Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ về thuế của các doanh nghiệp thương mại tại thành phố hồ chí minh

Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp thương mại tại thành phố Hồ Chí Minh, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nông Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hoàn
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Tuân Thủ Về Thuế Của Các Doanh Nghiệp Thương Mại Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu liên quan đến tuân thủ về thuế
• 1.2. Các nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến tuân thủ về thuế
• 1.3. Các nghiên cứu trong nước liên quan đến tuân thủ về thuế
• 1.4. Nhận xét các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.5. Xác định khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu
• 1.5.1. Khoảng trống trong các nghiên cứu quốc tế
• 1.5.2. Khoảng trống của nghiên cứu trong nước
• 1.5.3. Định hướng nghiên cứu của tác giả
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về tuân thủ thuế
• 2.1.1. Nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp
• 2.1.2. Khái niệm về tuân thủ thuế
• 2.2. Lý thuyết răn đe kinh tế
• 2.3. Lý thuyết triển vọng
• 2.4. Lý thuyết thể chế
• 2.5. Lý thuyết về hành động hợp lý
• 2.6. Lý thuyết về sự kỳ vọng
• 2.7. Các nhân tố tác động tuân thủ thuế và giả thuyết nghiên cứu
• 2.7.1. Tính đồng bộ, chặt chẽ, rõ ràng, đơn giản của chính sách thuế
• 2.7.2. Tính đơn giản trong việc kê khai thuế
• 2.7.3. Công tác thanh tra, kiểm tra thuế
• 2.7.4. Hoạt động tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế
• 2.7.5. Kiến thức về thuế
• 2.7.6. Nhận thức về tính công bằng của hệ thống thuế
• 2.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình thực hiện
• 3.1.1. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.1.2. Nghiên cứu chính thức
• 3.2. Tổng hợp nhân tố, thang đo, mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Tổng hợp các nhân tố và thang đo
• 3.2.2. Mô hình tuân thủ thuế
• 3.3. Chọn mẫu và xử lý dữ liệu
• 3.3.1. Thu thập thông tin, dữ liệu
• 3.3.2. Xử lý dữ liệu
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả ý kiến chuyên gia
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.2.1. Kết quả thống kê mô tả
• 4.2.2. Kết quả phân tích
• 4.2.2.1. Kiểm định Cronbach's Alpha
• 4.2.2.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 4.2.2.3. Phân tích hồi quy
• 4.2.2.4. Kiểm định vi phạm giả định phân phối chuẩn của phần dư
• 4.2.3. Kiểm định giả thuyết
• 4.2.4. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số hàm ý và kiến nghị
• 5.1.1. Đơn giản trong việc kê khai thuế, nộp thuế
• 5.1.2. Nâng cao tính đồng bộ của chính sách thuế
• 5.1.3. Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế của Nhà nước
• 5.1.4. Tăng cường kiến thức thuế
• 5.1.5. Tăng cường tỷ lệ công tác thanh - kiểm tra thuế
• 5.1.6. Nâng khung mức phạt để xử lý vi phạm
• 5.1.7. Đẩy mạnh công tác giáo dục nhận thức về công bằng
• 5.2. Các vấn đề tồn tại và hướng nghiên cứu tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: CÂU HỎI PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CÁC CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 3: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 5: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tuân Thủ Thuế Doanh Nghiệp Tại Sao Quan Trọng

Tuân thủ thuế là nghĩa vụ pháp lý quan trọng của doanh nghiệp thương mại (DNTM). Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh khỏi các rủi ro pháp lý mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều DNTM tại TP.HCM vẫn gặp khó khăn trong việc tuân thủ đầy đủ các quy định về thuế. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ sự phức tạp của hệ thống thuế đến nhận thức của doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc tuân thủ. Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của DNTM tại TP.HCM, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế và ý thức tuân thủ của doanh nghiệp. Tuân thủ thuế đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, từ đó giúp nhà nước có nguồn lực để đầu tư vào các lĩnh vực công cộng như y tế, giáo dục, và cơ sở hạ tầng.

1.1. Vai Trò Của Tuân Thủ Thuế Trong Phát Triển Kinh Tế

Tuân thủ thuế đóng vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Theo Bộ Công Thương, thuế là nguồn thu quan trọng, đảm bảo nguồn lực cho đầu tư công và các chính sách an sinh xã hội. Khi doanh nghiệp tuân thủ tốt, nguồn thu ngân sách ổn định, tạo điều kiện cho chính phủ thực hiện các chương trình phát triển kinh tế dài hạn. Ngược lại, tình trạng trốn thuế, gian lận thuế gây thất thoát lớn cho ngân sách, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng đầu tư và tăng trưởng của đất nước. Ngoài ra, tuân thủ thuế còn tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

