Luận văn Thạc sĩ: Quản lý rủi ro tín dụng từ góc độ kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng TMCP Á Châu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý rủi ro tín dụng từ góc độ kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại cổ phần á châu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhật Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hồng Hải
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Từ Góc Độ Kiểm Toán Nội Bộ Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Á Châu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời mở đầu
• Danh mục viết tắt
• Danh mục bảng biểu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM
• 1.1.1. Khái niệm rủi ro
• 1.1.2. Phân loại rủi ro
• 1.2. KIỂM TOÁN NỘI BỘ
• 1.2.1. Khái niệm KTNB
• 1.2.2. Mục tiêu, chức năng, nguyên tắc và phạm vi KTNB
• 1.2.3. Nội dung hoạt động của KTNB
• 1.2.4. Phương pháp thực hiện KTNB
• 1.3. VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NỘI BỘ ĐỐI VỚI VIỆC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NHTM
• 1.3.1. Quản lý rủi ro và chuẩn mực quản lý rủi ro đang được áp dụng
• 1.3.2. QLRRTD và tầm quan trọng của QLRRTD trong hoạt động NHTM
• 1.3.3. Vai trò của KTNB đối với việc QLRR và QLRRTD
• 1.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 1.4.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.4.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 1.4.3. Kinh nghiệm của Mỹ
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TỪ GÓC ĐỘ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI ACB
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ACB VÀ BAN KTNB TẠI ACB
• 2.1.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của ACB
• 2.1.2. Thành tích và ghi nhận
• 2.1.3. Giới thiệu về tổ chức và hoạt động của Ban KTNB tại ACB
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI ACB
• 2.2.1. Thực trạng tín dụng tại ACB từ năm 2007 đến năm 2009
• 2.2.2. Đánh giá rủi ro tín dụng tại ACB
• 2.3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG HIỆN NAY TẠI ACB
• 2.3.1. Thực hiện đúng các quy định của pháp luật về hoạt động tín dụng
• 2.3.2. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định nội bộ
• 2.3.3. Xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ phù hợp
• 2.3.4. ACB thực hiện chính sách QLRRTD hiệu quả
• 2.3.5. Thực hiện các quy định đảm bảo kiểm soát rủi ro và an toàn hoạt động tín dụng
• 2.3.6. Áp dụng các biện pháp để thu hồi nợ vay
• 2.3.7. Phân tán rủi ro trong cho vay
• 2.3.8. Thực hiện tốt việc thẩm định khách hàng và khả năng trả nợ
• 2.3.9. ACB có chính sách tín dụng tương đối hợp lý và duy trì các khoản dự phòng để đối phó với rủi ro
• 2.3.10. Xem xét 4 điều kiện cơ bản
• 2.4. ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ, HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TÁC KTNB TẠI ACB TRONG VIỆC NHẬN DIỆN VÀ QLRRTD
• 2.4.1. Ưu điểm của KTNB trong việc nhận diện và QLRRTD tại ACB
• 2.4.2. Nhược điểm của KTNB trong việc nhận diện và QLRRTD tại ACB
• 2.5. NHỮNG TỒN TẠI TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI ACB
• 2.6. NHỮNG NGUYÊN NHÂN ĐƯA ĐẾN TỒN TẠI
• 2.6.1. Rủi ro tín dụng do nguyên nhân hoàn cảnh khách quan
• 2.6.2. Rủi ro tín dụng do nguyên nhân từ khách hàng vay
• 2.6.3. Rủi ro tín dụng do nguyên nhân từ phía ngân hàng cho vay
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TỪ GÓC ĐỘ KTNB TẠI ACB
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐẾN NĂM 2010
• 3.1.1. Định hướng phát triển hệ thống giám sát ngân hàng
• 3.1.2. Định hướng phát triển các TCTD đến năm 2010
• 3.1.3. Định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng đến năm 2010
• 3.2. MỤC TIÊU ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA ACB ĐẾN NĂM 2010
• 3.2.1. Mục tiêu, định hướng, chiến lược hoạt động của ACB đến năm 2010
• 3.2.2. Mục tiêu, định hướng hoạt động tín dụng của ACB đến năm 2010
• 3.3. MỤC TIÊU ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA BAN KTNB TẠI ACB ĐẾN NĂM 2010
• 3.4. NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG QLRRTD VÀ NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA BAN KTNB TẠI ACB
• 3.4.1. Giải pháp đối với ACB
• 3.4.2. Giải pháp đối với NHNN
• 3.4.3. Giải pháp đối với các cơ quan khác
• 3.5. Kết luận chương 3
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng tại ACB Giới Thiệu

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ và chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội. Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất đối với ACB, vì hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng lớn trong tài sản ngân hàng. Rủi ro này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình hoạt động, thậm chí dẫn đến phá sản. Việc quản lý rủi ro hiệu quả là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo an toàn và ổn định cho ACB cũng như toàn bộ hệ thống ngân hàng. Bài viết này sẽ đi sâu vào việc quản lý rủi ro tín dụng tại ACB, đặc biệt từ góc độ kiểm toán nội bộ.

