN. Thứ tư: Về ý thức chấp hành pháp luật, đặc biệt là pháp luật Thuế. Đặc điểm này phụ thuộc khá nhiều vào trình độ năng lực quản lý cũng như chuyên môn ở các DN.

Sự hiểu biết không đầy đủ dễ dẫn đến việc sai sót hoặc cố tình không thực hiện đúng quy định của pháp luật. Với những đặc điểm trên của khối DN NQD mang lại nhiều khó khăn hơn là thuận lợi trong quá trình quản lý thuế đối với khối DN NQD.2 Vai trò của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh DN NQD có thể kinh doanh trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế được pháp luật cho phép như sản xuất, chế biến, gia công, thương mại, vận chuyển, du lịch… trừ một số ngành mà nhà nước giữ độc quyền để đảm bảo Quốc phòng, An ninh và ổn định chính trị đất nước. Sv: Lê Thị Hương 5 Lớp:CQ50/02.thanhhoa Luan van (Luan.thanhhoa Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Trên con đường Công nghiệp hóa hiện đại hóa đât nước, sự hình thành và phát triển của các DN NQD có những đóng góp to lớn cho sự phát triển chung của nền kinh tế. Phát triển các DN NQD là giải pháp tạo ra thành quả tăng trưởng kinh tế chung, đổi mới bộ mặt kinh tế, xã hội, tạo ra nhiều sản phẩm, dịch vụ cho xã hội góp phần nâng cao tổng thu nhập quốc nội, cải thiện đời sống nhân dân.Với quy mô, loại hình DN đa dạng khối DN NQD cũng là nơi tạo ra rất nhiều công ăn việc làm,tạo ra thu nhập cho người lao động giúp giải quyết vấn đề lao động.

Theo chuyên đề thống kê sự phát triển của DN Việt Nam giai đoạn 2011-2015 cho thấy. Thời điểm 31/12/2015 số lượng lao động làm việc trong DN là 10,9 triệu người thì số lượng lao động của khối DN NQD đạt 6,7 triệu người đạt gần 61,3% số lượng lao động ở các DN. Sự cho phép thành lập các DN thuộc sở hữu tư nhân cũng góp phần vào việc huy động được tối đa khả năng tiểm lực tài chính, kinh tế vào việc phát triển kinh tế xã hội. Tâm lý của phần lớn mọi người đều muốn được tự tay quản lý sử dụng nguồn lực của mình hơn là việc giao cho người khác nắm quyển sử dụng.

Việc này tạo điều kiện để những nguồn lực nhàn rỗi trong dân được huy động một cách triệt để và hiệu quả. Và kết quả thống kê sự phát triển DN Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015. Cho biết vào 31/12/2015 số vốn huy động vào khu vực DN là 14.863 nghìn tỉ đồng gấp 4,4 lần so với lượng vốn thu hút vào khu vực DN năm 2011. Riêng khối DN NQD thu hút 7.619 nghìn tỉ đồng chiếm 51,3% toàn DN và gấp 7,9 lần so với năm 2011.

Sự tồn tại song song giữa các DN NQD và DN nhà nước tạo ra một môi trường cạnh tranh hơn, nâng cao tính năng động cho nền kinh tế. Đồng thời góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Xu hướng phát triển của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh DN NQD hay là các tổ chức kinh tế tư hữu đã tồn tại khá sớm trong nền kinh tế Việt Nam. Xu hướng phát triển chung của nền kinh tế DN Việt Sv: Lê Thị Hương 6 Lớp:CQ50/02.thanhhoa Luan van (Luan.thanhhoa Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Nam cũng ngày càng phát triển nhanh về cả quy mô và số lượng.

Theo điểu tra của Tổng cục Thống kê về tình hình phát triển của các DN Việt Nam năm 2011 đến năm 2015. Tại thời điểm 31/12/2015 số lượng DN đang hoạt động trên địa bàn toàn quốc theo thống kê là trên 600.000 DN gấp 2,8 lần so với năm 2011. Cơ cấu DN theo loại hình kinh tế năm 2015, số lượng DN nhà nước là 6.065 DN chiếm khoảng 1%. DN NQD khoảng 578.920 DN chiếm 96,2%, đây là loại hình kinh tế tăng trưởng nhanh nhất gấp 2,7 lần năm 2011, số lượng DN có vốn đầu tư nước ngoài là 15.