1.2. Thực Trạng Tuân Thủ Thuế Của Doanh Nghiệp Tại TP.HCM

Thực trạng tuân thủ thuế của các doanh nghiệp thương mại tại TP.HCM hiện nay còn nhiều thách thức. Mặc dù đã có nhiều cải cách trong hệ thống thuế, vẫn còn không ít doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc hiểu và thực hiện đúng các quy định. Tình trạng kê khai sai, trốn thuế vẫn diễn ra, gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Theo kết quả nghiên cứu của Nông Thị Thu Huyền, “Việc không tuân thủ xuất phát từ các CST rườm rà, khó hiểu với nhiều nội dung thông tư - nghị định làm cho công tác tiếp cận và thực thi của DN gặp khó khăn tạo nhiều kẻ hở, lỗ hỏng dẫn đến tình trạng không tự nguyện”. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ từ phía cơ quan quản lý thuế và sự chủ động nâng cao ý thức tuân thủ từ phía doanh nghiệp.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Tuân Thủ Thuế DNTM Hiện Nay

Dù có tầm quan trọng lớn, việc tuân thủ thuế đối với DNTM tại TP.HCM vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Sự phức tạp của hệ thống pháp luật thuế, sự thay đổi thường xuyên của các quy định, cũng như sự thiếu hụt về nguồn lực và kiến thức thuế là những rào cản lớn. Thêm vào đó, nhận thức của doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc tuân thủ thuế, tính công bằng của hệ thống thuế, và hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra thuế cũng đóng vai trò quan trọng. Việc xác định rõ các vấn đề và thách thức này là bước quan trọng để đề xuất các giải pháp phù hợp, hiệu quả.

2.1. Sự Phức Tạp Của Hệ Thống Pháp Luật Thuế Việt Nam

Hệ thống pháp luật thuế Việt Nam được đánh giá là khá phức tạp, với nhiều văn bản quy phạm pháp luật, thông tư, nghị định hướng dẫn. Sự phức tạp này gây khó khăn cho các doanh nghiệp thương mại, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong việc hiểu và áp dụng đúng các quy định. Bên cạnh đó, sự thay đổi thường xuyên của các quy định cũng gây ra không ít khó khăn, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục cập nhật thông tin và điều chỉnh hoạt động kinh doanh của mình cho phù hợp. Theo nhiều chuyên gia, cần có các giải pháp đơn giản hóa hệ thống thuế, tăng cường tính minh bạch và dễ tiếp cận của thông tin.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Lực Kiến Thức Về Thuế Của Doanh Nghiệp

Một trong những thách thức lớn đối với doanh nghiệp thương mại trong việc tuân thủ thuế là sự thiếu hụt về nguồn lực và kiến thức. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ, không có đủ nhân lực chuyên trách về thuế hoặc không đủ kinh phí để thuê các chuyên gia tư vấn. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc kê khai, nộp thuế đúng hạn, cũng như trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến thuế. Do đó, việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về thuế cho doanh nghiệp là rất cần thiết. Cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, tư vấn về thuế một cách dễ dàng và hiệu quả.

2.3. Nhận Thức Về Tính Công Bằng Của Hệ Thống Thuế

Nhận thức về tính công bằng của hệ thống thuế có ảnh hưởng lớn đến sự tuân thủ của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp cảm thấy rằng hệ thống thuế là công bằng, minh bạch, và không có sự phân biệt đối xử, họ sẽ có động lực hơn để tuân thủ. Ngược lại, nếu doanh nghiệp cảm thấy hệ thống thuế là bất công, có nhiều kẽ hở để trốn thuế, họ sẽ có xu hướng tìm cách né tránh nghĩa vụ nộp thuế. Vì vậy, việc đảm bảo tính công bằng, minh bạch của hệ thống thuế là yếu tố quan trọng để nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp. Cần có các biện pháp ngăn chặn tình trạng trốn thuế, gian lận thuế, đảm bảo sự công bằng giữa các doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Nâng Cao Tuân Thủ Thuế Đơn Giản Đồng Bộ Hỗ Trợ

Để nâng cao sự tuân thủ thuế của DNTM tại TP.HCM, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Ba yếu tố quan trọng nhất là đơn giản hóa thủ tục thuế, đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán của các quy định, và tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực của cán bộ thuế, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm cũng đóng vai trò quan trọng. Các giải pháp cần được xây dựng trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng thực trạng, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng loại hình doanh nghiệp.

3.1. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Thuế Kê Khai Thuế

Một trong những giải pháp quan trọng nhất để nâng cao sự tuân thủ thuế là đơn giản hóa thủ tục thuế. Theo nghiên cứu của Nông Thị Thu Huyền, tính đơn giản trong kê khai thuế là một trong những yếu tố tác động mạnh mẽ nhất đến sự tuân thủ của doanh nghiệp. Các thủ tục kê khai, nộp thuế cần được thiết kế một cách đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện. Cần giảm bớt các giấy tờ, biểu mẫu không cần thiết, ứng dụng công nghệ thông tin để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế. Cần rà soát, sửa đổi các quy định phức tạp, khó hiểu, đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch.