1.1. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng tại ACB

Rủi ro là sự không chắc chắn, có thể ước đoán được xác suất xảy ra. Rủi ro tín dụng tại ACB phát sinh khi khách hàng không có khả năng chi trả hoặc trả nợ không đúng hạn. Đây là loại rủi ro liên quan đến chất lượng hoạt động tín dụng của ngân hàng. Các loại rủi ro khác bao gồm: rủi ro thanh khoản, rủi ro tỷ giá, rủi ro lãi suất, rủi ro tác nghiệp và rủi ro thị trường. Phân loại rủi ro là bước quan trọng để ACB có thể quản lý và kiểm soát hiệu quả.

1.2. Vai trò của kiểm toán nội bộ trong quản lý rủi ro tín dụng

Kiểm toán nội bộ (KTNB) là hoạt động kiểm tra, đánh giá độc lập đối với hệ thống kiểm soát nội bộ, tính thích hợp và sự tuân thủ các chính sách, thủ tục. KTNB đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro và quản lý rủi ro tín dụng tại ACB. KTNB giúp ACB nhận diện rủi ro, đánh giá hiệu quả các biện pháp kiểm soát và đưa ra các kiến nghị cải thiện. Vai trò này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh ACB cần tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như Basel II/III.

II. Thách Thức Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng ACB Nhận Diện

Quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Á Châu (ACB) đối mặt với nhiều thách thức. Môi trường kinh tế biến động, chính sách tín dụng thay đổi và sự phát triển của các sản phẩm tài chính mới tạo ra nhiều rủi ro tiềm ẩn. Việc nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro tín dụng một cách chính xác và hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của ACB. Bên cạnh đó, ACB cần đối phó với tình trạng nợ xấu ACB và các vấn đề liên quan đến phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại ACB

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại ACB. Các yếu tố khách quan bao gồm: tình hình kinh tế vĩ mô, biến động lãi suất và tỷ giá, thay đổi chính sách pháp luật. Các yếu tố chủ quan bao gồm: năng lực thẩm định tín dụng, quy trình quản lý tín dụng, chất lượng quản trị điều hành. Việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này giúp ACB có thể dự báo và phòng ngừa rủi ro một cách hiệu quả.

2.2. Tồn tại trong hoạt động tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng

Thực tế, hoạt động tín dụng tại ACB vẫn còn tồn tại một số vấn đề. Quy trình thẩm định tín dụng có thể chưa chặt chẽ, việc kiểm soát sau cho vay còn hạn chế, và khả năng thu hồi nợ còn thấp. Những tồn tại này dẫn đến gia tăng rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ACB. Cần có giải pháp để khắc phục những hạn chế này, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng.

2.3. Nguyên nhân dẫn đến tồn tại trong hoạt động tín dụng

Các nguyên nhân dẫn đến tồn tại trong hoạt động tín dụng bao gồm: Rủi ro tín dụng do nguyên nhân hoàn cảnh khách quan, Rủi ro tín dụng do nguyên nhân từ khách hàng vay, Rủi ro tín dụng do nguyên nhân từ phía ngân hàng cho vay. Do đó, việc xác định nguyên nhân gốc rễ giúp ACB đưa ra các giải pháp phù hợp và hiệu quả để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

III. Quy Trình Kiểm Toán Nội Bộ Rủi Ro Tín Dụng ACB

Quy trình kiểm toán nội bộ rủi ro tín dụng tại ACB bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên là lập kế hoạch kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro và xác định phạm vi kiểm toán. Tiếp theo là thực hiện kiểm tra, thu thập bằng chứng và đánh giá mức độ tuân thủ các quy định, chính sách. Cuối cùng là lập báo cáo kiểm toán và đưa ra các kiến nghị cải thiện. Quy trình này phải đảm bảo tính độc lập, khách quan và chuyên nghiệp để mang lại hiệu quả cao nhất. Báo cáo kiểm toán giúp ACB xác định điểm yếu và cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ ACB.

3.1. Các bước thực hiện kiểm toán nội bộ rủi ro tín dụng tại ACB

Các bước thực hiện kiểm toán nội bộ rủi ro tín dụng bao gồm: lập kế hoạch, thực hiện kiểm tra, thu thập bằng chứng, đánh giá và lập báo cáo. Trong quá trình kiểm tra, kiểm toán viên nội bộ xem xét các quy trình cấp tín dụng, thẩm định khách hàng, quản lý tài sản đảm bảo và thu hồi nợ. Việc đánh giá dựa trên các chuẩn mực, quy định của ACB và pháp luật hiện hành.

