CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN VE QUAN LÝ THUÊ THU NHAP DOANH NGHIỆP DOI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 1.1 Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp ngoài quốc doanh LLL Khái niệm, đặc điểm của doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong nền kink tế quốc dan Trước khi xem xét về thuế TNDN, chúng tac thể tim hiễu them một số vin đề chung về thể cũng như nguông gốc ra đời của thuế Thuế ra đổi gắn liền với sự hình thành và phát tiễn của nhà nước, từng bước hoàn thiện vai trò và chức năng của nhà nước đối với nền kinh. ế, Do đồ thuế ra đời với tư cách là một công cụ tài chính để tạo lập nguồn thu nhằm duy tr hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước. Thuế là khoản đóng góp bắt buộc của các tổ chức, cá nhân đối với Nhà nước, thuế do. nhà nước đạt ra và được pháp luật quy định.
Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ban hành ngày 26/11/2014 được hiểu “Doanh nghiệp là là tổ chức kinh té có tên riêng, có tài sản, có iru sở giao dịch, được. đăng ky thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục dich kinh doanh" (7) Doanh nghiệp ngoài quốc doanh được hiểu là các loại hình doanh nghiệp không có sở hữu của Nhà nước, trừ Hợp tác xã. Toàn bộ vốn, lợi nhuận của doanh nghiệp ngoài quốc doanh đều thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể người lao động, chủ sở hữu chịu trách nhiệm toần bộ về hoại động sản xuất kinh doanh và toìn quyển quyết định phương thức phân phối lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước mà không chịu bắt cứ sự chỉ phối nào từ các quyết định của Nhà nước hay cơ quan quan lý [7] ‘Theo E.RA Seligman “Thué là sự đóng góp cường bức mỗi người cho chính phủ để trang trải các chi phí vi quyển lợi chung, không căn cứ vào các quy: lợi riêng được hưởng" [9] "Đặc diém của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh được thể hiện ở các mat chủ yếu sau “Thuế thu nhập doanh nghệp i thuế tng th, Tính chất rực thú ca loại thuế này được biểu hiệ ở sự đồng nhất giữa đối tượng nộp th À đối tượng chịu thuế theo ý nghĩa inh, Không có chuyén giao gánh nặng v8 thu từ người nộp thu sang người chịu thuế, vì vậy đổ tượng nộp th thu nhập doanh nghiệp là các doanh nghiệp, các nhà đầu wr thuộc các thành phan kinh tế khác nhau đồng thời cũng là người chịu thuế. Vé thực chất thuế TNDN đánh vào lợi nhuận của các cơ sở kinh doanh.
Bởi vậy mức. động viên của NSN đối với loại thuế này phụ thuộc rất lớn vào hiệu quả kinh doanh: cũng như quy mô lợi nhuận của doanh nghiệp. Thuế TNDN chỉ đánh vào phần thu nhập còn lại sau khi đã trừ di các chỉ phí kh lên quan tạo ra khoản thu nhập đó. “Thuế thu nhập doanh nghiệp phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp hoặc các nhà đầu tr.
Thué thu nhập doanh nghiệp được xác định trên cơ sở thủ nhập chịu thuế, nên chỉ khi các doanh nghiệp, các nhà đầu tr kinh doanh có lợi nhuận mới phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp [30] VỆ phan bố: các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có xu hướng tập trung ở thành thị phát triển hơn ở nông thôn, đặc biệt ở các thành phd lớn như Hà Nội, Hải Phòng, thành. phổ Hồ Chí Minh.còn ở các nơ khác nhìn chung phần nhiễ là các doanh nghiệp nhỏ, lao động và vốn eo hẹp. V2 quy mô hoat động, phần lớn các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là do chủ sở hữu tư nhân đứng ra thành lập, đầu tư kinh doanh và tổ chức quản lý nên thường có quy mồ nhỏ, vốn ít, công nghệ sản xuất tuy đã được quan tâm nhưng nhìn chung vẫn còn lạc hậu, trình độ quản lý đã có bước tiền bộ nhưng vẫn còn thấp và chưa đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ mới. Quy mô hoại động của các doanh nghiệp ngoài qué doanh thường nhỏ hơn nhiều so với quy mô đầu tư của các doanh nghiệp do Nhà nước cấp vốn.
Đây cũng chính là một thách thức lớn trong quá trình phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế [30], Vé lĩnh vực kinh doanh, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tham gia hoạt động kinh doanh trên rất nhiề lĩnh vực nhưng tập rong vào một số ngành đồi hỏi vin đầu tư ban đầu thấp, thị trường tiêu thụ rộng khắp và ít chịu sự cạnh tranh gay gắt của các doanh nghiệp lớn như lĩnh vực khai thác đá sối lĩnh vực xây dựng cơ bản với các mặt hàng vật liệu xây dung như gach, ngói. gốm sứ, lĩnh vực giao thông vận tải, lĩnh vực kinh doanh, VE ý thức nuân thi pháp luật, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh còn chưa nghiém túc, t lệ vi phạm các quy định pháp luật còn rit cao. Điều này xuất phát từ mục dich cao nhất của hoạt động sin xuất kính doanh là lợi nhuận nên nhiều doanh nghiệp bằng mọi biện pháp và hình thức khác nhau, bit chấp các thủ đoạn kể cả hành vi gian lận, trốn, lậu thuế dé kiếm lời bắt hợp pháp. Qua quá trình nghiên cứu cho thấy nhiều quan hệ kinh tế không được ký kết bing văn bản và trong trường hợp ký kết bằng văn bản thì thời gian, phương thức thực hiện không theo nội dung trong văn bản.