3.2. Đảm Bảo Tính Đồng Bộ Nhất Quán Của Chính Sách Thuế

Tính đồng bộ, nhất quán của chính sách thuế có vai trò quan trọng trong việc tạo niềm tin và động lực tuân thủ cho doanh nghiệp. Các quy định về thuế cần được ban hành một cách đồng bộ, tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý thuế trong việc ban hành và hướng dẫn thực hiện các chính sách. Cần rà soát, sửa đổi các quy định không còn phù hợp, đảm bảo tính ổn định và dễ dự đoán của hệ thống thuế. Theo Nông Thị Thu Huyền, Tính đồng bộ của CST có ảnh hưởng lớn đến sự tuân thủ thuế.

3.3. Tăng Cường Tuyên Truyền Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Về Thuế

Công tác tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp về thuế đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và kiến thức về thuế cho doanh nghiệp. Cần có các chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế sâu rộng, đa dạng, phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp. Cần tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo, tư vấn về thuế cho doanh nghiệp. Cần xây dựng các kênh thông tin trực tuyến, cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin về thuế. Theo kết quả nghiên cứu, Tuyên truyền, hỗ trợ người NT có tác động tích cực đến sự tuân thủ thuế.

IV. Nghiên Cứu Thực Tiễn Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Tại TP Hồ Chí Minh

Nghiên cứu thực tiễn tại TP.HCM cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của DNTM, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Trong đó, yếu tố chủ quan liên quan đến nhận thức, kiến thức, thái độ của doanh nghiệp về thuế, còn yếu tố khách quan liên quan đến hệ thống pháp luật thuế, công tác quản lý thuế, và môi trường kinh doanh. Việc xác định rõ các yếu tố này giúp cơ quan quản lý thuế có cái nhìn toàn diện về thực trạng tuân thủ thuế, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp, hiệu quả. Kết quả nghiên cứu của Nông Thị Thu Huyền cho thấy có 7 nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế của DNTM tại TP HCM.

4.1. Mức Độ Ảnh Hưởng Của Tính Đơn Giản Trong Kê Khai

Theo nghiên cứu, Tính đơn giản trong việc KKT có mức độ ảnh hưởng lớn nhất đến sự tuân thủ thuế của DNTM tại TP.HCM. Điều này cho thấy doanh nghiệp đánh giá cao sự thuận tiện, dễ dàng trong quá trình kê khai, nộp thuế. Khi thủ tục thuế được đơn giản hóa, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí, và giảm bớt các sai sót trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế. Do đó, việc tiếp tục cải cách thủ tục thuế, ứng dụng công nghệ thông tin để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp là rất quan trọng.

4.2. Tác Động Của Kiến Thức Về Thuế Đến Sự Tuân Thủ

Kiến thức về thuế là một yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến sự tuân thủ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có kiến thức đầy đủ về các quy định, chính sách thuế sẽ dễ dàng thực hiện đúng nghĩa vụ nộp thuế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ, còn thiếu kiến thức về thuế. Do đó, việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về thuế cho doanh nghiệp là rất cần thiết. Cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, tư vấn về thuế một cách dễ dàng và hiệu quả.

4.3. Vai Trò Của Công Tác Thanh Tra Kiểm Tra Thuế

Công tác thanh tra, kiểm tra thuế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Thanh tra, kiểm tra thuế giúp phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật thuế, tạo sự răn đe cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần đảm bảo công tác thanh tra, kiểm tra được thực hiện một cách khách quan, minh bạch, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thanh tra, kiểm tra, nâng cao hiệu quả và giảm thiểu chi phí.

V. Kết Luận Kiến Nghị Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Thuế DNTM

Nghiên cứu này đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của DNTM tại TP.HCM, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế và ý thức tuân thủ của doanh nghiệp. Các giải pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ, toàn diện, với sự tham gia của cả cơ quan quản lý thuế và doanh nghiệp. Việc nâng cao sự tuân thủ thuế không chỉ góp phần tăng thu ngân sách nhà nước mà còn tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

5.1. Các Hàm Ý Chính Sách Về Tuân Thủ Thuế

Kết quả nghiên cứu có nhiều hàm ý quan trọng cho việc xây dựng và thực thi chính sách thuế. Thứ nhất, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Thứ hai, cần tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp về thuế, nâng cao nhận thức và kiến thức về thuế cho doanh nghiệp. Thứ ba, cần đảm bảo tính công bằng, minh bạch của hệ thống thuế, tạo niềm tin và động lực tuân thủ cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật thuế.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tuân Thủ Thuế