3.2. Phương pháp kiểm toán được sử dụng tại ACB

ACB có thể sử dụng nhiều phương pháp kiểm toán khác nhau, bao gồm: kiểm tra chứng từ, phỏng vấn cán bộ tín dụng, phân tích dữ liệu và kiểm tra thực tế. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu kiểm toán và đặc điểm của từng khoản vay. Kiểm toán hoạt động, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán báo cáo tài chính là các phương pháp kiểm toán chính.

IV. Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng ACB Kiểm Toán

Để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng từ góc độ kiểm toán nội bộ, ACB cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Cần tăng cường năng lực của Ban Kiểm Toán Nội Bộ, nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ tín dụng ACB và hoàn thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng. Ngoài ra, ACB cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng hệ thống báo cáo rủi ro hiệu quả. Các giải pháp này giúp ACB chủ động phòng ngừa và kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn hoạt động. ACB cần tuân thủ quy trình quản lý rủi ro tín dụng.

4.1. Nâng cao năng lực của Ban Kiểm Toán Nội Bộ

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Ban Kiểm Toán Nội Bộ cần được đầu tư về nhân lực, trang thiết bị và đào tạo. Cần tuyển dụng những chuyên gia quản lý rủi ro tín dụng có kinh nghiệm, am hiểu về nghiệp vụ ngân hàng và pháp luật. Đồng thời, cần trang bị các công cụ, phần mềm hỗ trợ kiểm toán hiện đại và tổ chức các khóa đào tạo nâng cao trình độ cho kiểm toán viên nội bộ.

4.2. Hoàn thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng tại ACB

ACB cần rà soát và hoàn thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng một cách toàn diện, từ khâu thẩm định tín dụng, phê duyệt, giải ngân, quản lý tài sản đảm bảo đến thu hồi nợ. Cần quy định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, cá nhân trong quy trình và tăng cường kiểm soát sau cho vay. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời.

4.3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp ACB tự động hóa quy trình quản lý rủi ro, nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Cần xây dựng hệ thống phần mềm quản lý rủi ro tín dụng, cho phép theo dõi, đánh giá và báo cáo rủi ro một cách nhanh chóng và chính xác. Hệ thống này cần tích hợp với các hệ thống khác của ngân hàng để đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán.

V. Ứng Dụng Quản Lý Rủi Ro Hiệu Quả Thực Tế tại ACB

Việc áp dụng các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng mang lại nhiều hiệu quả thiết thực cho ACB. Tình hình nợ xấu được kiểm soát, tỷ lệ nợ xấu ACB giảm xuống, chất lượng tín dụng được nâng cao. Hiệu quả sử dụng vốn được cải thiện, lợi nhuận tăng trưởng ổn định. Quan trọng hơn, văn hóa quản lý rủi ro được xây dựng và củng cố, giúp ACB hoạt động an toàn và bền vững. Việc đánh giá hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng ACB nên được thực hiện thường xuyên.

5.1. Đánh giá hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại ACB

Để đánh giá hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng, cần xem xét các chỉ số như: tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn, chi phí dự phòng rủi ro, mức độ tuân thủ các quy định về an toàn vốn. Ngoài ra, cần đánh giá chất lượng quy trình quản lý rủi ro, năng lực của đội ngũ cán bộ và mức độ ứng dụng công nghệ thông tin.

5.2. Kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng thành công tại ACB

Kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng ACB có thể được chia sẻ và nhân rộng trong toàn hệ thống. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ các khoản vay thành công và thất bại giúp cán bộ tín dụng ACB nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý. Cần xây dựng cơ chế khuyến khích và khen thưởng các đơn vị, cá nhân có thành tích tốt trong quản lý rủi ro.

VI. Tương Lai Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng ACB Xu Hướng Mới

Trong tương lai, quản lý rủi ro tín dụng tại ACB sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Các xu hướng mới như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và Fintech sẽ được áp dụng rộng rãi. ACB cần chủ động nắm bắt các xu hướng này, đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để nâng cao năng lực quản lý rủi ro và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. ACB cần tuân thủ tuân thủ quy định pháp luật về tín dụng.

6.1. Ứng dụng AI và Big Data trong quản lý rủi ro

AI và Big Data có thể giúp ACB phân tích dữ liệu tín dụng một cách nhanh chóng và chính xác, dự báo rủi ro và phát hiện các dấu hiệu bất thường. Việc ứng dụng các công nghệ này giúp ACB đưa ra quyết định tín dụng tốt hơn và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

