Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phối hợp giữa nhà trƣờng với gia đình trong chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo tại trƣờng mầm non. Chương 2: Thực trạng quản lý phối hợp giữa nhà trƣờng với gia đình trong chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo tại các trƣờng mầm non thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Chương 3: Các biện pháp quản lý phối hợp giữa nhà trƣờng với gia đình trong chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo các trƣờng mầm non thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHỐI HỢP GIỮA NHÀ TRƢỜNG VỚI GIA ĐÌNH TRONG CHĂM SÓC VÀ GIÁO DỤC TRẺ MẪU GIÁO TẠI TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về phối hợp giữa nhà trường với gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ em Việc nghiên cứu về hoạt động phối hợp giữa nhà trƣờng với gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ em đã trở thành một trong những nguyên lý cơ bản của nền giáo dục. Đây cũng là vấn đề đƣợc các nhà khoa học, đặc biệt là các nhà tâm lý học, giáo dục học trong và ngoài nƣớc quan tâm, nghiên cứu và làm rõ. Trong nền giáo dục cận đại, J.Comenxki (1592-1670), Ông tổ của nền giáo dục cận đại, là ngƣời đầu tiên nêu ra một hệ thống lý luận chặt chẽ về tầm quan trọng của mối quan hệ thống nhất giữa gia đình và nhà trƣờng đối với kết quả giáo dục trẻ.
Ông khẳng định, lòng ham học của trẻ không thể thiếu vắng sự kích thích từ phía bố mẹ và thầy cô “Các bậc cha mẹ, giáo viên nhà trường, bản thân môn học, phương pháp dạy học phải thống nhất làm thức tỉnh và duy trì khát vọng học tập trong học sinh” [19].Xukhomlinxki (1918-1970) cũng đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc phối hợp giữa gia đình và nhà trƣờng trong việc thực hiện mục đích giáo dục những ngƣời công dân chân chính trong tƣơng lai đối với nhà nƣớc xã hội chủ nghĩa. Ông khẳng định, nếu gia đình và nhà trƣờng không có sự hợp tác để thống nhất mục đích, nội dung giáo dục thì sẽ dẫn đến tình trạng “gia đình một đƣờng, nhà trƣờng một nẻo” [43]. Xôrôkina (1979), trong cuốn “Giáo dục học mầm non” (Tập II) đã đề cập một cách rất cụ thể về mối quan hệ hợp tác giữa gia đình và nhà trƣờng trong công tác giáo dục trẻ. Ông cho rằng, các bậc cha mẹ có thể đến thăm trƣờng bất cứ lúc nào mà xem các em học, chơi, vẽ, hát.
nhƣ thế nào. Những lần thăm nhƣ vậy không làm nhà trƣờng bận bịu thêm mà lại có lợi đối với các bậc cha mẹ. Nhà trƣờng cũng tổ chức những ngày học công khai, trong những ngày này cha mẹ đến trƣờng để tìm hiểu nội dung và phƣơng pháp giáo dục ở nhà trƣờng. Các bậc cha mẹ quan sát 6 công việc của cô giáo, phƣơng pháp tác động đến trẻ của cô giáo và kết quả của những phƣơng pháp ấy.
Quan sát trẻ trong hoàn cảnh ở trƣờng, các bậc cha mẹ bắt đầu hiểu và đánh giá đƣợc vai trò của tập thể trẻ em. Sau khi cha mẹ qua sát công việc của cô giáo với trẻ, trƣớc khi họ ra về, cô giáo nên trao đổi với họ, lắng nghe những đề nghị, những ý kiến phê bình và các lời khuyên bảo của họ. Cần có sự trao đổi nhƣ vậy, nó có lợi cho cả hai bên, nhà trƣờng sử dụng kinh nghiệm của cha mẹ và trên cơ sở những lời phê bình của họ để cải tiến công tác, còn cha mẹ hiểu sâu hơn về tính chất phức tạp và trách nhiệm công tác của cô giáo, tôn trọng cô giáo, học đƣợc phƣơng pháp công tác với các con [43]. Những năm đầu thế kỷ XXI, các nƣớc phát triển nhƣ: Anh, Đức, Mỹ, Pháp, Nhật Bản, Ôxtrâylia, Malaysia, Singapore, Hàn Quốc.
đều quan tâm cải cách chƣơng trình giáo dục nhằm đổi mới toàn diện nền giáo dục của đất nƣớc. Khuynh hƣớng cải cách giáo dục là tập trung thu hút và tăng cƣờng sự tham gia của các lực lƣợng xã hội, trong đó có gia đình vào hoạt động giáo dục. và Moles trong cuốn sách “Cha mẹ và cộng đồng” đã nghiên cứu và chỉ ra những ảnh hƣởng khi cha mẹ học sinh có những hình thức tham gia vào quá trình học tập của học sinh. Các thành tích, kết quả đạt đƣợc và hành vi, thái độ của học sinh có liên quan đến những việc, nhƣ: cha mẹ tham gia với tƣ cách là trợ lý lớp học, cha mẹ làm tình nguyện viên, hỗ trợ làm bài tập ở nhà và tạo môi trƣờng giáo dục ở nhà.