Nghiên cứu này tập trung vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của DNTM tại TP.HCM. Trong tương lai, cần có các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố cụ thể, như tác động của công nghệ thông tin đến tuân thủ thuế, ảnh hưởng của văn hóa doanh nghiệp đến tuân thủ thuế, hoặc vai trò của các tổ chức xã hội trong việc nâng cao ý thức tuân thủ thuế. Bên cạnh đó, cần có các nghiên cứu so sánh giữa các địa phương, các loại hình doanh nghiệp, hoặc các quốc gia khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề tuân thủ thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế phát triển nhanh chóng tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM), sự tuân thủ về thuế của các doanh nghiệp thương mại (DNTM) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Năm 2022, tổng sản phẩm trên địa bàn TP HCM ước đạt 1.227 tỷ đồng, tăng 9,03% so với cùng kỳ, trong đó khu vực thương mại dịch vụ chiếm tỷ trọng cao nhất với 64% cơ cấu kinh tế. Số lượng DNTM tại TP HCM chiếm tỷ trọng lớn, đóng vai trò trung gian quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa và dịch vụ. Tuy nhiên, việc tuân thủ thuế của các doanh nghiệp này vẫn còn nhiều hạn chế, gây thất thu ngân sách và ảnh hưởng đến công bằng xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn nhằm xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của các DNTM tại TP HCM trong năm 2022. Qua đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và hỗ trợ các cơ quan nhà nước trong việc nắm bắt thực trạng tuân thủ thuế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNTM đang hoạt động trên địa bàn TP HCM, với dữ liệu thu thập từ 297 quan sát thực tế.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu cụ thể về các nhân tố tác động đến tuân thủ thuế, góp phần hoàn thiện chính sách thuế và cải thiện công tác quản lý thuế tại TP HCM. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đa dạng các lý thuyết nền tảng để phân tích sự tuân thủ thuế, bao gồm:

• Lý thuyết răn đe kinh tế: Nhấn mạnh vai trò của các biện pháp kiểm tra, thanh tra và mức phạt trong việc thúc đẩy người nộp thuế tuân thủ. Theo lý thuyết này, người nộp thuế sẽ cân nhắc giữa lợi ích trốn thuế và rủi ro bị phát hiện, bị phạt (Jackson & Milliron, 1986; Fischer et al., 1992).

• Lý thuyết triển vọng: Tập trung vào hành vi con người trong việc đánh giá rủi ro và lợi ích, cho thấy người nộp thuế thường chú ý nhiều hơn đến mức độ mất mát (phạt) hơn là xác suất bị phát hiện (Kahneman & Tversky, 1979).

• Lý thuyết thể chế: Nhấn mạnh vai trò của hệ thống chính sách thuế rõ ràng, đồng bộ và đơn giản trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ (North, 1990).

• Lý thuyết hành động hợp lý: Giải thích hành vi tuân thủ thuế dựa trên niềm tin, thái độ và ý định của người nộp thuế, đồng thời xem xét các yếu tố hỗ trợ hoặc cản trở hành vi này (Ajzen & Fishbein, 1975).

• Lý thuyết kỳ vọng: Cho rằng hành vi tuân thủ thuế phụ thuộc vào kỳ vọng về kết quả của hành động, tức là người nộp thuế sẽ tuân thủ nếu tin rằng hành vi đó mang lại lợi ích hoặc tránh được hậu quả tiêu cực (Lewin, 1944).

Các khái niệm chính được nghiên cứu bao gồm: tính đồng bộ, chặt chẽ và đơn giản của chính sách thuế (CST); tính đơn giản trong kê khai thuế (KKT); công tác thanh tra, kiểm tra thuế; hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế; kiến thức về thuế; mức phạt và nhận thức về sự công bằng của hệ thống thuế (HTT).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng với trọng tâm là phương pháp định lượng nhằm đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự tuân thủ thuế của các DNTM tại TP HCM.

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ 297 doanh nghiệp thương mại tại TP HCM trong năm 2022, thông qua bảng câu hỏi khảo sát được thiết kế dựa trên thang đo Likert 5 điểm. Đối tượng khảo sát là các giám đốc tài chính, kế toán trưởng và kế toán viên.

• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các doanh nghiệp thương mại trên địa bàn.

• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 24, thực hiện các phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha, kiểm định KMO - Bartlett, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy đa biến để xác định mức độ tác động của từng nhân tố.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 7/2022 đến tháng 12/2023, bao gồm giai đoạn tổng hợp lý thuyết, khảo sát thực địa, xử lý dữ liệu và đề xuất giải pháp.