Việc quản lý thuế TNDN đối với các giao dich này rit phúc tạp, để xác định doanh thu tính thuế TNDN là rất khó khăn (30).2 Vai trồ của doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong nần kink tễ quốc dân “Thuế thu nhập doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong khuyến khích đầu tư phát triển kinh ế xã hội, khuyến khich chuyển dịch cơ cầu knh tế theo ngành và lãnh thổ thông qua các quy định vé ưu đãi thuế, các yếu tổ kỳ thuật trong tính thuế, quản lý thuế, đã đem lại tu cho ngân sách nhà nước hàng năm. Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng và hiệu quả trong việc bảo dim nguồn thu cho ngân sách nhà nước đáp ứng các nhu chỉ tiêu của chính ph. “Thuế TNDN là công cụ hữu hiệu để diễu tết vĩ mô n kinh té tạo một cơ cấu kinh tế hợp lý theo ngành và theo địa ban; Thuế TNDN góp phin thực hiện công bằng xã hội "Nhà nước đã ban hành một hệ thống pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng chung cho các cơ sở san xuất kinh doanh thuộc mọi thành phan kinh tế, tạo sự bình đẳng trong cạnh tranh, góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển [11]J21] Thuế thu nhập doanh nghiệp thu trên thu nhập của doanh nghiệp sau khi đã trừ di những chi phí để tạo ra thu nhập trong mỗi kỳ tinh thuế, số thuế cao hay thấp tác động. quả kính doanh của đoanh nghiệp, vi chuẩn mực kế toán, gin với các quy chế quản lý tài chính của mỗi doanh nghiệp.
[7] Mit khác doanh nghiệp ngoài quốc doanh còn có vai td lớn trong việc én định nền kinh tế, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, góp phần thúc diy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Doanh nghiệp ngoài quốc doanh còn có khả năng. thu bút vốn trong xã hội nhanh, làm tăng nhanh nguồn tha cho ngân sách nhà nước 30) Vi vay, thuế thu nhập doanh nghiệp cổ ý nghĩa như một công cụ gip doanh nghiệp tăng cường công tác quản lý nội bộ cũng như xác định chiến lược kinh doanh trong từng thời kỳ [30] Là khu vực góp phi 12 quan trong vào sự tăng trưởng của tổng sản phẩm trong nước (GDP). Cho đến nay, mặc dù vẫn chịu nhiều rào cản, nhiều đối xử bắt công và những nhiễu của công chức tiê cực, kinh tổ NQD đã trở thành lực lượng chủ công trong nhịp độ tăng trưởng của nền kinh tế, trone tắt cả các ngành, từ nông nghiệp đến công nghiệp, từ thương nghiệp nội địa đến xuất nhập khẩu. Vị tí của kinh tế NOD mỗi năm được ting lên trong đầu tư phát tiển cũng như trong tăng trường đã tr thành xu thé tắt yếu của nén kinh tế Việt Nam, không chỉ hiện nay mà có ý nghĩa quyết định cá trong tương lai [11] Là lực lượng chủ yếu thực hiện vi chuyển dịch co ấu của nền kinh tế từ nông.
nghiệp lạc hậu sang nền kinh tế phát triển đa dạng, cả công nghiệp. nông nghiệp, dịch vụ, thúc diy công nghiệp hoá - hiện đại hoá, theo yêu cầu của thị trường và hội nhập. Kinh tế quốc tế, La nơi dim bảo đại đa số chỗ làm việc cho người lao động, là lực lượng to lớn nhất trong các hoạt động xã hội, từ thiện, xoá đối giảm nghèo, giảm bớt chênh eh gu nghèo ung xi hội Trên thực tổ nơi gi quyết việc Tm củ yế và qu ết định nhất cho. người đến tuổi lao động dôi dư từ các doanh nghiệp nhà nước được sắp xếp lại vẫn phải dựa vào kinh tế dân doanh [27] “Cũng chính khu vực kinh tế din doanh là nơi đang hình thành một lớp người mối, một tổng lớp xã hội mới, đó là doanh nhân.
Đó chính là những người lính xung kích thời bình được xã hội công nhận. Họ có đủ đồng cảm đưa tài sản, vin liếng ra kinh doanh) trong một môi trường chưa đủ thông thoáng, còn nhiều rồi ro khá nhiễu người tong: họ đang trở thành nhà quản lý tải năng, nắm được thức hiện đại về quản lý và công nghệ để bảo dim và không ngừng nâng cao sức cạnh tranh của từng sin phẩm hàng hoá cũng như hiệu qua kinh doanh của từng doanh nghiệp dân doanh trong sóng gió của kinh tế thị trường [11] Như vậy, với sự năng động và nhạy bén cia nành, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh đã trở thành nhân tổ chủ a thúc đấy súc cạnh tranh của nén kinh ế, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội vào quá tình sản xuất, kinh doanh, tăng nguồn thụ cho NSNN, tạo thêm việc làm, ải thiện đời sống nhân dân, góp phần giữ vững én định chính tị + xã hội của đất nước, Hơn nữa, cùng với các hành phin kính tẾ khác, sy phát triển của doanh nghiệp ngoài quốc doanh về số lượng lẫn chit lượng đã góp phần giải phóng lực lượng sản xuất, thúc diy phân công lao động xã hội. chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH HĐIH, phát tiển kinh thị trường định hướng XHCN I4] 1.2 Quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1.