CHƯƠNG 1 KHÁI QUAT VE QUAN TÀI VIÊN, DOANH NGHIỆP QUAN LÝ, THANH LY TÀI SAN VÀ PHAP LUAT VE QUAN TÀI VIÊN, DOANH NGHIỆP QUAN LÝ, THANH LÝ TÀI SAN 1. Khái quát về phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã và thủ tục phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã 1. Khái uiệm phá san doanh nghiệp, hop tác xã Phá sản là một hiện tượng xảy ra do tác động của quá trình cạnh tranh gay gắt giữa các DN, HTX. Cạnh tranh là một quy luật tat yêu mang tính khách quan trong mi trường kinh doanh.
Dé canh tranh với các DN và HTX khác, các DN, HTX phải tập trung sử dung phan lớn nguồn lực của minh dé đầu tư vào phát triển sản xuất, kinh doanh và sáng tạo sản phẩm. Sự tác động của quá trình cạnh tranh có thé giúp các DN và HTX trở nên manh mế hon, tăng trưởng tốt hơn và khẳng định được vị thê của minh trên thi trường Ngược lại, canh tranh cũng co thể day DN, HTX đến bờ vực phá sẵn vì nguôn lực da cạn kiệt. Mặt khác, các DN, HTX cũng có chu kỳ sóng tương tự như một thực thé tự nhiên “có sinh, có tử”. Theo các nhà kính tê học, chu ky sông của DN, HTX trải qua bổn giai đoan chính là: khởi nghiệp, tang trưởng, bão hòa và suy thoái.
Khi di qua giai đoạn tăng trường, nếu nhà quản trị không có kê hoạch dé kịp thời đối phó với những tinh huồng xu xảy ra thi DN, HTX sẽ bước vào thời ky bão hòa, suy thoái". Vì vay, một DN, HTX khi đền giai đoạn suy thoái, néu muôn tiếp tục tên tai thường phải vật lôn tìm ra giải pháp dé tự phuc hồi. Tuy nhién, néu không không tim ra giải pháp dé tự phục hoi trong giai đoạn suy thoái, DN và HTX có thé đổi mặt với nguy cơ phá sẵn hoặc phải giải thé. Như vay, phá sản DN, HTX không chi là kết quả tat yêu của quá trình cạnh tranh, ma còn là một phản ứng tự nhiên của hệ thông kinh tê thi trường trong việc loại bö những tô chức kinh tê hoạt đông yêu kém, không đủ sức chồng đỡ những tác động của thi trường.
Khái niêm pha sin DN, HTX có thé được tiếp cận theo nhiéu góc đô khác nhau: Dưới góc độ ngôn ngit, thuật ngữ phá sẵn có nguồn gốc từ tiếng La Mã cỗ * Nggễn Vin Thiện, Quin ii dữ, Neb. Hồ Chí Ma 1995 (dintheo Báo cáo đ thinghiin cứn do Viên khi t TP. Hồ Chí Minh tuy hiện re 2001: Mbt số vấu đế pháp ý vt đực đến vế thực kiến Luật Phá sản doank nghiệp trên Gia dim TP. Hồ ChiMonk, tr.6) “Banca Rotta”, ngliia đen là “chiếc ghế bị gấy "5, theo đó, người La Mã xưa thường hop với nhau dé xem xét các khía cạnh kinh doanh của từng cá nhân trong một diễn dan gọi là “dei hội trương gia”.
Người nao không tra được nơ sé bị mat quyên tham gia đại hội, chiếc ghế của người “vỡ nợ” sẽ bị dem ra khỏi hồi trường. Vì vậy, thuật ngữ “chiếc ghế bi gấy” thực chất là dé ám chỉ những người “phá sản” và không còn. quyên loi gì, hay người mat vị thé trong các đại hội thương gia Ngoài ra, cũng có quan điểm cho rang từ “phá sản” xuất phát từ tiếng Latinh “ruin”, nghĩa là sự khánh tan’, biểu thị sự mật cân đôi thu chi của mét chủ thé kinh doanh ma biéu hiện trực tiếp là tình trạng mat khả năng thanh toán các khoản nợ đến han’. Trong khi đó, từ điển tiếng Việt định ngiĩa về từ “phá sản” là “lâm vào tinh trang tai sản chẳng con gi, và thường là vỡ nợ đo kính doanh bi thua 16, thật bại”.