Ngoài ra, tác giả còn thực hiện phỏng vấn chuyên sâu với các chuyên gia trong lĩnh vực thuế, kế toán và quản lý doanh nghiệp nhằm củng cố và làm rõ các nhận định từ kết quả khảo sát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính đơn giản trong kê khai thuế (KKT) là nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến sự tuân thủ thuế của các DNTM tại TP HCM, với mức độ tác động chiếm khoảng 25% trong mô hình hồi quy. Doanh nghiệp đánh giá cao sự đơn giản, rõ ràng trong thủ tục kê khai giúp giảm thiểu sai sót và chi phí tuân thủ.

2. Tính đồng bộ của chính sách thuế (CST) đứng thứ hai về mức độ ảnh hưởng, chiếm khoảng 20%. Sự chặt chẽ, rõ ràng và đồng bộ trong các quy định thuế tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ.

3. Hoạt động tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế có tác động tích cực, chiếm khoảng 15%, giúp nâng cao nhận thức và kiến thức về thuế, từ đó thúc đẩy sự tự giác tuân thủ.

4. Kiến thức về thuế cũng là yếu tố quan trọng, chiếm khoảng 12%, cho thấy doanh nghiệp có hiểu biết tốt về các quy định thuế sẽ tuân thủ tốt hơn.

5. Công tác thanh tra, kiểm tra thuế có mức tác động khoảng 10%, thể hiện vai trò của việc giám sát và kiểm soát trong việc nâng cao tuân thủ.

6. Mức phạt và nhận thức về sự công bằng của hệ thống thuế có mức độ ảnh hưởng thấp hơn, lần lượt khoảng 10% và 8%, nhưng vẫn đóng vai trò không thể thiếu trong việc răn đe và tạo niềm tin cho người nộp thuế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết răn đe kinh tế và thể chế, khi các yếu tố như mức phạt, công tác thanh tra và tính đồng bộ của chính sách thuế được xác định là những nhân tố quan trọng thúc đẩy sự tuân thủ. Tính đơn giản trong kê khai thuế được đánh giá cao, tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Thị Lệ Thúy (2009) và King’oina (2016), cho thấy thủ tục thuế phức tạp là rào cản lớn đối với doanh nghiệp.

Hoạt động tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế giúp nâng cao kiến thức và nhận thức, đồng thời giảm thiểu các sai sót trong kê khai, phù hợp với lý thuyết hành động hợp lý và kỳ vọng. Kiến thức về thuế là nền tảng để doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, tương tự kết quả nghiên cứu của Palil (2010) và Nzioki & Peter (2014).

Mức phạt và nhận thức về sự công bằng của hệ thống thuế tuy có tác động thấp hơn nhưng vẫn là yếu tố cần thiết để duy trì tính răn đe và tạo niềm tin cho người nộp thuế, phù hợp với lý thuyết triển vọng và răn đe kinh tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tác động (%) của từng nhân tố, giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt về ảnh hưởng giữa các yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đơn giản hóa thủ tục kê khai thuế: Cơ quan thuế cần rà soát, điều chỉnh các quy định, giảm bớt các bước phức tạp trong kê khai thuế nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Cục Thuế TP HCM phối hợp với Bộ Tài chính.

2. Nâng cao tính đồng bộ và rõ ràng của chính sách thuế: Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan ban hành chính sách để đảm bảo các quy định thuế được thống nhất, dễ hiểu và ổn định. Thời gian thực hiện: 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Cục Thuế TP HCM.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo, hội thảo, tư vấn trực tuyến và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Cục Thuế TP HCM, các hiệp hội doanh nghiệp.

4. Nâng cao kiến thức về thuế cho doanh nghiệp: Phối hợp với các trường đại học, tổ chức đào tạo để xây dựng các khóa học, tài liệu hướng dẫn về thuế phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 24 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, các cơ sở đào tạo.

5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế: Áp dụng các biện pháp kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, đồng thời đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Cục Thuế TP HCM.

6. Nâng khung mức phạt và cải thiện nhận thức về sự công bằng: Xây dựng các chính sách phạt phù hợp, công khai minh bạch các trường hợp vi phạm để tạo hiệu ứng răn đe, đồng thời tăng cường giáo dục nhận thức về công bằng trong hệ thống thuế. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Cục Thuế TP HCM.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thuế: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu và phân tích chi tiết giúp các cơ quan thuế hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra.