6.2. Vai trò của Fintech trong quản lý rủi ro tín dụng

Fintech mang đến nhiều giải pháp mới cho quản lý rủi ro tín dụng, như chấm điểm tín dụng tự động, cho vay ngang hàng và sử dụng công nghệ blockchain để xác minh thông tin khách hàng. ACB cần hợp tác với các công ty Fintech để tận dụng các giải pháp này và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng, rủi ro tín dụng là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến hơn 70% tổn thất tài chính trong toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại trên toàn cầu. Tại Việt Nam, giai đoạn 2007–2009 ghi nhận nhiều cú sốc kinh tế vĩ mô sâu sắc, điển hình là mức lạm phát năm 2008 chạm ngưỡng gần 20%, kéo theo lãi suất huy động biến động dữ dội từ mức đỉnh 18%/năm xuống 7,5%/năm chỉ trong vòng 5 tháng. Trong bối cảnh này, hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại vừa đối mặt với áp lực mở rộng doanh thu, vừa phải kiềm chế nợ quá hạn trước nguy cơ suy giảm khả năng thanh toán của doanh nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để thiết lập một hàng rào phòng thủ độc lập, khách quan thông qua công tác kiểm toán nội bộ nhằm nhận diện, đo lường và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm toán định hướng rủi ro, phân tích thực trạng tín dụng và cấu trúc quản trị rủi ro tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB), từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực kiểm toán. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ danh mục cấp tín dụng của ACB giai đoạn 2007–2009 với quy mô tổng tài sản đến tháng 10/2009 đạt 178.276 tỷ đồng và dư nợ cho vay đạt 59.717 tỷ đồng. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống giải pháp giúp duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trên 8% và kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn thực tế dưới ngưỡng 1,0%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của hai nền tảng lý thuyết quản trị hiện đại: Hiệp ước Vốn Basel (Basel I, Basel II) và Lý thuyết Kiểm toán Định hướng Rủi ro (Risk-Based Internal Audit - RBIA). Hiệp ước Basel II cung cấp khuôn khổ 3 trụ cột vững chắc gồm: yêu cầu tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%, quy trình rà soát giám sát của cơ quan quản lý và nguyên tắc minh bạch thông tin thị trường. Đồng thời, mô hình chuỗi rủi ro 5 mắt xích liên hoàn (Mối nguy cơ – Môi trường rủi ro – Sự tương tác – Kết quả trực tiếp – Hậu quả lâu dài) được vận dụng để phân tích nguồn gốc phát sinh nợ xấu.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng trong hoạt động ngân hàng:

• Kiểm toán nội bộ: Hoạt động kiểm tra, đánh giá độc lập và khách quan đối với hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm đưa ra khuyến nghị cải tiến quy trình.
• Rủi ro tín dụng: Khả năng khách hàng không thực hiện hoặc mất khả năng thực hiện toàn bộ hay một phần nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo hợp đồng.
• Nợ quá hạn: Khoản nợ mà một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và lãi đã quá hạn thanh toán nhưng chưa được ngân hàng cơ cấu lại theo quy định.
• Hệ số rủi ro tín dụng: Tỷ lệ đo lường mức độ thâm dụng rủi ro của tài sản có sinh lời so với tổng tài sản của tổ chức tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa trích xuất từ 10 báo cáo tài chính kiểm toán thường niên, báo cáo quản trị nội bộ của ACB và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước giai đoạn 2007–2009, nổi bật là Quyết định 457/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 100% quy mô danh mục dư nợ với tổng giá trị 59.717 tỷ đồng, được phân tách chi tiết theo 7 chiều tiêu chí: loại hình cho vay, nhóm nợ, kỳ hạn, loại tiền tệ, vùng địa lý, thành phần kinh tế và 11 phân ngành kinh tế.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp khảo sát chuyên sâu hồ sơ kiểm toán tại chỗ được lựa chọn nhằm triệt tiêu sai số mẫu, phản ánh trung thực biến động danh mục trong giai đoạn biến động kinh tế. Tác giả sử dụng phối hợp phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian 3 năm liên tiếp và mô hình đo lường độ lệch chuẩn hiệp phương sai danh mục Markowitz. Việc lựa chọn các phương pháp này giúp định lượng chính xác mức độ phân tán rủi ro, phân tích rõ mối quan hệ giữa biến động lãi suất trần từ 21%/năm xuống 12,5%/năm với chất lượng nợ thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, ACB đã duy trì chất lượng danh mục tín dụng ở mức an toàn vượt trội so với mức bình quân toàn ngành. Trong khi quy định của Ngân hàng Nhà nước cho phép tỷ lệ nợ quá hạn tối đa là 3,0% và nợ xấu dao động từ 3% đến 5%, tỷ lệ nợ xấu thực tế tại ACB năm 2009 chỉ ở mức 0,83%, tỷ lệ nợ quá hạn luôn được kiểm soát chặt chẽ dưới 1,0%. Hệ số rủi ro tín dụng của ngân hàng năm 2009 đạt 38,64%, phản ánh danh mục tài sản có mức độ an toàn cao và không bị thâm dụng rủi ro quá mức.

