CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHỐI HỢP GIÁO DỤC GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ GIA ĐÌNH Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Việc giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ là một quá trình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội phức tạp. Vì thế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em nói riêng luôn luôn đòi hỏi có sự phối hợp, kết hợp của nhiều lực lượng đoàn thể xã hội và nhất là đòi hỏi sự quan tâm thực sự sâu sắc của mọi người trong xã hội, đặc biệt là gia đình trẻ. Lịch sử nghiên cứu ngoài nước Những năm đầu thế kỉ XXI, cùng với sự phát triển của thế giới, cuộc sống hiện đại tại nước Nga đã ảnh hưởng và có tác động đến những năm tháng tuổi thơ của trẻ: từ khi sinh ra đứa trẻ sống trong môi trường xã hội tiện nghi, hiện đại, trẻ được làm quen với các trò chơi tương tác, với ti vi, máy tính và điện thoại di động.
Trẻ em ngày nay có nhiều cơ hội trải nghiệm văn hóa, xã hội, được đi du lịch nhiều nơi, được tham gia nhiều hoạt động vui chơi. Cha mẹ trẻ do bận rộn với công việc, với nhịp sống hiện đại, đặc biệt ở các thành phố lớn, các khu đô thị, nên giao tiếp giữa cha mẹ và con cái bị hạn chế. Một điều rõ ràng, môi trường sống ảnh hưởng rất lớn đến những giá trị văn hóa, xã hội mà đứa trẻ lĩnh hội được. Chính vì vậy, các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục mầm non luôn đề cao vai trò và sự ảnh hưởng của điều kiện sống lên sự phát triển của trẻ.
Từ đó, tìm tòi các phương pháp, hình thức và các nguồn lực giáo dục mới để đảm bảo rằng mọi trẻ đều phát triển toàn diện, được chuẩn bị tốt cho việc đi học ở trường tiểu học. Hoạt động phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình là hoạt động quan trọng và không thể thiếu trong quá trình giáo dục. Để thực hiện tốt hoạt động này, nhà trường có trách nhiệm chính trong việc tổ chức phối hợp giáo dục với gia đình. Thế kỉ XVII, nhà giáo dục người Tiệp Khắc tên là J.Comenxki (1592-1670), tác giả cuốn sách “Lý luận dạy học”, đã chỉ ra tầm quan trọng của mối quan hệ thống nhất giữa nhà trường và gia đình trong quá trình giáo dục trẻ.
Ông khẳng định lòng Luan van 8 ham học của trẻ bắt nguồn từ sự kích thích của cô giáo và ba mẹ chúng: “Các bậc cha mẹ, giáo viên nhà trường, bản thân môn học, phương pháp dạy học phải thống nhất, làm thức tỉnh và duy trì khát vọng học tập trong học sinh”. Ông cũng nêu lên vai trò của giáo dục của gia đình: “Bổn phận của cha mẹ là cùng nhau chăm lo dạy bảo con cái. Mục đích đặt ra là làm sao cho con cái trưởng thành để lo lắng cho bản thân và cho cả người khác”.[19] Nhà giáo dục của Liên Xô,V.Xukhomlinxki (1918-1970), cũng đã khẳng định nếu nhà trường và gia đình không có sự hợp tác để thống nhất mục đích, nội dung giáo dục thì sẽ dẫn đến tình trạng “gia đình một đường, nhà trường một nẻo”.[28] Đầu thế kỉ 21, vai trò của gia đình trong hoạt động phối hợp GD với nhà trường được đề cao hơn nữa. Trong bài phát biểu gần đây của mình, tại một hội nghị diễn ra ở London, ông AlanJohnson, bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh, cho rằng cha mẹ không nên phó thác việc chăm sóc, giáo dục con em mình cho nhà trường.
Ngược lại, ông cho biết vai trò của các bậc phụ huynh rất quan trọng, thậm chí sẽ mang lại một sự “khác biệt lớn” so với những kết quả mà trẻ đạt được từ trường học. Theo ông Johnson, việc giáo dục con trẻ tuy là vấn đề riêng tư của mỗi gia đình nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến xã hội sau này (Báo Tuổi Trẻ ngày 13/11/2006). Các trường mầm non Liên bang Nga đặc biệt chú trọng công tác phối hợp giáo dục với cha mẹ trẻ, coi đây là một nhiệm vụ thiết thực, tạo sự liên kết thống nhất giữa trường mầm non và gia đình về nội dung, phương pháp, cách tổ chức nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ ở lớp cũng như ở nhà. Trong những năm gần đây, giáo dục mầm non của Nga đã hình thành một triết lý mới về sự hợp tác giữa trường mầm non với các gia đình: cha mẹ là những người chăm sóc, giáo dục chính đối với trẻ em, vai trò của giáo viên là đồng hành cùng với cha mẹ trẻ, bổ sung và hỗ trợ hoạt động giáo dục của họ.
