1 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG TRỊNH XUÂN VÂN ANH Qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam - Chi nh¸nh §«ng Anh LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ HÀ NỘI - 2011 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG TRỊNH XUÂN VÂN ANH Qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam - Chi nh¸nh §«ng Anh Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.12 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN XUÂN ĐỒNG HÀ NỘI - 2011 3 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu ®· nªu trong luËn v¨n cã nguån gèc râ rµng, kÕt qu¶ cña luËn v¨n lµ trung thùc vµ ch-a ®-îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c. Hµ néi, ngµy 06 th¸ng 10 n¨m 2011 T¸c gi¶ luËn v¨n TrÞnh Xu©n V©n Anh 4 Danh môc ch÷ viÕt t¾t NHNN: Ng©n hµng nhµ n-íc NHTM: Ng©n hµng th-¬ng m¹i NHNo&PTNT: Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n NHNo: Ng©n hµng n«ng nghiÖp Chi nh¸nh §«ng Anh: Chi nh¸nh NHNo&PTNT §«ng Anh TCTD: Tæ chøc tÝn dông Q§: QuyÕt ®Þnh CIC: Trung t©m th«ng tin tÝn dông CBTD: C¸n bé tÝn dông VPbank: Ng©n hµng th-¬ng m¹i cæ phÇn ngoµi quèc doanh BIDV: Ng©n hµng ®Çu t- vµ ph¸t triÓn ViÖt Nam KTNB: KiÓm tra néi bé H§QT: Héi ®ång qu¶n trÞ TG§: Tæng gi¸m ®èc DPCT: Dù phßng cô thÓ 5 Danh môc b¶ng biÓu, s¬ ®å B¶ng, s¬ ®å Môc lôc Tªn b¶ng Trang S¬ ®å 2.1 C¬ cÊu tæ chøc cña chi nh¸nh §«ng Anh 28 B¶ng 2.2 T×nh h×nh huy ®éng vèn 29 B¶ng 2.2 C¬ cÊu d- nî 31 B¶ng 2.2 Ho¹t ®éng kinh doanh ngo¹i tÖ vµ TTQT 33 B¶ng 2.2 Ho¹t ®éng thanh to¸n 34 B¶ng 2.2 KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña Chi nh¸nh 35 B¶ng 2.1 KÕt qu¶ ph©n lo¹i nî 38 B¶ng 2.1 TrÝch lËp dù phßng rñi ro tÝn dông 40 B¶ng 2.1 Tû lÖ dù phßng so víi nî xÊu 41 S¬ ®å 2.2 Quy tr×nh cÊp tÝn dông vµ qu¶n lý rñi ro 42 1 më ®Çu 1.
TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi nghiªn cøu Trong ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i (NHTM), tÝn dông lµ ho¹t ®éng c¬ b¶n, ®em l¹i nguån thu chñ yÕu nh-ng còng lµ ho¹t ®éng cã møc ®é rñi ro cao nhÊt. Rñi ro trong ho¹t ®éng ng©n hµng mang tÝnh hÖ thèng, trong ®ã rñi ro tÝn dông th-êng x¶y ra lín h¬n c¸c lo¹i rñi ro kh¸c; nÕu kh«ng cã biÖn ph¸p xö lý phï hîp, cã thÓ l©y lan, g©y tæn th-¬ng vµ mÊt niÒm tin ®èi víi kh¸ch hµng, vµ cã thÓ lµm sôp ®æ ng©n hµng. Do vËy, qu¶n lý rñi ro tÝn dông lu«n lµ vÊn ®Ò mang tÝnh sèng cßn, lµ th-íc ®o n¨ng lùc l·nh ®¹o cña c¸c nhµ qu¶n lý trong qu¸ tr×nh ®iÒu hµnh cña bÊt kú ng©n hµng nµo. T¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n (NHNo&PTNT) ViÖt Nam - Chi nh¸nh §«ng Anh, trong nh÷ng n¨m qua, mÆc dï c«ng t¸c qu¶n lý rñi ro tÝn dông ®· ®-îc ng©n hµng chó träng, song cho ®Õn nay c«ng t¸c nµy vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp, tiÒm Èn rñi ro trong ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n hµng nµy vÉn ë møc cao.
XuÊt ph¸t tõ nh÷ng thùc tÕ nªu trªn, t¸c gi¶ lùa chän vÊn ®Ò “Qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam - Chi nh¸nh §«ng Anh” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cho b¶n luËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ cña m×nh. Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn v¨n - HÖ thèng ho¸ mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ rñi ro tÝn dông vµ qu¶n lý rñi ro tÝn dông cña NHTM. - Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n §«ng Anh. - §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ vÒ qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n §«ng Anh.
§èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n VÒ ®èi t-îng nghiªn cøu: LuËn v¨n nghiªn cøu rñi ro tÝn dông vµ qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i NHTM vµ Chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n §«ng Anh. VÒ ph¹m vi nghiªn cøu: - VÒ mÆt lý luËn: LuËn v¨n nghiªn cøu kh¸i qu¸t c¸c vÊn ®Ò lý luËn vÒ rñi ro tÝn dông vµ qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i c¸c NHTM, vai trß, c«ng cô vµ c¸c nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn c«ng t¸c qu¶n lý rñi ro tÝn dông. - VÒ mÆt thùc tiÔn: Ngoµi phÇn kh¶o cøu kinh nghiÖm ®Ó rót ra bµi häc kinh nghiÖm cña mét sè ng©n hµng th-¬ng m¹i kh¸c, luËn v¨n tËp trung ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c«ng t¸c qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n §«ng Anh. §ång thêi, dùa trªn c¸c kÕt qu¶ ®ã luËn v¨n ®-a ra c¸c ®Ò xuÊt, gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i chi nh¸nh.
Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Cïng víi viÖc vËn dông thÝch hîp c¸c ph-¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu khoa häc nh-: duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö, trõu t-îng hãa khoa häc,. luËn v¨n chó träng sö dông tæng hîp c¸c ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc cô thÓ nh-: c¸c ph-¬ng ph¸p thèng kª, so s¸nh, ph©n tÝch, tæng hîp,. KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n ®-îc kÕt cÊu thµnh 3 ch-¬ng chÝnh: Ch-¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ rñi ro tÝn dông vµ qu¶n lý rñi ro tÝn dông cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng c«ng t¸c qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n §«ng Anh.
Ch-¬ng 3: Gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c«ng t¸c qu¶n lý rñi ro tÝn dông t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n §«ng Anh. 3 Ch-¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ rñi ro tÝn dông vµ Qu¶n lý rñi ro tÝn dông cña Ng©n hµng th-¬ng m¹i 1.1 rñi ro tÝn dông cña Ng©n hµng th-¬ng m¹i 1.1 C¸c lo¹i rñi ro trong ho¹t ®éng ng©n hµng Ho¹t ®éng cña NHTM rÊt ®a d¹ng vµ phong phó, chÞu ¶nh h-ëng bëi nhiÒu yÕu tè. ChÝnh v× vËy tån t¹i rñi ro trong ho¹t ®éng kinh doanh ng©n hµng lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái, nh÷ng lo¹i rñi ro th-êng gÆp bao gåm: - Rñi ro thÞ tr-êng: lµ rñi ro ®èi víi lîi nhuËn vµ vèn cña ng©n hµng do sù biÕn ®éng xÊu cña gi¸ c¶ - l·i suÊt, chøng kho¸n, tû gi¸ ngo¹i tÖ, gi¸ c¶ hµng ho¸, dÞch vô,. Rñi ro thÞ tr-êng lu«n tån t¹i trong mäi thêi kú, rñi ro thÞ trêng cßn ®îc gäi lµ rñi ro “gi¸ c¶”.
- Rñi ro tÝn dông: lµ lo¹i rñi ro do kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®-îc nî, nghÜa lµ kh«ng hoµn thµnh ®-îc nghÜa vô tr¶ nî cña hä. Kh¸ch hµng kh«ng cã kh¶ n¨ng hoÆc kh«ng s½n sµng thùc hiÖn nghÜa vô tr¶ nî cña m×nh. Kh¶ n¨ng kh«ng tr¶ ®-îc nî cña kh¸ch hµng g©y ra toµn bé hay mét phÇn lç cña kho¶n tiÒn cho vay cña ng-êi cho vay. Rñi ro tÝn dông rÊt nguy hiÓm, khi mét vµi kh¸ch hµng quan träng kh«ng tr¶ ®-îc nî cã thÓ g©y nªn nh÷ng kho¶n lç lín cho ng©n hµng vµ cã thÓ dÉn ng©n hµng tíi t×nh tr¹ng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n.