Thứ hai, cơ cấu danh mục cho vay thể hiện rõ nét chiến lược bán lẻ tập trung và phân tán rủi ro hiệu quả. Tín dụng ngắn hạn chiếm tỷ trọng chi phối trên 55% tổng dư nợ, giảm thiểu áp lực mất cân đối kỳ hạn. Cho vay khách hàng cá nhân và khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh (công ty cổ phần, TNHH, tư nhân) chiếm hơn 85% tổng nguồn vốn tín dụng. Về mặt địa lý, địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực phía Bắc đóng góp trên 75% tổng dư nợ, tận dụng tối đa năng lực thanh khoản tại các trung tâm kinh tế năng động.

Thứ ba, Ban Kiểm toán nội bộ ACB đã xây dựng thành công mô hình giám sát 3 tầng nấc, kết hợp giữa kiểm toán tại chỗ tại các kênh phân phối và bộ phận giám sát từ xa trên hệ thống công nghệ thông tin lõi (TCBS). Quy tắc kiểm tra chéo và nguyên tắc bốn mắt được tích hợp vào 100% quy trình cấp tín dụng, giúp phát hiện sớm các giao dịch giải ngân đột biến và ngăn ngừa sai phạm đạo đức nghề nghiệp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua hệ thống biểu đồ cột chồng thể hiện sự dịch chuyển giữa 5 nhóm nợ và đồ thị đường biểu diễn mối tương quan nghịch biến giữa tốc độ tăng trưởng dư nợ với tỷ lệ nợ xấu qua 3 năm (2007–2009). Ngoài ra, ma trận rủi ro phân theo 11 ngành kinh doanh trên bảng số liệu đã phản ánh rõ nét sự chuyển dịch dòng vốn: ngành dịch vụ cá nhân và cộng đồng cùng ngành thương mại chiếm tỷ trọng cao nhất, trong khi dư nợ tư vấn và kinh doanh bất động sản được kiểm soát ở mức vừa phải để phòng tránh bong bóng tài sản.

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên thành công của ACB bắt nguồn từ việc vận hành hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ độc lập tại Hội sở, tách biệt hoàn toàn với bộ phận kinh doanh tại chi nhánh. So sánh với bài học đổ vỡ từ khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ năm 2007 và hiện tượng tăng trưởng tín dụng nóng tại Trung Quốc, ACB đã kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản bảo đảm (LTV) và không dựa vào tài sản thế chấp như nguồn trả nợ duy nhất. Hoạt động kiểm toán nội bộ không dừng lại ở kiểm toán tuân thủ sau giải ngân mà đóng vai trò quan sát viên độc lập, tư vấn cảnh báo rủi ro danh mục kịp thời cho Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và tự động hóa cảnh báo sớm. Khối Vận hành và Ban Kiểm toán nội bộ cần phối hợp hoàn thiện mô hình chấm điểm hành vi khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, tích hợp dữ liệu thời gian thực trên nền tảng ngân hàng lõi. Target metric là rút ngắn thời gian phát hiện dấu hiệu cảnh báo nợ có vấn đề xuống dưới 24 giờ kể từ khi xuất hiện giao dịch chậm trễ, lộ trình triển khai hoàn thành trong giai đoạn 2010–2011.

Thứ hai, tái cấu trúc quy trình kiểm toán nội bộ theo chuẩn mực quốc tế Basel II. Ban Kiểm toán nội bộ cần chuyển đổi triệt để từ phương pháp kiểm toán tuân thủ truyền thống sang phương pháp kiểm toán định hướng rủi ro toàn diện. Trưởng Ban Kiểm toán nội bộ định kỳ hàng năm phải rà soát, cập nhật hồ sơ rủi ro cho từng quy trình nghiệp vụ; ưu tiên 80% nguồn lực kiểm toán cho các phân khúc và kênh phân phối có mức độ rủi ro tiềm tàng cao nhất.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực đội ngũ kiểm toán viên và thực thi cơ chế giám sát độc lập. Hội đồng Quản trị và Ban Kiểm soát cần áp dụng chính sách luân chuyển kiểm toán viên chi nhánh theo chu kỳ 2 năm một lần nhằm loại bỏ xung đột lợi ích; đồng thời tài trợ 100% chi phí đào tạo các chứng chỉ kiểm toán quốc tế cho đội ngũ nhân sự chuyên trách để đảm bảo tính chuyên nghiệp và khách quan tuyệt đối.