2. Doanh nghiệp thương mại: Giúp doanh nghiệp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế, từ đó nâng cao nhận thức và thực hiện đúng các nghĩa vụ thuế, giảm thiểu rủi ro vi phạm.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành kế toán, tài chính: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu thực tiễn về tuân thủ thuế, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức đào tạo và tư vấn thuế: Hỗ trợ xây dựng chương trình đào tạo, tư vấn phù hợp với thực trạng doanh nghiệp, góp phần nâng cao kiến thức và kỹ năng về thuế cho người nộp thuế.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự tuân thủ thuế là gì?
   Tuân thủ thuế là việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ, chính xác và đúng hạn các nghĩa vụ về đăng ký, kê khai và nộp thuế theo quy định pháp luật. Ví dụ, doanh nghiệp kê khai thuế GTGT đúng hạn và nộp đủ số thuế phát sinh.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp?
   Các nhân tố chính gồm tính đơn giản trong kê khai thuế, tính đồng bộ của chính sách thuế, hoạt động tuyên truyền hỗ trợ, kiến thức về thuế, công tác thanh tra kiểm tra và mức phạt. Nghiên cứu cho thấy tính đơn giản trong kê khai có ảnh hưởng lớn nhất.

3. Tại sao tính đơn giản trong kê khai thuế lại quan trọng?
   Thủ tục kê khai phức tạp gây khó khăn, tốn thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, dễ dẫn đến sai sót hoặc vi phạm. Đơn giản hóa giúp doanh nghiệp dễ dàng thực hiện nghĩa vụ, tăng tính tuân thủ.

4. Công tác thanh tra, kiểm tra thuế ảnh hưởng thế nào đến tuân thủ?
   Việc kiểm tra, thanh tra thường xuyên và có hiệu quả giúp phát hiện vi phạm, tạo tính răn đe, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần cân đối để không gây áp lực quá lớn.

5. Làm thế nào để nâng cao kiến thức về thuế cho doanh nghiệp?
   Thông qua các chương trình đào tạo, hội thảo, tài liệu hướng dẫn và tư vấn trực tiếp, doanh nghiệp có thể cập nhật kiến thức mới, hiểu rõ quy định và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Ví dụ, các khóa học về thuế dành cho kế toán viên doanh nghiệp.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 7 nhân tố chính ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của các doanh nghiệp thương mại tại TP HCM, trong đó tính đơn giản trong kê khai thuế và tính đồng bộ của chính sách thuế là hai yếu tố quan trọng nhất.
• Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng với 297 mẫu khảo sát, sử dụng phần mềm SPSS 24 để phân tích dữ liệu, đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan.
• Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết răn đe kinh tế, thể chế, hành động hợp lý và kỳ vọng, đồng thời bổ sung các bằng chứng thực tiễn tại Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính đồng bộ của chính sách, tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ, kiểm tra và nâng cao nhận thức về công bằng thuế.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo về tuân thủ thuế trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế tại TP HCM.

Các cơ quan quản lý thuế và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả tuân thủ thuế, góp phần phát triển kinh tế bền vững. Độc giả và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các chương trình đào tạo và chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN cứu 1.1 Các nghiên cứu liên quan đến tuân thủ về thuế Tuân thủ thuế trở thành vấn đề quan trọng được CQT, nhà kinh tế học, các tác giả nghiên cứu, nhà điều hành DN và người NT quan tâm. Vì vậy, đã có rất nhiều nhà nghiên cứu nước ngoài và Việt Nam tập trung xem xét các khía cạnh lý luận và thực tiễn của tuân thủ thuế. Một số công trình tiêu biểu như: 1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến tuân thủ vể thuế Theo Fischer & cộng sự (1992) trong nghiên cứu xác suất phát hiện và sự tuân thủ thuế của người NT của mình đã phân các nhân tố thành 4 nhóm chính trong mô hình tuân thủ thuế và nó đã trở nên rất nổi tiếng. Bốn nhóm này bao gồm: hệ thống chính sách về thuế (phần trăm TS, tiền phạt, khả năng phát hiện, sự phức tạp của hệ thống), thái độ nhận thức (giá trị đạo đức của người NT và sự công bằng), cơ hội trốn thuế (thu nhập, nghề nghiệp), các yếu tố nhân khẩu học (tuổi, giáo dục).

Nghiên cứu của OECD (2004) cho rằng cần phải quản lý thu thuế và đẩy mạnh về tuân thủ thuế. Có hai phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu như sau: một là từ sự hợp lý về mặt kinh tế bằng cách áp dụng phân tích kinh tế, hai là phân tích các vấn đề về hành vi dựa trên các khái niệm (tâm lý học, xã hội học). Nghiên cứu đã chỉ ra các biến số ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của DN gồm: - Hồ sơ DN như: cơ cấu DN, quy mô của DN, loại hình hoạt động, thị trường hoạt động, số liệu tài chính, trung gian kinh doanh. - Thành phần ngành như: quy mô ngành, các đối tác trong ngành, tỷ lệ lãi, cơ cấu chi phí, các điều tiết của ngành, mức độ cạnh tranh, các yếu tố mùa vụ.