Dưới góc độ kảnh tế, phá sẵn chi tình trang làm ăn thua 16 hoặc mat kha năng thanh toán nơ của DN, HTX. Việc phá sản có thé kéo theo những hé quả kinh tê - xã hội, bên cạnh sự tác đông tiêu cực nhw gây xáo trộn, ảnh hưởng xâu đến việc phát triển sản xuất, én định đời sông, việc làm của người lao động, thì phá sản có những. tác động tích cực như. cơ câu lại nền kinh tê, loại bé những DN, HTX hoạt đông kém hiệu quả, làm lành manh hoá mdi trường kinh doanh® Dưới góc đồ pháp lý, khái niém phá sân được quy đính tại khoản2 điều4 Luật Phá sản 2014 như sau: “Phá sản là tình trang của DN, HTX mắt khả năng thanh toán và bị Toà án nhân dân ra quyết đình tyyén bé pha sản".
So với Luật Phá sản năm 2004 không đưa ra quy định cụ thé về phá sản, mà chỉ dé cập “DN, HTX không có khả năng thanh todn được các khoản no đến hạn ki chủ nợ có yêu cẩu thì được coi là lâm vào tinh trang phá san’, thì Luật Phá sản 2014 đã hoàn thiện quy định về PLPS khi đưa ra khát niệm pháp lý về tinh trạng phá san và mat khả năng thanh toán của DN, HTX. Từ những khái niém về pha sản dưới các góc độ ngôn ngũ, kinh tê, pháp lý, có thể rút ra những nhân xét như sau: Fee ah GỌI 6t ý pip dể ein thanh ÿ tả sản rong thả tục phá sấn tại Việt 2014 nin văn thạc si Luật học, Trường Đại học Luật Ha Nội !9 Điều 3 Luật Phá sản 2004 9 Thứ nhất. định ngliia về phá sản đưới ba góc độ đều dé cập đền chủ thé lâm vào tình trạng phá sản là những chủ thê kinh doanh, có thé là thương nhân,DN hoặc HTX. Tình trang phá sản có thé xảy ra khi các chủ thê nay gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh, thường là do thua 16, thiểu vồn, hoặc không thé thanh toán các khoản nơ đến hạn.
Thứ hai, về mat kinh tê, pha sén có thé làm xáo trộn nên kinh tê và ảnh hưởng dén việc phát triển sin xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, phá sẵn cũng có thé tạo ra hiệu, ứng tích cực nhur cơ cầu lại nên kinh tê và loại bỏ những DN không hiệu quả. Thứ ba, đưởi góc dé pháp ly, Tòa án là cơ quan có thâm quyền ra quyết định tuyên bô phá sân DN, HTX. Hậu quả pháp ly của quyết định này là su cham đứt hoạt đông của DN, HTX.
Từ những phân tích trên day, có thé rút ra khái niém pha sản như sau: Phd sdn là tình rạng DN, HTX bị mắt khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn do làm ăn thua lễ hoặc kinh doanh không hiệu quả Phá sản DN, HTX có thé gay ra tác động tích cực và tiêu cực đền tình hình kinh tế - xã hội của quốc gia Hậu quả pháp Ii của phá sản là các DN, HTX có khả năng bi Tòa án tuyên bé phá sản và phải cham đứt hoạt động lạnh doanh. Khái niệm và đặc điềm của thit tue phá san doanh nghiệp, hợp tác xã Theo tử điển tiếng Việt, thủ tục là những việc cu thé phải làm theo một trật tư quy định, dé tiến hành mét công việc có tính chat chính thứcÌ! Ngoài ra, cũng có những quan điểm cho rằng “thủ tục” có ng†ĩa là phương thức hay cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất dinh!?. Mặc đủ PLPS biện hành chưa có quy định về khái niém thủ tục phá sản, tuy nhiên, từ định nghĩa về thủ tục ở trên, có thể hiểu tha tục phá sân là cách thức giai quyết việc phá sản DN, HTX theo một trình tự nhật định. G hau hết các quốc gia trên thé giới hiện nay, DN, HTX không thé tư tuyên bé phá san khi lâm vào tình trạng mat khả năng thanh toán.