Thứ tư, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý vi mô hoàn thiện khung pháp lý giám sát. Ngân hàng Nhà nước cần nâng cấp hạ tầng Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), rút ngắn độ trễ cập nhật dữ liệu liên ngân hàng xuống dưới 1 ngày làm việc, đồng thời ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết về chuẩn mực kiểm toán nội bộ áp dụng riêng cho các tổ chức tín dụng cổ phần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Kiểm soát và Kiểm toán viên nội bộ tại các ngân hàng thương mại: Tài liệu cung cấp cẩm nang thực tiễn về phương pháp xây dựng hồ sơ rủi ro, quy trình kiểm toán định hướng rủi ro và cách thức thiết lập bộ tiêu chí giám sát giao dịch tín dụng đột biến từ xa.
• Cán bộ Quản lý rủi ro và Thẩm định tín dụng: Nắm bắt kỹ thuật phân tích chuỗi rủi ro 5 mắt xích, phương pháp đo lường phân tán danh mục theo mô hình định lượng và cách vận hành quy tắc kiểm tra chéo bốn mắt trong quy trình phê duyệt khoản vay.
• Học viên cao học và Nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng làm nguồn tài liệu tham khảo có độ tin cậy cao về dữ liệu thực nghiệm giai đoạn khủng hoảng tài chính 2007–2009, phục vụ phát triển các đề tài luận văn thạc sĩ về an toàn hệ thống ngân hàng.
• Cơ quan thanh tra, giám sát Ngân hàng Nhà nước: Tham khảo cơ sở thực tiễn tại một ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn để xây dựng và ban hành các chính sách điều hành tỷ lệ an toàn vốn, tiêu chuẩn phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao kiểm toán nội bộ lại là công cụ then chốt trong quản lý rủi ro tín dụng? Kiểm toán nội bộ đóng vai trò là tuyến phòng thủ độc lập thứ ba, đánh giá khách quan tính hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ. Theo số liệu từ Ủy ban Basel, kiểm toán định hướng rủi ro giúp phát hiện sớm các mắt xích sai phạm quy trình, ngăn ngừa tới 70% nguy cơ tổn thất tín dụng trước khi nợ chuyển nhóm xấu.

Tỷ lệ nợ xấu của ACB giai đoạn 2007–2009 biến động như thế nào so với quy định an toàn? Trong suốt giai đoạn 2007–2009, tỷ lệ nợ xấu của ACB luôn duy trì ở mức an toàn cao, đạt 0,83% vào năm 2009. Con số này thấp hơn đáng kể so với hạn mức trần từ 3% đến 5% theo quy định tại Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, minh chứng cho hiệu quả quản trị vượt trội.

ACB đã áp dụng những chuẩn mực quốc tế nào trong quản trị rủi ro tín dụng? ACB đã triển khai khung quản trị rủi ro theo Hiệp ước Basel I với tỷ lệ an toàn vốn luôn vượt 8%, đồng thời từng bước tiếp cận 3 trụ cột của Basel II. Ngân hàng đã hợp tác toàn diện với Standard Chartered Bank để chuẩn hóa quy trình chấm điểm tín dụng nội bộ độc lập.

Khác biệt cốt lõi giữa kiểm toán tuân thủ truyền thống và kiểm toán định hướng rủi ro là gì? Kiểm toán tuân thủ truyền thống tập trung thụ động vào việc kiểm tra hậu kỳ tính đúng sai của chứng từ sau khi giao dịch đã hoàn tất. Ngược lại, kiểm toán định hướng rủi ro chủ động xếp hạng mức độ rủi ro tiềm tàng của từng nghiệp vụ, phân bổ 80% nguồn lực vào các điểm xung yếu để cảnh báo sớm.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn đề xuất áp dụng cho hệ thống ngân hàng Việt Nam? Luận văn đúc kết bài học từ khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ năm 2007 và nợ xấu bất động sản tại Trung Quốc: tuyệt đối không nới lỏng chuẩn cấp tín dụng, không cho vay dựa thuần túy vào tài sản thế chấp và phải tập trung thẩm định kỹ lưỡng dòng tiền trả nợ thực tế của khách hàng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tín dụng và phương pháp kiểm toán định hướng rủi ro theo chuẩn mực Basel.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2007–2009 khẳng định ACB duy trì chất lượng tài sản tốt với tỷ lệ nợ xấu chỉ 0,83% và tỷ lệ an toàn vốn CAR trên 8%.
• Xác lập mô hình kiểm toán nội bộ độc lập kết hợp giữa giám sát từ xa trên hệ thống dữ liệu tập trung và kiểm toán tại chỗ.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm nâng cao năng lực kiểm toán viên và tự động hóa cảnh báo rủi ro trong chu kỳ 2010–2015.
• Đề xuất Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện cổng dữ liệu CIC thời gian thực để hỗ trợ các ngân hàng thương mại nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng.

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và tối ưu hóa hệ thống kiểm soát nội bộ, các nhà quản lý và chuyên gia tài chính hãy ứng dụng ngay mô hình kiểm toán định hướng rủi ro vào thực tiễn vận hành tổ chức tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 1. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 1. Khái niệm rủi ro • Rủi ro: là một sự không chắc chắn hay một tình trạng bất ổn. Tuy nhiên không phải sự không chắc chắn nào cũng là rủi ro.