Tác giả Laura Brannelly và Joan Sullivan - Owomoyela trong cuốn sách “Thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng đóng góp cho giáo dục trong các điều kiện xung đột” đề cập đến sự tham gia của cộng đồng và phát triển mô hình cộng đồng tham gia vào giáo dục ở các nƣớc Jordan, Afghanistan, Iraq, Liberia, Uganda và vùng lãnh thổ Palestine; các tác giả đã đƣa ra tầm quan trọng và vai trò của cộng đồng, đặc biệt là gia đình trong việc tham gia vào các hoạt động giáo dục trong bối cảnh tái thiết đất nƣớc sau xung đột và xây dựng lại giáo dục. Ở Việt Nam, lịch sử giáo dục đã khẳng định giữa gia đình (mà đại diện là cha mẹ học sinh) và nhà trƣờng phải có sự phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục trẻ, câu nói “Muốn sang thì bắc cầu Kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy Thầy” đã khái quát ý nghĩa lớn lao về mối quan hệ này. 7 Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà giáo dục lớn của nƣớc ta, Bác đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng về trách nhiệm của nhà trƣờng phải tổ chức phối hợp với gia đình: “…phải mật thiết liên hệ với gia đình học trò. Bởi vì giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn.
Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn”… (Trích bài nói tại Hội nghị cán bộ Đảng trong ngành giáo dục tháng 6/ 1957 ). Trong tƣ tƣởng giáo dục của Bác luôn đề cao tầm quan trọng của việc hợp tác giáo dục gia đình và nhà trƣờng đối với việc giáo dục thế hệ trẻ. Bác Hồ luôn quan niệm rằng, kết quả giáo dục tùy thuộc rất nhiều vào sự tham gia tích cực, sự giúp đỡ thiết thực và sự giác ngộ về trách nhiệm đối với giáo dục của các ngành, các cấp đảng và chính quyền cũng nhƣ của cha mẹ học sinh và của cả các lực lƣợng xã hội. Ngƣời yêu cầu gia đình, toàn thể các ngành, các giới, các cấp đảng ủy và chính quyền địa phƣơng phải thực sự quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, phải chăm sóc nhà trƣờng về mọi mặt, nhất là phải “phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau”.
Trong các giáo trình tâm lý học, giáo dục học đều đề cập đến vấn đề phối hợp giữa gia đình và nhà trƣờng trong công tác giáo dục trẻ. Tổng hợp quan điểm lý luận và thực tiễn về vai trò, nhiệm vụ của gia đình và sự phối hợp giữa gia đình với nhà trƣờng trong việc giáo dục thế hệ trẻ chúng ta thấy có những công trình tiêu biểu, nhƣ: Tác giả Trần Trọng Thủy (1970), khi nghiên cứu tác dụng của gia đình, nhà trƣờng, xã hội đối với học sinh và vai trò, vị trí của các em trong những hoàn cảnh đó. Theo Ông “Gia đình, nhà trường, xã hội là môi trường sống và hoạt động, môi trường phát triển tâm lý của các lứa tuổi trẻ em, nhưng sự tác động đó của môi trường đối với tuổi thanh thiếu niên có những đặc điểm riêng của nó do vai trò vị trí của lứa tuổi trong môi trường” [tr. Tác giả Dƣơng Diệu Hoa (chủ biên), (2012) trong cuốn “Tâm lý học phát triển” đã nghiên cứu về sự phát triển tâm lý của lứa tuổi và nhận định rằng,vấn đề 8 giáo dục thiếu niên trong xã hội hiện nay là vấn đề phức tạp và khó khăn.
Bởi lứa tuổi thiếu niên là giai đoạn có nhiều biến đổi quan trọng trong sự phát triển đời ngƣời cả về thể chất, mặt xã hội và mặt tâm lý. Mặt khác điều kiện sống, điều kiện giáo dục trong xã hội hiện đại cũng có nhiều biến đổi so với xã hội truyền thống. Cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật, sự bùng nổ thông tin, tri thức đến với các em rất phong phú. Đồng thời số con trong mỗi gia đình chỉ có ít nên cha mẹ dễ có điều kiện để chăm sóc các em (cả về thời gian, kinh tế, đặc biệt là nhƣng điều kiện để giáo dục toàn diện về nhân cách các em).
Xã hội, nhà trƣờng và gia đình đều rất quan tâm đến sự phát triển trẻ em nói chung và học sinh thiếu niên nói riêng. Theo tác giả: “Kết hợp giáo dục nhà trường, gia đình và xã hội đã giúp cho thiếu niên có được cơ hội điều kiện giáo dục toàn diện hơn” [tr. Tác giả Phạm Thành Nghị (2013), trong cuốn “Tâm lý học giáo dục”, đã quan tâm nghiên cứu hoạt động hợp tác cùng nhau giữa gia đình và giáo viên trong lớp học, tác giả xem gia đình chính là đối tác của trƣờng học và ngƣời giáo viên phải nhận thức đƣợc những khác biệt về văn hóa trong biểu đạt hành vi và đó có thể là nguyên nhân của sự hiểu lầm trong quản lý lớp học. Khi cha mẹ và giáo viên chia sẻ cùng một cách biểu đạt và ủng hộ nhau, họ có thể tạo ra môi trƣờng lớp học tích cực hơn cho giảng dạy và học tập.
Giáo viên cần chia sẻ với gia đình kỳ vọng và các quy tắc của lớp học và của nhà trƣờng, trên cơ sở đó tìm kiếm sự hỗ trợ, hợp tác khi có vấn đề về hành vi. Giáo viên cần trao đổi với gia đình để làm rõ học sinh là công dân tốt, tìm kiếm sự hỗ trợ của cộng đồng để xây dựng môi trƣờng học tập, lành mạnh, phù hợp [tr.