Thay vào đó, việc tuyên bô một DN, HTX bi phá san thuộc về thâm quyên của Tòa án thông qua một thủ tục tô tung chat chế được pháp luật quy định Việc áp dụng thủ tục phá sẵn có thê giúp DN, HTX phục hồi hoạt động kinh doanh thông qua thủ tục phục hồi được giám sát nghiêm ngặt '! Hoàng Pas (2010), Tir điển đếng Viet, Trang tầm Từ đồnhọc, Neb. Ba Nẵng tr 1234. : ` ': Nguyên Vin Thm, Võ Kan Sơn (3003) Thi ic hah chink ÿ Ind ve dc tide, Neb. Chú trị quốc gà, Ha Nội tr 1.
10 bởi Tòa án và các chủ nơ. Thủ tục phục hôi là một giai đoạn trong thủ tục giải quyết yêu cầu phá sản DN, HTX, được tiên hành sau khi Tòa án mở thủ tục giải quyết yêu cầu phá sản DN, HTX. Tuy nhiên, việc phục hôi DN, HTX chỉ có thé được thực hiện khi đáp ứng đủ các điều kiện ma pháp luật quy đính và DN, HTX phải chiu những hậu quả pháp li trong trường hợp phục héi không thanh công. Pháp luật không dé cho các DN, HTX tư phá sản nhằm hen chế những hệ lụy tiêu cực co thé phát sinh gây mat ôn định nền kinh tế - xã hôi như.
DN, HTX sẽ không có cơ hội được giúp đỡ phục hôi hoạt đông kinh doanh, không thé tim ra được giải pháp dé tiệp tục hoạt đông, hoặc có thể bị các chủ nơ gây áp lực liên tục, không thé tập trung vào công việc kinh doanh dé tự phục hôi được hoạt động kinh doanh; ngoài ra, néu không được DN, HTX trả lương đúng hạn, người lao động thi có thé đính công gây đính trệ hoạt động kinh doanh,. Vi vậy, thủ tục phá sản không chi đơn giản là giúp các DN, HTX có thể phục hồi hoạt động kinh doanh, mà còn là một thủ tục có ý ngiấa vô cùng quan trong dé Nhà nước giải quyết những hậu quả phát sinh do phá sẵn, từ đó dam bảo sư ôn đính của nên kinh tê - xã hội đất nước. Bên canh đó, thủ tục phá sản còn góp phân bảo vệ quyên, lợi ích của các chủ thé liên quan như giúp chủ nơ có thé thu hôi các khoản nợ, hay giúp người lao động được DN, HTX trả lương. Xét về bản chất pháp lý, thủ tục phá sẵn là thủ tục tư pháp, bởi 14, thủ tục nay do Toa án tiền hành khi có yêu câu của người có quyên, nghia vụ nộp đơn, nhằm giải quyết tranh chấp về quyên và lợi ích kinh tê phát sinh giữa chủ nợ và DN, HTX, do DN, HTX mất khả năng thực hiện ng†ĩa vụ thanh toán các khoản nợ trong thời hạn.
03 tháng ké từ ngày đến han thanh toan Tuy nhiên, thủ tục phá sản không được tiền hành giải quyết theo thủ tục thông thường của một vụ kiện dan sự hay kinh tế mà nó là một thủ tục tổ tụng tư pháp đặc biệt, xuất phát từ những đặc trưng sau đây! Thứ nhất, thủ tục phá sản là một thủ tục doi nợ mang tính tập thé. Thủ tục phá sẵn là phương thức đời nơ cuối cùng trong quá trình đời nợ.