Chỉ có những tình trạng không chắc chắn nào có thể ước đoán được xác suất xảy ra mới được xem là rủi ro. Những tình trạng không chắc chắn nào chưa từng xảy ra và không thể ước đoán được xác suất xảy ra được xem là sự bất trắc chứ không phải rủi ro. Rủi ro vừa mang tính tích cực vừa mang tính tiêu cực: rủi ro có thể mang đến cho con người những tổn thất, mất mát, nguy hiểm; nhưng cũng có thể mang đến cơ hội, thời cơ. Nếu tích cực nghiên cứu, nhận dạng, đo lường rủi ro, chúng ta có thể tìm ra được những biện pháp phòng ngừa, hạn chế những tiêu cực và phát huy được những cơ hội tích cực mang lại từ rủi ro.

• Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng: Đó là những biến cố không mong đợi mà khi xảy ra sẽ dẫn đến những tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định. Phân loại rủi ro 1. Rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không còn khả năng chi trả hoặc trả nợ không đúng hạn. Lưu ý rằng trong hoạt động ngân hàng, thực hiện nghiệp vụ cho vay thì đó mới chỉ là một giao dịch chưa hoàn thành.

Giao dịch tín dụng chỉ được xem là hoàn thành khi nào ngân hàng thu hồi về được khoản cho vay cả gốc và lãi. Tuy nhiên khi thực hiện giao dịch tín dụng ngân hàng không biết chắc được (LUAN.chau TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 giao dịch đó có hoàn thành hay không. Do đó rủi ro tín dụng thể hiện ở khả năng hay xác suất hoàn thành giao dịch tín dụng đó. Như vậy, rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ, mà khách nợ lại không thực hiện hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn.

Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bão lãnh, bao thanh toán của ngân hàng. Đây còn được gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn, là loại rủi ro liên quan đến chất lượng hoạt động tín dụng của ngân hàng. Rủi ro thanh khoản Đây là loại rủi ro xuất hiện khi ngân hàng thiếu khả năng chi trả, không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền hoặc không có khả năng vay mượn để đáp ứng nhu cầu của các hợp đồng thanh toán. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của bất kỳ ngân hàng nào là đảm bảo khả năng thanh khoản đầy đủ.

Nghĩa là các ngân hàng có sẵn lượng vốn khả dụng trong tay hoặc có thể tiếp cận dễ dàng các nguồn vốn vay mượn bên ngoài với chi phí hợp lý và đúng lúc cần thiết, hoặc có thể nhanh chóng bán bớt một số tài sản ở mức giá thỏa đáng để đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho hoạt động kinh doanh. Ngày nay công tác quản trị thanh khoản trở nên quan trọng hơn trước đây rất nhiều. Bởi vì một ngân hàng có thể bị đóng cửa nếu không đáp ứng đủ nhu cầu thanh khoản, mặc dù về mặt kỹ thuật, nó vẫn có khả năng trả nợ. Hơn nữa, năng lực quản trị thanh khoản là thước đo quan trọng về tính hiệu quả tổng thể để đạt được mục tiêu dài hạn của ngân hàng.

Rủi ro tỷ giá hối đoái Rủi ro tỷ giá là rủi ro phát sinh do sự biến động tỷ giá theo chiều hướng bất lợi cho ngân hàng, làm ảnh hưởng đến giá trị kỳ vọng trong tương lai. Rủi ro tỷ giá có thể phát sinh trong nhiều hoạt động khác nhau của ngân hàng. Nhưng nhìn chung bất cứ hoạt động nào mà ngân lưu thu phát sinh bằng một loại đồng tiền trong khi ngân lưu chi phát sinh bằng một loại đồng tiền khác đều chứa đựng nguy cơ rủi ro tỷ giá.chau TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Rủi ro lãi suất Rủi ro lãi suất là loại rủi ro phát sinh do sự biến động của lãi suất thị trường hoặc của những yếu tố có liên quan đến lãi suất dẫn đến tổn thất về tài sản hoặc làm giảm thu nhập của ngân hàng.

Loại rủi ro này phát sinh trong quan hệ tín dụng của TCTD mà theo đó TCTD có những khoản đi vay hoặc cho vay theo lãi suất thả nổi. Nếu ngân hàng đi vay theo lãi suất thả nổi, khi lãi suất thị trường tăng khiến chi phí của ngân hàng tăng theo và ngược lại. Rủi ro lãi suất đặc biệt quan trọng khi ngân hàng huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu hoặc đầu tư tài chính khá lớn và theo lãi suất thị trường. Rủi ro tác nghiệp (rủi ro hoạt động) Rủi ro tác nghiệp xảy ra do nguyên nhân thiếu hoặc có nhưng không hiệu quả của các quy trình nội bộ, con người hoặc hệ thống, hoặc xảy ra do các sự kiện bên ngoài, gây tổn thất cho ngân hàng.