Điều quan trọng là cần đạt được sự tin tưởng, hiểu biết lẫn nhau và tương tác thường xuyên giữa giáo viên và cha mẹ trẻ. Lịch sử nghiên cứu trong nước Từ thời xa xưa, giữa nhà trường và gia đình ở nước ta đã có mối quan hệ khăng khít. Ca dao có câu: “Muốn sang thì bắc cầu Kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Phải mật thiết liên hệ với gia đình học trò bởi vì giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn.
Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn; “Giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn. Giáo dục trong nhà trường dù tốt đến mấy, nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn” ( Trích bài nói tại Hội nghị cán bộ Đảng trong ngành giáo dục tháng 6/1957 ). [21] Đảng và Nhà nước ta hiện nay rất quan tâm đến công tác phối hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội và đã coi đó là nguyên tắc cơ bản để đảm bảo kết quả giáo dục. Một số công trình đã nghiên cứu, tổng hợp quan điểm lý luận và thực tiễn về vai trò, nhiệm vụ của gia đình và sự phối hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục thế hệ trẻ như: Hiến pháp (1992), Luật Hôn nhân và gia đình (1986), Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em (1991).
Điều 93, Luật Giáo dục 2005 cũng rõ, nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục. [25] “Kết hợp việc giáo dục của nhà trường, gia đình và của xã hội”, chương 20 giáo trình giáo dục học tập II, Nxb Giáo dục, Hà Nội 1988 của tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt. [23] “Nâng cao tính thống nhất giữa giáo dục nhà trường, gia đình và xã hội trong điều kiện mới”, tập thể tác giả ở Trung tâm Giáo dục học, thuộc viện Khoa học Giáo dục, 1993. Luan van 10 “Những quan điểm phương pháp luận của việc liên kết giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay”, tác giả Nguyễn Thị Kỷ, Viện Khoa Học Giáo dục, 2000.
[20] “Phối hợp việc giáo dục gia đình với nhà trường và các thể chế xã hội khác”, tác giả Phạm Khắc Chương (chủ biên), Nxb Giáo dục, 1998. [12] Trong những năm gần đây đã có một số tác giả nghiên cứu về quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình như: “Tổ chức liên kết giữa nhà trường và gia đình trong công tác giáo dục học sinh của một số trường trung học cơ sở ở thành phố Huế”, Lê Thị Hoa, luận văn thạc sĩ Quản lý Giáo dục Đại học Sư phạm Huế, 1999. “Biện pháp tăng cường quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường với gia đình của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp”, Nguyễn Minh Tâm, luận văn thạc sĩ Quản lý Giáo dục, Đại học Sư phạm Huế, 2007. “Quản lý công tác phối hợp giữa nhà trường với cha mẹ học sinh ở các trường trung học cơ sở vùng nông thôn thị xã Bà Rịa”, Dương Văn Thạnh, luận văn thạc sĩ Quản lý Giáo dục, Đại học Sư phạm Tp.
“Thực trạng quản lý sự phối hợp giữa nhà trường gia đình trong công tác giáo dục học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Cần Đước, tỉnh Long An”, Hồ Văn Thơm, luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục, Đại học Sư phạm Tp. Các công trình nghiên cứu trên đã đưa ra những cơ sở lý luận cơ bản, những giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình, đồng thời cũng làm rõ hơn các chức năng quản lý hoạt động phối hợp GD giữa nhà trường và gia đình trong quá trình giáo dục trẻ. Tuy nhiên vấn đề thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục trẻ ở trường mầm non chưa được đề cập cụ thể, hệ thống. Đặc biệt, ở huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề vấn đề này.
Vì vậy, trong điều kiện công tác của mình, bản thân thấy cần phải có sự nghiên cứu về “Quản lý hoạt động phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình ở các Luan van 11 trường mầm non huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp”, từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Quản lý là một hoạt động được hình thành từ khi xã hội loài người có lao động, con người có sự hợp tác với nhau cùng hoạt động với những mục đích chung nào đó. Quản lý cần thiết cho mọi lĩnh vực hoạt động trong đời sống của con người.
Ở đâu có sự tạo lập nên nhóm xã hội, ở đó cần đến quản lý, dù nhóm đó to hay nhỏ, chính thức hay không chính thức và bất kể nội dung hoạt động của nhóm là gì. Hiện nay, “quản lý” được nhiều người thừa nhận là một nhân tố của sự phát triển xã hội. Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực, ở mọi cấp độ và liên quan đến mọi người. Các Mác coi quản lý là một đặc điểm vốn có, bất biến về mặt lịch sử của đời sống xã hội.