- Thành phần xã hội học như: chuẩn mực văn hóa, trình độ giáo dục, tuổi, giới tính, thái độ với cơ quan NN. - Thành phần kinh tế như: HHT, chính sách, lạm phát, thị trường. 7 - Thành phần tố tâm lý như: sự công bằng, hành vi trốn thuế, tham lam. Một nghiên cứu khác của Ronald & cộng sự (2005) về ảnh hưởng của tinh thần thuế đối với việc tuân thủ thuế cho thấy tuân thủ thuế là môt vấn đề phức tạp và việc điều tra nó đòi hỏi sử dụng nhiều phương pháp và nguồn dữ liệu khác nhau.

Kết quả từ thực nghiệm được thực hiện ở các quốc gia khác nhau chứng minh rằng luôn có sự không cân xứng trong mức độ tuân thủ, nó xuất phát từ sự khác biệt về công bằng trong quản lý thuế và trong thái độ tổng thể đối với các Chính Phủ tương ứng. Palil (2010) chỉ ra rằng yếu tố kiến thức thuế quyết định tuân thủ thuế trong hệ thống tự đánh giá ở Malaysia. Hệ thống tự đánh giá đã trở thành phương pháp quản trị quan trọng cho thuế cá nhân và DN ở các nước phát triển bao gồm Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Châu úc. Kết quả chỉ ra rằng, kiến thức về thuế có tác động đáng kể đến việc tuân thủ thuế mặc dù mức độ hiểu biêt về thuế khác nhau đáng kể giữa những người được hỏi.

Bên cạnh đó, tuân thủ thuế còn chịu tác động bởi tần suất được kiểm toán, hình phạt, chi tiêu của quốc gia, tài chính cá nhân. Nghiên cứu này đã trả lời những câu hỏi như: điểm khác nhau của người NT về trang bị kiến thức thuế, có sự thông báo cho các nhà hoạch định chính sách về mức độ quan trọng của kiến thức thuế trong hệ thống tự đánh giá và nó có ảnh hưởng đến sự tuân thủ theo những cách nào. Nó cung cấp giải pháp cho các nhà quản lý thuế hiểu rõ tầm quan trọng của kiến thức thuế trong việc hỗ trợ thiết kế tổ chức các chương trình hướng dẫn thuế, tối ưu HTT và hiểu biết rộng hơn về tâm lý của người NT. Nicoleta (2011) đã tiến hành tổng hợp, phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố đến sự tuân thủ thuế của nhiều quốc gia.

Đồng thời, đánh giá sự phù hợp của các yếu tố xây dựng được mô hình các nhân tố ảnh hưởng. Theo tác giả, các nhân tố có ý nghĩa khá quan trọng có tác động sự tuân thủ thuế được phân hai nhóm: nhóm kinh tế và nhóm phi kinh tế.1 Mô hình tuần thủ thuế của Nicolet a (Nguồn: Nicole ta (201 ỉ)) Bên cạnh đó, Li tin & Palivos (2013) đã thực hiện nghiên cứu về tham nhũng và trốn thuế, bi kịch tại Hy Lạp. Nghiên cứu đã chõ thấy vòng luần quấn cùa tệ nạn tham nhũng chính trị và gian lận thuế từ sự có đi có lại trong các hoạt động tham nhũng. Bi kịch Hy Lạp là sự liên quan đến cả hai van đề này với hai nhóm riêng biệt là công dân và chính trị gia.

Công dân tự quyết định phần thu nhập mà họ khai báo vói CQT. Còn các chính trị gia quyết định phần nhỏ của ngân sách công cộng mà họ đật ra. Điều này gây ra tình trạng mat can bang và tạo tiền đề cho sự tham nhũng rat lớn đến sự tuân thủ về thuế. 9 Trong một nghiên cứu khác của Tusubira & Nkote (2013) về sự tuân thủ thuế thu nhập DN của các DN nhỏ và vừa tại Uganda.

Nghiên cứu đã thực kiểm đánh giá mối quan hệ giữa hiểu biết về thuế thu nhập và sự tuân thủ thuế. Áp dụng nghiên cứu định lượng, thu thập được 377 mẫu kết luận rằng thông thạo thuế có sự tác động đáng kể đến sự tuân thủ thuế của DN. Sự thông thạo về thuế xuất phát từ các yếu tố như: am hiểu về các quy định của thuế, kỹ năng quản trị kinh doanh, kỹ năng hoạch định thuế. Vì vậy, để ngân cao tuân thủ thuế cần giáo dục chuyên sâu về kiến thức thuế, nhân viên các DN phải được đào tạo bày bản về thuế.