Mỗi ngân hàng tùy thuộc vào mục tiêu QLRRcủa mình mà có thể xây dựng định nghĩa riêng về rủi ro tác nghiệp trong ngân hàng mình. Rủi ro thị trường Đây là loại rủi ro tổn thất tài sản, xảy ra khi có sự thay đổi của các điều kiện thị trường hay những biến động của thị trường làm ảnh hưởng đến lãi suất, tỷ giá ngoại hối, giá chứng khoán mà ngân hàng đang đầu tư.2 KIỂM TOÁN NỘI BỘ 1. Khái niệm KTNB a) Kiểm toán: là quá trình thu thập và đánh giá bằng chứng về những thông tin được kiểm tra nhằm xác định và báo cáo về mức độ phù hợp giữa thông tin đó với các chuẩn mực đã được thiết lập. Quá trình kiểm toán phải được thực hiện bởi các kiểm toán viên có đủ năng lực và độc lập.

b) Hệ thống KTKSNB: là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của TCTD được thiết lập trên cơ sở phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và được tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời các rủi ro và đạt được các mục tiêu mà TCTD đã đặt ra.chau TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 c) KTNB: là hoạt động kiểm tra, rà soát, đánh giá một cách độc lập, khách quan đối với hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ, đánh giá độc lập về tính thích hợp và sự tuân thủ các chính sách, thủ tục quy trình đã được thiết lập trong TCTD, thông qua đó đơn vị thực hiện KTNB đưa ra các kiến nghị, tư vấn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các hệ thống, các quy trình, quy định, góp phần đảm bảo TCTD hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật. Bộ phận KTNB là đơn vị chuyên trách thực hiện hoạt động KTNB của TCTD. Công tác KTNB do nhân viên của chính TCTD thực hiện, có thể thực hiện cả ba phương pháp kiểm toán là kiểm toán hoạt động, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán báo cáo tài chính, với thế mạnh là kiểm toán hoạt động. Để có thể hoạt động hữu hiệu, bộ phận KTNB cần được tổ chức độc lập với bộ phận được kiểm toán.

Tuy nhiên, do kiểm toán viên nội bộ là nhân viên của TCTD nên kết quả KTNB chỉ có giá trị đối với TCTD và thường không đạt sự tin cậy của NHNN hoặc các đối tác khác (nếu có). d) Phương pháp kiểm toán: • Kiểm toán hoạt động: là tiến trình kiểm tra và đánh giá về sự hữu hiệu và tính hiệu quả của một hoạt động để đề xuất phương án cải tiến. Ở đây sự hữu hiệu là mức độ hoàn thành nhiệm vụ hay mục tiêu, còn tính hiệu quả là sự so sánh giữa kết quả đạt được và nguồn lực đã sử dụng. Đối tượng của loại hình này rất đa dạng, có thể bao gồm: - Kiểm tra việc huy động, phân phối, sử dụng một cách tiết kiệm và có hiệu quả các nguồn lực (nhân lực, vật tư, hàng hoá, tài sản, tiền vốn…) của đơn vị.

- Kiểm tra tính hiệu quả của hoạt động sản xuất, kinh doanh; phân phối và sử dụng thu nhập; kết quả bảo toàn và phát triển vốn. - Kiểm tra và đánh giá tính hiệu quả hoạt động của các bộ phận chức năng trong việc thực hiện các mục tiêu kinh doanh của đơn vị. Do tính đa dạng của kiểm toán hoạt động, nên người ta không thể đưa ra chuẩn mực chung để đánh giá, mà chuẩn mực sẽ được xác định tùy theo từng đối tượng cụ thể của cuộc kiểm toán và theo nhận thức của kiểm toán viên. Vì vậy, nếu các chuẩn (LUAN.chau TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 mực kiểm toán không được xác định một cách rõ ràng và chặt chẽ, việc kiểm tra và đưa ra ý kiến có thể phụ thuộc vào chủ quan của kiểm toán viên.

• Kiểm toán tuân thủ: là việc kiểm tra nhằm đánh giá mức độ chấp hành một quy định nào đó ví dụ như văn bản pháp luật, văn bản hay quy định của đơn vị được kiểm toán. Đối tượng của loại này có thể bao gồm: - Kiểm tra tính tuân thủ luật pháp, chính sách, chế độ tài chính kế toán, chế độ quản lý nhà nước và tình hình chấp hành các chính sách, nghị quyết, quyết định hay quy chế của HĐQT, Ban giám đốc. - Kiểm tra tính tuân thủ các quy định về nguyên tắc, quy trình nghiệp vụ, thủ tục quản lý của toàn bộ cũng như của từng khâu công việc của từng bộ phận trong hệ thống Kiểm soát nội bộ. - Kiểm tra sự chấp hành các nguyên tắc, các chính sách, các chuẩn mực kế toán từ khâu lập chứng từ, vận dụng hệ thống tài khoản, ghi sổ kế toán, tổng hợp thông tin và trình bày báo cáo tài chính, báo cáo kế toán quản trị đến lưu trữ tài liệu kế toán.

Chuẩn mực dùng để đánh giá là những văn bản liên quan như: Luật thuế, các văn bản pháp quy, các nội quy, các hợp đồng… • Kiểm toán báo cáo tài chính: là sự kiểm tra và trình bày ý kiến nhận xét về báo cáo tài chính của một đơn vị.