4 - Rñi ro ho¹t ®éng: lµ rñi ro khi ng©n hµng ph¶i chÞu tæn thÊt trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp tõ c¸c sù kiÖn hoÆc hµnh ®éng x¶y ra do thÊt b¹i cña c«ng nghÖ, c¸c qu¸ tr×nh xö lý, hÖ thèng h¹ tÇng, nh©n viªn hoÆc c¸c rñi ro kh¸c cã t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng cña ng©n hµng, bao gåm c¶ ho¹t ®éng lõa ®¶o. - Rñi ro thanh kho¶n: Khi ng©n hµng kh«ng ®¶m b¶o ®-îc nhu cÇu thanh to¸n hay kh«ng dù kiÕn tr-íc ®-îc nhu cÇu cã tÝnh chÊt thêi vô g©y ra sù mÊt lßng tin cña kh¸ch hµng vµo ng©n hµng dÉn ®Õn viÖc rót tiÒn göi mét c¸ch ®ång lo¹t chÝnh lµ rñi ro thanh kho¶n. V× vËy c¸c ng©n hµng cÇn ph¶i lu«n lu«n gi÷ mét møc thanh kho¶n võa ®ñ ®Ó ®óng ë tr¹ng th¸i mµ trong c¸c ®iÒu kiÖn kinh doanh b×nh th-êng cã thÓ thùc hiÖn ®-îc tÊt c¶ c¸c nghÜa vô, thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c cam kÕt vµ ®¸p øng c¸c cam kÕt kh¸c mµ hä ®-a ra.2 Kh¸i niÖm rñi ro tÝn dông trong ho¹t ®éng ng©n hµng Cã nhiÒu kh¸i niÖm vÒ rñi ro tÝn dông, theo uû ban Basel cho r»ng: “Rñi ro tÝn dông lµ kh¶ n¨ng mµ kh¸ch hµng vay hoÆc bªn ®èi t¸c kh«ng thùc hiÖn ®-îc c¸c nghÜa vô cña m×nh theo nh÷ng ®iÒu kho¶n ®· tho¶ thuËn”. Theo quyÕt ®Þnh (Q§) 493/2005/Q§-NHNN ngµy 22/04/2005 cña Thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n-íc (NHNN), quyÕt ®Þnh 18/2007/Q§-NHNN ngµy 25/04/2007 V/v söa ®æi, bæ sung quyÕt ®Þnh 493/2005/Q§-NHNN th× “Rñi ro tÝn dông lµ kh¶ n¨ng x¶y ra tæn thÊt trong ho¹t ®éng kinh doanh, do kh¸ch hµng kh«ng thùc hiÖn, hoÆc kh«ng cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn nghÜa vô cña m×nh theo cam kÕt”.3 Nguyªn nh©n dÉn ®Õn rñi ro tÝn dông Cã nhiÒu nguyªn nh©n dÉn ®Õn rñi ro tÝn dông, cã thÓ chia thµnh hai lo¹i chÝnh: nguyªn nh©n kh¸ch quan vµ nguyªn nh©n chñ quan.
Rñi ro tÝn dông xuÊt ph¸t tõ m«i tr-êng kinh doanh gäi lµ rñi ro do nguyªn nh©n kh¸ch quan. Rñi ro xuÊt ph¸t tõ ng-êi ®i vay vµ ng-êi cho vay gäi lµ rñi ro do nguyªn nh©n chñ quan.1 Nguyªn nh©n kh¸ch quan a) Do m«i tr-êng kinh tÕ, chÝnh trÞ kh«ng æn ®Þnh NÒn chÝnh trÞ quèc gia æn ®Þnh lµ ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp ph¸t triÓn, lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi thu hót, gäi vèn ®Çu t-. Ng-îc l¹i, m«i tr-êng chÝnh trÞ kÐm æn ®Þnh tÊt yÕu dÉn ®Õn s¶n xuÊt ngõng trÖ, ¶nh h-ëng ®Õn kh¶ n¨ng tr¶ nî cña kh¸ch hµng. Qu¸ tr×nh tù do ho¸ tµi chÝnh vµ héi nhËp quèc tÕ cã thÓ lµm cho nî xÊu gia t¨ng khi t¹o ra mét m«i tr-êng c¹nh tranh gay g¾t, khiÕn hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp, nh÷ng kh¸ch hµng th-êng xuyªn cña ng©n hµng ph¶i ®èi mÆt víi nguy c¬ thua lç vµ quy luËt chän läc kh¾c nghiÖt cña thÞ tr-êng.
Bªn c¹nh ®ã, b¶n th©n sù c¹nh tranh cña c¸c NHTM trong n-íc vµ quèc tÕ trong m«i tr-êng héi nhËp kinh tÕ còng khiÕn cho c¸c ng©n hµng trong n-íc víi hÖ thèng qu¶n lý yÕu kÐm gÆp ph¶i nguy c¬ rñi ro nî xÊu t¨ng lªn bëi hÇu hÕt c¸c kh¸ch hµng cã tiÒm lùc tµi chÝnh lín sÏ bÞ c¸c ng©n hµng n-íc ngoµi thu hót.