Từ kết quả thống kê trên ta có thể thấy được khối DN NQD có sự tăng trưởng nhanh nhất. Với cơ chế kinh tế hiện hành, tình hình kinh tế Việt Nam có nhiều sự thay đổi cùng với chủ trương cổ phần hóa các DN, điều đó làm cho số lượng và quy mô của các DN NQD ngày càng tăng lên góp phần tích cực để tăng tính hiệu quả cho nền kinh tế. Tính đến hết năm 2015 toàn Việt Nam có trên 600.000 DN đang hoạt động và số doanh ghiệp NQD là khoảng 578. DN NQD ở Việt Nam hiện nay phần lớn là các DN vừa và nhỏ chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực thương mại và sản xuất nông nghiệp, thủ công và hoạt động gia công.

Trong thời buổi kinh tế khó khăn hiện nay và những ảnh hưởng từ xu hướng hội nhập toàn cầu hóa đã ảnh hưởng rất lớn đến sự tồn tại và phát triển của các DN NQD này. Những khó khăn, yếu kém về ứng dụng khoa học công nghệ, trình độ nhân công, hay quy mô vốn nhỏ, khả năng tiếp cận các nguồn vốn khó khăn khiến cho các hoạt động, của DN gặp phải nhiều bất cập như: chất lượng sản phẩm không đạt chuẩn để xuất khẩu vào các thị trường khác, thiếu tính cạnh tranh so với sản phẩm tương tự của các nước bạn điển hình thời gian qua là các sản phẩm nông nghiệp gạo, cà phê, tôm, cá tra, cá basa, … Sv: Lê Thị Hương 7 Lớp:CQ50/02.thanhhoa Luan van (Luan.thanhhoa Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.2 Quản lý thuế Giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1. Khái quát chung về thuế Giá trị gia tăng 1.1 Khái niệm , đặc điểm của thuế Giá trị gia tăng Khái niệm Thuế GTGT được khai sinh tại nước Pháp với tên tiếng Anh là Value Added Tax viết tắt là VAT. Đây là một trong các sắc Thuế thuộc hệ thống thuế tiêu dùng được áp dụng phổ biến, rộng rãi trên phạm vi của nhiều nước.

Ở Việt Nam thuế GTGT được áp dụng lần đầu vài năm 1990 với tên gọi là Thuế Doanh Thu đến năm 1999 Quốc hội sửa đổi và ban hành luật mới chính thức mang tên gọi Thuế GTGT, tên gọi thuế GTGT vẫn được sử dụng cho đến hiện nay. Khái niệm “Thuế GTGT là sắc thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.” Đặc điểm Thuế GTGT là một sắc thuế tiêu dùng nên nó mang toàn bộ những đặc điểm của sắc thuế tiêu dùng như: Thứ nhất, thuế GTGT là sắc thuế tiêu dùng nhiều giai đoạn, không trùng lắp. Thuế GTGT đánh vào tất cả các giai đoạn của quá trình sán xuất, kinh doanh nhưng chỉ tính trên phần giá trị tăng thêm ở mỗi giai đoạn. Thứ hai, thuế GTGT có tính trung lập kinh tế cao.

Thuế GTGT không phải là yếu tố chi phí mà đơn thuần là yếu tố cộng thêm ngoài giá bán của người cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Thứ ba, thuế GTGT có tính lãnh thổ rõ rệt. Đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Thứ tư, thuế GTGT có tính lũy thoái so với thu nhập.

Thuế GTGT phụ thuộc vào mức tiêu dùng của xã hội, xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu tiêu Sv: Lê Thị Hương 8 Lớp:CQ50/02.thanhhoa Luan van (Luan.thanhhoa Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính dùng, trao đổi mua bán càng tăng lên thì càng làm tăng nguồn thu từ thuế GTGT.