HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ LÊ ANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC DÂN SỐ- KẾ HOẠCH HÓA GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Thị Minh Nguyệt NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Lê Anh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô giáo TS. Phạm Thị Minh Nguyệt đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế, Khoa Kinh tế và phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức UBND quận Long Biên đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Lê Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng, sơ đồ. vii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn.
Tổng quan tài liệu. Đặc điểm và nguyên tắc quản lý nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Vai trò, ý nghĩa của QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình 9 2. Nội dung QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình.
Các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước.
Một số bài học kinh nghiệm rút ra đối với quản lý nhà nước về công tác DS-KHHGĐ tại quận Long Biên. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.
Điều kiện kinh tế - xã hội. Sơ lược về tổ chức bộ máy QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình quận Long Biên. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận.
Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích.
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên. Khái quát tình hình dân số quận Long Biên.
Công tác xây dựng kế hoạch QLNN về công tác DS-KHHGĐ của quận Long Biên. Tình hình triển khai công tác truyền thông, giáo dục chuyển đổi hành vi 42 4. Tình hình bồi dưỡng trình độ cho cán bộ làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Tình hình thực hiện chương trình kế hoạch hóa gia đình.
Tình hình thực hiện chương trình nâng cao chất lượng dân số. Tình hình thực hiện hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý chuyên ngành dân số. Tình hình kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm. Kết quả thực hiện quản lý nhà nước về công tác dân số-KHHGĐ trên địa bàn quận Long Biên.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên. Chủ trương, chính sách, quy định của Đảng và Nhà nước trong QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Năng lực của đội ngũ làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình 64 4. Sự hiểu biết và ý thức của người dân về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình.
Sự phối kết hợp của các cấp, các ngành trong triển khai thực hiện QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Kinh phí cho quản lý nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Về cơ sở vật chất. Các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình.
Phương hướng, nhiệm vụ của hoạt động quản lý nhà nước về công tác dân số-KHHGĐ trong thời gian tới 75 4. Đề xuất các giải pháp để thực hiện tốt quản lý nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trong thời gian tới. Kết luận và kiến nghị. 86 Tài liệu tham khảo.
91 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCĐ Ban chỉ đạo BPTT Biện pháp tránh thai BQ Bình quân CBGT Cân bằng giới tính CLB Câu lạc bộ CN Công nghiệp CNH - HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CT3 Con thứ 3 CTMTQG Chương trình Mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ Dân số - Kế hoạch hóa gia đình GTSX Giá trị sản xuất KT-XH Kinh tế - xã hội QLNN Quản lý Nhà nước SKSS Sức khỏe sinh sản SLTS Sàng lọc trước sinh THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TL Tỷ lệ TLPTDS Tỷ lệ phát triển dân số TLTE Tỷ lệ trẻ em TM-DV Thương mại – Dịch vụ UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ Bảng 3. Tình hình sử dụng đất đai quận Long Biên (2013 – 2015). Một số chỉ tiêu về dân số - xã hội quận Long Biên (2013-2015). Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của quận Long Biên trong 3 năm (2013-2015).
Tình hình dân số quận Long Biên từ 2010 - 2015. Một số chỉ tiêu về dân số - kế hoạch hóa gia đình từ năm 2004 – 2015. Các chỉ tiêu pháp lệnh dân số của quận Long Biên (2013 – 2015). Tình hình thực hiện kế hoạch công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên (2013 – 2015).
Hoạt động tuyên truyền về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên (2013 – 2015). Kết quả điều tra của người dân về khả năng tiếp thu các kiến thức về dân số - kế hoạch hóa gia đình. Ý kiến đánh giá của cộng tác viên dân số về nội dung các chương trình tập huấn. Chương trình tập huấn chuyên môn nghiệp vụ công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình quận Long Biên (2013 – 2015).
Kết quả thực hiện chương trình Kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên (2013 – 2015). Kết quả chương trình nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn quận Long Biên (2013 – 2015). Tình hình sinh con thứ 3 trở lên trên địa bàn quận Long Biên (2013 – 2015). Kết quả công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên giai đoạn 2013 - 2015.
Thực trạng cán bộ làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên. Đánh giá của người dân về đội ngũ cán bộ làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên. Sự hiểu biết của người dân về kiến thức dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên 68 Bảng 4. Đánh giá của cán bộ dân số - kế hoạch hóa gia đình về sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể trong quận.
Kinh phí cho hoạt động quản lý nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên (2013 – 2015) 73 Bảng 4. Đánh giá của cán bộ về nguồn kinh phí cho hoạt động QLNN về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên. Tổng hợp ý kiến đánh giá của cán bộ về cơ sở vật chất. Bộ máy tổ chức của Trung tâm dân số - kế hoạch hóa gia đình quận Long Biên.
30 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Lê Anh Tên Luận văn: Quản lý Nhà nước về công tác Dân số-kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nghiên cứu đề tài nhằm hệ thống hóa được cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến quản lý Nhà nước về công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn cấp quận. Về thực tiễn, nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác DS-KHHGĐ; từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường quản lý công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn quận Long Biên trong thời gian tới. Nghiên cứu về nội dung quản lý nhà nước được tiếp cận dưới các góc độ: tiếp cận cộng đồng, tiếp cận liên ngành, tiếp cận theo hệ thống quản lý.
Chúng tôi lựa chọn các phường Giang Biên, Phúc Đồng, Thạch Bàn để nghiên cứu điểm. Các thông tin, số liệu thứ cấp, sơ cấp về thực trạng quản lý nhà nước về công tác dân số được thu thập thông qua tổng hợp, ghi chép, điều tra phỏng vấn các đối tượng là cán bộ cấp quận, cấp phường và người dân; phương pháp thảo luận nhóm người dân được áp dụng để đánh giá hiệu quả của các hoạt động về quản lý công tác DS-KHHGĐ. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh để phân tích các nội dung nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, công tác truyền thông được thực hiện thường xuyên, hình thức tuyên truyền phong phú, dễ hiểu và phù hợp với nhiều nhóm đối tượng.