Cùng quan điểm trên, Nzioki & Peter (2014) đã thực hiện phân tích các yếu tố ảnh hưởng tại thị trấn Nakuru Town của Kenya về tuân thủ thuế ở lĩnh vực bất động sản. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, với cỡ mẫu là 271 được lấy từ các chủ DN bất động sản, các dữ liệu được thu thập bằng bảng câu hỏi. Kết quả cho thấy có 4 nhân tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuế. Trong đó, sự giáo dục về thuế có ảnh hưởng cao nhất, góp phần thúc đẩy sự tuân thủ thuế, tiền phạt thuế có mức tác động đáng kể trong việc xây dựng hệ thống các quy định thuế, TS và tiền phạt công bằng sẽ góp phần cải thiện việc tuân thủ thuế.

Ngoài ra, cơ hội gian lận sự tuân thủ về thuế có xu hướng ngày càng tăng, bất kể những người thực hiện có ý định tuân thủ hay không.2 Mô hình tuân thủ thuế của Nzioki & Peter (Nguồn: Nzioki & Peter (2014)) Chebusit & cộng sự (2014) đã thiết lập mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuế của DN VVN. Mức tuân thủ vốn là yếu tố bên trong ảnh hưởng đến nguồn thu thuế không chỉ làm suy yếu hạ tầng quản lý thuế mà còn làm cho cơ sở thuế bị thu hẹp và thiếu công bằng. Mục đích chính nghiên cứu là xác định mức độ ảnh hưởng của nhân tố: CPTT, tiền phạt và thái độ của người NT. Áp dụng cả phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, cỡ mẫu 132 người, phân tích bằng SPSS áp dụng cả phân tích mô tả và suy luận.

Kết quả cho thấy có mối quan hệ tích cực của CPTT, hình phạt và thái độ với việc tuân thủ thuế. Ngoài ra, nhóm tác giả cũng cho rằng HTT nên rõ ràng và đơn giản về cách khai thuế, tăng cường các dịch vụ hỗ trợ người NT, nên có mức phạt vừa phải để các DNWN tuân thủ vì họ sẽ lưu giữ hồ sơ chính xác cho mục đích thuế để tránh bị phạt. Trong một khía cạnh khác, Jayawardane (2015) cho rằng không tuân thủ thuế là một thách thức nghiêm trọng đối vói công tác quản lý thuế và cản trở hiệu quả thu thuế. Một số yếu tố trở thành nguyên nhân chính yếu dẫn đến việc tuân thủ thấp trong quản lý thuế thu nhập ở bất kỳ tổ chức doanh thu nào ở bất kỳ quốc gia nào.

Phân 11 tích bởi các nhà nghiên cứu khác nhau cho thấy, yếu tố tâm lý có ảnh hưởng các quyết định về tuân thủ thuế và được nhấn mạnh. Tuy nhiên, thái độ của ngưòi NT đã được xác định là một yếu tố đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế. Bên cạnh đó, nghiên cứu đã chứng minh rằng tác động của một số lưọng lón các yếu tố tiềm năng quyết định sự tuân thủ như; các chuẩn mực xã hội, sự công bằng, nhận thức về chính trỊ/chính phủ và trách nhiệm giải trình đối vói thái độ tuân thủ thuế. Đồng quan điểm với Nzioki & Peter (2014) thi King’oina (2016) với mục tiêu xây dựng các nhân to ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuế GTGT giữa các công ty xây dựng ở Kenya.

Dùng phưong pháp nghiên cứu hỗn họp vói kết quả khảo sát đến từ 164 DN về mức độ tác động của từng nhân tố đến sự tuân thủ thuế. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng rằng CPTT thuế GTGT là một yếu tố chính được người NT xem xét có tuân thủ luật thuế hay không. Việc áp dụng các khoản phạt, hình phạt có hiệu quả quan trọng trong việc cải thiện tốt hon tuân thủ thuế.3 Mô hình tuân thủ thuế của King’oina (Nguồn: King’oina (2016)) 12 Nghiên cứu xét đến các nhân tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế của các DNWN với thuế thu thập DN tại Indonesia của Inasius (2018). Áp dụng phương pháp hồi quy với 6 yếu tố tác động đến sự tuân thủ thuế được kiểm tra, dữ liệu thu thập từ cuộc khảo sát với 328 người trả lời thông qua bảng câu hỏi.

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng: xác suất bị kiểm tra thuế, kiến thức về thuế, nhận thức về tính công bằng, nhóm tham khảo có ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế. Trong đó, hành vi không tuân thủ thuế của DN bị ảnh hưởng mạnh bởi nhân tố nhóm tham khảo. Từ đó, các nhà kinh tế hoạch định xây dựng CST tập trung vào tuân thủ thuế nhiều hơn. Tương tự, Abd Hamid & cộng sự (2019) đã tiến hành nghiên cứu các yếu tố có tác động đến sự tuân thủ thuế của các DNWN trong kinh doanh thương mại điện tử tại Malaysia.